I SA/WA 935/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowygospodarstwo domowejednoosobowe gospodarstwowielosobowe gospodarstwoprawo administracyjnepostępowanie administracyjnewywiad środowiskowysamodzielny lokal

WSA w Warszawie uchylił decyzję SKO odmawiającą przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła, wskazując na błędy proceduralne organów i potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła M. S. przez Wójta Gminy i SKO. Skarżąca argumentowała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mimo zamieszkiwania pod wspólnym adresem z synem i jego rodziną. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczące oceny dowodów z wywiadu środowiskowego i błędnej wykładni definicji gospodarstwa domowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie przyznania M. S. dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów ustawy z 15 września 2022 r. dotyczących dodatku, w szczególności definicji gospodarstwa domowego jednoosobowego i wieloosobowego oraz zasad przyznawania dodatku w sytuacji zamieszkiwania więcej niż jednego gospodarstwa pod jednym adresem. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku, uznając, że skarżąca nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego i nie podjęła kroków do wyodrębnienia lokalu. Sąd uznał jednak, że organy naruszyły przepisy procedury administracyjnej, nie wyjaśniając w sposób należyty podstaw swoich ustaleń, które pozostawały w sprzeczności z materiałem dowodowym, w tym z wywiadem środowiskowym. Sąd wskazał na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem prawidłowej analizy dowodów i przepisów prawa materialnego, w tym definicji samodzielnego lokalu mieszkalnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy administracji błędnie oceniły, iż skarżąca nie zamieszkuje samotnie, naruszając przepisy proceduralne i nie wyjaśniając należycie ustaleń z wywiadu środowiskowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organy nie uzasadniły, dlaczego uznały ustalenia z wywiadu środowiskowego za niewiarygodne i dlaczego skarżąca nie może być uznana za osobę samotnie zamieszkującą, mimo że korzysta z wydzielonej części budynku i samodzielnie gospodaruje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Definicja gospodarstwa domowego jednoosobowego i wieloosobowego.

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 5

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 5a

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Wyjątek od zasady przyznania jednego dodatku dla wszystkich gospodarstw pod jednym adresem.

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 5c

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 6

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 20

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 21

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

ustawa z 15 września 2022 r. art. 24 § 22

Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów administracji.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Pomocnicze

ustawa z 21 listopada 2008 r. art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

ustawa z 21 listopada 2008 r. art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontach oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.l. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

Definicja samodzielnego lokalu mieszkalnego.

u.w.l. art. 2 § 3

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 4

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 5

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

u.w.l. art. 2 § 6

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali

rozp. z 14 stycznia 2002 r.

Rozporządzenie z 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wód

rozp. z 21 lipca 2021 r.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

p.g.k.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji naruszyły przepisy procedury administracyjnej, nie wyjaśniając należycie ustaleń z wywiadu środowiskowego i błędnie oceniając definicję gospodarstwa domowego. Skarżąca spełnia przesłanki do uznania jej za osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, mimo zamieszkiwania pod wspólnym adresem z rodziną syna.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o braku możliwości przyznania dodatku z powodu nieprowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego i niezłożenia wniosku o wyodrębnienie lokalu.

Godne uwagi sformułowania

nie wyjaśniając jednak, czy i w jakim zakresie za niewiarygodne uznał ustalenia poczynione w trakcie powyższego wywiadu środowiskowego nie zamieszkuje samotnie, lecz zamieszkuje z synem i jego rodziną nie spełnia przesłanki samotnego zamieszkiwania nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych.

Skład orzekający

Bożena Marciniak

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Lenart

członek

Monika Sawa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji gospodarstwa domowego jednoosobowego i wieloosobowego w kontekście przepisów o dodatkach energetycznych oraz prawidłowego stosowania przepisów k.p.a. w zakresie oceny dowodów i uzasadniania decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkami dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. Interpretacja definicji 'samodzielnego lokalu' może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przyznawania dodatków energetycznych i interpretacji pojęcia 'gospodarstwa domowego', co jest istotne dla wielu obywateli. Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego.

Czy mieszkając z rodziną syna, ale w wydzielonej części domu, można dostać dodatek na ogrzewanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 935/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Monika Sawa
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO/I/I/474/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z 2 lutego 2023 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z 10 marca 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 2 lutego 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z 30 listopada 2022 r. M. S. wystąpiła o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych.
Decyzją z 5 grudnia 2022 r., nr [...], Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania wskazanego dodatku.
Decyzją z 19 stycznia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z 5 grudnia 2022 r. i przekazało organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 2 lutego 2023 r. Wójt Gminy [...] odmówił M. S. prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
Decyzją z 10 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 2 lutego 2022 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 24 ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw i podniósł, że podczas wywiadu środowiskowego z 1 lutego 2023 r. stwierdzono, że w budynku pod adresem [...], [...] zamieszkuje M. S. prowadząc według oświadczenia jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dom posiada jedno wejście, oddzielną kuchnię do przygotowania posiłków, pozostałe pomieszczenia: łazienki, toalety są do wspólnego użytkowania. Dom nie posiada oddzielnych liczników na prąd, wodę. Nie złożono deklaracji śmieciowej na odrębne gospodarstwo domowe. Źródło ogrzewania jest wspólne na cały dom. M. S. otrzymał na ten adres dodatek z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 5a ustawy z 15 września 2022 r. dodatek może być przyznany innemu gospodarstwu jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. podjęte zostały kroki prawne do wyodrębnienia lokalu, a do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, czego nie dokonywała skarżąca i w ogóle nie wystąpiła z wnioskiem do odpowiedniego starosty o wyodrębnienie lokalu. Zatem, zdaniem Kolegium, zgodnie z art. 24 ust. 5c ustawy dodatek przysługuje jeden pomimo że zamieszkuje dwa gospodarstwa. Organ wskazał również, że definicja osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe wskazuje na samotne zamieszkiwanie, natomiast skarżąca nie zamieszkuje samotnie, zamieszkuje z synem i jego rodziną.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła M. S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 24 ustawy z 15 września 2022 r.
W uzasadnieniu skargi przywołano orzeczenie NSA z 8 lutego 2017 r. dotyczące rozumienia pojęcia wspólnego gospodarowania. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka sama w lokalu mieszkalnym składającym się z kuchni i pokoju, wydzielonym trwałymi ścianami w obrębie budynku. Lokal stanowi własność jej syna M. S., od którego bezpłatnie wynajmuje lokal na podstawie ustnej umowy najmu. W obrębie wspólnego wejścia do budynku usytuowana jest łazienka z toaletą, które są wspólnymi pomieszczeniami higieniczno - sanitarnymi. Zdaniem skarżącej, pomieszczenia te można uznać za pomieszczenia pomocnicze służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Gg 142/10).
Skarżąca wskazała, że samodzielnie realizuje sprawy codzienne. Życiowe potrzeby zaspokaja we własnym zakresie. Przeznacza na ten cel środki pochodzące z własnego źródła jakim jest emerytura. Wyjaśniła, że jako osoba wynajmujący lokal mieszkalny nie mogła złożyć do wójta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stosowną miesięczna opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi przekazuje synowi. Synowi uiszcza również należną opłatę za zużytą wodę oraz ścieki na podstawie przeciętnej normy zużycia wody na jednego mieszkańca w gospodarstwach domowych (rozporządzenie z 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wód) oraz szacunkową miesięczną opłatę za zużytą energię elektryczną.
Skarżąca podsumowała, że jest osobą fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą. Spełnia więc niezbędne przesłanki wskazujące, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dodała, że przepisy ustawy z 15 września 2022 r. nie wymagają wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu. Wnioskodawca co najwyżej może (przepis nie wskazuje, że musi) zainicjować procedurę ustalenia odrębnego adresu. Termin 30 listopada 2022 r. jest terminem, w jakim powinno nastąpić ustalenie nowego adresu, a nie terminem przeprowadzenia wywiadu. Przepis w ogóle nie odnosi się w tej mierze do wywiadu środowiskowego. Zaistnienie okoliczności nieustalenia adresu do 30 listopada 2022 r. powoduje jedynie, że dodatek węglowy przyznawany będzie decyzją administracyjną po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Zdaniem skarżącej, powołany przepis wręcz niejako zakłada, że takie wywiady będą przeprowadzane po dniu 30 listopada 2022 r. Strona składa oświadczenia, a wywiad środowiskowy je weryfikuje w momencie jego przeprowadzania.
Końcowo w skardze przywołano przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów oraz ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zdaniem skarżącej, analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób jednoznaczny potwierdza, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod adresem [...]. Podjęcie jakichkolwiek "kroków formalnych" w celu nadania adresu lokalowi, w którym mieszka skarżąca, nie ma podstaw prawnych i musi się skończyć odmową nadania tego adresu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie przyznania skarżącej dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Zasady, tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość spornego dodatku reguluje ustawa z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), dalej zwana "ustawą" lub "ustawą z 15 września 2022 r.".
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku, gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z kolei w myśl art. 24 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Art. 24 ust. 4 ustawy stanowi, że w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek, jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 24 ust. 5 ustawy).
Od powyższej reguły stanowiącej o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przewidziano wyjątek w art. 24 ust. 5a ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Z powyższego wynika, że zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach więcej niż jednego gospodarstwa domowego oraz wykorzystywania przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że pomimo spełniania przez M. S. przesłanek dotyczących prowadzenia gospodarstwa domowego w odrębnym lokalu mieszkalnym, wnioskowany dodatek nie może być przyznany, gdyż skarżąca wystąpiła jako członek wieloosobowego gospodarstwa domowego w innym wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych (tj. wniosku złożonym w październiku 2022 r. przez jej syna M. S.).
Utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 24 ust. 5a ustawy dodatek może być przyznany innemu gospodarstwu jeżeli do 30 listopada 2022 r. podjęte zostały kroki prawne do wyodrębnienia lokalu, a do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca w ogóle nie wystąpiła do odpowiedniego starosty z wnioskiem o wyodrębnienie lokalu. Zatem, zgodnie z art. 24 ust. 5c ustawy dodatek przysługuje jeden pomimo, że zamieszkuje dwa gospodarstwa. Kolegium zaznaczyło również, że definicja osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe wskazuje na samotne zamieszkiwanie, natomiast skarżąca nie zamieszkuje samotnie, zamieszkuje z synem i jego rodziną.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że na wskazany przez skarżącą adres został już złożony wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych przez innego wnioskodawcę (syna skarżącej), któremu ten dodatek przyznano. Otrzymując kolejny wniosek o wypłatę przedmiotowego dodatku organ był zatem zobowiązany ustalić, czy oba wnioski zostały złożone dla gospodarstwa domowego wieloosobowego czy też dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego posiadających ten sam adres miejsca zamieszkania. W przypadku zaś gdyby kolejny wniosek został złożony dla drugiego gospodarstwa domowego, posiadającego ten sam adres miejsca zamieszkania, to obowiązkiem organu było ustalenie czy zaistniały wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie przewidzianego w art. 24 ust. 5a ustawy wyjątku od zasady określonej w art. 24 ust. 4 ustawy, a w konsekwencji zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej spornego dodatku.
Jak stanowi art. 24 ust. 20 ustawy z 15 września 2022 r., organ dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Weryfikując ten wniosek organ bierze w szczególności pod uwagę informacje i dane wymienione w art. 24 ust. 21 ustawy. Z kolei w myśl art. 24 ust. 22 ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
Jak wynika z akt sprawy taki wywiad środowiskowy przeprowadzono w obecności skarżącej w dniu 1 lutego 2023 r. Z treści tego wywiadu wynika, że w budynku pod adresem [...] w [...] zamieszkuje skarżąca prowadząc według oświadczenia jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dom posiada jedno wejście, posiada oddzielną kuchnię do przygotowania posiłków, pozostałe pomieszczenia: łazienki, toalety są do wspólnego użytkowania, dom nie posiada oddzielnych liczników na prąd i wodę. Deklaracja śmieciowa nie została złożona na odrębne gospodarstwo domowe. Źródło ogrzewania jest wspólne na cały dom. Ponadto, w rubryce "Uwagi i wnioski osoby przeprowadzającej wywiad" pracownik socjalny potwierdził zamieszkiwanie skarżącej w odrębnym lokalu z możliwością niezakłóconego korzystania z poszczególnych lokali. Potwierdził również, że M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.
Pomimo jednak takiej treści wywiadu z 1 lutego 2023 r., w tym wniosków pracownika socjalnego, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ocenił, że skarżąca nie zamieszkuje samotnie, lecz zamieszkuje z synem i jego rodziną, a w konsekwencji nie spełnia przesłanki samotnego zamieszkiwania określonej w definicji gospodarstwa domowego jednoosobowego. Formułując powyższą ocenę organ nie wyjaśnił jednak, czy i w jakim zakresie za niewiarygodne uznał ustalenia poczynione w trakcie powyższego wywiadu środowiskowego oraz jakie przesłanki zadecydowały o przyjęciu, że skarżąca nie zamieszkuje samotnie, lecz zamieszkuje z synem i jego rodziną, a w konsekwencji nie spełnia przesłanki samotnego zamieszkiwania. Zdaniem Sądu, nie wyjaśniając podstaw przyjęcia zajętego w zaskarżonej decyzji stanowiska, które pozostaje w sprzeczności ze znajdującym się w aktach sprawy dowodem w postaci wywiadu środowiskowego, organ naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalenia w powyższym zakresie, przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, co nakazuje art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, stosownie do art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Zdaniem Sądu, naruszenie przez organ wskazanych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dotyczyło bowiem ustaleń organu będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Ponadto, zdaniem Sądu, w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. W razie bowiem ustalenia, że wniosek został złożony przez więcej niż jedną osobę z danego gospodarstwa domowego wieloosobowego (organ przyjął, że skarżąca zamieszkuje z synem i jego rodziną, a tym samym nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z 15 września 2022 r.), organ powinien przyznać dodatek wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy, a kolejny wniosek (w tym przypadku wniosek złożony przez skarżącą) pozostawić bez rozpoznania (art. 24 ust. 6 ustawy).
Wobec zatem braku należytych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności zamieszkiwania pod jednym adresem osobnych gospodarstw domowych przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do stanowiska organu, że w sprawie nie znajdzie zastosowania wyjątek przewidziany w art. 24 ust. 5a ustawy, gdyż skarżąca w ogóle nie wystąpiła z wnioskiem do właściwego starosty o wyodrębnienie lokalu. Na tym etapie Sąd zwraca jedynie uwagę, że, jak już podniesiono wyżej, zastosowanie wyjątkowego unormowania z art. 24 ust. 5a ustawy uwarunkowane jest spełnieniem następujących przesłanek: 1) gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu, 2) na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach więcej niż jednego gospodarstwa domowego oraz 3) wskazane gospodarstwa wykorzystują oddzielne lub współdzielone źródła ogrzewania. Przy tym dla zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 24 ust. 5a ustawy istotne jest użyte w tym przepisie pojęcie odrębnego lokalu. Zgodnie z art. 2 ust. 2 - 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1048), samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16, Lex nr 2450752).
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1364), orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia ustaleń i przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych w zakresie wskazanym w niniejszym uzasadnieniu. Dopiero bowiem po wnikliwej analizie treści wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącej, oraz ewentualnie po przeprowadzeniu dodatkowych jeszcze dowodów, możliwe będzie ustalenie czy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, a jeżeli tak, to konieczne będzie rozważenie czy w ustalonym stanie faktycznym znajdzie zastosowanie wyjątek przewidziany w art. 24 ust. 5a ustawy z 15 września 2022 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI