I SA/Wa 934/21

I SA/Wa 934/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Kosińska
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1932/22 - Wyrok NSA z 2025-09-11
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Iwona Kosińska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1953 r. nr [...] - odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - w części stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].
W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone orzeczenie dekretowe z dnia [...] października 1953 r. pod względem merytorycznym było słuszne i prawidłowe, bowiem przeznaczenie nieruchomości ozn. nr hip. [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną - [...], nie mogło być zrealizowane przed dotychczasowe właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie jednak podniesiono, iż konieczne jest stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia dekretowego wobec odmowy przyznania prawa własności czasowej L. L. zmarłej w dniu [...] marca 1950 r., co stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto nie stwierdzono, aby w niniejszej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.
Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent [...] oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii rozpatrując ponownie sprawę zaznaczył, że aktualne pozostają ustalenia organu nadzorczego pierwszej instancji, iż obecnie nieruchomość ozn. nr hip. [...] znajduje się w obrębie [...], a w jej skład wchodzą działki ewidencyjne nr [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...], [...] cz. (stanowiące własność [...], oddane w użytkowanie wieczyste), [...] cz. (stanowiąca własność [...]) i [...] cz. (stanowiąca własność Skarbu Państwa, oddana w użytkowanie wieczyste). Aktualne pozostają również ustalenia dotyczące stron postępowania nadzorczego.
Niniejsze postępowanie dotyczy jedynie części nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa i pozostającej w użytkowaniu wieczystym [...] sp. z o.o., tj. części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.
Minister ustalił, że nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiła własność J. K., A. K. Z. i L. L. (zob. zaświadczenie Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] z dnia [...].07.1946 r. Nr [...]; zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...].10.1990 r. nr [...]).
Obecnie następcami prawnymi dawnych właścicielek ww. nieruchomości są: P. K., K. K., M. K., M. T., G. T., M. T., A. S., M. K., B. M., I. R., K. K., W. K. i K. K..
Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279). Zatem ocena legalności orzeczenia dekretowego powinna zostać dokonana w zgodzie z jego uregulowaniami oraz innymi przepisami obowiązującymi w dniu wydania ww. orzeczenia. Z dniem 21.11.1945 r., tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
W dniu [...] listopada1948 r. do Wydziału [...] Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek L. L. i A. Z., reprezentowanych przez adw. W. Z., o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
Zgodnie z ustaleniem organu nadzorczego I instancji wniosek ten został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, tj. w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę. Ogłoszenie o objęciu przez Gminę [...] gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], ukazało się bowiem w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia [...].08.1948 r., a zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...].02.1949 r.
Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1953 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom A. Z., L. L. i spadkobiercom J. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Odmowę przyznania żądanego prawa uzasadniono przeznaczeniem terenu przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego, pod użyteczność publiczną. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania.
Bezspornym jest, że materialnoprawną podstawę kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] października 1953 r. stanowił art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zgodnie z którym, gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (następnie - na mocy przepisów dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju - planu zagospodarowania przestrzennego). Zasadniczo chodzi o plan obowiązujący, tj. uchwalony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (następnie użytkowania wieczystego) do gruntu na podstawie art. 7 ww. dekretu była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i jednocześnie stwierdził, że korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.10.2005 r., sygn. akt I SA 2415/03; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6.09.1999r., sygn. akt IV SA 787/98).
Nie ulega wątpliwości, że organ dekretowy badając przesłanki przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) powinien odnieść się do obowiązującego planu. Takim planem, jak ustalono w postępowaniu nadzorczym, był dla nieruchomości ozn. nr hip. [...], w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...] terenów [...] położonych między ulicami [...] i [...], uchwalony przez Naczelną Radę Odbudowy [...] - [...] w dniu [...].04.1949 r., ogłoszony w dniu 7.05.1949 r. w Monitorze Polskim nr 27, poz. 431. Plan ten przewidywał dla przedmiotowej nieruchomości przeznaczenie pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej z pozostawieniem niezabudowanej części terenu urządzonej jako dziedzińce, skwery i przejścia piesze do użytku publicznego oraz na drogi (por. opinia geodezyjna uprawnionego geodety A. G. z dnia [...].11.2018 r.). Prawidłowo zatem organ dekretowy wskazał funkcje wynikające z obowiązującego planu dla obszaru przedmiotowej nieruchomości, co potwierdził organ nadzorczy I instancji.
Z nadesłanych przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z dnia [...].05.2018 r. kopii akt lustracyjnych stanu zabudowy [...], przeprowadzonej przez Biuro [...] w latach 1945-1946, wynika że w dniu lustracji z dnia [...].08.1945 r. na nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] znajdował się całkowicie zburzony stary budynek przeznaczony do odbudowy. Zatem w dacie wydania skarżonego orzeczenia na przedmiotowej nieruchomości miały powstać nowe zabudowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Jak słusznie wskazał organ nadzorczy I instancji przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej samo przez się nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej. Istotne znaczenie ma natomiast rodzajowe określenie funkcji w planie jaka miała być realizowana na danym gruncie. Konkretyzacja w tym zakresie winna wynikać z planu zagospodarowania przestrzennego, bądź z innych aktów planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. Zgodnie z pismem z dnia [...].08.1953 r. teren m.in. przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], ozn. nr hip. [...] miał być przeznaczony na użyteczność publiczną - [...] na [...], co przekazano do realizacji [...]. Jak wskazał organ nadzorczy I instancji [...] był dużym założeniem planistycznym zrealizowanym w rejonie ulic: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i Al. [...]. Powstał w latach 1952-1964 na terenie zniszczonej zabudowy [...]. Jego powierzchnia stanowiła [...] ha. Miał on być miejscem rekreacji i wypoczynku mieszkańców [...]. Na jego terenie powstały kino, restauracja, kawiarnia i pomnik [...] oraz różne obiekty małej architektury.
Nie ulega zatem wątpliwości w ocenie Ministra, że dotychczasowe właścicielki nie mogły realizować takiego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości.
W tej sytuacji organ dekretowy w orzeczeniu z dnia [...].10.1953 r. zasadnie uznał, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z przedmiotowej nieruchomości, bowiem plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczał przedmiotowy grunt pod użyteczność publiczną jaką był [...]. Tym samym, wobec braku możliwości pogodzenia dalszego korzystania z nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], przez jej dotychczasowych właścicieli z jednoczesną koniecznością realizacji funkcji zapisanych w planie zagospodarowania przestrzennego, zasadnie organ dekretowy odmówił przyznania A. Z. i spadkobiercom J. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości.
Pomimo ww. okoliczności sprawy, jak zasadnie wskazał organ nadzorczy I instancji, zaskarżone orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].10.1953 r. nr [...] nie jest prawidłowe, bowiem zostało skierowane również do L. L., zmarłej w dniu [...] marca 1950 r., a więc przed datą wydania ww. orzeczenia.
Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia na każdym etapie postępowania administracyjnego kręgu stron, ma w świetle art. 156 § 1 k.p.a. szczególne znaczenie, bowiem jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego.
Wadliwość decyzji polegająca na skierowaniu jej do osoby zmarłej jest wadliwością materialnoprawną, gdyż interes prawny (ogół praw i obowiązków) jednostki wynika z przepisów prawa materialnego. Orzeczenie dekretowe kształtowało prawa i obowiązki strony.
Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Stronami postępowania dekretowego są byli właściciele nieruchomości lub ich udokumentowani następcy prawni oraz osoby posiadające obecnie prawa rzeczowe do takiej nieruchomości. Stosownie do art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zdolność prawną każdy człowiek ma od chwili urodzenia (art. 8 k.c.).
Analogicznie te kwestie regulowały przepisy obowiązujące w dacie wydania przedmiotowego orzeczenia dekretowego, czyli w dniu 15 października 1953 r. Zgodnie z art. 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.) 1. Osobą interesowaną jest każdy, kto żąda czynności władzy, do kogo czynność władzy się odnosi, lub też czyjego interesu czynność władzy choćby pośrednio dotyczy. 2. Osoby interesowane, które uczestniczą w sprawie na podstawie roszczenia prawnego lub prawnie chronionego interesu są stronami. 3. Wszystkie przepisy dotyczące osób interesowanych odnoszą się również do ich prawnych zastępców. W myśl natomiast art. 10 ww. rozporządzenia zdolność prawną i zdolność do działań prawnych osób interesowanych ocenia władza według prawa cywilnego, o ile przepisy administracyjne w poszczególnych wypadkach nie stanowią inaczej. Obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311) przewidywały, że każdy człowiek od chwili urodzenia może mieć w zakresie prawa cywilnego prawa i obowiązki (zdolność prawna) - art. 6 § 1.
Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych kończy się z chwilą śmierci.
Postępowanie administracyjne toczy się w stosunku do strony, o której prawach organ może w tym postępowaniu orzekać. Jeżeli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach i obowiązkach można orzec tylko wówczas, gdy ma ona zdolność prawną. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Tym samym charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią, a więc nie tylko nie można wszcząć ani wydać w stosunku do niej decyzji, ale także nie może ona - z powodu braku możliwości fizycznego doręczenia takiej decyzji - wywołać odpowiednich skutków prawnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11.03.2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06; z dnia 30.09.2009 r., sygn. akt I OSK 1429/08; z dnia 29.06.2010 r., sygn. akt II OSK 1071/09).
Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczania wyłącznie takim osobom decyzji. Jeżeli zaś organ administracji skierował decyzję do osoby zmarłej, to konsekwencją wydanej wadliwej decyzji winno być stwierdzenie jej nieważności ze względu na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. podmiotu, który w danym momencie nie miał już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do zmarłego i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do zmarłego należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.10.2020 r., sygn. akt I OSK 251/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8.12.2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 5/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Minister stwierdził, że w dacie wydania badanego w trybie nadzoru orzeczenia L. L. nie żyła. Na podstawie akt sprawy ustalono, iż data śmierci L. L. to [...].03.1950 r., a więc w trakcie prowadzonego w trybie art. 7 ww. dekretu postępowania w sprawie dotyczącej nieruchomości warszawskiej położonej przy [...], ozn. nr hip. [...].
Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania orzeczenia administracyjnego w stosunku do zmarłego, to należy przyjąć, że obarczone jest ono wadą nieważności. Skierowane zostało bowiem do nieistniejącego podmiotu, a jego spadkobiercy (E. K. i A. K.) nie brali udziału w prowadzonym przez Prezydium Rady Narodowej w [...] postępowaniu. W powołanym powyżej orzecznictwie sądów administracyjnych, ugruntowany jest pogląd od wielu lat, że skierowanie decyzji do zmarłego, który w chwili wydania decyzji nie miał przymiotu strony, jest wadliwością decyzji powodującą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Jak wskazał organ nadzorczy I instancji organ dekretowy naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym nakazujące dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 44 i art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ww. rozporządzenia, co doprowadziło do rażącego naruszenia art. 6 § 1 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego.
Tym samym zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] października 1953 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. obecnie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
W konsekwencji należało ustalić czy badane w trybie nadzoru orzeczenie dekretowe w ww. części wywołało nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W myśl zaś przepisu art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
Nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny w drodze postępowania administracyjnego nie jest w stanie, w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem, cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.03.2000 r., sygn. akt OPS 14/99).
Zgodnie z twierdzeniem organu nadzorczego I instancji w przedmiotowej sprawie użytkowanie wieczyste działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zostało ustanowione na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1993 r. W sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną, tak jak w niniejszej sprawie, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej była podstawą ustanowienia na rzecz tych osób użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. Dlatego też oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji, a następnie zawarcie umowy w formie aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego. Zatem w niniejszej sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. w [...] zarzucając jej naruszenie:
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez przyjęcie, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] października 1953 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip [...] w części stanowiącej obecnie działkę ew. nr [...] z obrębu [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa podczas gdy w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń czy następcy prawni zmarłej L. L. mieli wiedzę o wydaniu orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] października 1953 r. przez Prezydium Rady Narodowej w [...], w szczególności wobec faktu, iż L. L. była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adw. W. Z., bowiem śmierć strony postępowania, która nastąpiła po jego wszczęciu lecz przed jego formalnym zakończeniem nie skutkuje nieważnością decyzji wydanej w takich warunkach, jeśli następca prawny osoby zmarłej, nie będącej jedyną stroną postępowania, wiedział o treści podejmowanych czynności, w tym o wydaniu decyzji kończącej postępowanie i decyzji tej nie kwestionował,
art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 roku mimo, że w sprawie istniały podstawy do jej uchylenia i odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] października 1953 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip [...] w części stanowiącej obecnie działkę ew. nr [...] z obrębu [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, LEX nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).
Powyższe oznacza, że decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii jest prawidłowa, gdyż orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1953 r. nr [...] odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]- w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] skierowane zostało do L. L. zmarłej w dniu [...] marca 1950 r., a więc przed wydaniem kwestionowanego orzeczenia, co oznacza, że rażąco narusza prawo.
Organ nadzoru wykazał również, że orzeczenie to nie wywołało nieodwracalnych skutków, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. Słusznie Minister podniósł, że w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną, tak jak w niniejszej sprawie, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej była podstawą ustanowienia na rzecz tych osób użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. Dlatego też oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji, a następnie zawarcie umowy w formie aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia Ministrowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji. Bez znaczenia, wbrew zarzutom skargi, pozostaje okoliczność, czy spadkobiercy L. L. mieli wiedzę o wydanym orzeczeniu zważywszy na fakt, że nie brali oni udziału w postępowaniu dekretowym. Okoliczność zaś, że L. L. reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika nie może konwalidować wadliwości kwestionowanego orzeczenia biorąc pod uwagę, że z chwilą jej śmierci pełnomocnictwo wygasło.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.