I SA/Wa 93/23

I SA/Wa 93/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145  par. 1  lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 października 2022 r. nr DO-II.7610.143.2022.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 30 czerwca 2022 r. nr NWIV.752.27.2.2017, obie - w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego działki nr [...] o powierzchni 0,0132 ha, KW nr [...] oraz działki nr [...] o powierzchni 0,0716 ha, KW nr [...]; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 października 2022 r., nr [...], Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: "PKP" "Spółka") - utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z 30 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n."), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.), powołaną wyżej decyzją z 30 czerwca 2022 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa, położonego w R. Ś., obręb [...], K.: nr [...] o pow. 0,0758 ha, nr 350 o pow. 0,1018 ha, nr [...] o pow. 0,0037 ha, nr [...] o pow. 0,0427 ha, nr [...] o pow. 0,0694 ha, nr [...] o pow. 0,0210 ha, nr [...] o pow. 0,0292 ha, nr [...] o pow. 0,0517 ha, nr [...] o pow. 0,0149 ha, nr [...] o pow. 0,0151 ha, nr [...] o pow. 0,0375 ha, nr [...] o pow. 0,0615 ha, nr [...] o pow. 0,0108 ha, nr [...] o pow. 1,8599 ha, nr [...] o pow. 0,0447 ha, nr [...] o pow. 0,0335 ha, nr [...] o pow. 0,2134 ha, nr [...] o pow. 0,0132 ha, nr [...] o pow. 0,3703 ha, nr [...] o pow. 0,1666 ha, nr [...] o pow. 0,0442 ha, nr [...] o pow. 0,0450 ha, nr [...] o pow. 0,0109 ha, nr [...] o pow. 0,0118 ha, nr [...] o pow. 0,0322 ha, nr [...] o pow. 0,0334 ha i nr [...] o pow. 0,0716 ha.
Pismem z 8 lipca 2022 r. PKP wniosła odwołanie od ww. decyzji Wojewody Śląskiego z 30 czerwca 2022 r., zarzucając niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.
Minister Rozwoju i Technologii ww. decyzją z 31 października 2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu wskazał, że:
1) nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], wpisana w księdze wieczystej Tom [...], K., Wykaz [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa na podstawie Traktatu Wersalskiego z dnia 29 czerwca 1919 r. i ustawy sejmowej z dnia 14 lipca 1920 r. i dnia 16 czerwca 1922 r.;
2) działka nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia 31 października 1964 r., o czym stanowi wpis w księdze wieczystej nr [...];
3) z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. działka stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) oraz orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 12 z dnia 1 grudnia 1947 r.;
4) nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], nr [...], nr [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa na podstawie protokołu z dnia 29 marca 1951 r.;
5) treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działek nr [...] i nr [...], stanowi iż przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa, na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia 7 grudnia 1965 r., nr [...];
6) treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...], stanowi, że ww. grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. był własnością Skarbu Państwa na podstawie wniosku z dnia 5 września 1985 r.;
7) własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. do działek nr [...] i nr [...] potwierdza księga wieczysta nr [...], prawo to ujawniono na podstawie treści dawnej księgi wieczystej [...];
8) działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta
nr [...], stanowiła własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. co ujawniono na podstawie umowy zamiany z dnia 30 grudnia 1961 r.
Minister stwierdził, że powyższe nie budzi wątpliwości w sprawie i nie zostało zakwestionowane przez Spółkę, natomiast kwestią sporną jest to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe z siedzibą w Warszawie w dniu 5 grudnia 1990 r.
Organ odwoławczy podniósł, że zarząd to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto, na podstawie art. 87 tej ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.
Oznacza to, że zarząd był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje wskazanymi dokumentami może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przechodząc do oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe z siedzibą w Warszawie Minister wskazał, że wnioskodawczyni wywodzi prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. Ś. z dnia: 30 lipca 1987 r., nr [...]; 16 marca 1987 r., nr [...] oraz z dnia 2 kwietnia 1987 r., nr [...] - w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu gruntem dla Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K..
W ocenie Ministra, ww. decyzje nie potwierdzają jednak istnienia - w dniu 5 grudnia 1990 r.- prawa zarządu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Jednakże, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Powyższe oznacza, zdaniem Ministra, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.
W związku z powyższym, pismem z 18 marca 2022 r., organ odwoławczy wystąpił do Prezydenta Miasta R. Ś. o udzielenie informacji, czy decyzje Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. Ś. z dnia: 30 lipca 1987 r., 16 marca 1987 r. oraz z 2 kwietnia 1987 r. w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu gruntem dla Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. - zostały poprzedzone przekazaniem przedmiotowego gruntu w użytkowanie/zarząd w formie prawem przewidzianej. Prezydent Miasta R. Ś. pismem z 29 marca 2022 r. poinformował, że w Urzędzie Miasta R. Ś. nie odnaleziono dokumentów potwierdzających przekazanie w formie prawem przewidzianej zarząd/użytkowanie PKP przedmiotowej nieruchomości.
Tym samym, Minister podkreślił, że Wojewoda Śląski w zaskarżonej decyzji z 30 czerwca 2022 r. prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe z siedzibą w Warszawie, w dniu 5 grudnia 1990 r., prawa zarządu do ww. gruntu położonego w R. Ś..
Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 października 2022 r. wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie (dalej: ("skarżąca"), zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe z siedzibą w Warszawie, co winno doprowadzić do przyjęcia, że Polskie Koleje Państwowe nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.
W związku z podniesionymi wyżej zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego z 30 czerwca 2022 r. oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest częściowo zasadna.
Jak wskazał Minister, materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowi art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2) tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
Zatem, kluczowe dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd) był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo PKP, a następnie Spółkę - tego prawa zatem nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Jak wskazał Minister, stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W konsekwencji istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołano w uzasadnieniu skarżonej decyzji – str. 4), nie można domniemywać.
Skarżąca - na udokumentowanie prawa zarządu na datę 5 grudnia 1990 r. do spornej nieruchomości - przedstawiła trzy decyzje Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. Ś. z dnia: 30 lipca 1987 r., 16 marca 1987 r., 2 kwietnia 1987 r. - w sprawie ustalenia opłat rocznych za zarząd gruntem dla Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K..
Zwrócić należy uwagę, że decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu w postępowaniu uwłaszczeniowym o stwierdzenie nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego jest jednym z dowodów na podstawie, których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu, co wynika z § 4 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Jak zwrócił słusznie uwagę organ odwoławczy, Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. akt U 6/99 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna na podstawie, której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07 wskazał, iż pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych.
Tożsamy pogląd, tj., iż decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem 1 sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z 4 lipca 2018 r., II SA/Gl 274/18; z 30 września 2016 r., II SA/Gl 637/16; z 7 stycznia 2016 r., II SA/Gl 836/15; wyroki WSA w Krakowie: z 17 lipca 2013r., II SA/Kr 560/13; z 15 marca 2013 r., II SA/Kr 97/13; z 5 października 2015 r., II SA/Kr 801/15; wyroki NSA: z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11, z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017r.,I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r., I OSK 2385/17).
Skarżąca, na dowód istnienia do spornej nieruchomości prawa zarządu przedstawiła trzy wyżej opisane decyzje administracyjne. Tym samym należało rozstrzygnąć, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł wnoszenia opłaty, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu.
W ocenie składu orzekającego, przedstawiona przez Spółkę PKP decyzja Kierownika Wydziału Geodezji z 30 lipca 1987 r. nie wskazuje, zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działki wyszczególnione w załączniku stanowiącym integralną część tej decyzji. Dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę jego stwierdzenia wówczas, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Oznacza to, że dokument taki nie może być uznany za samoistną podstawę stwierdzenia prawa zarządu (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1764/15). W decyzji tej zawarto tylko ogólne sformułowanie, że działki wyszczególnione w załączniku decyzji są w zarządzie Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K.. Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nie może być wbrew twierdzeniom skarżącej jedynym i wyłącznym dowodem w oparciu, o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, istniejąca decyzja z 30 lipca 1987 r. o ustaleniu opłat nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu § 4 ust 1 pkt 6 ww. rozporządzenia. Tym samym, prawidłowo w sprawie stwierdzono, że w odniesieniu do działek: nr [...] o pow. 0,0758 ha, nr [...] o pow. 0,1018 ha, nr [...] o pow. 0,0037 ha, nr [...] o pow. 0,0427 ha, nr [...] o pow. 0,0694 ha, nr [...] o pow. 0,0210 ha, nr [...] o pow. 0,0292 ha, nr [...] o pow. 0,0517 ha, nr [...] o pow. 0,0149 ha, nr [...] o pow. 0,0151 ha, nr [...] o pow. 0,0375 ha, nr [...] o pow. 0,0615 ha, nr [...] o pow. 0,0108 ha, nr [...] o pow. 1,8599 ha, nr [...] o pow. 0,0447 ha, nr [...] o pow. 0,0335 ha, nr [...] o pow. 0,2134 ha, nr [...] o pow. 0,3703 ha, nr [...] o pow. 0,1666 ha, nr [...] o pow. 0,0442 ha, nr [...] o pow. 0,0450 ha, nr [...] o pow. 0,0109 ha, nr [...] o pow. 0,0118 ha, nr [...] o pow. 0,0322 ha, nr [...] o pow. 0,0334 ha - na dzień 5 grudnia 1990 r. - nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust 1 u.g.n., faktyczne władztwo nad nieruchomością, skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (zob. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1912/17). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale NSA z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)".
Wobec powyższego, w części rozstrzygnięcia dotyczącego wyżej wymienionych działek Sąd skargę oddalił.
Natomiast Sąd nie podzielił stanowiska organów w zakresie rozstrzygnięcia w stosunku do działki nr [...] o powierzchni 0,0132 ha, KW nr [...] oraz działki nr [...] o powierzchni 0,0716 ha, KW nr [...].
I tak decyzja Kierownika Wydziału i Geodezji z 16 marca 1987 r., nr [...] o ustaleniu opłat (m.in. za działkę nr [...] o pow. 132 m2) wskazuje, że ustalenie tej opłaty następuje do nieruchomości przekazanych w zarząd DOKP w K. - decyzją z dnia 8 stycznia 1975 r., nr [...]- z przeznaczeniem pod przebudowę stacji PKP w R. Ś. – K..
Natomiast, decyzja Kierownika Wydziału i Geodezji z 2 kwietnia 1987 r., nr [...] o ustaleniu opłaty (działka nr [...] pow. 716 m2) odsyła do decyzji z 16 grudnia 1963 r., nr [...] przekazującej tą nieruchomość w zarząd Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. pod budowę 2-go toru linii normalnotorowej C. B.-K..
Organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia czy decyzje o przekazaniu w zarząd zaginęły lub uległy zniszczeniu. Wojewoda poprzestał jedynie na zapytaniu Prezydenta Miasta R. Ś., który wskazał, że nie odnalazł dokumentów (pismo z 29 marca 2022 r.) potwierdzających przekazanie, w formie przewidzianej prawem, spornych nieruchomości. Nie wystąpiono z zapytaniem (odnośnie konkretnych decyzji) do skarżącej, archiwum państwowego czy innych organów mogących dysponować w swoich zasobach wskazanymi decyzjami o oddaniu w zarząd.
Orzekając zatem o odmowie uwłaszczenia Wojewoda (a za nim organ odwoławczy) naruszył art. 200 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd uchylił - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - obie decyzje w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego działki nr [...] oraz [...] (pkt 1 sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej uwzględni powyższe stanowisko oraz zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Organ przeprowadzi dodatkowe postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wszystkich dostępnych środków dowodowych umożliwiających jednoznaczne wypowiedzenie się co do decyzji o przekazaniu w zarząd z 16 grudnia 1963 r. oraz z 8 stycznia 1975 r. Następnie dokona analizy zgromadzonych dowodów, prawidłowo je oceni i wyczerpująco uzasadni swoje rozstrzygnięcie, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.
W pozostałej części Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).