I SA/Wa 922/04

I SA/Wa 922/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska
Jolanta Rudnicka
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
]Sygn. akt I SA/Wa 922/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Banku [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Banku [...] S.A. w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 922/04
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1972 r. odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul.[...], oznaczonej dawnym nr hip.[...], w części stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. w części działek ewidencyjnych numerami: [...], [...] i [...] w obrębie [...].
Powyższa decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Decyzją z dnia [...] marca 1972 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W.( sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 1973 r. nr [...]) odmówiło Z. G. - byłej właścicielce opisanej na wstępie nieruchomości - ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2 uzasadniając swoje stanowisko tym, że na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren ten został przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacyjne.
Następstwem powyższego w dniu 24 lipca 1973 r. w księdze wieczystej nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] dokonano wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.
Z datą 6 kwietnia 2001 r. K. R. - jedna z następczyń prawnych Z. G. - wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [...] marca 1972 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Po ustaleniu – w oparciu o postanowienia sądów o stwierdzeniu nabycia spadków - kręgu uczestników postępowania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...] i stanowi części działek ewidencyjnych: nr [...] - będącej własnością Skarbu Państwa a pozostającej w użytkowaniu wieczystym Banku S.A., nr [...] - będącej własnością [...] W, nr [...] - będącej własnością Skarbu Państwa - Ministerstwa Obrony Narodowej i przekazanej do zasobu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz nr [...] - stanowiącej własność Skarbu Państwa. W tych warunkach zatem w niniejszej sprawie rozpoznano przedmiotowy wniosek w stosunku do części działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] (stanowiących własność Skarbu Państwa).
W toku postępowania podniesiono, iż - w myśl art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm) - wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu, o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy powinien zostać uwzględniony, jeżeli korzystanie przez niego z gruntu dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. Zatem, w myśl tego przepisu organ orzekający w sprawie mógł tylko wówczas nie uwzględnić wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej, gdyby takie korzystanie z gruntu nie dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zauważono, że w dacie wydania badanej w trybie nadzoru decyzji obowiązywał już art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Powołany zaś art. 3 w/w ustawy dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była ona niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta – gdy nieruchomość była niezbędna dla planowanej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub też przeznaczona dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym.
Ustalono, że przedmiotowa nieruchomość objęta była ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [...] lipca 1969 r. i wchodziła w skład obszaru oznaczonego na planie symbolem[...], który oznaczał tereny administracji.
W związku z tym zatem stwierdzono, że obowiązujący w dniu wydania badanej w trybie nadzoru decyzji plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał inne przeznaczenie nieruchomości, aniżeli wynikało to z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 1972 r. co – zdaniem organu I instancji - oznaczało, że organ rozstrzygający sprawę z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nie dopełnił obowiązków wynikających z przepisów o postępowaniu administracyjnym nakazujących dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. art. 5, 71 §1 i 74 o obowiązującej ówcześnie treści kpa) a to w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia przepisu art. 7 ust. 2 wyżej cytowanego dekretu warszawskiego.
Ponieważ – w ocenie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – powyższe naruszenie prawa spełniało przesłankę określoną w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., uzasadniającą stwierdzenie nieważności badanej w trybie nadzoru decyzji z dnia [...] marca 1972 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] października 2003 r. organ przedmiotowy wniosek uwzględnił, zauważając jednocześnie, że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. bowiem okoliczność, iż część przedmiotowej nieruchomości znajduje się obecnie w użytkowaniu wieczystym osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna odmawiająca byłym właścicielom przyznania użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nadmienić w tym miejscu wypada, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r. przyznał na lat 99 prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu położonego w W. oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] Bankowi [...] SA i na podstawie tej decyzji prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...].
Ponadto stwierdzono też, że okoliczność, czy z powodu przyznania użytkowania wieczystego osobie trzeciej zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu użytkowania wieczystego, nie może to natomiast być przedmiotem oceny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej, gdyż są to dwie różne sprawy.
Rozpatrując sprawę na skutek wniosku Banku [...] S. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury, który z dniem [...] grudnia 2003 r.- stosownie do przepisu art. 1 ust. 4 ustawy z dnia [...] marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw .(Dz. U. z 2002 r. Nr 25 poz. 253 ze zm.) – przejął kompetencje i zadania Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - stwierdził, że - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - skutki prawne obarczonej wadą decyzji administracyjnej powodujące jej nieważność będą miały znamię nieodwracalnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, gdy ich odwrócenie będzie mogło nastąpić dopiero w drodze orzeczenia sądu powszechnego, a nie w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja wywoła wobec tego skutek nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie podstawą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Banku [...] S.A. była decyzja administracyjna na podstawie której prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, tym samym brak było nieodwracalnych skutków prawnych.
Właściwy bowiem organ administracji publicznej może (przy pomocy dostępnych mu środków prawnych, w odrębnym postępowaniu) decydować o bycie prawnym powołanej decyzji uwłaszczeniowej.
W tych warunkach zatem Minister Infrastruktury, podzielając ustalenia i oceny Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, utrzymał w mocy decyzję wydaną przez ten organ.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniósł Bank [...] S.A. w W.
W skardze skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosił, że ponieważ przedmiotowy grunt został w części oddany mu w użytkowanie wieczyste, unieważnienie decyzji dekretowej ma bezpośrednio negatywny wpływ na bezpieczeństwo obrotu prawnego i uzyskane przez Bank prawo użytkowania wieczystego. Zaskarżona bowiem decyzja otwiera drogę następcom byłej właścicielki nieruchomości [...] do podważenia tytułu prawnego skarżącego, którego prawo winno podlegać ochronie prawnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nadmienić w tym miejscu wypada, że Sąd w ocenie swojej nie jest związany zarzutami ani wnioskami zawartymi w skardze oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ, abstrahując od zasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skutkowało to jej uchyleniem.
Jak wynika bowiem z akt sprawy zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2004 r. została skierowana m. in. do uczestnika postępowania E. K., który zmarł w dniu 11 lutego 2004 r.
Spadkobiercami zmarłego uczestnika, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] W. z dnia [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] zostali M. K., który brał udział w charakterze strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym oraz J. K., która zgłosiła swój udział w sprawie w charakterze strony dopiero na etapie postępowania sądowego ( pismo z dnia 21 października 2004 r.).
Nadmienić przy tym wypada, że choć po wydaniu w/w decyzji i wysłaniu jej do E. K. organ został powiadomiony przez uczestnika M. K. o śmierci w/w, to jednak w rezultacie zaskarżona decyzja nie została nigdy doręczona J. K.
Ponieważ pominięcie w trakcie postępowania administracyjnego któregokolwiek ze spadkobierców strony tegoż postępowania jest wadliwością, która może stanowić podstawę do żądania wznowienia takiego postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), skutkowało koniecznością uchylenia przez Sąd zapadłej w tego rodzaju postępowaniu decyzji.
Ponieważ strony mają prawo do zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie, Sąd aktualnie celowo nie odniósł się do zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze, tak by nie związywać swoją oceną prawną organu przed ewentualnym wypowiedzeniem się co do meritum sprawy przez J. K.
Odnosząc się do kwestii tożsamości gruntu do którego na rzecz Banku zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego z gruntem stanowiącym część nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, trzeba zauważyć, że wprawdzie w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...] orzekająca o ustanowieniu na rzecz skarżącego w/w prawa działkę na której prawo to zostało ustanowione określono numerem [...], ale wg treści odpisu z księgi wieczystej Kw nr [...] z 2001 r. działka ta oznaczona została już nr [...], przy czym pozostałe dane dotyczące tegoż gruntu tj. adres, numer obrębu i powierzchnia w obu dokumentach były takie same. Nadto z odpisu w/w księgi wynika, że ujawnienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Banku zostało dokonane na podstawie wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] lutego 1993 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.