I SA/Wa 920/20

I SA/Wa 920/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1736/23 - Wyrok NSA z 2023-10-18
I OSK 1736/21 - Wyrok NSA z 2022-06-29
II SA/Rz 281/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-03-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. K., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. [...] z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], o odmowie zwrotu nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli J. K. i A. K.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] lipca 1975 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...].
Wnioskiem z [...] czerwca 1991 r. F. K. i Z. K. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej dawne działki nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Pismem z [...] lutego 2011 r. J. K., Z. K., A. K., W. K. i K. K. oraz pismem z [...] marca 2015 r. G. K., M. L. i S. K. uzupełnili powyższy wniosek.
Decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...], Prezydent W. umorzył postępowanie administracyjne w stosunku do działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna [...] lipca 2005 r.
Decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...], Starosta W. [...], orzekł o zwrocie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...].
Decyzją z [...] marca 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...], Starosta W. [...] umorzył postępowanie w stosunku do działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna [...] maja 2014 r.
Wobec powyższego przedmiotem rozstrzygnięcia stała się nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i nr [...] z obrębu [...].
Decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Starosta W. [...] orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...].
Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Starosta W. [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha obrębu [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K.
Decyzją z [...] stycznia 2020 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty W. [...] z [...] kwietnia 2015 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ dodał, że badając przesłanki zbędności przez pryzmat art. 137 ust. 1 ww. ustawy należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Oznacza to, że zachodzi konieczność ustalenia, czy na spornych działkach na dzień złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż na dzień 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Organ podniósł, że zgodnie z wnioskiem Dyrekcji Rozbudowy Miasta z [...] marca 1975 r. o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, dawne działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] przeznaczono pod budowę bazy magazynowo-sprzętowej oraz drogi dojazdowej do tej bazy, a także pod budowę rozdzielczego punktu zasilania 110/15KV. Ponadto, zgodnie powyższym wnioskiem, "część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha znajduje się poza granicami lokalizacji i zostanie nabyta w trybie art. 5 ustawy wywłaszczeniowej". Organ wskazał również, że z protokołu rokowań z [...] stycznia 1975 r. wynika, że Z. K. i F. K. domagali się wykupienia całej działki nr [...] z obrębu [...], pomimo że w granicach lokalizacji znajduje się tylko część działki, twierdząc że pozostała część nie będzie się nadawała do dalszego użytkowania.
Wojewoda stwierdził, że decyzja o wywłaszczeniu powołuje się na decyzję o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] października 1973 r. o ustaleniu lokalizacji szczegółowej bazy magazynowo-sprzętowej oraz decyzję o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] marca 1972 r. o ustaleniu lokalizacji budowy rozdzielczego punktu zasilania 110/15 KV.
Z kolei opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego S. G. potwierdza, że działki ewidencyjne [...] i nr [...] z obrębu [...] znajdują się w granicach lokalizacji bazy magazynowo-sprzętowej. Ponadto, z ww. opracowania wynika, że część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, która została nabyta na wniosek byłych współwłaścicieli, stanowi obecnie działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...].
Wojewoda powołał się następnie na zgromadzoną przez Starostę dokumentację, tj. zestawienie wykazu zadań inwestycyjnych z 1982 r. sporządzone przez Zjednoczenie Miejskich Przedsiębiorstw Budowlanych, w którym znajduje się informacja o kosztach poniesionych na budowę bazy [...] oraz daty dotyczące rozpoczęcia realizacji inwestycji i zakończenia (rozpoczęcie grudzień 1976 r. - zakończenie grudzień 1982 r.), pismo Miejskiego Kombinatu Budowlanego "[...]" z [...] grudnia 1981 r., mówiące o zleceniu wykonania montażu ścian osłonowych budynku warsztatowego na terenie budowy bazy dla [...], pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] z [...] grudnia 1988 r., z którego wynika, że cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...] w styczniu 1985 r. i teren został przekazany inwestorowi i użytkownikowi [...], pismo Urzędu Dzielnicy - Gminy [...] Wydziału Architektury z [...] lipca 1991 r., w którym stwierdzono, że teren położony przy ul. [...] objęty również, między innymi, decyzją lokalizacyjną nr [...] był zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem, wystąpienie Miejskiego Przedsiębiorstwa Remontowo - Budowlanego o regulację stanu prawnego nieruchomości położonej przy ul. [...] wskazujące, że baza magazynowo - sprzętowa została zrealizowana na tym terenie, pismo z [...] czerwca 2011 r., że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wydzierżawiono firmie [...] s.c. na okres 25 lat, tj. od 1 października 1998 r. do 30 września 2013 r., akt notarialny, Rep. Nr [...], z [...] grudnia 2009 r., z którego wynika, że wszystkie nowoutworzone udziały w kapitale zakładowym spółki M. Sp. z o.o. obejmie nowy wspólnik, to jest spółka pod firmą: "[...] Spółka Jawna" z siedzibą w W., a zostaną one pokryte wkładem niepieniężnym w postaci prawa do korzystania z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w ewidencji gruntów jako działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w obrębie [...], przysługującego tej spółce jawnej jako dzierżawcy, zgodnie z umową dzierżawy z [...] października 1998 r. zawartą z Gminą [...].
Organ wskazał, że na podstawie oględzin przedmiotowych działek z [...] sierpnia 2011 r. ustalono, że na nieruchomości znajduje się magazyn. Natomiast działka ewidencyjna nr [...] w części stanowi teren zachwaszczony, nieurządzony, nieuporządkowany. Na tej części znajdują się pozostałości po placu utwardzonym kostką brukową (obecnie teren zagruzowany). W pozostałej części działki znajduje się budynek magazynowy.
Wojewoda wskazał również na ustalenia wynikające z załączonej do pisma Prezydenta W. z [...] stycznia 2014 r. kopii operatu szacunkowego z maja 1998 r., z którego wynika, że "teren nieruchomości jest utwardzony i ogrodzony siatką na podmurówce. W/wym. nieruchomość składa się z działek wskazanych w punkcie 1.2. i zabudowana jest lekkimi konstrukcjami na podmurówce z przeznaczeniem na magazyny oraz częściowo na stanowiska postojowe dla remontowanych autobusów".
Ponadto, organ powołał się na treść notatki służbowej z wizyty wspólników spółki M. i K .[...] K. S. i P. S. w dniu [...] lutego 2014 r. w Starostwie Powiatowym. W czasie powyższej wizyty oświadczono, że na działce przy ul, [...] w momencie podpisania umowy dzierżawy z [...] października 1998 r. znajdował się budynek biurowy, murowany, który został zaadaptowany i jest wykorzystywany dla potrzeb spółki. Z uwagi na problem z wjazdem na działkę od strony ul. [...] budynek ten został zmodernizowany - zmniejszony, co potwierdza projekt zagospodarowania działki. W południowej części nieruchomości znajdował się zaś plac betonowy, na którym prawdopodobnie miał zostać usytuowany magazyn lub inna budowla tego typu. Z uwagi na to, że plac ten był solidnie przygotowany, wspólnicy postanowili zbudować na nim halę magazynową, która stoi do dnia dzisiejszego. We wschodniej części działki usytuowane były zasieki betonowe, w których znajdowały się resztki kruszywa. Natomiast od strony ul. [...] wzdłuż ogrodzenia nieruchomość była porośnięta zielenią wysoką i niską, obecnie znajdują się tam parkingi spółki.
Organ wskazał również na pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu wykonane w roku 1976, 1982, 1987, 1995 oraz w 2005 roku. Wojewoda podniósł, że na zdjęciu wykonanym w 1976 r. na przedmiotowym terenie nie znajdują się żadne zabudowania, jednak już w 1982 r. wyraźnie widać, że trwa budowa bazy magazynowo – sprzętowej. Organ wskazał, że tak samo na zdjęciu wykonanym w 1987 r. widać, że magazyny oraz budynek administracyjny, drogi wewnętrzne i miejsca postojowe znajdują się na przedmiotowym terenie. W ocenie Wojewody, powyższe ustalenia potwierdza zdjęcie wykonane w roku 1995 r., które wyraźnie przedstawia, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] znajdują się w ogrodzeniu bazy magazynowo - sprzętowej. Widoczne są również parkingi dla autobusów oraz zasieki betonowe. Odnosząc się do notatki służbowej z wizyty w Starostwie wspólników spółki [...] Wojewoda podniósł, że na zdjęciu z 2005 r. widać, że dopiero wtedy nastąpiła przebudowa przedmiotowej bazy w związku z oddaniem terenu w dzierżawę.
Zdaniem organu odwoławczego, powołane dokumenty w sposób wystarczający potwierdzają, że nieruchomość oznaczoną obecnie jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...] wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia.
W odniesieniu do realizacji celu wywłaszczenia w terminach wynikających z wyroku TK z 13 marca 2014 r. oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. Wojewoda wskazał, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu (tj. budowa bazy magazynowo – sprzętowej), nastąpiło przed 1 stycznia 1998 r., tj. najpóźniej w 1982 r. W ocenie organu, nastąpiło to więc w czasie gdy brak było norm prawnych określających zbędność wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat upływu określonych terminów. W takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 u.g.n. w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Starosty, że zagospodarowanie działki ew. nr [...] jako pasa drogowego przy ul. [...] stanowi przeszkodę do orzeczenia o zwrocie tej nieruchomości. W tym zakresie organ powołał się na pozyskany w postępowaniu odwoławczym fragment mapy sytuacyjnej, potwierdzonej za zgodność z oryginałem, z zaznaczoną linią rozgraniczającą [...] [...] lipca 1994 r., ul. [...], która potwierdza położenie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] w pasie drogowym ulicy [...]. Powyższe potwierdzają również oględziny przedmiotowej nieruchomości z [...] sierpnia 2011 r. oraz pismo Zarządu Dróg Miejskich z [...] kwietnia 2011 r. W ocenie Wojewody, zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. złożyli J. K. i A. K., zarzucając tej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności:
- art. 7 i 80 k.p.a. poprzez orzeczenie o odmowie zwrotu rozbieżnie z opisanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanem faktycznym gruntu,
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości, tj. braku wyczerpującego wskazania, czy realizacja na terenie części
nieruchomości obiektów przez osobę trzecią ([...] S. Spółka Jawna) nastąpiła po upływie 22 września 2004 r. - terminu istotnego dla zastosowania art. 137 ust 1 ustawy gospodarce nieruchomościami,
2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 oraz art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nierozpoznanie w orzeczonej sprawie przesłanek zwrotu nieruchomości wynikających z tych przepisów oraz poprzez wadliwe zastosowanie tych przepisów, gdyż bezpodstawnie ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została w całości wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu.
Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że dokonana przez organ analiza dokumentacji jest rozbieżna ze stanem nieruchomości ocenionym w toku oględzin oraz opinią użytkowników terenu. W ocenie skarżących, nieprzekonująca jest również dokonana przez organ odwoławczy analiza dokumentów tworzonych przez różne instytucje w latach 1982 -1991 w odniesieniu do realizacji bazy [...]. Zestawienie wykazu zadań inwestycyjnych z 1982 r. Zjednoczenia Miejskich Przedsiębiorstw Budowlanych, pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. [...] z [...] grudnia 1988 r. oraz pismo Miejskiego Kombinatu Budowlanego "[...]" z [...] grudnia 1981 r. zostały bowiem wykonane dla celów sprawozdawczych i nie zawierają merytorycznych ocen zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. W tym znaczeniu nie mogą być więc, zdaniem skarżących, dowodem na ocenę "zbędności" w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Na ich podstawie można wywnioskować jedynie, że w 1976 lub 1977 roku jakieś działania inwestycyjne dla realizacji bazy [...] zostały podjęte i prace te przerwano około 1988 roku. Powyższe dokumenty nie mogą jednak stanowić podstawy do stwierdzenia, że realizacja bazy została zakończona na całym terenie określonym w decyzji lokalizacyjnej.
W ocenie skarżących, bezpośredniego dowodu na brak zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie może również stanowić pismo Urzędu Dzielnicy Gminy [...] z [...] lipca 1991 r. Zostało bowiem wytworzone w toku wszczętego już postępowania wywłaszczeniowego w oparciu o przepisy ustawy z 29 kwietnia 1985 r., Art. 69 ust. 1 ww. ustawy przyjmował zaś odmienne kryteria oceny zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu niż obecnie obowiązujący art. 137 ust. 1 u.g.n.
Ponadto, zastrzeżenia skarżących budzi dokonana przez Wojewodę analiza zdjęć lotniczych terenu nieruchomości wykonanych w latach: 1976, 1982, 1987, 1995 oraz 2005. W analizie tej brak profesjonalnej charakterystyki rzeczywistego stanu gruntu w poszczególnych latach po wywłaszczeniu nieruchomości. Z opisu tego dopiero można będzie ustalić, że przedmiotowa nieruchomość w istotnej części nie została zagospodarowana oraz nie stanowiła elementu zorganizowanej przestrzeni: dróg, parkingów, placów składowych.
Skarżący zarzucili również, że organ odwoławczy pominął oceny stanu faktycznego dokonywane w toku bezpośrednich oględzin oraz relacji wspólników spółki M. i K. [...] będących dzierżawcami terenu, osób dobrze zorientowanych, którzy potwierdzili, że część gruntu (w części południowej) stanowiła teren niezagospodarowany, na którym prawdopodobnie "miał zostać usytuowany magazyn lub inna budowla tego typu." Z oświadczenia tego wynika, że południowa część nieruchomości nie była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i stan ten trwał jeszcze w 2005 r., kiedy potwierdzono działania budowlane dokonane przez dzierżawcę terenu (spółkę [...]).
W ocenie skarżących, w sprawie nie wyjaśniono pełnego stanu zagospodarowania części nieruchomości. Zaniechano wyczerpującego i profesjonalnego zbadania zapisu na dołączonych do akt zdjęć lotniczych nieruchomości. Zignorowano opis nieruchomości zawarty w protokole oględzin terenu, w którym wykazano stan niezagospodarowania części gruntu oraz oświadczenie dzierżawców terenu, którzy działając na nim jeszcze w latach 90-tych XX-go wieku wskazali obszar niezagospodarowany przez inwestora bazy [...], na którym podjęli w późniejszych latach swoją inwestycję.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] grudnia 2020 r. uczestnik postępowania Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi ustosunkowując się do zawartych w niej zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Wojewody [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty W. [...] z [...] kwietnia 2015 r. o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej własność W., położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...].
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 136 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65), zwanej dalej "u.g.n."
Zgodnie z powołanymi przepisami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą zaś żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Nieruchomość uznaje się natomiast za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zatem, istotą postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie zbędności tej nieruchomości na podstawie powołanych na wstępie przepisów art. 136 oraz art. 137 u.g.n.
Jak zasadnie wskazały organy, badając przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia przez pryzmat art. 137 ust. 1 u.g.n. trzeba mieć również na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. W powołanym wyroku Trybunał stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał, że nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia nie został jeszcze zrealizowany byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy z 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492).
Z uwagi na powyższe w sprawie zachodziła konieczność ustalenia czy na wywłaszczonej nieruchomości na dzień złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż na dzień 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W niniejszej sprawie wywłaszczenie spornych nieruchomości nastąpiło na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów z [...] lipca 1975 r., nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że wywłaszczenie następuje w celu realizacji decyzji o lokalizacji inwestycji z [...] października 1973 r., Nr [...], o ustaleniu lokalizacji szczegółowej bazy magazynowo - sprzętowej oraz decyzji o lokalizacji inwestycji z [...] marca 1972 r., Nr [...], o ustaleniu lokalizacji budowy rozdzielczego punktu zasilania 110/15 kV. Decyzja z [...] lipca 1975 r. została wydana na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. [...] z [...] marca 1975 r. Treść powyższego wniosku potwierdza, że obejmował on należące do F. K. i Z. K. dawne działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 (część działki gruntu [...] o powierzchni [...] m2 leżała poza granicami lokalizacji, lecz na żądanie właścicieli wywłaszczono całą tę działkę, co potwierdza protokół z [...] stycznia 1975 r.) oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Ponadto, z powyższego wniosku wynika, że wywłaszczenie miało nastąpić w celu realizacji inwestycji określonych w decyzji o lokalizacji inwestycji Nr [...] z [...] marca 1972 r., Nr [...] z [...] października 1973 r. i Nr [...] z [...] listopada 1973 r. Z kolei z treści pozyskanego w toku postępowania opracowania geodezyjnego geodety uprawnionego S. G. z [...] listopada 2011 r. wynika, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] znajdują się w granicach lokalizacji decyzji Nr [...] z [...] października 1973 r. z przeznaczeniem pod budowę bazy magazynowo – sprzętowej.
W celu ustalenia czy na wywłaszczonej nieruchomości na dzień złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż na dzień 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu organy zgromadziły, między innymi, następujące dokumenty:
- sporządzone przez Zjednoczenie Miejskich Przedsiębiorstw Budowlanych zestawienie wykazu zadań inwestycyjnych w 1982 r., w którym znajduje się informacja o kosztach poniesionych na budowę bazy [...] (wcześniej [...]) oraz daty dotyczące rozpoczęcia realizacji inwestycji i jej zakończenia (rozpoczęcie grudzień 1976 r. - zakończenie grudzień 1982 r.),
- pismo Miejskiego Kombinatu Budowlanego "[...]" z [...] grudnia 1981 roku, l.dz. [...]; zgodnie z treścią tego pisma Kombinat zleca Miejskiemu Kombinatowi Modernizacyjno – Budowlanemu wykonanie montażu ścian osłonowych budynku warsztatowego na terenie budowy bazy dla [...] przy ul. [...],
- pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. [...] z [...] grudnia 1988 r., znak: [...], z którego wynika, że zgodnie, między innymi, z decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...] października 1973 r. cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany w styczniu 1985 roku i teren został przekazany inwestorowi bezpośredniemu i użytkownikowi [...],
- pismo [...] do Urzędu Dzielnicowego z [...] grudnia 1988 r., znak: [...], wnioskujące o przekazanie Przedsiębiorstwu terenu przy ul. [...], na którym zrealizowano budowę bazy magazynowej [...],
- pismo Naczelnika Wydziału Architektury Urzędu Dzielnicy Gminy [...] z [...] lipca 1991 r., nr [...], w którym stwierdzono, że teren położony przy ul. [...] objęty, między innymi, decyzją lokalizacyjną z [...] października 1973 r., nr [...], pod budowę bazy magazynowo - sprzętowej był zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem,
- zdjęcia lotnicze wykonane w roku 1976 r., 1982 r., 1987, 1995 oraz 2005 przedstawiające zmiany zagospodarowania wywłaszczonych działek na przestrzeni lat.
Po analizie akt sprawy, w tym treści wskazanych wyżej dokumentów, Sąd w całości podzielił ocenę organów, że cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z [...] lipca 1975 r. w postaci budowy bazy magazynowo – sprzętowej został na spornych działkach zrealizowany. Stanowiska tego nie zdołały podważyć podniesione w skardze zarzuty wskazujące na rozbieżność dokonanej przez organ analizy zebranej dokumentacji ze stanem faktycznym spornych nieruchomości wykazanym w toku oględzin oraz opinią użytkowników wywłaszczonego terenu. W odniesieniu do powyższego wskazać trzeba, że oględziny wywłaszczonych nieruchomości, na które powołują się skarżący, odbyły się w dniu [...] sierpnia 2011 r., to jest po upływie 36 lat od daty wywłaszczenia. Z akt sprawy wynika zaś, że dużo wcześniej, bo w latach 90-tych XX-go wieku doszło do likwidacji ówczesnego użytkownika bazy magazynowo - sprzętowej tj. [...] ([...]). Zebrany materiał dowodowy potwierdza również, że po likwidacji przedmiotowego Przedsiębiorstwa zaistniały zmiany w sposobie zagospodarowania wywłaszczonych nieruchomości. Nieruchomości te podlegały bowiem wydzierżawianiu, użyczaniu, a także stawały się przedmiotem użytkowania wieczystego.
Podnieść trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się słuszny pogląd, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można natomiast wyprowadzać ze zdarzeń późniejszych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy na nieruchomości po wywłaszczeniu został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie, czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1138/08, LEX nr 552276). Z kolei w wyroku z 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, LEX nr 55331, Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy przyjąć, że jeżeli cel nabycia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine), to nie istnieje możliwość jej zwrotu, mimo późniejszej zmiany przeznaczenia. Wobec tego niezasadne są zarzuty skargi co do naruszenia art. 136 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wyżej wskazano, zebrany materiał dowodowy potwierdza bowiem, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Słusznie zatem uznały organy, że wobec realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha zaistniała negatywna przesłanka do orzeczenia o ich zwrocie.
Za prawidłową Sąd uznał również ocenę organów o niemożności zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Zebrany materiał dowodowy, w tym fragment mapy sytuacyjnej z zaznaczoną linią rozgraniczającą [...] [...] lipca 1994 r. ul. [...], potwierdza ocenę organów, że zwrot tej nieruchomości, zlokalizowanej w ciągu drogi publicznej ulicy [...], nie jest możliwy. Rację ma bowiem organ odwoławczy, że prawo do gruntu zajętego pod drogę publiczną może przysługiwać wyłącznie podmiotom publicznym. To zaś, z uwagi na treść art. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, uniemożliwia zwrot tak zagospodarowanej działki.
Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Analiza zebranej w sprawie dokumentacji potwierdza, że prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, wbrew zarzutom skarżących, przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie umotywowane poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżących. Organy wyjaśniły również w należyty sposób podstawę prawną wydanych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).