I SA/Wa 916/14

I SA/Wa 916/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 84 par. 2 kpa, art. 24 par. 1 pkt 5 kpa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Tezy
Jeżeli z powodu uchylenia dotychczasowej decyzji odszkodowawczej, zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego rzeczoznawcza podlega wyłączenia na podstawie art. 84 par. 2 w zw. z art. 24 par. 1 pkt 5 kpa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta S. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Prezydenta S. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]grudnia 2013 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie za grunt, położony w S., obręb [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. [...]ha, która przeszła na własność Miasta S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia [...]czerwca 2007 r., Nr: [...]Prezydent Miasta S. ustalił lokalizację inwestycji drogowej - pod nazwą "[...] w S. - wraz z odwodnieniem, oświetleniem, obustronnymi chodnikami i ścieżką rowerową". Decyzją z dnia [...]lipca .2007 roku nr [...] Wojewoda [...] utrzymał ww. decyzję w mocy.
Pod ww. inwestycję celu publicznego przeznaczono m.in. nieruchomość gruntową, położoną w obrębie [...]oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. [...]ha, dla której Sąd Rejonowy w S. prowadził księgę wieczystą nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność M. G.
W dniu 28 kwietnia 2008 roku rzeczoznawca majątkowy A. N. sporządził operat szacunkowy, w którym określił wartość rynkową nieruchomości na kwotę [...]zł.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2009 roku, sygn. akt II OZ 1112/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2009 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2035/01 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na powołaną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi powiatowej.
W dniu 13 marca 2010 roku biegły rzeczoznawca majątkowy B. L. wykonał operat szacunkowy, w którym określił wartość rynkową działki ewidencyjnej nr [...] na kwotę [...]zł.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2010 roku organ I instancji zawiadomił M. G. o zgromadzeniu w sprawie całego materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Pismo powyższe zostało przez stronę odebrane w dniu 11 maja 2010 roku.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 roku nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił odszkodowanie za działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu nr [...] w S. na kwotę [...] zł.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. G. od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał , że uchylenie decyzji Prezydenta Miasta S. nastąpiło z następujących powodów: wątpliwości organu co do prawidłowego ustalenia stron postępowania, naruszenie art. 10 kpa ( brak zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym sporządzonym w sprawie), zastrzeżenia do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę B. L. w dniu [...] marca 2013 r. ( brak przyjęcia stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej oraz dokonania wyceny z pominięciem transakcji drogowych) .
Wyrokiem z dnia 09 września 2011 r. sygn. akt I SA/WA 143/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na ww. decyzję Wojewody [...].
Pismem z dnia 24 maja 2012 r. M. G. wniósł do Prezydenta Miasta S. o ponowne rozpoznanie sprawy ustalenia odszkodowania za utratę prawa własności nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna [...] z obrębu nr [...] w S., przeznaczonej pod drogę publiczną oraz ustalenie właściwego odszkodowania, odpowiadającego realnej wartości utraconego prawa własności. Ponadto w przedmiotowym piśmie zawarty został wniosek o wykup wszystkich działek ewidencyjnych powstałych z ich podziału z uwagi na fakt, iż korzystanie z tej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe. Jako podstawę powyższego wniosku Pan M. G. wskazał art. 36 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.). Ostatnim żądaniem podniesionym w ww. piśmie był wniosek o niezwłoczną wypłatę kwoty [...] zł tytułem zaliczki na poczet odszkodowania za wywłaszczone i zajęte nieruchomości z uwagi na faktyczne pozbawienie prawa własności nieruchomości.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. organ I instancji zawiadomił M. G. o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie i możliwości zajęcia stanowiska w sprawie.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r., M. G. wniósł o wyłączenie od dalszego udziału w sprawie biegłego rzeczoznawcy majątkowego B. L. Jako podstawę normatywną żądania wskazano art. 84 § 2 w zw. z art. 24 k.p.a.
W oświadczeniu z dnia 3 września 2012 r. rzeczoznawca majątkowy B. L. stwierdził, iż nie podlega wyłączeniu od możliwości sporządzenia operatu szacunkowego w niniejszej sprawie na podstawie art. 24 k.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Prezydent Miasta S. odmówił wyłączenia biegłego B. L. od udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] .
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Prezydent Miasta S. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz M. G. za grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] obrębu [...] w S. o pow. [...] ha, opisaną w księdze wieczystej nr [...].
Pismem z dnia 26 marca 2013 r. M. G. wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda [...] wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, iż w dniu 01 czerwca 2007 r. właścicielem nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha z obr. [...] w S. był M. G. Wysokość odszkodowania za prawo własności nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] w S. została ustalona w oparciu o operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B. L., który określił wartość rynkową prawa własności przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł. Oceniając prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu, organ przytoczył treść art. 134, 135 i 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) dalej ugn, podkreślając, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Odniósł się do zarzutu podniesionego w odwołaniu , a dotyczącego określenia wartości rynkowej wycenianej nieruchomości w oparciu o zbiór porównawczy złożony z nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych. W tym zakresie przytoczył treść § 36 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.) w brzmieniu obecnie obowiązującym. Przepis ten stanowi , iż w przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Przepis ten wskazuje, iż w pierwszej kolejności należy zbadać, czy nie da się określić wartości rynkowej nieruchomości wycenianej w oparciu o transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi publiczne. Odniósł się również szczegółowo do zarzutów dotyczących nieporównywalności nieruchomości wycenianej z nieruchomościami przyjętymi do zbioru nieruchomości podobnych pod względem lokalizacji oraz do zarzutu nie przeprowadzenia przez rzeczoznawcę majątkowego wizji lokalnej w obecności byłych właścicieli. Po analizie sporządzonego operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2012 r. organ odwoławczy stwierdził, iż rzeczoznawca majątkowy zastosował przepisy przytoczone przez organ odwoławczy we wcześniejszych rozważaniach w sposób prawidłowy. Organ odwoławczy podniósł ponadto , że przedmiotem niniejszego postępowania odszkodowawczego mogą być tylko nieruchomości lub ich części, które zostały przeznaczone pod inwestycję drogową. W odniesieniu do zarzutu, iż biegły B. L. podlega wyłączeniu z tego powodu, iż jego poprzednie operaty szacunkowe w sprawie były wadliwe jest w ocenie organu niezasadne. Subiektywne przekonanie strony o braku obiektywizmu biegłego tylko z uwagi na fakt, iż biegły sporządził wadliwe operaty szacunkowe, w ocenie organu odwoławczego jest niewystarczające do stwierdzenia, iż ten biegły nie może poprawić błędnych operatów szacunkowych i przedłożyć organowi nowych operatów szacunkowych. Uznał również , że przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nie może być decyzja i Prezydenta Miasta S. z dnia 01 czerwca 2007 r. o ustaleniu lokalizacji drogi, pod którą przeznaczono m.in. działkę ewidencyjną nr [...] z obr. [...] w S. Z akt sprawy niezbicie wynika, iż wskazana decyzja Prezydenta Miasta S. o ustaleniu lokalizacji drogi była już badana w innym postępowaniu administracyjnym przez Wojewodę [...] i została utrzymana w mocy. W związku z tym, iż organ odwoławczy nie znalazł w powyższym operacie wadliwości, dyskwalifikujących go jako dowód w sprawie, orzekł jak w sentencji decyzji.
Na powyższą decyzję została złożona przez M. G. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W bardzo obszernej skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 130 , 134, 150-154 ugn , art. 128 ust. 4 ugn poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 12 , 35 , 36 § 1 kpa poprzez przekroczenie terminów określonych w przepisach do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu bardzo szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołał wszelkie decyzje jakie zostały wydane odnośnie przedmiotowej działki począwszy od 1982 r. W zarzutach odnoszących się do zaskarżonej decyzji wskazał na rażące błędy zawarte w operacie szacunkowym z dnia [...] lipca 2012 r. tj. niedołączenie protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej z udziałem stron postępowania, wadliwy opis nieruchomości wycenianej zamieszczony w operacie szacunkowym , do porównań przyjęto transakcje dotyczące nieruchomości niepodobnych do nieruchomości wycenianej. Skarżący szczegółowo opisał również działania władz Miasta S., które jego zdaniem doprowadziły do braku możliwości realizacji celów jakie odwołujący się wiązał z należącą do niego nieruchomością przed przejęciem jej części pod drogę publiczną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi.
W piśmie z dnia 20 marca 2014 r. skarżący wniósł o nieuwzględnienie wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę , stwierdzenie , że skarga została wniesiona w terminie ewentualnie o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o zgodność art. 83 § 3 ppsa z prawem pierwotnym Unii Europejskiej , w szczególności z art. 18 zd. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu w przedmiocie odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika , że skarżący M. G. na stałe zamieszkuje w [...]. Zaskarżona decyzja organu II instancji została doręczona wyznaczonemu przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi K. G. w dniu 9 stycznia 2014 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi ( art. 53 § 1 ppsa) upływał zatem 8 lutego 2014 r. Skarga została przez skarżącego nadana w zagranicznym urzędzie pocztowym w [...]. w dniu 7 lutego 2014 r., zaś do polskiego operatora pocztowego wpłynęła 10 lutego 2014 r. ( vide: pismo Poczty Polskiej znajdujące się w aktach administracyjnych). Wniesienie skargi co do zasady jest równoznaczne z jej złożeniem (doręczeniem) organowi, który wydał decyzję . Zgodnie natomiast z art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym za datę wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym uważa się datę przekazania przesyłki przez ten urząd - polskiemu urzędowi pocztowemu (por. wyrok NSA z 26 września 2008 r. w sprawie II OSK 1101/07 opubl. w: ONSAiWSA 2009/3/54, OSP 2009/6/64, wyrok NSA z 20 maja 2010 r. w sprawie I FSK 805/09, wyrok WSA w Łodzi z 3 kwietnia 2007 r. III SA/Łd 501/06). Zatem analiza art. 83 § 3 p.p.s.a. musi prowadzić do wniosku, iż jedynie nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest wystarczające dla uznania, że został zachowany termin do jego złożenia. Natomiast w sytuacji, gdy strona składa pismo w zagranicznym urzędzie pocztowym, niezależnie od tego czy urząd ten znajduje się na terenie Unii Europejskiej, czy też poza jej granicami, o zachowaniu terminu nie decyduje data nadania za granicą, lecz data przekazania pisma polskiemu urzędowi pocztowemu lub polskiemu urzędowi konsularnemu (por. postanowienie NSA z 6 października 2010 r. w sprawie I OSK 1567/10, opublikowane w CBOS).
W przedmiotowej sprawie, zdaniem sądu, prezentowane wyżej stanowisko orzecznictwa nie może zostać bezkrytycznie powtórzone bez odniesienia się do treści rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych oraz uchylające rozporządzenie Rady ( WE) nr 1348/200 ( Dz. Urz. UE z 2007 r. , L 324, s. 79) E("doręczanie dokumentów") w kontekście skargi złożonej przez M. G. na decyzję Wojewody [...] wydanej w przedmiocie odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość .
Zgodnie z art. 1 ust. 1 zdanie 2 rozporządzenia 1393/2007, rozporządzenie to "nie obejmuje w szczególności spraw skarbowych, celnych czy administracyjnych ani odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania podczas sprawowania władzy publicznej (acta iure imperii). W sprawach dotyczących przepisów tego rozporządzenia Europejski Trybunał Sprawiedliwości nie dokonał wykładni pojęcia "sprawa cywilna" ani pojęcia "sprawa administracyjna". Interpretacja pojęcia "sprawa cywilna" pojawia się w dotychczasowym orzecznictwie ETS w orzeczeniach wydawanych na podstawie przepisów konwencji brukselskiej z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. L 299 z 31 grudnia 1972, s. 32; wersja skonsolidowana, Dz. Urz. C 27 z 26 stycznia 1998, s. 1). Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że pojęcie "spraw cywilnych i handlowych" należy traktować jako pojęcie autonomiczne, którego wykładni trzeba dokonywać w oparciu z jednej strony o cele i systematykę tej konwencji brukselskiej, a z drugiej – o zasady ogólne wynikające z całokształtu systemów prawa krajowego. Według ETS pewne spory między organem władzy publicznej a podmiotem prawa prywatnego mogą być objęte zakresem stosowania konwencji brukselskiej, ale nie dotyczy to sytuacji, gdy organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne (por. wyroki ETS z dnia 16 grudnia 1980 r. w sprawie 814/79 Rüffer, Rec. s. 3807, pkt 7; z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie C 271/00 Baten, Rec. s. I 10489, pkt 28; z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie C 266/01 Préservatrice foncière TIARD, Rec. s. I 4867, pkt 20 i z dnia 18 maja 2006 r. w sprawie C 343/04 ČEZ, Zb. Orz. s. I 4557, pkt 22). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych staje się automatycznie częścią porządku prawnego w państwach członkowskich od dnia wejścia ich w życie i jest bezpośrednio stosowane, a zatem nie wymaga procesu inkorporacji do prawa krajowego.
Przechodząc zatem na grunt rozpoznawanej sprawy należy dokonać oceny jaki charakter ma sprawa, która była przedmiotem zaskarżonej decyzji, a teraz jest przedmiotem oceny przez sąd. Sprawa dotyczy przyznania odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Miasta S., w trybie tzw. specustawy drogowej. Początkowo w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie prawa brak było jednoznacznego stanowiska co do charakteru prawnego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Prezentowany był pogląd, że roszczenie o odszkodowanie ma charakter administracyjno-prawny, ( np. uchwała SN z 11 września 1991 r., sygn. akt II UZP 11/91 , uchwała SN z dnia 7 kwietnia 1993 r. podjętej w sprawie III AZP 3/93. OSNC 1993/10/174). Jednak w ostatnim okresie w zasadzie za jednolity należy przyjąć prezentowany w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie prawa pogląd o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości . Pogląd ten, prezentowany w doktrynie m.in. przez profesora T. Wosia, został podzielony przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie: " Stosunek prawny odszkodowania nie ma charakteru stosunku administracyjnoprawnego. Stosownie do postanowień art. 113 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz określonej jednostki samorządu terytorialnego i zobowiązanym do uiszczenia odszkodowania jest podmiot, na rzecz którego następuje wywłaszczenie, tj. Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego. Oznacza to, że materialnoprawny stosunek odszkodowania powstaje z mocy art. 128 ust. 1 w zw. z art. 113 ust. 1 u.g.n. między podmiotem wywłaszczonym a wywłaszczającym, czyli Skarbem Państwa lub konkretną jednostką samorządu terytorialnego. Stroną tego stosunku nie jest w żadnym wypadku organ administracyjny prowadzący postępowanie w sprawie wywłaszczenia odszkodowania. Nie jest nim nawet wtedy, gdy postępowanie wywłaszczeniowe jest prowadzone z urzędu w celu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Stroną stosunku odszkodowawczego jest wówczas, obok podmiotu wywłaszczanego, Skarb Państwa, a organ prowadzący to postępowanie (starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej) jedynie reprezentuje interesy Skarbu Państwa jako podmiotu prawa cywilnego. Nieuczestniczenie organu administracyjnego w materialnoprawnym stosunku odszkodowawczym jest podstawową okolicznością wyłączającą możliwość uznania tego stosunku za stosunek administracyjnoprawny. Nie istnieją bowiem stosunki administracyjnoprawne materialne, których jedną ze stron nie byłby organ administracyjny lub podmiot, który na mocy szczególnych przepisów został upoważniony do wykonywania funkcji administracyjnych państwa" (T.Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010r., str. 223-226). Podobne stanowisko zostało też zawarte w publikacjach J. Szachułowicza, Gospodarka nieruchomościami ,s. 192; A. Łukaszewska, w: J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami, s. 373, E. Łętowska, Charakter odpowiedzialności s. 90 i n. Mając na uwadze powyższe, sąd w składzie niniejszym podziela prezentowany w doktrynie oraz w orzecznictwie - również Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego - pogląd o cywilnoprawnym charakterze roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1998 r., I CKN 1000/97, OSNC nr 1/99 poz. 6, z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 34/98, OSNC nr 9/99 poz. 161, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r., SK 12/99, OTK nr 5/2000 poz. 143, wyrok NSA z 15 czerwca 1993r., IV SA 1667/92, ONSA nr 4/93 poz. 115 ). Konsekwencja przyjęcia stanowiska o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania za wywłaszczoną (przejętą) nieruchomość jest bezpośrednie stosowanie prawa przywołanego wcześniej rozporządzenia (WE) nr 1393/2007. Zgodnie z art. 1 ust 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1393/2007 z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych ("doręczanie dokumentów") oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 (Dz.U. UE L z 2007 r. poz. 324 s. 79) rozporządzenie ma zastosowanie w sprawach cywilnych i handlowych, w sytuacji gdy konieczne jest przekazanie dokumentu sądowego lub pozasądowego z jednego państwa członkowskiego do drugiego, po to by go doręczyć. W art. 14 ( Doręczanie drogą pocztową) rozporządzenie wskazuje , że każde państwo członkowskie może doręczać dokumenty sądowe osobom zamieszkałym w innym państwie członkowskim bezpośrednio drogą pocztową — listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub równoważną przesyłką. Natomiast artykuł 9 dotyczący daty doręczenia wskazuje , że nie naruszając art. 8, datę doręczenia dokumentu na podstawie art. 7 określa się zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego taki dokument jest adresowany. Zgodnie zatem z przywoływanymi zapisami rozporządzenia , wniesienie skargi na decyzję ustalającą odszkodowanie w dniu 7 lutego 2014 r. , za pośrednictwem operatora pocztowego belgijskiego należy uznać za wniesienie jej w terminie wskazanym w art. 53 § 1 ppsa .
Przechodząc do oceny wniesionej skargi na wstępie należy zauważyć, że sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. b decyzja podlega uchyleniu , jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 i art. 145a §1 kpa. W art. 145 § 1 kpa wskazano , że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli m.in. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 ( pkt 3). Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka określona w tym przepisie, bowiem biegły B. L. podlegał wyłączeniu.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 kpa pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:
1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;
2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia;
3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3;
5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;
6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne;
7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.
Odpowiednie stosowanie poniżej normy w odniesieniu do biegłego oznacza , że okoliczności, z powodu których następuje wyłączenie pracownika należy odnieść do biegłego. Jeśli chodzi o biegłego to w stosunku do jego osoby konieczna jest niezależność. Opinie wydawane przez biegłych często są decydującymi środkami dowodowymi wpływającymi na wynik sprawy. Dlatego tak ważne jest, aby biegły był osobą możliwie najbardziej obiektywną i bezstronną. Stanowisko zajęte w danej sprawie powinno być więc ukształtowane wyłącznie według jego wiedzy. Treść opinii musi być wolna od wpływów lub sugestii zarówno organu , jak i strony postępowania, a także od tendencyjności samego biegłego. Z tych powodów w każdej ustawie dotyczącej postępowań znajdują się przepisy, które mają gwarantować obiektywizm biegłego. Postanowienia takie przewiduje kodeks postępowania administracyjnego, ordynacja podatkowa , kodeks postępowania cywilnego oraz kodeks postępowania karnego. Zgodnie z art. 84 § 2 kpa biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 kpa .
W przedmiotowej sprawie biegły B. L. sporządził pierwszy operat szacunkowy w dnia [...] lutego 2010 r. Następnie Prezydent Miasta S.- opierając się na tym operacie- wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. ustalającą odszkodowanie na rzecz M. G.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił decyzję organu I instancji , w uzasadnieniu wskazując m.in. na wadliwość sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. W ponownie prowadzonym postępowaniu biegły B. L. sporządził nowy operat z [...] lutego 2012 r., który stanowił dowód w postepowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. B. L. brał zatem udział jako biegły w obu postepowaniach, tym które zakończyło się wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., jak i tym , które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji .
W tej sytuacji, jeżeli z powodu uchylenia dotychczasowej decyzji odszkodowawczej, zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego, rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r. I OSK 1382/12 publik. CBOSA. Stąd też w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do uchylenia decyzji organu obydwu instancji z powodu stwierdzenia przesłanki wznowieniowej z art. 145 §1 pkt 3 kpa. Z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowieniowej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b w zw z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uchylił również decyzję organu I instancji praz postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2012 r. o odmowie wyłączenia biegłego jako , że wszystkie te akty naruszają art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a .
Przyjęta interpretacja przepisów nie wyklucza jednak możliwość uzupełniania przez biegłych własnych opinii, złożenia stosownych wyjaśnień lub potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 156 ust 3 u.g.n.
Wobec powyższego organ prowadzący postępowanie winien wyłączyć biegłego B. L. w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji ustalającej odszkodowanie i powołać w sprawie nowego biegłego.
Z uwagi na stwierdzone wadliwości decyzji wydanych w tej sprawie, opisane wyżej, które skutkują ich uchyleniem z powodów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 b ppsa, sąd nie badał zasadności zarzutów podniesionych w skardze.
Z powyższych względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów, a także na podstawie 152 Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.