I SA/Wa 914/22

I SA/Wa 914/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
art. 1 ust. 2,  art. 2 ust. 1  lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skarg M. P. i J. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 lutego 2022 r. nr DN.rn.625.142.2021 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lutego 2022 r., nr DN.m.625.142.2021, wydaną po rozpoznaniu odwołań J. P. i M. P., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej też jako Minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 października 2021 r., nr WS-lII.7515.1.86.2011.TG w kwestionowanej części, tj. w zakresie pkt 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 i 13 tej decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, J. P. (dalej też jako Wnioskodawca) w dniu 29 grudnia 2011 r. (data wpływu wniosku) zwrócił się do Wojewody Małopolskiego (dalej też jako Wojewoda) o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10 poz. 51 z późn. zm. – dalej też jako dekret) decyzji stwierdzającej, że parcele katastralne: Pb [...], ujawnione w wykazach hipotecznych: Lwh [...] ks. tab. oraz Lwh [...] gm. kat. [...], stanowiące przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własność A. P., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Wnioskodawca jako załączniki do podania przedłożył Wojewodzie dokumenty potwierdzające, że spadek po zmarłym A. P. nabyły jego dzieci: M. B. oraz A. P. Z kolei spadkobiercami M. B.są K. B., A. G., M. B., S. B. oraz A. B. Zaś spadkobiercami A. P.były jego dzieci, tj: A. P.i M.P. Wreszcie następcą prawnym A. P. jest J. P. Z tego wynikało, że do kręgu aktualnych spadkobierców A. P. należą: K. B., A. G., M. B., S. B., A. B., M. P. i J.P.
Odnosząc się do zgłoszonego w podaniu żądania Wnioskodawca wskazał, że parcele katastralne:
1) pb [,,,[ i pgr [...]stanowiły kompleks zabudowany domem murowanym zamieszkałym przez lekarza dworskiego, zlokalizowany pomiędzy drogą pgr [...] a koleją, który nie mógł spełniać funkcji rolniczych;
2) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks położony obok kompleksu, o którym mowa w pkt 1, zabudowany domkiem drewnianym zamieszkałym przez służbę dworską z przylegającym ogrodem i jako parcele związane z budynkiem mieszkalnym nie miały charakteru rolnego;
3) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks położony powyżej kompleksu, o którym mowa w pkt 2, po północnej stronie drogi, najpewniej zabudowany domem mieszkalnym (i być może zabudowaniami gospodarczymi) z przylegającym ogrodem, ponieważ były przeznaczone do celów mieszkaniowych, nie podpadały pod działanie dekretu;
4) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks położony na terenie Parku [...], najprawdopodobniej zabudowany budynkiem mieszkalnym z przylegającym ogrodem, z uwagi na posadowienie na terenie Parku [...] parcele te nie miały charakteru rolniczego;
5) pb [...] oraz pgr [...] i [...] stanowiły kompleks położony w północnej części [...], zabudowany domem drewnianym służącym jako mieszkanie policjanta, wraz z ogrodem i drogą z uwagi na jego przeznaczenie, nie mógł mieć on charakteru rolniczego;
6) pgr [...] usytuowana była w południowo-zachodnim narożniku przylegającym do terenu kościoła, po zachodniej stronie drogi i mogła być zabudowana piwnicą-lodownią, zaś według szkicu sytuacyjnego Parku [...] z 1925 r. mogła ona przynależeć do terenu tego parku, co wyklucza jej rolniczy charakter;
7) pb [...] oraz pgr [...], [...] i [...] stanowiły kompleks posadowiony między częścią pgr [...] wchodzącej w skład Parku [...] na południu, a obszarem zwartej zabudowy na północy, od strony wschodniej przylegający do terenu Parku – usytuowanie to wskazuje, że kompleks ten nie mógł być wykorzystywany dla celów gospodarki rolnej;
8) pb [...] zlokalizowana była po zachodniej stronie rzeki, na południe od domu policjanta, w sąsiedztwie zwartej zabudowy mieszkalnej, co wyklucza jej rolniczy charakter;
9) pb [...] położona była obok dworca kolejowego, po jego zachodniej stronie, po południowej stronie torowiska i była zabudowana, co wyklucza jej rolniczy charakter;
10) pb [...] była usytuowana we wschodniej części [...], na osi pałac-[...] powyżej [...], po północnej stronie drogi, miała być zabudowana i znajdować się na terenie, gdzie mieściło się źródło i tereny zielone, nie mające charakteru rolniczego;
11) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks zabudowany drewnianym budynkiem obejmującym mieszkania służby z przylegającym ogrodem;
12) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks zabudowany drewnianym domem zamieszkałym przez kasjera Kancelarii Głównej hr. P., z przylegającym ogrodem który nie miał charakteru rolnego i nie podpadał pod działanie dekretu;
13) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks znajdujący się w sąsiedztwie pb [...] o ewidentnie mieszkalnym charakterze, ponadto na parceli pgr [...], stanowiącej ogród kwiatowy (z podziału której powstała pgr [...]), znajdował się budynek murowany będący oranżerią pod szkłem, ściśle związany z hodowlą kwiatów, a nie uprawą rolną.
Wojewoda w decyzji nr WS-111.7515.l.86.2011.TG z dnia 15 października 2021 r., uwzględnił otrzymany wniosek w zakresie parceli katastralnych pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i [...], obręb [...], pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i [...], obręb [...] i pb [...] oraz pgr [...], objętych uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...], obręb [...] (pkt 1 – 4 decyzji). Z kolei w dalszych punktach (5 – 13 decyzji) Wojewoda stwierdził, że parcele katastralne:
- pgr [...], objęta uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...], [...] i [...], obręb [...];
- pb [...] oraz pgr [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...];
- pb [...] oraz pgr [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [.], obręb [...];
- pb [...] oraz pgr [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...] i [...], obręb [...];
- pb [...] oraz pgr [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...] i [...], obręb [...];
- pb [...] oraz pgr [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...]. [...] i [...], obręb [...];
- pgr [...], objęta uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat.
[...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...] i [...], obręb [...];
- pb [...], objęta uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnej działki ewidencyjnej Nr [...], obręb [...];
- pb [...] i [...] oraz pgr [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], w granicach aktualnych działek ewidencyjnych Nr: [...], [...], [...] i [...], obręb [...] –
podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Odwołania od decyzji Wojewody złożyli J. P.i i M. P., zarzucając jej naruszenie zasad wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a., skutkujące dokonaniem niepełnych i nieprawidłowych ustaleń faktycznych, prowadzących do uznania, że nieruchomości ujęte w zaskarżonej części decyzji podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Ponadto J. P. zarzucił Wojewodzie naruszenie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia I marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez pouczenie o 14-dniowym terminie na wniesienie odwołania, podczas gdy ww. przepis wskazuje jednoznacznie, że termin ten wynosi 7 dni.
Decyzją powołaną na wstępie Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu Minister przedstawił w wyczerpujący sposób ustalenia poczynione w odniesieniu do kolejnych parceli katastralnych wymienionych w pkt 5 – 13 decyzji kwestionowanej przez odwołujących. I tak, co do parceli pgr 254 Minister wskazał, że ta w odpisie wykazu hipotecznego krakowskiej księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak również protokole parcelowym gminy [...], opisana była jako użytek - "ogród". Wprawdzie, jak dostrzegł Minister, przy budynku nr 36 posadowionym na parceli budowlanej nr [...] znajdował się ogród z podwórzem o powierzchni 79 m2, które zgodnie z pkt 1 decyzji nie podlegały przyjęciu na cele reformy rolnej. Tym niemniej obszar odpowiadający parceli pgr [...] był zadrzewiony lub zakrzewiony, a rozmieszczenie tych drzew lub krzewów było regularne, jak w sadzie lub ogrodzie owocowym lub warzywnym, nie zaś jak w parku, w którym sposób sadzenia roślin był wyraźnie odmienny. Z tego powodu w ocenie Ministra nie ulegało wątpliwości, że parcela ta mogła być i była wykorzystywana na cele rolnicze.
Odnośnie do parceli pb [...] oraz pgr [...], Minister wskazał, że na parceli pgr [...] wymieniany był budynek numer [...], przy czym w spisie parcel wchodzących w skład Lwh [...] widnieje jedynie parcela gruntowa o numerze [...], a w lwh [...] nie było parceli budowlanej o tym numerze. Dlatego Minister stanął na stanowisku, że budynek o numerze [...] faktycznie usytuowany był na parceli budowlanej nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z parcelą gruntową nr [...]. Z kolei w protokole parcelowym gminy [...] wymienia się parcelę budowlaną nr [...], jednak ta nie należała do A. P., a do A. A. z N., przy czym dom przypisany do tej parceli oznaczony miał być nr [...]. Wykaz nieruchomości gminy [...], na który powoływał się Minister w swoich ustaleniach, wymienia ten budynek (z przekreślonym nazwiskiem A.), jednak wskazuje, że usytuowany był on przy ulicy [...], a nie przy ul. [...], przy której znajdowały się parcele Pb [...] i pgr [...], a także budynek nr [...]. Jak zauważył Minister, część dokumentów wskazywała, że budynek nr [...] była zamieszkiwany przez służbę nie wynika z nich już jednak, czy oznaczało to służbę dworską, czy też folwarczną. Natomiast w pozyskanym z Archiwum Państwowego w [...] Spisie domów w [...] przy budynku nr [...] znajduje się adnotacja, że został przerobiony na szpital dla koni. Zaś zgodnie ze spisem budynków z zespołu nr [...], Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z lat [1923] 1945-1947, sygn. WUZ Kr 28 (k. 489 tomu II akt Wojewody Małopolskiego) budynek mieszkalny nr [...] został przeznaczony do rozbiórki.
Podsumowując Minister stwierdził, że parcela pgr [...] zgodnie z protokołem parcelowym gminy [...] stanowiła ogród. Z kolei załączony do wniosku arkusz posiadłości gruntowej dla liczby kart księgi gruntowej [...], wskazuje, że parcela nr [...], nr wykazu księgi gruntowej [...], w rubryce nazwa niwy określona była jako "[...]", co wskazuje, że była ona wykorzystywana rolniczo.
Przechodząc do parcel pb [...] oraz pgr [...], Minister wskazał, że chociaż zdaniem Wnioskodawcy parcela pb [...] była zabudowana, to nie wskazał numeru budynku lub budynków, które miałyby być na niej posadowione. Tymczasem z odpisu wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak również protokołu parcelowego gminy [...] wynika, że parcela pgr [...] stanowiła ogród. Wprawdzie, jak dostrzegł Minister, mapa katastralna z 1913 r. i fotografia lotnicza z 1949 r. wskazują, że parcela Pb [...] była zabudowana, jednak nie jest możliwe ustalenie przeznaczenia tego budynku bądź budynków. Nie ulega natomiast wątpliwości, że teren, na którym znajdowały się parcele Pb [...] i pgr [...], miał charakter rolniczy, co potwierdza odpis [...] księgi tabularnej "A" Lwh. [...] i protokół parcelowy gminy [...].
W zakresie ustaleń dotyczących parcel pb [...] oraz pgr [...], a także parcel pb [...] oraz pgr [...], [...] i [...], Minister nie zgodził się z twierdzeniem Wnioskodawcy, że te stanowiły Park [...], co miałoby uniemożliwiać ich wykorzystanie na cele rolnicze. Organ dostrzegł, że choć decyzją z 30 września 2008 r., nr SN.III.EZ.7716-142-07, Wojewoda Małopolski orzekł, że na znajdujących się w sąsiedztwie omawianych nieruchomości parcelach pgr [...], [...] objętych lwh tab. [...] [...] oraz pgr [...], [...] i [...], objętych lwh tab. [...] [...] "[...]" mieściła się promenada tzw. "dzikie planty", pełniąca funkcję parku nad brzegami [...], jednakże parcele Pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...] i [...] znajdowały się już po drugiej stronie parceli drogowej nr [...], a zatem nie pomiędzy potokiem [...] i promenadą, lecz pomiędzy promenadą i ulicą [...]. Minister podkreślił, że tereny te różniły się od nieruchomości, na których znajdował się park nie tylko określonymi w protokołach parcelowych użytkami (pgr [...], [...] i [...] stanowiły ogrody, zaś pgr [...] pastwisko), ale również faktycznym użytkowaniem. Z pozyskanej w toku postępowania dokumentacji jednoznacznie wynikało, że koło plant znajdował się ogród warzywny. Zatem parcele, na których usytuowane były ogrody warzywne niewątpliwie były przeznaczone na działalność rolniczą, niezależnie od tego, czy sąsiednie parcele miały również charakter rolny, czy też rekreacyjny.
Odnosząc się do parcel pb [...] oraz pgr [...] i [...], Minister wskazał, że zebrana w sprawie dokumentacja nie potwierdza, aby te – w chwili wejścia w życie dekretu – służyły celom, na które wskazywał Wnioskodawca. Parcela Pb [...] była parcelą budowlaną, na której znajdował się budynek nr [...], który domem drewniany, krytym gontem, od strony rzeki na kamiennym podmurowaniu – bardzo zniszczony. W dokumentach zgromadzonych w aktach znajduje się adnotacja, że stanowił on mieszkanie policjanta, z kolei w spisie domów w [...] pod numerem [...] wpisano "mieszkanie stróża łazienkowego". Z uwagi na chronologię tych dokumentów Minister przyjął, że w chwili wejścia w życie dekretu budynek nr [...] najprawdopodobniej nie był już mieszkaniem policjanta, o czym świadczyło to, że już w 1909 r. jego stan został określony jako "bardzo zniszczony", zaś po jego przejęciu na rzecz Skarbu Państwa zakwalifikowano go do rozbiórki, a więc nie był użytkowany na cele mieszkalne. Następna parcela – pgr [...] stanowiła ogród, co potwierdzają zarówno odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak również protokół parcelowy gminy [...]. Mając na uwadze, że sąsiadujące parcele [...], [...] i [...] również miały charakter użytków rolnych (pastwiska), Minister uznał za niebudzące wątpliwości, że parcela ta miała charakter rolny, a tym samym podpadała pod działanie dekretu. W zakresie parceli pgr [...] Minister odnotował, że w wykazie hipotecznym [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...] zaewidencjonowano ją jako droga, natomiast z protokołu parcelowego gminy [...] wynika, że stanowiła ona pastwisko. W ocenie Ministra usytuowanie tej parceli pomiędzy parcelami stanowiącymi użytki rolne, należące do różnych właścicieli, sugeruje, że mogła ona służyć jako dojazd do tych parcel.
Co do parceli pgr [...] Minister zauważył, że zarówno odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak i protokół parcelowy gminy [...], wskazują, że stanowiła ona użytek rolny – pastwisko. Żaden dokument nie potwierdza zaś, by na tej parceli znajdowała się piwnica-lodownia, mimo iż przywołane we wniosku sztychy i Inwentarz z 1797 r. sugerują umiejscowienie takiego obiektu w bliskiej okolicy parceli nr [...] (lub na niej).
Następnie Minister wskazał, że parcela pb [...] była położona w bezpośrednim sąsiedztwie torów kolejowych, co jednak nie jest przesłanką wystarczającą do uznania, że była bezpośrednio związana z dworcem kolejowym, który znajdował się po drugiej stronie torowiska. Żaden z zebranych w sprawie dokumentów nie potwierdza również, że parcela ta była zabudowana. Minister zauważył, że zarówno odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak i protokół parcelowy gminy [...], wskazują na rolniczy charakter parceli pgr [...] (według pierwszego z tych dokumentów był to ogród, zaś według drugiego – rola). Minister podzielił stanowisko zaprezentowane przez Wojewody, że bezpośrednie sąsiedztwo dużej parceli, która zgodnie z zebranymi w sprawie dokumentami miała charakter rolniczy ([...]), uzasadnia stwierdzenie, że także parcela Pb [...] związana była z rolniczą częścią majątku.
Wreszcie odnośnie do parcel pb [...] i [...] oraz pgr [...] i [...] Minister stwierdził, że budynek znajdujący się na parceli Pb [...], czyli budynek nr [...], nie mógł być użytkowany w momencie wejścia w życie dekretu, ponieważ już w "Inwentarzu częściowym, spisanym w 1909 r. jego stan techniczny określono jako "rudera", a po jego przejęciu na podstawie dekretu został przeznaczony do rozbiórki. Przeznaczenie budynku nr [...], znajdującego się na parceli nr [...], nie jest możliwe do jednoznacznego ustalenia, z uwagi na sprzeczne informacje zawarte w zebranych w sprawie dokumentach, jednak dokument bliższy dacie wejścia w życie dekretu niż "Inwentarz częściowy, zgodnie z którym budynek ten zamieszkały był przez "kasyera Kancelaryi głównej Hr. P., wskazują, że był on zamieszkały przez ogrodnika warzywnego. To w połączeniu z ustaleniami dotyczącymi sąsiednich parceli gruntowych (pgr [...] i [...] stanowiły ogrody, które zgodnie z protokołem parcelowym gminy [...], stanowiły ogród), pozwala stwierdzić, że cały ten kompleks parcel mógł być i faktycznie był wykorzystywany na cele rolnicze. Jak podkreślił Minister, parcele znajdujące się w sąsiedztwie tego kompleksu, czyli parcele pgr [...], [...], [...], [...] i [...] również miały charakter użytków rolnych, a w protokole parcelowym gminy [...] wskazano, że stanowiły one ogrody, łąki i role.
W ocenie Ministra, Wojewoda rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji, prawidłowo zgromadził i ocenił niezbędny materiał dowodowy, dlatego nie mogły zyskać aprobaty podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczącego braku zebrania przez Wojewodę wystarczającego materiału dowodowego dla rzetelnego rozpatrzenia wniosku, który zainicjował postępowanie. Minister stwierdził również, że stanowisko odwołującego, który w istocie wyraża własną ocenę dowodów przeprowadzonych przez Wojewodę nie mogło skutkować zmianą orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji.
Na decyzję Ministra skargę wywiodła M. P. Zaskarżonej decyzji Ministra zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, brak logicznego ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do uwarunkowań historycznych skutkujące dokonaniem niepełnych i nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie charakteru parcel katastralnych opisanych w p. 5 – 13 decyzji pierwotnej, którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy, tzn. ich przeznaczenia, charakterystyki, funkcji, a w szczególności brakiem ustalenia że:
a) pb [...] i pgr [...] stanowiły (łącznie) kompleks zabudowany domem murowanym zamieszkałym przez lekarza dworskiego, który nie spełniał funkcji rolniczych z uwagi na przeznaczenie i usytuowanie, albowiem był ogrodem przydomowym nie spełniającym funkcji rolniczej;
b) pb [...] i pgr [...] (łącznie) stanowiły kompleks położony obok w/w kompleksu, zabudowanym domkiem drewnianym zamieszkałym przez służbę dworską z przylegającym ogrodem i spełniały dla służby funkcję mieszkalną a nie rolniczą – organ drugiej Instancji w ogóle do tej okoliczności w treści uzasadnienia decyzji się nie odnosi;
c) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks położony powyżej w/w kompleksu zabudowany domem mieszkalnym z przylegającym ogrodem i nie spełniały charakteru rolniczego. Organ drugiej instancji powołuje się na zdjęcia lotnicze wykonane w 1949 roku, a wiec już kilka lat po terminie, na który należy badać charakter nieruchomości;
d) pb [...] i gry [..] stanowiły kompleks położony na terenie Parku [...], zabudowany budynkiem mieszkalnym, nie spełniały charakteru rolniczego z uwagi na położenie na terenie parku zdrojowego. Również tutaj organ drugiej Instancji odnosi się do zdjeć lotniczych wykonanych kilka lat po dacie na którą należy badać charakter nieruchomości;
e) pb [...] oraz pgr [...] i [...] stanowiły kompleks zabudowany domem drewnianym służącym jako mieszkanie policjanta, z ogrodem i drogą, który nie posiadał charakteru rolniczego. Organ drugiej Instancji z faktu, że budynek był zniszczony, wyciąga wniosek że najprawdopodobniej teren miał przeznaczenie rolnicze, które to wnioskowanie przeczy zasadom logiki i postepowania administracyjnego;
f) pgr [...] przynależała do Parku [...] i jej charakterystyka i funkcja wyklucza jej rolniczy charakter;
g) pb [...] oraz pgr [...], [...], [...] stanowiły kompleks posadowiony między Parkiem [...] (byty jego częścią) a obszarem zwartej zabudowy od strony północnej i wykluczone jest posiadanie przez nie charakteru rolniczego;
h) pb [...] położona obok dworca kolejowego była zabudowana i nie spełniała funkcji rolniczej. Organ drugiej instancji nie uwzględnia okoliczności (nie dającej się zakwestionować), że parcela była położona zaraz przy dworcu kolejowym, wskazując że sąsiedztwo "nierolnicze" nie stanowi o charakterze tej parceli, a w dalszej części uzasadnienia decyzji organ sam powołuje się na sąsiedztwo działek o charakterze rolnym, co – tym razem skutecznie – ma uzasadniać że i pb [...] miała charakter rolniczy;
i) pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks zabudowany drewnianym budynkiem służby obejmującym mieszkania służby z przylegającym ogrodem i pełniły funkcje mieszkalne a nie rolnicze, oraz Pb [...] i pgr [...] stanowiły kompleks zabudowany drewnianym domem zamieszkałym przez kasjera Kancelarii Głównej hr. [...] z przylegającym ogrodem, który nie mógł mieć charakteru rolnego. Organ drugiej Instancji czyni niedopuszczalne i pozbawione logiki i konsekwencji wnioskowanie, polegające na przyjęciu że skoro budynek mieszkalny był "ruderą", to z pewnością grunty pod nim miały później charakter rolniczy.
2) naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej i organów państwowych, poprzez przyjęcie, że kwestie których organ nie mógł dokładnie wyjaśnić muszą zostać rozstrzygnięte na niekorzyść strony i w konsekwencji ustalenie, że parcele katastralne, co do których organ nie ma pewności, czy były wykorzystywane na cele rolne, podpadały pod działanie dekretu. W ocenie skarżącej organ w każdej sytuacji, w której nie miał dostatecznych (w ocenie organu) dowodów dla przyjęcia, że parcele nie miały charakteru rolniczego, przyjmował, że parcele te miały charakter rolniczy na podstawie nie dających się usprawiedliwić domniemań, godzących w słuszne interesy Skarżącej;
3) naruszenie prawa materialnego tj. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędne stwierdzenie, że parcele katastralne opisane w punktach od 5 do 13 zaskarżonej decyzji podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy prawidłowa analiza dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i stanu prawnego prowadzi do wniosku przeciwnego.
W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o rozważenie uchylenia orzeczeń poprzedzających zaskarżoną decyzję. Wniosła ponadto o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych;
Decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył również J. P., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 2 ust. 1 lit. e) w zw. z art. 1 ust. 2 lit. a-e) Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 r. nr 4 poz. 17), poprzez:
a) jego błędną wykładnię, skutkującą oparciem rozstrzygnięcia jednocześnie na stwierdzeniu związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomościami objętymi wnioskiem, a nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym oraz stwierdzeniu, iż nieruchomości objęte wnioskiem, samodzielnie, stanowią nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, nie zważając przy tym na oczywistą sprzeczność tych ustaleń, wynikającą z faktu, że badanie związku funkcjonalnego jest następstwem ustalenia, iż dana nieruchomość nie stanowi nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym,
b) jego błędną wykładnię, skutkującą nieuprawnionym stwierdzeniem podpadania części nieruchomości objętych wnioskiem pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w sytuacji, w której nieruchomości te nie stanowiły nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym, nie pozostawały w związku funkcjonalnym z takimi nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym, ani nie mogły być przejęte z przeznaczeniem na żaden z enumeratywnie wymienionych celów w art. 1 ust. 2 lit. a-e) dekretu, co stanowi warunek konieczny stwierdzenia podpadania nieruchomości pod działanie dekretu,
2) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej też jako k.p.a.), mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów skutkującą błędnym, sprzecznym z treścią dowodów ich zinterpretowaniem, a w związku z tym nieprzydanie im odpowiedniego znaczenia i oparcie ustaleń w sprawie, wiec także i rozstrzygnięcia, na własnych, niepopartych dowodami hipotezach stojących w sprzeczności z treścią dowodów zgromadzonych w toku postępowania, co skutkowało błędnym stwierdzeniem, że część nieruchomości objętych wnioskiem podpadała pod działanie dekretu.
W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra, a także poprzedzającej ją decyzji Wojewody w zakresie jej pkt 5 – 13. Zwrócił się też o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm prawem przepisanych.
Minister w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał zaprezentowaną wcześniej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Tytułem wprowadzenia należy zaznaczyć, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Oznacza to, że sąd administracyjny dokonuje oceny skarżonej decyzji wyłącznie pod kątem jej zgodności z prawem. Przy czym uchylenie takiej decyzji następuje, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako P.p.s.a.), wyłącznie wówczas, gdy dostrzeżone przez sąd naruszenie prawa materialnego lub procesowego odpowiednio miało wpływ na wynik sprawy albo mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach i nie będąc związanym zarzutami złożonych skarg, Sąd stwierdził, że spór jaki zarysował się pomiędzy Skarżącymi, a Ministrem sprowadza się w istocie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy poszczególne parcele katastralne nr: pb [...], ujawnione w wykazach hipotecznych: Lwh [...] ks. tab. oraz Lwh [...] gm. kat. [...], stanowiące własność A. P. przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Warto odnotować przy tym, że pierwotnie we wniosku z dnia 29 grudnia 2021 r. (data wpływu) Wnioskodawca oczekiwał stwierdzenie, że działaniem przepisów dekretu nie były objęte parcele katastralne pb [...], jednak Wojewoda, a następnie Minister zgodził się z jego żądaniem w zakresie parcel oznaczonych pierwotnie: nr pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...], pb [...], objętej uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...] i pb [...] oraz pgr [...], objętych uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. [...] co do których po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że nie podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu.
Skarżący kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia Ministra podnosili zarzuty zarówno błędnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę decyzji wydanych przez organy obu instancji, jak i zwracali uwagę na niedostatki postępowania dowodowego, a także wadliwą ocenę zgromadzonych materiałów, które – w ich ocenie – stanowiły naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Choć drugi z tych zarzutów ma dalej idący charakter, bowiem brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy wyklucza w zasadzie możliwość prowadzenia analizy prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, Sąd uznał za zasadne wyjaśnić w pierwszej kolejności treść regulacji w oparciu o które wydana została skarżona decyzja, by następnie – przez pryzmat ustaleń poczynionych przez organy – stwierdzić, czy przepisy postępowania zostały naruszone czy też nie.
Organy obu instancji prawidłowo, jako materialnoprawną podstawę decyzji wydawanych po rozpoznaniu wniosku Skarżącego wskazywały art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r., w myśl którego na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemski stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Takie nieruchomości, jak wynika z przepisu art. 2 ust. 1 zd. 2 dekretu, przeszły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga.
Z kolei wniosek inicjujący postępowanie złożony został na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy (Dz.U. nr 10, poz. 51 z późn. zm. – dalej też jako rozporządzenie). Przepis ten stanowi, że orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e należy w I instancji do kompetencji wojewódzkich urzędów ziemskich. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko jednolicie w zasadzie reprezentowane w orzecznictwie, że przepis § 5 pkt 1 rozporządzenia nadal może stanowić podstawę orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Z treści tych przepisów wynika przede wszystkim, że postępowanie w sprawach z wniosku przewidzianego w § 5 pkt 1 rozporządzenia może być prowadzone tylko w sytuacji gdy na cele reformy rolnej została przejęta nieruchomość na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jedynie wówczas właściwy organ administracji publicznej władny jest rozstrzygnąć czy nieruchomość podpadała czy też nie pod działanie powołanego przepisu dekretu.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda pozyskał z Archiwum Akt Nowych w Warszawie uwierzytelnione kopie dokumentów przechowywanych w zespole akt Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych, dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa majątku [...], pow. [...] (k. 237 akt administracyjnych). Wśród nich znajduje się sporządzony w formie tabelarycznej "Wykaz remanentu ziemi państwowej" nr [...], gdzie jako podstawę prawną przejęcia ziem majątku w [...] wskazano art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Toteż uprawnione było wszczęcie i przeprowadzenie przez właściwy organ (Wojewodę) postępowania w sprawie stwierdzenia, czy określone nieruchomości wchodzące w skład tego majątku podlegały pod działanie wspomnianego przepisu dekretu. Ten administracyjno-prawny tryb weryfikacji prawidłowości nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, które następowało – co nie ulega wątpliwości – z mocy samego prawa ustanowiony został dlatego, że realizacja reformy rolnej była często dokonywana w sposób wadliwy. Przejmowane nieruchomości niejednokrotnie nie spełniały z różnych względów kryteriów określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. Z tej perspektywy przepis § 5 rozporządzenia z 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN miał z założenia służyć naprawieniu skutków takich nieprawidłowości (tak NSA w wyroku z dnia 22 października 2019 r., I OSK 363/18).
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie postępowanie przeprowadzone przez organy obu instancji nie ujawniło takich nieprawidłowości, które w odniesieniu do działek (dawnych parcel katastralnych) pozostających w sferze sporu pomiędzy Skarżącymi a organami administracji pozwalały na stwierdzenie, że te nie podlegały pod działanie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r.
Trzeba przypomnieć, że zgodnie z powołanym art. 2 ust. 1 lit e dekretu przejęciu na rzecz Skarbu Państwa podlegały nieruchomości, które po pierwsze spełniały przewidzianą w tym przepisie normę obszarową, a więc ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych (odrębnie potratowane zostały nieruchomości na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jednak nie ma to znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, gdzie weryfikowano kwestię przejęcia gruntów na terenie woj. [...]). Zatem by dane nieruchomości podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa ich rozmiar łączny musiał przekraczać 100 ha powierzchni ogółem, bądź 50 ha użytków rolnych. Spełnienie tego warunku nie było sporne w sprawie organy prawidłowo posiłkując się danymi pozyskanymi m. in. z Archiwum Akt Nowych w tym ewidencji nieruchomości wyłączonych na podstawie art. 15 dekretu przyjęły, że obszar majątku w [...] wynosił ogółem 138,83 ha z czego 77,78 ha stanowiły użytki sklasyfikowane jako orne, 22,38 ha stanowiły pastwiska, zaś 7.15 ha obejmowały parki (k. 225-226 akt administracyjnych). Należało zatem uznać, że nieruchomości majątku w [...] przekraczały obie przewidziane w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu normy powierzchniowe. Fakt spełniania owych norm potwierdzają także inne dokumenty pozostające w aktach w tym kopie protokołu z dnia 29 września 1921 r. z opisem Folwarku [...], gdzie stwierdza się, że bez lasów, ogrodów, dróg, placów budowlanych i gruntów etatowych powierzchnia Folwarku wynosiła 281 i ¾ morgi (k. 195-196 akt administracyjnych). o przy uwzględnieniu przelicznika zgodnie z którym morga to 0,56 ha dawało powierzchnię ok 157 ha (zob. definicja pojęcia morga według Wielkiego Słownika Języka Polskiego - dawna miara powierzchni gruntu, która w Polsce wynosiła 0,56 hektara, WSJP, https://wsjp.pl). Wprawdzie według rzeczonego protokołu powierzchnia Folwarku [...] okazuje się być większa aniżeli ujęta w ewidencji pozyskanej z Archiwum Akt Nowych, tym niemniej nie budzi wątpliwości, że przekraczała 100 ha ogółem, stanowiące minimum niezbędne ażeby doszło do przejęcia gruntu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu.
Kolejną kwestią istotną z punktu widzenia zaistniałego w sprawie sporu jest ustalenie, czy dana nieruchomość objęta wnioskiem składanym w trybie § 5 rozporządzenia stanowiła nieruchomość ziemską. W związku z tym wskazać warto, na co zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, że zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (Dz. U. z 1944 r. Nr 4, poz. 17) "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (...)". Przepis ten został jednak zmieniony przez art. 1 ust. 5 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 9). Zmiana polegała na wykreśleniu ze zdania pierwszego art. 2 ust. 1 wyrazów "o charakterze rolniczym". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym też dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu.
Dekret nie dotyczył zatem nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym (...). Nie można również przyjąć, że z dniem 13 września 1944 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości o charakterze rolniczym, a z dniem 19 stycznia 1945 r. przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...) Takie rozumowanie jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi do wniosku, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej przewidywał przeprowadzenie "dwóch reform rolnych" w zakresie pozyskania nieruchomości na cele reformy rolnej (...). Należy zatem dojść do wniosku, że zmiana dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r., polegająca na skreśleniu wyrazów "o charakterze rolniczym" w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze dekretu z dnia 6 września 1944 r., nie zmieniała istoty postanowień tego dekretu co do tego, jakie nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 13 września 1944 r."
Sąd w niniejszej sprawie w całości powyższe stanowisko podziela w konsekwencji należy stwierdzić, że z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej na własność Skarbu Państwa przeszły nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Wprawdzie w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ czyni rozważania dotyczące przejścia na rzecz Skarbu Państwa także i tych nieruchomości, które nie miały charakteru stricte rolniczego, jednak pozostawały z gospodarczą częścią folwarku w związku, który określany jest jako funkcjonalno-organizacyjny (s. 5 uzasadnienia), jednak dalsza argumentacja Ministra nie jest ukierunkowana na twierdzenie, że poszczególne sporne elementy majątku w [...] przeszły na Skarb Państwa, gdyż pozostawały w funkcjonalnym związku z prowadzonym tam gospodarstwem rolnym. Organ wykazuje zaś, że wszystkie te tereny stanowiły grunty rolne mogące służyć celom reformy rolnej wymienionym w art. 1 ust. 2 dekretu i jako takie zostały przejęte wraz z jego wejściem w życie.
Dla zachowania pełnej przejrzystości wywody przypomnieć w tym miejscu należy, że w myśl wspomnianego art. 1 ust. 2 dekretu, przeprowadzenie reformy rolnej obejmuje:
a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych,
b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców,
c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,
d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego,
e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji.
W przepisie tym określono więc, w formie zamkniętego katalogu, cele jakim służyć miała reforma rolna i tak obok upełnorolnienia istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych, czy tworzenia nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, przeprowadzano ją np. dla utworzenie gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych. Jeżeli więc dany grunt mógł być wykorzystywany na potrzeby realizacji któregoś z celów wskazanych w art. 1 ust 2 dekretu przechodził bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa w całości, bez żadnego wynagrodzenia (por. w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., I OSK 2915/19).
W konsekwencji w ocenie Sądu organy obu instancji odmówiły stwierdzenia, że parcele katastralne nr: pb [...], ujawnione w wykazach hipotecznych: Lwh [...] ks. tab. oraz Lwh [...] gm. kat. [...], stanowiące własność A. P. nie podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Jak ustalił Minister, parcela pgr 254 w pozyskanym z Archiwum Narodowego w [...] odpisie wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...] (str. 372 akt administracyjnych) sklasyfikowana była jako ogród. W taki sam sposób w ocenie organu oznaczono ją w załączonym do wniosku protokole parcelowym gminy [...]. Jak zasadnie wskazał Minister zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe, co w zasadzie przesądza o typowo rolniczym charakterze tej parceli. Nie bez znaczenia pozostaje tu również fakt, że bezpośrednio granicząca z nią parcela pgr [...] w tym samym protokole parcelowym oznaczona była jako "zagrody", a to nie pozostawia wątpliwości, co do jej rolniczego przeznaczenia odpowiadającego w sposób bezpośredni celom reformy określonym w art. 1 ust. 2 dekretu.
Co do parcel nr pb [...] oraz pgr [...], to niezależnie od argumentów Skarżących dotyczących ewentualnej zabudowy posadowionej na tych gruntach, wskazać należy, że zgodnie z powołanym już protokołem parcelowym parcela nr [...] stanowiła ogród, taka jej klasyfikacja wskazuje, że mogła służyć celom reformy rolnej chociażby określonym w art. 1 ust. 2 lit. c dekretu. Zaś co do parceli pb [...] organy obu instancji trafnie – wbrew stanowisku Skarżącego – przyjęły, że nie ma podstaw by przyjąć, iż była ona zabudowana domem mieszkalnym. Wprawdzie z mapy katastralnej z 1913 r., a także fotografii lotniczej z 1949 r. wynika, że parcela ta była zabudowana, jednak nic nie wskazuje, że budynek ten miał charakter mieszkalny. Z kolei ich położenie, tak parceli [...], jak i parceli [...], w bezpośrednim otoczeniu gruntów typowo rolnych (parcele nr [...], [...], [...] – które stanowiły pastwiska i ogrody) pozwala przyjąć, że również miały one przeznaczenie rolnicze, a więc mogły służyć celom reformy rolnej.
Zgodzić się należy z ustaleniami organów odnośnie do parcel Pb [...] oraz pgr [...], a także parcel Pb [...]oraz pgr [...], [...] i [...]. Te położone były po drugiej stronie drogi (ozn. jako parcela nr [...]) do której przylegały parcele pgr [...], [...] objęte lwh tab. [...] [...] oraz pgr [...], [...] i [...], objętych lwh tab. [...] "[...]" w odniesieniu do których Wojewoda decyzją z dnia 30 września 2008 r. nr SN.III.EZ.7716-142-07 orzekł, że stanowiły one promenadę tzw. "dzikie planty", pełniącą funkcję parku nad brzegami Krzeszówki. Z tego względu spornych w rozpoznawanej sprawie parcel nie można potraktować jako "kontynuacja" parku, przeciwnie – z racji na ich położenie po przeciwległej stronie parceli drogowej – należało uznać, że stanowiły one grunty rolne tym bardziej, że parcele nr pgr [...], [...] i [...] stanowiły ogrody, a parcela nr pgr [...] pastwisko. Żaden z dokumentów pozyskanych przez organ, czy przedstawionych przez Wnioskodawcę nie potwierdza, aby parcele pb [...] i [...] podlegały wyłączeniu spod działania przepisów dekretu. Przeciwnie – jak ustaliły organy – pozostawały one bezpośrednio związane w parcelami, na których znajdował się ogród warzywny, co pozwalało na ich przejęcie dla celów reformy rolnej.
W ocenie Sądu z całą pewnością nie można przyjąć, że parcela nr pb [...] nie podlegała po działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu tylko dlatego, że zgodnie z włączonym do akt inwentarzem częściowym, znajdował się na niej budynek nr [...] opisany jako mieszkanie policjanta. Informacja o zamieszkiwaniu w tym budynku policjanta nie może mieć przesądzającego znaczenia dla sprawy w sytuacji gdy w dokumentach późniejszych (spis domu w [...]) ów budynek opisano jako mieszkanie stróża łazienkowego, a najpewniej już wcześniej nie był zamieszkiwany przez policjanta, gdyż w inwentarzu pojawia się też informacja, że budynek według stanu na rok 1909 był bardzo zniszczony. Nie budzi też wątpliwości, że przejęciu na rzecz Skarbu Państwa podlegała parcela nr pgr [...], która stanowiła ogród, co potwierdzają zarówno odpis wykazu hipotecznego krakowskiej księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak również protokół parcelowy gminy [...]. Z kolei sąsiadujące z nią parcele [...], [...] i [...] miały charakter użytków rolnych (pastwiska), to pozwala przyjąć, że i parcela pgr [...] mogła być wykorzystywana rolniczo, tym bardziej, że zgodnie z powołanym już art. 1 ust. 2 dekretu do celów reformy rolnej należało tworzenie gospodarstw do produkcji rolniczo-warzywnej w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych. Wreszcie trafnie w ocenie Sądu Minister uargumentował kwestię klasyfikacji parceli drogowej pgr [...] jako służącej przede wszystkim potrzebom komunikacyjnym użytkownikom sąsiadujących z nią nieruchomości o charakterze rolnym. To wskazywało na jej ścisły związek z działalnością rolniczą i uzasadniało orzeczenie o podpadaniu parceli pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Sąd zgodził się z ustaleniami Ministra, że żaden z dokumentów wytworzonych w dacie zbliżonej do wejścia w życie dekretu nie potwierdza, by na parceli nr pgr [...] nadal pozostawał istniejący prawdopodobnie w jeszcze w połowie XIX w budynek piwnico-lodowni. Z kolei z treści odpis wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak i protokołu parcelowego gminy [...], wynika, że parcela ta stanowiła pastwisko, a więc użytek rolny podlegający przejęciu na cele reformy.
Przechodząc dalej Sąd uznał, że nie można uznać za niepodlegającą przejęciu na cele reformy rolnej parceli nr pb [...] z uwagi na sąsiadujące z nią tory kolejowe. To bowiem, jak słusznie stwierdził Minister, choć parcela ta sąsiadowała z elementami infrastruktury kolejowej, to jednak – samo w sobie – nie pozwala przyjąć tezy, jakoby wchodziła w skład takiej infrastruktury. Parcela ta, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach nie była zabudowana, a od budynku dworca kolejowego oddzielało ją torowisko. Nie budziły wątpliwości ustalenia organów dotyczące parceli nr pgr [...], która zgodnie z treścią odpisu wykazu hipotecznego [...] księgi tabularnej Karta "A" Lwh. [...], jak i protokołu parcelowego gminy [...] pierwotnie stanowiła ogród, zaś według drugiego z nich rolę. W tych warunkach parcela nr [...], jako sąsiadująca z dużą parcelą, której rolne przeznaczenie nie wzbudzało wątpliwości, przy braku naniesień wskazujących na jej odmienny charakter mogła w sposób uprawniony zostać potraktowana jako element zespołu gruntów o przeznaczeniu rolniczym.
Podobnie w przypadku parcel Pb [...] i [...] oraz pgr [...] i [...] organy trafnie przyjęły, że w protokole parcelowym wymieniono je (parce [...] i [...]) jako ogrody, a nic nie wskazuje by tworzyły one ogród, który nie podlegałby celom reformy. Przeciwnie z racji na sąsiedztwo parcel nr pgr [...], [...], [...], [...] i [...], które miały charakter użytków rolnych, gdyż w protokole parcelowym gminy [...] wskazano, że stanowiły one ogrody, łąki i role, należało uznać – jak uczyniły to organy obu instancji – iż razem tereny te tworzyły swoisty kompleks gruntów mogący w sposób niewątpliwy służyć celom reformy rolnej. Trafnie też Minister wskazał, analizując stan zabudowań na parceli pb [...], że już w 1909 r. budynek nr [...] opisywany jako "rudera" nie mógł nadawać się do użytkowania, zaś po wejściu w życie dekretu został przeznaczony do rozbiórki. Zaś budynek zlokalizowany na parceli [...] według spisu domów w [...] miał być zamieszkiwany przez ogrodnika warzywnego, co jedynie potwierdza tezę, że wszystkie te grunty tworzyły w zasadzie jednolity pod względem przeznaczenia obszar, który mógł być i faktycznie był wykorzystywany na cele rolnicze.
Z tych względów, w ocenie Sądu, organy prawidłowo wywiodły, że sporne parcele tworzyły grunty podlegające przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu o reformie rolnej. Należało uznać, co trafnie wskazał Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że poszczególne parcele katastralne nr: pb [...], ujawnione w wykazach hipotecznych: Lwh [...] ks. tab. oraz Lwh [...] gm. kat. [...], stanowiące własność A. P., jako grunty mogące być wykorzystywane do produkcji rolnej, podlegały art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jedynie dla wzmocnienia argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazać można, że w istocie cały folwark [...] już według stanu na dzień 29 września 1921 r. cechował się profilem typowo rolnym. Wynika to chociażby z powoływanego już protokołu z opisem folwarku, gdzie wskazano, że grunty o pow. 281 i ¾ morgi stanowiły role. Co więcej w rzeczonym protokole pojawia się dość szczegółowy opis funkcjonowania folwarku [...], mowa jest tam o czteropolowej rotacji gleby, czy systemie nawożenia pól. Z informacji w nim zawartych jednoznacznie wynika, że w folwarku prowadzony był chów krów fryzyjskich dostarczających mleka do gospodarstwa mlecznego.
W ocenie Sądu – odnosząc się do zarzutów obu skarg – organy administracji w prawidłowy sposób przeprowadziły postępowanie wyjaśniające obejmujące gromadzenie i ocenę materiału dowodowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób szczegółowy ocenił dokumenty zebrane w sprawie i wyjaśnił, na podstawie których z nich uznał, że określone parcele podlegały pod działanie dekretu. Ocena w tym zakresie jest prawidłowa i logiczna, a wywody organu znajdują odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Dlatego, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia wskazanych w skargach przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, jak wywodzi choćby skarga J. P., dowolności w ocenie dowodów. Minister wziął pod uwagę przy wydawaniu skarżonej decyzji materiały i opracowania powstałe tak przed, jak i po wejściu w życie dekretu. Organ prawidłowo, kierując się zasadami logiki, prymat mocy dowodowej przyznał dokumentom, których data powstania była bliższa wejściu w życiu dekretu. Wynikające z nich ustalenia skonfrontował też z innymi dowodami pozyskanymi z urzędu i przedłożonymi przez stronę. Z kolei zarzuty i argumenty podnoszone przez Skarżących stanowią wyłącznie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej i drugiej instancji. Jednocześnie Skarżący nie przedstawiają żadnych nowych dowodów na poparcie formułowanych twierdzeń, prezentują wyłącznie odmienną od przedstawionej przez organy ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. sąd oddalił skargę jako pozbawionych uzasadnionych podstaw.