I SA/Wa 91/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-06-14
NSAnieruchomościWysokawsa
uwłaszczeniegospodarka nieruchomościamiprawo użytkowania wieczystegozarząd nieruchomościąSkarb Państwaosoby prawnedecyzja uwłaszczeniowazasiedzeniestan prawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, uznając, że nie spełniono przesłanek własności państwowej ani prawa zarządu w kluczowym dniu.

Spółka [...] S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa z dnia 5 grudnia 1990 r. Skarżąca argumentowała, że grunt znajdował się w jej zarządzie. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, a spółka nie wykazała istnienia prawa zarządu w sposób wymagany przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że w kluczowym dniu grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, co potwierdziło postanowienie sądu o zasiedzeniu z późniejszą datą. Dodatkowo, spółka nie przedstawiła dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu do nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., a przedstawiona decyzja o przekazaniu gruntu w zarząd została wydana przed nabyciem własności przez Skarb Państwa. Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwłaszczenia, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki własności państwowej ani udokumentowanego prawa zarządu. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, a spółka nie wykazała istnienia prawa zarządu do tej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że własność Skarbu Państwa została ujawniona w księdze wieczystej dopiero na podstawie postanowienia o zasiedzeniu z późniejszą datą. Ponadto, spółka nie przedstawiła wymaganych przepisami dokumentów potwierdzających prawo zarządu do nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten określa przesłanki nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny.

rozp. RM ws. uwłaszczenia § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu

Określa dokumenty, na podstawie których można stwierdzić prawo zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., w tym decyzje o przekazaniu w zarząd/użytkowanie, umowy, odpisy z ksiąg wieczystych, decyzje o opłatach, uchwały dotyczące podziału/łączenia jednostek, protokoły przekazania. W przypadku braku dokumentów, dopuszcza zeznania świadków lub oświadczenia stron.

Pomocnicze

PPSA art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

u.g.g.i.w.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przepisy dotyczące zarządu nieruchomościami w kontekście uwłaszczenia.

u.przed. PKP art. 16

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe"

Reguluje status mienia przedsiębiorstwa państwowego jako wydzielonej części mienia ogólnonarodowego i prawo do gospodarowania nim.

u.przed. państw. art. 42 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

Dotyczy wyposażania przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności i ochronę mienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

W dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, co potwierdza wpis w księdze wieczystej oparty na postanowieniu o zasiedzeniu z późniejszą datą. Skarżąca spółka nie wykazała istnienia prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. poprzez przedłożenie dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 1998 r. Decyzja o przekazaniu gruntu w zarząd wydana przed nabyciem własności przez Skarb Państwa nie może stanowić dowodu prawa zarządu w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu. Ogólne przepisy dotyczące statusu przedsiębiorstwa państwowego (PKP) nie kreują ani nie potwierdzają prawa zarządu do konkretnych nieruchomości bez indywidualnych aktów prawnych.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej spółki dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 8, 80, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1 i 2) poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Argumenty skarżącej spółki dotyczące naruszenia art. 200 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie spełnienia przesłanek uwłaszczenia. Argumenty skarżącej spółki dotyczące naruszenia art. 80 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Argumenty skarżącej spółki dotyczące naruszenia art. 16 ustawy z 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" w związku z art. 42 ustawy z 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Władanie przez Skarb Państwa przedmiotową nieruchomością bez tytułu prawnego jest niewystarczające do uwłaszczenia jej na rzecz skarżącej spółki. Zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej.

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący

Iwona Kosińska

sprawozdawca

Bożena Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa zarządu do nieruchomości państwowych w kontekście uwłaszczenia, znaczenie dokumentacji prawnej, własność Skarbu Państwa i zasiedzenie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem osób prawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz wymogów dowodowych w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii uwłaszczenia i prawa zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym. Wyjaśnia, jakie dowody są kluczowe w takich postępowaniach.

Kluczowe dowody w sprawach o uwłaszczenie: dlaczego decyzja sprzed lat może nie wystarczyć?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 91/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Iwona Kosińska /sprawozdawca/
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I OSK 543/20 - Wyrok NSA z 2023-07-05
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Wojewoda Śląski na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121, ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.), powołaną wyżej decyzją z dnia 4 października 2018 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], oznaczonego jako działki nr [...] o powierzchni [...] i nr [...] powierzchni [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wniosły odwołanie. W jego uzasadnieniu zarzucono organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie odwołującej się spółki Wojewoda [...] naruszył art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...].
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Przypomniał, że w myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Organ II instancji stwierdził, że z treści powołanej księgi wieczystej wynika, że prawo własności przedmiotowych działek zostało ujawnione na rzecz Skarbu Państwa - Starosty [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2005 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] powstałe z podziału działki nr [...]. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej.
Równocześnie organ II instancji wyjaśnił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest również to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. W tej kwestii Minister wyjaśnił, jaką formą władania jest zarząd o którym mowa w powołanym wyżej przepisie. Omówił także sposób rozumienia tego pojęcia w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Odwołując się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, organ wyjaśnił, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać, a decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Następnie organ odwoławczy omówił treść § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.) i wymienił rodzaje dokumentów, na podstawie których może nastąpić stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości.
Odnosząc omówione przepisy do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, Minister wskazał, że do wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków wnioskodawca załączył dokumenty potwierdzające, jego zdaniem, istnienie w rzeczonej dacie zarządu poprzednika prawnego wnioskodawcy na wskazanych gruntach, czyli decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] czerwca 1986 r., nr [...] o przekazaniu gruntu znajdującego się na terenie miasta [...], w tym m.in. działki nr [...] (z podziału której powstały działki nr [...]) w zarząd [...] Dyrekcji Okręgowej [...]. W ocenie organu odwoławczego decyzja ta nie może zostać uznana za dowód przesądzający o istnieniu po stronie odwołującego się prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, bowiem została ona wydana zanim Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowego gruntu. Potwierdza to postanowienie w Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 2 stycznia 2005 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...].
Minister przywołał treść art. 3 oraz art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i wyjaśnił, że powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia tego domniemania, jednak jak wynika z akt sprawy nie zostały podjęte w tej sprawie jakiekolwiek czynności. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że Wojewoda słusznie uznał, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę nie mogą stanowić potwierdzenia spełnienie przesłanki prawa zarządu do gruntu Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r.
Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka akcyjna [...].
W uzasadnieniu skargi zaskarżonej decyzji zarzucono:
I - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. pomimo tego, że decyzja ta powinna zostać uchylona,
II - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli:
- art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz uznanie, że decyzja dotycząca ustanowienia opłat za zarząd nie stanowi dowodu na istnienie prawa zarządu,
- art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia [...] przedmiotową nieruchomością,
- art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa,
- art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138, ze zm.) w związku z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. 2002 r. Dz. U. Nr 112, poz. 981, ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz że z przepisów prawda wynika, że przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.
Mając powyższe zarzuty na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121). Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.
W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 tego rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji uwłaszczeniowej zasadnicze znaczenie dla oceny jej prawidłowości ma stan prawny przedmiotowej nieruchomości istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych podstawą do stwierdzenia istnienia w tej dacie prawa zarządu konkretnej nieruchomości jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).
Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.
Przede wszystkim wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, ponieważ w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa. Jak bowiem wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prawo własności przedmiotowych działek zostało ujawnione na rzecz Skarbu Państwa - Starosty [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 2 stycznia 2005 r. prawo własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] powstałe z podziału działki nr [...]. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie nie został zatem spełniony podstawowy warunek wynikający z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Nie przeszła ona w tej sytuacji, w tej dacie z mocy prawa w użytkowanie wieczyste państwowej i komunalnej osoby prawnej. Brak jest zatem podstaw prawnych do uwzględnienie wniosku skarżącej spółki w tym zakresie.
Abstrahując od prawnych przeszkód w uwłaszczeniu skarżącej spółki, o których mowa powyżej, dodatkowo ze względu na postawione w skardze zarzuty wyjaśnić należy, że prawidłowo organy obu instancji uznały, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. po stronie skarżącej spółki prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym skarżąca spółka nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowego gruntu jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Skarżąca spółka na dowód przysługiwania jej prawa zarządu do spornej nieruchomości powołała się na decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...] o przekazaniu gruntu znajdującego się na terenie miasta [...], w tym m.in. działki nr [...] (z podziału której powstały działki nr [...]) w zarząd [...] Dyrekcji Okręgowej [...]. W ocenie Sądu (a także organów orzekających) decyzja ta nie może zostać uznana za dowód przesądzający o istnieniu po stronie skarżącej spółki prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, została ona bowiem wydana zanim Skarb Państwa stał się, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt [...], właścicielem przedmiotowej nieruchomości w trybie zasiedzenia. Fakt ten potwierdza odpowiedni wpis w księdze wieczystej nr [...]. W aktach sprawy nie natomiast żadnych innych dokumentów potwierdzających fakt, że na dzień 5 grudnia 1990 r. właścicielem działek nr [...] był Skarb Państwa. Władanie przez Skarb Państwa przedmiotową nieruchomością bez tytułu prawnego jest niewystarczające do uwłaszczenia jej na rzecz skarżącej spółki.
Podkreślić przy tym należy, że w odniesieniu do kwestii udokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych niż dokumenty środków dowodowych, dowody te mogłyby potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).
W tej sytuacji przypomnieć jedynie należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać. O zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)." W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa [...], nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu ex lege.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych do przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego W niniejszej sprawie PKP nie wykazało, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. W świetle art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Przy tym zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej. W ocenie Sądu ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]. W szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów. Oznacza to, że wolą ustawodawcy nie było utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego nieruchomości posiadanych przez [...]. Z dniem uchylenia rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] (Dz. U. RP Nr 97, poz. 568) przez ustawę z 1960 r. uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...]. Tym samym [...] z dniem 8 grudnia 1960 r. utraciły zarząd nieruchomościami przyznany rozporządzeniem z 1926 r. Także ustawa z 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...] nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania [...] zarządu posiadanymi gruntami. Ustawa z 1989 r., jak i ustawa z 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym [...] nakazywały uznać prawo [...] do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości. Prawo zarządu [...] do spornej nieruchomości nie wynika również z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...] (Dz. U. Nr 26, poz. 138, ze zm.), zgodnie z którym mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności, [...] gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd [...]. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Brak po stronie [...] tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje również (poza faktem braku tytułu własności na rzecz Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r.), że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Sądu, powołane przez stronę skarżącą przepisy w żaden sposób nie kreują lub nawet nie potwierdzają prawa zarządu [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości. Zarzut naruszenia przez organ powołanych przepisów uznać zatem należy za chybiony.
Nie jest również zasadny zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI