I SA/Wa 907/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
prawo nieruchomościużytkowanie wieczystedekret warszawskiplan zagospodarowania przestrzennegoład przestrzennypodział nieruchomościWSA Warszawa

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, uznając brak możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości.

Skarżący domagali się przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który stanowił część dawnej nieruchomości hipotecznej. Organy administracji odmówiły, powołując się na art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na brak możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że podział nieruchomości byłby sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami dotyczącymi podziału nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi P. W. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego część dawnej działki nr [...] z nieruchomości "[...]" przy ul. [...]. Skarżący domagali się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu, która obecnie stanowi działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], argumentując, że jest ona niezbędna jako droga dojazdowa i parking. Organy administracji, opierając się na art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówiły przyznania prawa użytkowania wieczystego, wskazując na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy. Sąd podkreślił, że podział nieruchomości byłby sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza część gruntu pod zieleń urządzoną i drogę publiczną, a także z rozporządzeniem w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące braku ustaleń w zakresie samowoli budowlanej, wskazując, że badanie pozwoleń na budowę wykracza poza kompetencje organów prowadzących postępowanie dekretowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego jest zasadna ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podział nieruchomości byłby sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (teren zieleni urządzanej, droga publiczna) oraz z rozporządzeniem w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, co uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z planem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości.

Pomocnicze

dekret art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy.

dekret art. 3

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

dekret art. 7

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

u.p.z.p. art. 2 § pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja ładu przestrzennego.

u.p.z.p. art. 93 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podział nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, co dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości art. 4 § ust. 1

Podział nieruchomości zabudowanej powinien przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn tworzonych przy ścianie oddzielenia przeciwpożarowego lub dzielących budynek na dwie odrębne części.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]

Obszar działki nr [...] przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami, zieleń urządzoną oraz drogę publiczną. Określono zasady podziału i scalania nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami szczególnymi. Nieruchomość częściowo przeznaczona pod zieleń urządzoną i drogę publiczną, co wyklucza ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Podział nieruchomości zabudowanej musiałby przebiegać wzdłuż płaszczyzn dzielących budynek, co nie jest możliwe w proponowanym podziale. Kwestie samowoli budowlanej i pozwoleń na budowę wykraczają poza zakres postępowania dekretowego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów KPA poprzez zaniechanie ustaleń dotyczących możliwości wydzielenia części nieruchomości pod użytkowanie wieczyste. Zarzuty dotyczące braku ustaleń, czy budynki niemieszkalne zostały wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę.

Godne uwagi sformułowania

brak możliwości dokonania zgodnego z planem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości podział geodezyjny działki [...] będzie sprzeczny z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości teren przeznaczony pod zieleń urządzoną nie jest możliwe ustanowienie na tej części działki prawa użytkowania wieczystego Ustalenie na jakiej podstawie prawnej zostały wzniesione budynki wykracza poza ramy postępowania prowadzonego na podstawie wyżej powołanych przepisów.

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Marciniak

sędzia

Anna Fyda-Kawula

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego w przypadku braku możliwości zgodnego z prawem podziału nieruchomości, zwłaszcza w kontekście planów zagospodarowania przestrzennego i specyfiki gruntów warszawskich objętych dekretem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z gruntami warszawskimi i przepisami dekretu z 1945 r. oraz aktualnymi przepisami o gospodarce nieruchomościami i planowaniu przestrzennym. Może mieć zastosowanie w podobnych sprawach dotyczących gruntów o nieuregulowanym statusie prawnym lub przeznaczonych pod cele publiczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa nieruchomości i zastosowania przepisów dekretu warszawskiego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Prawo użytkowania wieczystego odmówione: Sąd wyjaśnia, dlaczego zieleń miejska i drogi są priorytetem nad prywatnymi roszczeniami.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 907/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 214a ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Anna Fyda-Kawula Protokolant referent Agata Szczepanik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. W. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 2 lutego 2022 r., nr KOC/51/Go/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 lutego 2022 r., nr KOC/51/Go/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania P. W. oraz W. W. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 23 listopada 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 23 listopada 2021 r. po rozpoznaniu wniosku złożonego 16 lutego 1949 r. przez A.W., reprezentowanego przez adwokata L. W. oraz wniosków: z 20 maja 2016 r. i z 11 kwietnia 2018 r. złożonych przez P. W. i W. W. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego część aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], odpowiadających dawnej działce nr [...], z reszty działki nr [...], położonej dawniej przy ul. [...], oznaczonej hipoteczną nazwą "[...]".
Odwołanie od decyzji Prezydenta wnieśli P. W. oraz W. W.. Decyzji organu I instancji zarzucili brak ustalenia, czy w zakresie terenu dawnej działki nr [...] z reszty działki nr [...], odpowiadającej terenowi części dzisiejszej działki ewidencyjnej nr [...] istnieje możliwość wydzielenia niezabudowanego gruntu, tj. z pominięciem części zajętej przez dwa budynki mieszkalne i ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do pozostałej części oraz ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawców w celu kontynuacji dotychczasowej funkcji, tj. drogi dojazdowej i parkingu dla budynków przy ul. [...] i [...].
Rozpatrując niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że nieruchomość położona dawniej przy ul. [...] oznaczona hipoteczną nazwą "[...]", stanowiąca resztę z działki nr [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 dekretu nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.
Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (art. 7 ust. 1 dekretu). Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (art. 7 ust. 1 dekretu).
Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisem art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021, poz. 1899 - dalej jako "ugn") odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Kolegium wyjaśniło, że działki nr [...] i nr [...] stanowią własność W. (kw. nr [...] i nr [...]).
Ze świadectwa hipotecznego Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 września 1945 r., nr [...] wynika, że we wrzesieniu 1945 r. tytuł własności co do reszty działki gruntu z nieruchomości "[...]" uregulowany był wpisem na rzecz A. W. na mocy aktu z [...] czerwca 1937 r.
Kolegium przedstawiło następstwo prawne po zmarłym A.W..
Organ podał, że 16 lutego 1949 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek A.W., reprezentowanego przez adwokata L. W., o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. P. W. oraz W. W. pismem z 20 maja 2016 r. wystąpili o rozpoznanie wniosku z 16 lutego 1949 r., a w pismach z 11 kwietnia 2018 r. oraz z 20 kwietnia 2018 r. wystąpili o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości hipotecznej pochodzącej z księgi hipotecznej pod nazwą "[...]", oznaczonej jako działka nr [...], co do parceli nr [...], [...], [...], [...] i [...] oraz pozostałej części parceli nr [...].
Kolegium wyjaśniło, że objęcie przez gminę niniejszego gruntu w posiadanie nastąpiło 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., wobec czego termin do złożenia wniosku upływał 16 lutego 1949 r.
Organ odwoławczy wskazując na opracowanie geodezyjne sporządzone [...] sierpnia 2018 r. przez geodetę A. K. wyjaśnił, że działka nr [...] z nieruchomości "[...]" została podzielona, m.in. na działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], które obecnie odpowiadają działkom ewidencyjnym szczegółowo opisanym w operacie i wskazanym w decyzji, przy czym dawna działka nr [...] o pow. 499 m2 - odpowiada cz. dz. nr [...] (o pow. 160 m2) i cz. dz. nr [...] (o pow. 339 m2) z obrębu [...].
Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do dawnej działki nr [...] o pow. 499 m2, której aktualnie odpowiada cz. dz. nr [...] (o pow. 160 m2) i cz. dz. nr [...] (o pow. 339 m2) z obrębu [...].
Organ I instancji stwierdził, że nie istnieje możliwość dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, co uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do jej części.
Wobec podniesionego w odwołaniu zarzutu braku ustaleń czy istnieje możliwość wydzielenia działek, powstałych z dawnej nieruchomości hipotecznej, oznaczonej jako działka nr [...], Kolegium wskazało, że Prezydent przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Z akt sprawy wynika, że wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] Urzędu W. o wydanie opinii, czy możliwy jest zgodnie z prawem i ładem przestrzennym podział działki nr [...] z obrębu [...] w granicach odpowiadających dawnym działkom nr [...] i [...] z reszty działki nr [...] (zgodnie z załącznikiem graficznym) w celu oddania jej w użytkowanie wieczyste na rzecz następców prawnych (pismo z 09.06.2020 r., znak: [...]). Zgodnie z pismem Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z 15 czerwca 2020 r., znak: [...] podział geodezyjny działki nr [...] z obrębu [...] w granicach odpowiadających dawnej działce nr [...] i nr [...] z reszty działki nr [...] będzie sprzeczny z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości. Zgodnie z tym rozporządzeniem podział nieruchomości zabudowanej powinien przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przy ścianie oddzielenia przeciwpożarowego lub dzielących budynek na dwie odrębne części, a taka sytuacja nie ma miejsca w zaproponowanym podziale. Ponadto w piśmie poinformowano, że grunt dawnych działek nr [...] i nr [...] z parceli nr [...] znajduje się na terenie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady W. z 14 stycznia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2010 r., Nr [...] ze zm.). Zgodnie z planem obszar działki nr [...], w części wchodzącej w granice dawnej działki nr [...] i [...] przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami jako funkcją dopuszczalną (symbol planu 110 MW (U)), zieleń urządzoną (symbol ZP) oraz drogę publiczną (symbol 10-KD-L). Ze względu na przebieg linii zabudowy, teren zieleni urządzonej oraz ochronę układu urbanistycznego zabudowy osiedla SM "[...]", niemożliwe jest samodzielne zagospodarowanie lub zabudowanie dawnych dz. nr [...] i [...] z dz. nr [...].
Fragment działki nr [...] stanowi, tzw. wnętrze międzyblokowe otaczających ją budynków mieszkalnych, w tym budynku przy ul. [...], [...] oraz wykorzystywany jest pod parking i drogę dojazdową do budynków mieszkalnych (ul. [...]).
Kolegium wskazało, że działka nr [...] w części wchodzącej w granice dawnej działki nr [...] znajduje się na obszarze oznaczonym w planie miejscowym symbolem ZP - pod zieleń urządzoną. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 36 planu miejscowego ilekroć w przepisach uchwały jest mowa o zieleni urządzonej należy przez to rozumieć publiczne lub niepubliczne tereny, w zagospodarowaniu których przeważa szata roślinna, w większości z infrastrukturą techniczną i obiektami budowlanymi funkcjonalnie z nimi związanymi, pełniące funkcje estetyczne, rekreacyjne, zdrowotne lub osłonowe, głównie parki, zieleńce, skwery, ogrody, w tym jordanowskie i zabytkowe, arboreta, alpinaria, zarówno samodzielne jak i towarzyszące budynkom mieszkalnym, obiektom przemysłowym, usługowym, komunikacyjnym. Ponadto zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 5 lit. i planu miejscowego określającym zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, dla ochrony i kształtowania zieleni zaleca się zachowanie zieleni osiedlowej w strefach wyznaczonych na rysunku planu, dla których obowiązuje zasada utrzymania i uzupełnienia zieleni oraz zakaz wznoszenia obiektów budowlanych za wyjątkiem elementów małej architektury takich jak: posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej oraz obiektów użytkowych służących rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku; dla wydzielonych terenów ZP obowiązuje zasada zachowania minimum 90% powierzchni biologicznie czynnej.
Biorąc pod uwagę powierzchnię działki [...] - 160 m2 oraz wskazane wyżej postanowienia planu miejscowego, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że brak jest możliwości jej wydzielenia w celu ustanowienia użytkowania wieczystego. Natomiast pozostała część działki o pow. [...] m2, zgodnie powołaną wyżej opinią geodezyjną, wchodzi w skład dawnej działki nr [...]. Istotne jest jednak, że możliwość scalenia działek ograniczona została postanowieniami § 14 ust. 1 pkt 2 i 3 planu miejscowego, w którym ustalono następujące zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości: dopuszcza się łączenie lub podział nieruchomości mający na celu wydzielenie działek budowlanych oraz terenów komunikacji zgodnie z liniami rozgraniczającymi wyznaczonymi na rysunku planu (pkt 2); przeprowadzane przekształcenia geodezyjne nie mogą powodować powstawania sytuacji, które uniemożliwiałyby prawidłowe zagospodarowanie działek sąsiadujących - zgodnie z funkcją i warunkami zagospodarowania terenu określonymi w planie oraz przepisami szczególnymi (pkt 3).
Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 93 ust. 1 ugn podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu w myśl tego przepisu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 ugn).
Wobec powyższych zapisów planu Kolegium stwierdziło, że grunt dawnej nieruchomości hipotecznej stanowiący fragment działki ew. nr [...] w obrębie [...] to teren bez możliwości zabudowy, stanowiący część wspólnego, zagospodarowanego zielenią podwórka, pełniącego funkcje rekreacyjne i estetyczne dla ogółu mieszkańców.
W ocenie Kolegium, z uwagi na brak możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości ma w niniejszej sprawie zastosowanie art. 214a ust. 1 pkt 5 ugn, będący podstawą odmowy uwzględnienia wniosku. Konstrukcja tego przepisu powoduje, że jeśli spełniona jest którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym artykule w pkt 1-12, należy odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego lub przeniesienia własności gruntu niezależnie, czy wnosił o to poprzedni właściciel lub jego następca prawny, bez badania, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 7 ust. 2 dekretu.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 2 lutego 2022 r. złożyli P. W. i W. W..
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 214a ust. 1 pkt 5 ugn w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, poprzez zaniechanie poczynienia przez organ ustaleń czy:
1. budynki niemieszkalne posadowione w północno-wschodniej części obecnej działki ewidencyjnej nr [...] zostały wzniesione na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji czy nie stanowią samowoli budowlanej, uzasadniającej wszczęcie z urzędu przez organ nadzoru budowlanego postępowania w celu ich rozbiórki;
2. w świetle treści uchwały nr [...] Rady Miasta W. z [...] stycznia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] istnieje możliwość wydzielenia części dawnej nieruchomości hipotecznej stanowiącej działkę [...] i [...] z działki nr [...], wyłączenie w granicach obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z wyłączeniem części zajętej pod budynki niemieszkalne znajdujące się w północno-wschodniej części tej działki.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i
zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 214a ust. 1 pkt 5 ugn w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu.
Zgodnie z art 214a ust. 1 pkt 5 ugn odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z planem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której część dotyczy roszczenie, o którym mowa w art 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Z kolei jak wynika z art. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2021, poz. 741) przez pojęcie ładu przestrzennego należy rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne.
Podnieść należy, że przesłanki wskazane w art 214a ugn są stosowane niezależnie od przyczyn wymienionych w art 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Przepisy nowelizacji ugn dokonane ustawą z 25 czerwca 2015 r. były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał w wyroku z 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15 uznał, że art 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy w części dotyczącej dodawanego do ustawy o gospodarce nieruchomościami art 214a w zw. z art. 3 ust.1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. zmieniającej jest zgodny z art 64 ust.1 i 2 w zw. z art 32 ust. 1 i art 31 ust. 3 oraz art 2 Konstytucji oraz, że nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego część działek nr [...] i nr [...]. Jak wynika z opinii geodezyjnej sporządzonej przez biegłą A. K. część działki nr [...] ma pow. 160 m2, a część działki nr [...] – pow. 339 m2. Obydwie działki pochodzą z dawnej działki nr [...] o pow. 499 m2, która z kolei stanowiła część działki nr [...] z nieruchomości "[...].
Działka nr [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] uchwalonym 14 stycznia 2010 r. położona jest na terenie przeznaczonym pod zieleń urządzoną. Kolegium powołało § 2 pkt 36 uchwały definiujący to pojęcie. Jest to teren bez możliwości zabudowy.
Z pisma Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z 15 czerwca 2020 r. wynika, że zgodnie z wyżej powołanym planem dawne działki nr [...] (na której położone są działki wskazane w zaskarżonej decyzji) i nr [...] położone są na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z usługami, jako funkcją dopuszczalną oraz terenie zieleni urządzonej i drogi publicznej. Ze względu na przebieg linii zabudowy, tereny zieleni urządzonej oraz układu urbanistycznego zabudowy osiedla SM "[...]" z lat 50-tych niemożliwe jest samodzielne zagospodarowanie lub zabudowanie działek nr [...] i nr [...] z dawnej działki nr [...].
Natomiast jak wynika ze szkicu sporządzonego przez biegłą geodetę działka [...] w części o pow. 160 m2 położona jest także na terenie drogi - ul. [...]. Natomiast w załączonym w aktach sprawy wykazie dróg gminnych na terenie [...] oraz wykazie dróg gminnych województwa [...] ulica ta została wskazana, jako droga gminna nr [...]. Wobec tego prawidłowo organy uznały, że nie jest możliwe ustanowienie na tej części działki prawa użytkowania wieczystego. Pozostawałoby to w sprzeczności z przepisami prawa, zarówno miejscowego, jakim jest plan zagospodarowania przestrzennego, ustawy o drogach publicznych i ładem przestrzennym, w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (uwarunkowania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze) w zw. z art 214a ust. 1 pkt 5 ugn.
Wbrew twierdzeniom skargi organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę w jej całokształcie, w tym także odniósł się do działki nr [...] cz. Odwołanie dotyczyło bowiem całej decyzji Prezydenta, a nie tylko odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] cz. Wynika to wprost z treści odwołania, w którym pełnomocnik skarżących pisze: "Działając w imieniu (.......) wnoszę odwołanie i zaskarżam w całości decyzję nr [...] Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 23 listopada 2021 r. (...)". Na końcu odwołania pełnomocnik wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji. Przedmiotem odwołania była więc cała decyzja Prezydenta.
Odnosząc się do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...] cz. wskazać należy, że stanowisko organu jest prawidłowe.
Działka nr [...] przebiega częściowo przez dwa budynki niemieszkalne. Działka ta stanowi wnętrze międzyblokowe otaczających ją budynków mieszkalnych przy ul. [...], [...] oraz wykorzystywana jest pod parking i drogę dojazdową do budynków mieszkalnych (ul. [...]). Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren, na którym położona jest przedmiotowa działka przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami, zieleń urządzoną oraz drogę publiczną. Jak trafnie wskazały organy podział geodezyjny działki nr [...] będzie sprzeczny z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia podział nieruchomości zabudowanej powinien przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przy ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego granice projektowanych do podziału działek powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku. Taka sytuacja nie ma miejsca w zaproponowanym podziale. Natomiast stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 i 3 planu miejscowego ustala się zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości: dopuszcza się łączenie lub podział nieruchomości mający na celu wydzielenie działek budowlanych oraz terenów komunikacji zgodnie z liniami rozgraniczającymi wyznaczonymi na rysunku planu (pkt 2); przeprowadzane przekształcenia geodezyjne nie mogą powodować powstawania sytuacji, które uniemożliwiałyby prawidłowe zagospodarowanie działek sąsiadujących - zgodnie z funkcją i warunkami zagospodarowania terenu określonymi w planie oraz przepisami szczególnymi (pkt 3). Jak trafnie wskazał organ podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu w myśl tego przepisu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 1 i ust. 2 ugn). Z powyżej omówionych przyczyn niemożliwy byłoby podział części działki nr [...] o pow. 339 m2 zgodnie z planem i prawem (ugn i powołane rozporządzenie). Jak wyżej zaznaczono niemożliwe jest także samodzielne zagospodarowanie działki.
Wobec tego prawidłowo organy uznały, że nie jest możliwe ustanowienie na tej działce prawa użytkowania wieczystego. Pozostawałoby to w sprzeczności z przepisami prawa – ugn i prawa miejscowego - plan zagospodarowania przestrzennego oraz ładem przestrzennym, w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (uwarunkowania funkcjonalne, społeczno- gospodarcze, kompozycyjno-estetyczne).
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 214a ust.1 pkt 5 ugn.
Chybione są także zarzuty skargi dotyczące zaniechania poczynienia przez organ ustaleń, czy budynki niemieszkalne posadowione w północno-wschodniej części obecnej działki ewidencyjnej nr [...] zostały wzniesione na podstawie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji czy stanowią samowolę budowlaną uzasadniającą wszczęcie z urzędu przez organ nadzoru budowlanego postępowania w celu ich rozbiórki. Otóż przepisy art. 7 ust. 2 dekretu i art. 214a ust. 1 pkt 5 ugn nie obejmują swoją dyspozycją badania pozwoleń na budowę lub ustalania ich braku.
Ustalenie na jakiej podstawie prawnej zostały wzniesione budynki wykracza poza ramy postępowania prowadzonego na podstawie wyżej powołanych przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak również Prezydent m.st. Warszawy, prowadzący postępowania dekretowe nie są organami właściwymi do czynienia ustaleń w zakresie samowoli budowlanej, gdyż należy to do kompetencji właściwego miejscowo inspektora nadzoru budowlanego.
Również niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie konieczny do wydania rozstrzygnięcia i właściwie oceniły dowody, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI