I SA/Wa 897/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Starosty na decyzję Ministra odmowną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r., uznając, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego nie wyłączało jej komunalizacji.
Starosta złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. w części dotyczącej komunalizacji działki oddanej wcześniej w użytkowanie wieczyste prywatnej spółce. Starosta argumentował, że decyzja komunalizacyjna była wydana bez podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że komunalizacja mienia państwowego oddanego w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego była dopuszczalna na podstawie przepisów z 1990 r., a decyzja Wojewody nie była dotknięta wadą nieważności.
Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa – Starosty [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Starosta argumentował, że nieruchomość ta była już wcześniej oddana w użytkowanie wieczyste prywatnej spółce prawa handlowego, co wyłączało możliwość jej komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że decyzja Wojewody z 1991 r. została wydana na podstawie obowiązujących przepisów, a fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego nie wyłączał możliwości jej komunalizacji. Sąd podkreślił, że komunalizacja powoduje jedynie zmianę właściciela, nie naruszając praw użytkownika wieczystego. W związku z tym, decyzja komunalizacyjna nie była dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym decyzja Ministra odmawiająca stwierdzenia nieważności była prawidłowa. Sąd oddalił skargę jako niezasadną, wskazując na ugruntowane orzecznictwo w podobnych sprawach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego mogła podlegać komunalizacji, a zmiana właściciela nie wpływała na prawa użytkownika wieczystego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy z 1990 r. oraz uchwała Rady Ministrów dopuszczały komunalizację nieruchomości państwowych oddanych w użytkowanie wieczyste, w tym spółkom prawa handlowego. Komunalizacja jedynie zmieniała właściciela, nie naruszając praw użytkownika wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych, terenowych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.). Komunalizacji podlegały również nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa wydawał wojewoda.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (m.in. wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 9
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Prawa i obowiązki podmiotów wymienionych w art. 5, w tym prawa i obowiązki wynikające z użytkowania wieczystego, przechodzą na odpowiadające im jednostki komunalne.
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wyraża zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg wskazania podstawy prawnej w uzasadnieniu decyzji.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej – sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
u.g.g.i.n. art. 4 § ust. 5 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określa podmioty, którym grunty państwowe mogły być oddawane w użytkowanie wieczyste (m.in. spółdzielnie mieszkaniowe, osoby fizyczne i prawne nie wymienione w ust. 1).
M.P. Nr 30, poz. 235 art. III ust. 2 pkt 6
Uchwała Nr 104 Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego
Określa, że inwentaryzacja nieruchomości państwowych podlegających komunalizacji obejmuje m.in. nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym i fizycznym wymienionym w art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 u.g.g.i.n.
Dz. U. poz. 374 art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie epidemii.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste prywatnej spółce prawa handlowego nie podlegała komunalizacji. Argument skarżącego o naruszeniu przez Ministra art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie go w sytuacji wydania decyzji Wojewody bez podstawy prawnej. Argument skarżącego o naruszeniu przez Ministra art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonej decyzji w jej uzasadnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza jedynie zaistniały ex lege skutek prawny. Komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień podmiotów posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego. Ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby prawnej nie jest zatem przeszkodą do komunalizacji tego gruntu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Iwona Kosińska
sprawozdawca
Bożena Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego w latach 90-tych, w szczególności w kontekście nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste spółkom prawa handlowego. Potwierdzenie, że decyzje komunalizacyjne mają charakter deklaratoryjny i że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z początku lat 90-tych i jego interpretacji w kontekście późniejszych przepisów i orzecznictwa. Może mieć mniejsze znaczenie dla spraw bieżących, ale stanowi ważny element wykładni historycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego okresu transformacji ustrojowej i prawnej w Polsce, a konkretnie procesu komunalizacji mienia państwowego. Choć prawnie złożona, pokazuje mechanizmy prawne i potencjalne konflikty związane z przejmowaniem majątku przez samorządy.
“Czy państwowa ziemia oddana w użytkowanie wieczystej spółce mogła zostać przejęta przez gminę? Sąd wyjaśnia zasady komunalizacji z lat 90.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 897/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-02-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-04-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Iwona Kosińska /sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2328/21 - Wyrok NSA z 2022-11-23 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 156 §1, 16 § 1 , art 107 § 1 pkt 6 art 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Starosty [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Starosty [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. nr [...], w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], wpisanej w KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, użytkowanie wieczyste - Zakład [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1991 r., na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności szeregu nieruchomości z obrębu m. [...]. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody, w części dotyczącej działki nr [...], wystąpił Starosta [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przedmiotowa nieruchomość na podstawie aktu notarialnego - umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...] kwietnia 1990 r. została oddana w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat na rzecz Zakładu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], w celu wzniesienia na oddanym w użytkowanie wieczyste gruncie zakładu ubojni i przetwórstwa mięsnego w terminie 2 lat. Spółka ta zgodnie z rejestrem handlowym była spółką prawa handlowego o prywatnym kapitale. W ocenie wnioskodawcy w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie podlegało komunalizacji mienie oddane w użytkowanie wieczyste na rzecz spółek prawa handlowego niebędącymi zakładami i innymi jednostkami organizacyjnymi podporządkowanymi radom narodowym i terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem w sprawie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony i odmówił stwierdzenia nieważności części kwestionowanej decyzji Wojewody z dnia [...] maja 1991 r. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena kwestionowanej decyzji Wojewody pod kątem istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Podkreślił, że stwierdzenie nieważności stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 kpa. Organ w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie będąc związany granicami złożonego wniosku, powinien zbadać, czy w związku z wydawaniem decyzji objętej kontrolą wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Minister przytoczył treść tego przepisu. W ocenie organu nadzoru analiza zgromadzonej dokumentacji wykazuje, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji Wojewody z dnia [...] maja 1991 r., w części dotyczącej działki nr [...], nie zaszła żadna z wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa przesłanek, skutkujących koniecznością orzeczenia nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja została wydana z zachowaniem przepisów o właściwości, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i skierowana została do podmiotów będących stroną w sprawie dotyczącej komunalizacji mienia. Kontrolowana decyzja w dniu jej wydania nie była niewykonalna, zaś jej wykonanie nie wywołało czynu zagrożonego karą. Ponadto brak jest również przepisu prawa zawierającego klauzulę nieważności, który stanowiłby o konieczności stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Przedmiotowa decyzja nie jest również obarczona wadą wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że stwierdza się nieważność decyzji, jeżeli została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że aktem notarialnym Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste Zakładowi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością grunt działki nr [...]. Aktem notarialnym - umową przekazania mienia Gminie Miejskiej [...] w związku z podziałem gmin z dnia 23 czerwca 2014 r., własność m.in. działki nr [...] została przeniesiona na rzecz Gminy Miejskiej [...]. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Starosta stwierdził nabycie nieodpłatnie, z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, oddanej w użytkowanie wieczyste do dnia [...] kwietnia 2089 r., oznaczonej jako działka nr [...], jako mienia pozostałego po Zakładzie [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Minister wyjaśnił, że wydawane na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych decyzje administracyjne mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one jedynie zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przejścia z dniem 27 maja 1990 r. własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Ziszczenie się w dacie wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy przesłanek pozytywnych (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia wojewodę do wydania decyzji o charakterze deklaratoryjnym, a więc stwierdzającej obiektywnie istniejący wówczas stan faktyczny i prawny - vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2234/11. Działka nr [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Zakładu [...]. W ocenie wnioskodawcy powyższe mienie nie podlegało komunalizacji. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z częścią III ust. 2 pkt 6 uchwały Nr 104 Rady Ministrów w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego z dnia 9 lipca 1990 r. (M.P. Nr 30, poz. 235), inwentaryzacja nieruchomości państwowych podlegających komunalizacji z mocy prawa obejmuje nieruchomości lub ich części (art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9) oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym i osobom fizycznym wymienionym w art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz oddane w użytkowanie organizacjom społecznym wymienionym w art. 5 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W grupie tej nie umieszcza się nieruchomości zabudowanych domami wielomieszkaniowymi, w których część lokali została już sprzedana z jednoczesnym ustanowieniem do gruntu prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej, gdyż nieruchomości te znajdą się w grupie wymienionej w części III ust. 2 pkt 2 instrukcji. Natomiast art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. stanowił, że grunty państwowe są oddawane w użytkowanie wieczyste: 1) spółdzielniom mieszkaniowym, 2) osobom fizycznym oraz osobom prawnym nie wymienionym w ust. 1. Minister zauważył, że komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień podmiotów posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego. W razie komunalizacji gruntów Skarbu Państwa dochodzi jedynie do zmiany właściciela takiego gruntu, a ustanowione na nim prawo wieczystego użytkowania trwa nadal. Ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby prawnej nie jest zatem przeszkodą do komunalizacji tego gruntu. W tym stanie rzeczy decyzja Wojewody z dnia [...] maja 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...] nie była obarczona żadną z wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa, które obligowałby organ do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarb Państwa - Starosta [...]. W uzasadnieniu zarzucił organowi nadzoru naruszenie przepisów: - art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste prywatnej spółki prawa handlowego stanowi nadal mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które podlega komunalizacji i które z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. stało się własnością Gminy [...], - art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wydania decyzji Wojewody z dnia [...] maja 1991 r. bez podstawy prawnej, - art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonej decyzji w jej uzasadnieniu. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie nie jest sporny. Kwestą sporną jest ocena, czy w sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozstrzygając tę kwestię po analizie akt sprawy, Sąd uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wojewody z 1991 r. w zakresie komunalizacji działki nr [...]. Oznacza to, że decyzja organu nadzoru wydana w niniejszej sprawie jest zdaniem Sądu prawidłowa. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 156 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, wzruszenie tych decyzji może zaś nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest jedynie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 kpa, może mieć ono miejsce wyjątkowo tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, a postawione w skardze zarzuty są niezasadne. Zarzuty naruszenia przez Ministra art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 kpa są całkowicie bezzasadne. Decyzja Wojewody dnia [...] maja 1991 r. wydana została, co potwierdza jej treść i powołana w sentencji decyzji podstawa prawna, na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa wydaje wojewoda. Przypomnieć należy, że decyzja wojewody wydawana w powyższym trybie ma charakter deklaratoryjny. Stwierdza bowiem fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Poza sporem pozostaje, że na dzień komunalizacji działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa i na mocy aktu notarialnego z 1990 r. oddana została w użytkowanie wieczyste Zakładowi [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie Sąd należy wziąć pod uwagę, że komunalizacja (której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma wpływu na zmianę zakresu uprawnień osób będących użytkownikami wieczystymi. W takiej bowiem sytuacji jedyną zmianą jest to, że wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 września 1998 r. sygn. akt I SA 57/98, lex nr 45032; 6 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 3261/01; 5 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1117/11, lex 1136629; 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 511/11, lex 1264834; 16 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 660/11, lex 1218892). Jak zasadnie wskazał Minister, zgodnie z treścią uchwały Nr 104 Rady Ministrów w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego z dnia 9 lipca 1990 r. (M.P. Nr 30, poz. 235), wydanej na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), komunalizacji mogły podlegać nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, oddane w użytkowanie wieczyste. Jak stanowi przepis ust. 2 pkt 6 w części III załącznika do instrukcji w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia podlegającego komunalizacji "Inwentaryzacja nieruchomości państwowych podlegających komunalizacji z mocy prawa obejmuje nieruchomości lub ich części (art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9) oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym i osobom fizycznym wymienionym w art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz oddane w użytkowanie organizacjom społecznym wymienionym w art. 5 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości." Natomiast art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) do którego odwołuje się przywołana Instrukcja, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. stanowił, że grunty państwowe są oddawane w użytkowanie wieczyste: 1) spółdzielniom mieszkaniowym, 2) osobom fizycznym oraz osobom prawnym nie wymienionym w ust. 1. Fakt, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oddane w użytkowanie wieczyste mogły podlegać komunalizacji potwierdza także treść art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym "Prawa przysługujące podmiotom wymienionym w art. 5 i ich obowiązki - przechodzą na odpowiadające im jednostki komunalne: dotyczy to w szczególności praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego." Oznacza to, że co do zasady, jeśli spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste spółce prawa handlowego (w rozpatrywanej sprawie spółce z ograniczoną odpowiedzialnością) mogła podlegać komunalizacji. Nie sposób w tej sytuacji decyzji Wojewody z 1991 r. przypisać cechy rażącego naruszenia prawa w postaci rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Również postawiony w skardze zarzut naruszenia przez Ministra art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonej decyzji w jej uzasadnieniu uznać należy za niezasadny. Minister w uzasadnieniu wydanej decyzji zarówno wskazał podstawę prawną, którą stanowił art. 156 § 1 kpa, jak i wyjaśnił jej treść oraz sposób rozumienia przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie. Dokładnie także przedstawił stan faktyczny zaistniały w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ nadzoru wskazał fakty, które uznał za udowodnione, oraz dowody, na których się oparł, wydając swoje rozstrzygnięcie. Wydana decyzja zawiera prawem wymagane elementy niezbędne do zakwalifikowania wydanego orzeczenia jako decyzji. Dodatkowo jedynie wyjaśnić należy, że powołany przez skarżącego wyrok tutejszego Sądu z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/15 dotyczył innej sytuacji faktycznej i prawnej. Zaskarżana w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1868/15 decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej była wydana w tzw. trybie zwykłym, a nie w szczególnym trybie nadzwyczajnym wynikający z treści art. 156 § 1 kpa, który kieruje się własnymi przesłankami, co do możliwości usunięcia z obiegu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. Nadto kontrolowane przez Sąd w sprawie I SA/Wa 1868/15 postępowanie dotyczyło sporu, czy prawidłowe było ustalenie organu, że sporna nieruchomość została przekazana w zarząd osobie prawnej, czy też wskazany podmiot sprawował co do nieruchomości jedynie władztwo faktyczne, oraz jakie znaczenie prawne i dowodowe ma istniejący w księdze wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości wpis dotyczący zarządu. W rozpatrywanej obecnie sprawie działka nr [...] nie była obciążona prawem zarządu, zaś przedmiotem postępowania nadzorczego było jedynie zbadanie, jak to już było wyżej wyjaśniane, czy decyzja komunalizacyjna z 1991 r. jest, czy też nie jest obarczona jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Podsumowując Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie nadzorcze zakończone zaskarżoną decyzją Ministra zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ nadzoru przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI