I SA/WA 89/06

I SA/Wa 89/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Przemysław Żmich. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 110/07 - Wyrok NSA z 2007-12-12
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Kopalni [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w częściach stwierdzających, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r, nr [...] w zakresie dotyczącym wywłaszczenia nieruchomości położonej we wsi G., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], została wydana z naruszeniem prawa; 2) oddala skargę w pozostałej części; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja opisana w punkcie 1 niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku Kopalni [...] S.A. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] uchylającą, w trybie wznowienia postępowania, decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] i na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 KPA orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] oraz stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej we wsi G. oznaczonej jako działki nr [...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa, a w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie stwierdził jej nieważność.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik Gminy G. decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. - z przeznaczeniem pod budowę kopalni "[...]" - nieruchomości położonej we wsi G., oznaczonej jako działki nr [...] i [...], stanowiącej własność J. i S. P..
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., po rozpatrzeniu wniosku J. P. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonych do akt sprawy zapisów w ewidencji gruntów i księgi wieczystej, złożonych na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2001 r. wyjaśnień J. P., oświadczenia Naczelnika Gminy G. T. N. oraz oświadczenia Dyrektora Kopalni [...] T. M., pełniących swoje funkcję w okresie wydania decyzji wywłaszczeniowej, pisma Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z dnia [...] stycznia 1991 r. oraz pism Prokuratury Rejonowej w K. z dnia [...] października 1998 r. i [...] listopada 1998 r. wynika, że kwota odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została wypłacona rolnikom przez Bank Spółdzielczy w G. w kwocie łącznej [...] zł, po odliczeniu zaległych podatków, zaś pieniądze nie podjęte przez rolników wpłacono na książeczki oszczędnościowe. Poza tym decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i doręczona wszystkim stronom postępowania. Jednocześnie organ stwierdził, że brak akt sprawy postępowania wywłaszczeniowego, mimo że utrudnia organowi szczegółową analizę akt sprawy, nie może być podstawą do stwierdzenia, iż postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone wadliwie.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przeprowadzonych przez organ nadzoru, wobec braku akt postępowania wywłaszczeniowego, dowodów z zeznań świadków: byłych pracowników kopalni "[...]" S. C. i J. G. oraz oświadczeń Naczelnika Gminy G. T. N. oraz Dyrektora Kopalni [...] T. M. wynika, iż wartość wywłaszczonych nieruchomości została oszacowana przez biegłych do spraw rolnictwa wytypowanych z listy wojewody zaś decyzja wywłaszczeniowa została doręczona stronom za potwierdzeniem odbioru. Decyzja ta była także wywieszona na tablicy ogłoszeń w urzędzie gminy. Wypłaty odszkodowania dokonał Bank Spółdzielczy w G.. W dniu [...] listopada 2001 r. przeprowadzono rozprawę z udziałem stron J. P. i S. K.. Przeprowadzone dowody nie potwierdzają więc zaistnienia naruszeń prawa, o których mowa w art. 156 § 1 KPA.
Na skutek sprzeciwu Prokuratora Generalnego Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r., z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 KPA. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast załatwił sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co potwierdza będąca obecnie w dyspozycji Ministra Infrastruktury całość archiwalnych akt postępowania wywłaszczeniowego.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. uchylił w całości decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. i orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. oraz stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa, zaś w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczenie stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), ponieważ wywłaszczenie dotyczyło kompleksu nieruchomości o pow. ponad 10 ha, natomiast z treści wniosku wywłaszczeniowego nie wynika, aby zgodnie z tym przepisem wniosek został zatwierdzony przez właściwy organ. W ocenie organu decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. rażąco narusza także art. 3 ust. 1 tej ustawy bowiem decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], z której wynikać miała niezbędność wywłaszczenia w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej utraciła już ważność, wobec niespełnienia warunków z art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Organ wskazał także, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości nie jest możliwe bowiem w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 KPA, z uwagi na zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości kopalni "[...]", wskutek czego nieruchomość została przekształcona w taki sposób, że przestała istnieć w znaczeniu prawnym. Jednocześnie Minister Infrastruktury nie stwierdził, aby decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania wywołała nieodwracalne skutki prawne, co pozwoliło na stwierdzenie jej nieważności w tej części.
Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyły Kopalnie [...] S.A. w K.. W uzasadnieniu podniesiono, że Minister Infrastruktury wysnuł nieprawidłowy wniosek, jakoby brak w aktach postępowania wywłaszczeniowego dokumentu potwierdzającego zatwierdzenie wniosku wywłaszczeniowego przesądzał, że wywłaszczenie nie nastąpiło. W ocenie Kopalni jest to wniosek dowolny oparty na niczym nie uzasadnionym założeniu, że akta znajdujące się aktualnie w posiadaniu organu są kompletne, mimo wielokrotnego ich przekazywania, zmian kompetencyjnych, upływu czasu oraz zaginięcia części dokumentów. Nie jest zatem wykluczone, że wniosek o wywłaszczenie nieruchomości został zatwierdzony w odrębnym postępowaniu. Poza tym za prawidłowym przeprowadzeniem postępowania wywłaszczeniowego przemawia poddanie procesu wywłaszczenia uprzedniej kontroli instancyjnej przez Wojewodę [...], który decyzją z dnia [...] października 1981 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] maja 1981 r., będącej chronologicznie pierwszą decyzją wywłaszczeniową w sprawie. Minister Infrastruktury nie wykazał również, które z ujawnionych akt będących przedmiotem korespondencji pomiędzy Prokuraturą Rejonową a Wojewodą [...] dotyczyły postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją z 1982 r., a które postępowania zakończonego decyzją z 1981 r. oraz jakich okoliczności istotnych dla sprawy te akta dotyczą. W tej sytuacji za wątpliwe należy uznać wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 KPA.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. zasadniczo oparł się na twierdzeniach zawartych w decyzji Wojewody [...]. Wojewoda [...] wraz z odwołaniem przesłał do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jedynie część akt postępowania nadzorczego, zawierającą 37 kart, nie przysyłając przy tym archiwalnych akt sprawy. Dopiero okoliczności podniesione przez Prokuratora Apelacyjnego w K. w toku postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach dotyczących wywłaszczenia innych nieruchomości położonych w G. pod budowę kopalni "[...]", jak też dokumenty nadesłane do Ministerstwa Infrastruktury przez Prokuraturę Okręgową w K. przy piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...] pozwoliły ustalić, że Wojewoda [...] dysponował znacznie obszerniejszym materiałem dowodowym niż ten, który został przesłany przy odwołaniu. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa wart. 145 § l pkt 5KPA, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie organ był obowiązany uchylić decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. Odnosząc się do meritum sprawy Minister Infrastruktury wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, zgłoszony naczelnikowi powiatu. Jednakże wniosek, który dotyczył wywłaszczenia kompleksu nieruchomości o powierzchni ponad 10 ha na inne cele niż określone w art. 3 ust. 2, tj. pod budownictwo ogólnomiejskie lub zorganizowane budownictwo mieszkaniowe, powinien być zatwierdzony przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie. W przedmiotowej sprawie wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z lutego 1981 r., nr [...] dotyczył obszaru większego niż 10 ha, dlatego też powinien być zatwierdzony przez właściwego ministra, jednakże z zebranych akt archiwalnych wynika, że zatwierdzenia takiego nie było, co stanowi rażące naruszenie art. 16 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 16 pkt 2 we wniosku należało wskazać nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania i użytkowania z opisem, co się na nieruchomości znajduje, osobę właściciela nieruchomości i miejsce jego zamieszkania, wyniki rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, środki lub kredyty, którymi ubiegający się o wywłaszczenie rozporządza na zapłacenie odszkodowania. Jak wynika z wniosku z lutego 1982 r. ubiegający się o wywłaszczenie nie uzasadnił konieczności nabycia nieruchomości na cel budowy kopalni, nie wskazał dotychczasowego sposobu zagospodarowania i użytkowania nieruchomości, miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości, jak również środków na zapłacenie odszkodowania dla wywłaszczanych osób.
Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej do wniosku należało dołączyć dowód uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji, mapę obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic, poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości lub jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów, to wówczas zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego. Z akt archiwalnych wynika, że do wniosku zostały dołączone pisma z przeprowadzonych rokowań, zaświadczenia z Państwowego Biura Notarialnego w K., akty własności ziemi, zaświadczenie z Urzędu Gminy, opinia rzeczoznawcy, rejestr pomiarowy wraz z mapą oraz odpis decyzji o lokalizacji wraz z załącznikiem planu realizacyjnego. Jednakże, zgodnie z art. 21 ust 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ustalenie miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenie planu realizacyjnego traciło ważność, jeżeli inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub je utracił, albo w ciągu jednego roku od zatwierdzenia tego planu nie wystąpił o pozwolenie na budowę. W przedmiotowej sprawie brak jest dokumentu, który potwierdziłby fakt, że inwestor wystąpił o przedłużenie terminu do wystąpienia o pozwolenie na budowę. Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], która była decyzją lokalizacyjną dla kopalni "[...]" i na którą powołał się Naczelnik Gminy G. w decyzji wywłaszczeniowej, utraciła swoją ważność przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Należy wskazać, że pozwolenia na budowę kopalni udzielono w dniu [...] sierpnia 1983 r., kiedy to została wydana kolejna decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że decyzja wywłaszczeniowa zapadła z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z 12 marca 1958 r. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wywłaszczenie nieruchomości bez dochowania tego wymogu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA.
W dniu [...] grudnia 2005 r. Kopalnie [...] S.A. w K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 7 i art. 77 KPA. W uzasadnieniu podniesiono, że organ wydał decyzję, która nie określa w sposób wystarczająco jasny praw i obowiązków strony. Kwestionowana decyzja nie wyjaśnia bowiem, na czym miałyby polegać prawa i obowiązki stron wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Poza tym organ jako podstawę uznania, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, powołał przede wszystkim braki w aktach. Z faktu tego organ wysnuł wniosek, że brakujących w aktach dokumentów nie było. Jest to wniosek dowolny, oparty na niczym nieuzasadnionym założeniu, że akta znajdujące się aktualnie w posiadaniu organu są kompletne, mimo wielokrotnego ich przekazywania, zmian kompetencyjnych i upływu czasu, a także zaginięcia części dokumentów. Skarżący zwrócił uwagę, że w sprawie wywłaszczenia pod Kopalnię Wojewoda [...] wydał wcześniej decyzję (z dnia [...] października 1981 r., nr [...]) stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] maja 1981, nr [...]. Skoro więc proces wywłaszczania tych gruntów był już przedmiotem kontroli instancyjnej Wojewody [...], to za wysoce prawdopodobne należało uznać szczególne potraktowanie zarówno przez inwestora jak i Wojewodę czynności proceduralnych dokonywanych przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy. Organ odwoławczy zastosował więc niczym nieuzasadnione domniemanie braku dopełnienia podstawowych wymogów ustawowych w postępowaniu wywłaszczeniowym przez organ administracji publicznej stosujący prawo. Jednocześnie skarżący uważa za niezasadne weryfikowanie decyzji wywłaszczeniowej w trybie stwierdzenia jej nieważności po dwudziestu trzech latach od jej wydania na tej tylko podstawie, że w dostępnych aktualnie aktach sprawy brak części dokumentów. Takie założenie prowadzi bowiem do zakwestionowania zasady trwałości decyzji administracyjnej i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.
Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną - stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obowiązany jest do badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 KPA, skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2005 r. Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 156 § 2 KPA wskutek stwierdzenia wydania decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa, mimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
W ocenie Ministra Infrastruktury decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. została bowiem wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Rażąco naruszono bowiem art. 16 ust. 1 i 3 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ponieważ wniosek o wywłaszczenie dotyczył kompleksu nieruchomości o łącznej powierzchni 10 ha, wywłaszczonych na inne cele, niż wymienione w art. 3 ust. 2 tej ustawy. Wniosek ten nie został jednak zatwierdzony przez właściwego ministra. Ponadto – z uwagi na upływ rocznego terminu ważności określonego w art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane – decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji utraciła ważność przed dniem wydania decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. Minister stwierdził jednak, że badana decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, dlatego też stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 156 § 2 KPA).
Należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie powyższe rażąco narusza art. 156 § 2 KPA. Przepis ten statuuje negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, polegającą na wywołaniu nieodwracalnych skutków prawnych przez decyzję podlegającą kontroli w postępowaniu nadzorczym. Treść tego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W sposób wyraźny uzależnia on dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji od wywołanych decyzją skutków prawnych, a nie skutków faktycznych. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż nieodwracalnymi skutkami prawnymi są skutki prawne wywołane przez zdarzenia prawne (przede wszystkim czynności prawne i noszące cechę wykonalności orzeczenia sądowe), których organ administracji nie może wzruszyć mocą własnych kompetencji poprzez wydanie aktu administracyjnego w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 914/99, LEX 55762). Nieodwracalnego skutku prawnego nie wywołują - należące do sfery faktów - zdarzenia polegające na zrealizowaniu inwestycji w postaci budowy kopalni [...]. Zrealizowanie inwestycji tego rodzaju oraz fakt poniesienia nakładów w związku z powstaniem wyrobiska można rozpatrywać jedynie w kontekście odwracalnych lub nieodwracalnych skutków faktycznych, wywołanych powstaniem kopalni [...]. Niedopuszczalnym było więc zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 156 § 2, z powołaniem się na nieodwracalne skutki prawne w postaci wybudowania kopalni na wywłaszczonej nieruchomości. Bez znaczenia też pozostaje okoliczność, że przedmiotowa działka wchodzi w skład większej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, na której Kopalnie [...] S.A. mają ustanowione prawo wieczystego użytkowania ujawnione w księdze wieczystej. Skutki prawne decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego mogą być w każdym czasie odwrócone przez organ administracji poprzez wycofanie decyzji uwłaszczeniowej z obrotu prawnego w ramach jednego z trybów weryfikacji decyzji przewidzianych w KPA.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy wskazać, że rację ma skarżący, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. Wojewoda [...] i Minister Infrastruktury oparli się na aktach postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] maja 1981 r., która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Niepodważalny jest też fakt, że na tym etapie sprawy organy nie dysponowały całością akt wywłaszczeniowych.
Nie można się natomiast zgodzić ze stanowiskiem skarżącego o niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów sporządzonych w początku lat osiemdziesiątych, warunkujących prawidłowość rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego. Mimo podejmowanej przez organ nadzoru próby odtworzenia akt postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nie udało się odnaleźć istotnych dla sprawy dowodów, a przede wszystkim pisma zatwierdzającego wniosek o wywłaszczenie przez właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie ministra oraz decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji dotyczącej budowy kopalni [...]. W ocenie Sądu wobec braku tych dokumentów w zasobach: Urzędu Gminy w G., Starostwie Powiatowym w K., Archiwum Państwowym, Archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Okręgowym Urzędzie Górniczym w K., Kopalni [...] S.A. w K., jak również braku jakichkolwiek pośrednich dowodów świadczących o ich istnieniu organ nadzoru zasadnie przyjął, że dokumentów takich nie było. Występujące w sprawie wątpliwości i braki, których nie można wyjaśnić za pomocą środków dowodowych należy bowiem rozstrzygać na korzyść strony żądającej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której pozbawiono ją prawa własności nieruchomości. Zdaniem Sądu tylko takie działanie organu pozostaje w zgodzie z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz będącymi jej rozwinięciem na gruncie postępowania administracyjnego zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywatela do organu (art. 8 KPA).
Skoro zatem, będąca przedmiotem badania decyzja wywłaszczeniowa, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wobec niezachowania procedury przewidzianej ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to tym samym kwestionowana decyzja w zakresie orzekającym o odszkodowaniu jest nieważna. Należy zatem uznać za prawidłową zaskarżoną decyzję w tej części.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.