I SA/WA 876/05

I SA/Wa 876/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skarg E. P. i W. S. oraz Z. O., J. O., G. O., T. L., J. O., P. O., J. S., H. K., J. S., J. O., W. S., I. P., B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (wieczystego użytkowania) nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 r. Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z. O., P. O., J. S., H. K., J. S., J. O.- kwotę po 10 (dziesięć) złotych każdemu z nich tytułem zwrotu wpisu sądowego, na rzecz G. O., T. L., J. O., W. S., I. P., B. K. solidarnie kwotę 300 (trzystu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 1996r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 r. nr [...], odmawiającą uwzględnienia wniosku o ustanowienie na rzecz byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Rozpatrując odwołanie od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 r. nr [...] złożone przez adwokata Z. O. działającego w imieniu własnym oraz części następców prawnych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, Wojewoda [...] stwierdził, co następuje:
Decyzją z dnia [...] czerwca 1992 r. Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. odmówił ustanowienia prawa wieczystego użytkowania gruntu zabudowanego położonego w W. przy ul. [...] uzasadniając to faktem przekazania tej nieruchomości w użytkowanie [...] Spółdzielni [...] "P.".
W wyniku złożonego od tej decyzji przez adwokata Z. O. odwołania, Wojewoda [...] decyzją nr [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając jednocześnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Kierownik Urzędu Rejonowego w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie własności czasowej przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, dlatego też organ drugiej instancji w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy ustalił następujący stan faktyczny i prawny.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stanowiła byłą własność G., "K.", M., M., O. i S. – Wydawnictwo K. co do [...] części oraz W. B. w [...] części.
Grunt tej nieruchomości został objęty działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W imieniu Spółki [...] "K." złożony został w przewidzianym wyżej wymienionym dekretem terminie wniosek o własność czasową – obecnie użytkowanie wieczyste w odniesieniu do 9/10 części tej nieruchomości. Była właścicielka [...] części nieruchomości W. B. wniosku takiego nie złożyła.
Orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. (M.P. Nr [...]) o przejęciu na własność Państwa z dniem ogłoszenia niektórych przedsiębiorstw w tym między innymi "K.", został on przejęty na własność za odszkodowaniem w całości wraz z ruchomym i nieruchomym majątkiem oraz wszelkimi prawami. Nie mają znaczenia prawnego niedokładności w określeniu nazwy lub przedmiotu przedsiębiorstwa, jeżeli z orzeczenia wynika o jakie przedsiębiorstwo chodzi. W omawianym przypadku, zdaniem organu, chodziło ponad wszelką wątpliwość o zakłady [...] "K." Sp. akcyjna przy ul. [...] (załącznik 1 orzeczenia Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r.)
Wojewoda [...] ustalił, że przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość, a więc grunt i budynek był własnością "K." Skoro grunt przeszedł na własność gminy W., to w dniu wejścia w życie orzeczenia Nr [...] z 1949 r. majątek K. obejmował w [...] własność budynku i prawa dekretowe do gruntu, co w tym czasie było jeszcze możliwe , gdyż grunt był własnością gminy W. do 1950 r. tj. do chwili wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U Nr 14 poz. 140), która zniosła związki samorządowe i terytorialne, a ich majątek przejęto na rzecz skarbu Państwa – zgodnie z art. 32 ust. 2.
Zdaniem organu, skoro budynek przy ul. [...] stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Nr [...], a grunt w 1950 r. przeszedł również na własność Skarbu Państwa, wniosek o wieczyste użytkowanie gruntu stał się bezprzedmiotowy, gdyż Państwo będąc właścicielem gruntu, który równocześnie przejął wszelkie prawa i roszczenia z nim związane, nie musiał ubiegać się o własność czasową swojego gruntu.
W konsekwencji wszelkie roszczenia dekretowe w odniesieniu do tej nieruchomości przestały istnieć, a byłym właścicielom gruntu pozostała jedynie możliwość dochodzenia odszkodowania przewidzianego w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U.R.P Nr 3 poz. 17).
Wobec powyższego Wojewoda [...] uznał, że postępowanie z wniosku z roku 1948 jest bezprzedmiotowe, gdyż wniosek ten istnieje tylko w formie pisma, zaś związane z nim prawa zostały w roku 1949 przejęte przez Państwo. Z tych względów Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1996r. nr [...] wnieśli E. P., W. S. oraz adwokat Z. O. działający w imieniu własnym oraz części następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości tj. J. O., G. O., T. L., J. O., P. O., I. W., J. S., H. K., J. S., J. O., W. S., I. P. i B. K..
W skardze z dnia 13 września 1996 r. E. P. i W. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność przejęcia na własność państwa "K.". Adwokat Z. O. w skardze z dnia 4 września 1996 r. wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie prawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenia skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniach 12 oraz 18 września 1996 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).
Wojewódzkie sądy administracyjne nie orzekają co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontrolują legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sądowa kontrola decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Organ rozstrzygający winien bowiem przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, podejmować wszelkie niezbędne środki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również zobowiązany jest do należytego oraz wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 1 i 3 kpa.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując powyższej oceny Sąd nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani jej wnioskami czy też przywołaną podstawą prawną.
Skargi wniesione w rozpoznawanej sprawie należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 r. nr [...] naruszają prawo dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "b" ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), co uzasadniało zastosowanie w sprawie trybu uproszczonego.
Prowadzone przez Wojewodę [...] oraz Kierownika Urzędu Rejonowego w W. postępowania dotyczyły wniosku o przyznanie własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. [...].
W toku postępowania sądowego zostało ustalone, że przedwojennymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości – na co wskazuje m. in zaświadczenie Sądu Grodzkiego Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] marca 1949 roku byli – "H. i A. G., Z. i F. H., A. i Z. M., M i F M., B.H.K.M.T.W. O. J. S. - [...] K." jako spółka jawna co do [...] części oraz W. B. – co do [...] części.
Jak wynika z nadesłanych przez Wojewodę [...] akt administracyjnych pierwszej i drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym po stronie następców prawnych byłych właścicieli brali udział jedynie W. S., E. P. oraz adwokat Z. O. działający w imieniu własnym oraz J. O., G. O., T. L., J. O., P. O., I. W., J. S., H. K., J. S., J. O., W. S., I. P. i B. K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym reprezentują jedynie część następców prawnych byłych właścicieli. Pozostałych spadkobierców po F. H., Z. H., H. G., A. M., Z. M., B. O., J. S., A. G., W. O., T. O., M. O., K. O. i W. B. organy pierwszej jak i drugiej instancji nie ustaliły, jak również nie potwierdziły następstwa prawnego osób biorących już udział w toczącym się postępowaniu. W swych ustaleniach organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, kto był przedwojennym właścicielem nieruchomości (przy czym Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji błędnie przywołał nazwisko "K.") oraz tego, że adwokat Z. O. działa w imieniu własnym oraz następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Istotnym w sprawie błędem proceduralnym było też to, że w postępowaniu administracyjnym udziału nie brał ustanowiony dla nieobecnej W. B. kurator sądowy, powołany na wniosek Urzędu Rejonowego w W. postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w dniu [...] lipca 1995 r. sygn. akt [...] R.Ns [...]– w osobie T. G..
W postępowaniu administracyjnym organy naruszyły art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, co skutkować powinno wznowieniem tego postępowania, gdyż w sprawie po pierwsze nie brały udziału wszystkie strony postępowania, a po drugie nie brały one udziału z własnej winy, gdyż o postępowaniu organy nie zawiadomiły pozostałych stron tj. następców prawnych F. H., Z. H., H. G., A. M., Z. M., B. O., J. S., A. G., W. O., T. O., M. O., K. O. i W. B..
W tych warunkach należało uznać, że organy skupiły się na merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, zapominając o przepisach postępowania, przez co pozbawiły osoby posiadające w sprawie interes prawny udziału w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie uniemożliwiły im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji dotkniętej taką wadą oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] kwietnia 1996 r. Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w W. i to niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.
Tego rodzaju uchybienie stanowi jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd zgodnie z art. 119 pkt 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi od rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. "b" w zw. z art. 119 pkt. 1 oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.