I SA/Wa 867/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-12-05
NSAnieruchomościŚredniawsa
dekret warszawskiwywłaszczenieodszkodowaniewaloryzacjanieruchomościprawo administracyjnepostępowanie administracyjnespadkobiercyWSA Warszawa

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spadkobierców na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu warszawskiego, uznając, że odszkodowanie zostało wypłacone.

Spadkobiercy I. O. domagali się waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1980 r. na podstawie dekretu warszawskiego. Organ administracji odmówił, uznając, że odszkodowanie zostało wypłacone, co potwierdzała pieczęć urzędowa na postanowieniu prostującym decyzję odszkodowawczą. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a brak pełnej dokumentacji wynikał z upływu czasu i przepisów dotyczących archiwizacji.

Sprawa dotyczyła skargi spadkobierców I. O. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lutego 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość warszawską, przyznanego decyzją z dnia 26 czerwca 1980 r. Skarżący twierdzili, że przyznane odszkodowanie nie zostało wypłacone. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję odmowną, wskazując, że ani ustawa z 1958 r., ani późniejsze nie zawierały regulacji dotyczących niezrealizowanych roszczeń, a waloryzacja niewypłaconego odszkodowania ma podstawę w art. 132 ust. 3 ugn. Sąd administracyjny oddalił skargę. Sąd uznał, że analiza organów administracji była prawidłowa, a kluczowym dowodem wypłaty odszkodowania była pieczęć urzędowa na postanowieniu prostującym decyzję odszkodowawczą z dnia 26 sierpnia 1980 r., wskazująca datę wypłaty na 26 września 1980 r. Sąd podkreślił, że I. O. aktywnie uczestniczyła w postępowaniu odszkodowawczym, a brak pełnej dokumentacji wynikał z upływu ponad 40 lat od zdarzenia i przepisów dotyczących archiwizacji. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 10 kpa, uznając, że nie miały wpływu na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że informacja o wypłacie na postanowieniu, choć nie jest dokumentem urzędowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, może stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w połączeniu z innymi okolicznościami wskazującymi na realizację obowiązku.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odszkodowanie nie podlega waloryzacji i wypłacie, ponieważ zostało wypłacone w 1980 r., co potwierdzają dokumenty urzędowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pieczęć urzędowa na postanowieniu prostującym decyzję odszkodowawczą, wskazująca datę wypłaty, stanowi dowód wypłaty odszkodowania. Brak pełnej dokumentacji wynika z upływu czasu. Aktywność właścicielki w postępowaniu odszkodowawczym przed wydaniem decyzji oraz brak późniejszych żądań wypłaty również przemawiają za tym, że odszkodowanie zostało otrzymane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ppsa art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

kpa art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 76 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 76 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 81

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 132 § 3

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

ustawa z 1958 r. art. 53

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

ustawa z 1958 r. art. 55

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

ustawa z 1958 r. art. 27

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

dekret warszawski art. 32 § 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § 2

t.j. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1973 r. w sprawie oprocentowania i przedterminowych wypłat odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości art. 1 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 104 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 104 § 4a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 105

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 106b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 92ba § a

Rozporządzenie Rady Ministrów z 19 lutego 1957 r. w sprawie Państwowego Zasobu Archiwalnego art. 10 § ust. i pkt b i c

Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach art. 59

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odszkodowanie zostało wypłacone w 1980 r., co potwierdza pieczęć urzędowa na postanowieniu prostującym decyzję. Brak pełnej dokumentacji wynika z upływu czasu i przepisów dotyczących archiwizacji. Aktywność właścicielki w postępowaniu odszkodowawczym i brak późniejszych żądań wypłaty przemawiają za tym, że odszkodowanie zostało otrzymane. Naruszenie art. 10 kpa nie miało wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Organ naruszył prawo materialne (rozporządzenie MF z 1973 r.) poprzez pominięcie go przy ustalaniu faktu wypłaty. Wzmianka na decyzji o jej wykonaniu nie stanowi części dokumentu urzędowego. Organ zaniechał inicjatywy dowodowej i nie wyjaśnił istotnej okoliczności - faktu wypłaty odszkodowania. Organ prowadził postępowanie w sposób niezapewniający czynnego udziału stronom (naruszenie art. 10 i 81 kpa).

Godne uwagi sformułowania

"Wypełnienie tej luki prawnej nastąpiło wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości." "Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania określonego w formie pieniężnej z tytułu wywłaszczenia może nastąpić w różnej formie. Co do zasady, powinna to być wypłata kwoty odszkodowania osobie uprawnionej. Jednak realizacja decyzji odszkodowawczej może także polegać na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego" "Pieczęć urzędowa, stwierdzająca datę wypłaty odszkodowania, a znajdująca się na egzemplarzu decyzji odszkodowawczej [...] pozostającej w dyspozycji organu prowadzącego postępowanie administracyjne, stanowi, jako zawarta w treści tej decyzji, element dokumentu urzędowego" "W tych okolicznościach oczywistym jest, że akta, które pozyskiwane są po ponad 40 latach mogą być wybrakowane albo po prostu zniszczone z uwagi na upływ terminów do ich przechowywania." "Oczywiście, mają rację Skarżący, że brak jest możliwości przedstawienia dowodu na okoliczność braku wypłaty. To podmiot zobowiązany do wypłaty (dłużnik) chcąc się zwolnić z obowiązku spełnienia świadczenia powinien przedstawić dowód na okoliczność wypłaty." "Informacja na postanowieniu o wypłacie nie jest dokumentem urzędowym ale informacją potwierdzającą, że doszło do wypłaty odszkodowania."

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Dargas

członek

Marta Kołtun-Kulik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie na podstawie dekretu warszawskiego, znaczenie dowodowe pieczęci urzędowej na postanowieniu, wpływ naruszenia art. 10 kpa na wynik sprawy, archiwizacja dokumentów po latach."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretami warszawskimi i wywłaszczeniami z lat 80-tych. Znaczenie dowodowe pieczęci może być kwestionowane w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy roszczeń spadkobierców związanych z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie historycznego dekretu warszawskiego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Czy po 40 latach można jeszcze dochodzić odszkodowania za wywłaszczenie? Sąd rozstrzyga sprawę spadkobierców.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 867/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-12-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 769/24 - Wyrok NSA z 2026-01-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V., K. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 lutego 2023 r. nr 1048/2023 w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2023 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K., dalej "Skarżący", od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] lutego 2022 r., orzekającej o odmowie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...], Wydział Terenów z dnia [...] czerwca 1980 r., znak [...], za nieruchomość warszawską, położoną przy ul. [...] ( d. [...]) ozn. hip. nr [...], utrzymał ją w mocy.
Powyższe było wynikiem następujących ustaleń i ocen organu.
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ( d. [...]) ozn. hip. nr [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
W dniu [...] listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisu art. 1 dekretu przeszedł na własność Gminy [...] a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] - Oddziału Ksiąg Wieczystych z [...] sierpnia 1949 r. Nr [...], dawną właścicielką nieruchomości była I. O..
Decyzją z dnia [...] czerwca 1980 r., znak [...] Naczelnik Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów, na podstawie art. 53 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( t.j. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), dalej "ustawa z 1958 r.", orzekł o ustaleniu odszkodowania za tę nieruchomość w wysokości [...] zł i przyznał je I. O., postanawiając, że wypłaty tej kwoty uprawnionej dokona Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego "[...]" w [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1980 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów dokonał sprostowania decyzji z dnia [...] czerwca 1980 r., znak [...] w zakresie jej pkt III wskazując, że wypłaty odszkodowania dokonać ma Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu [...] z Funduszu Mieszkaniowego.
Decyzja z [...] czerwca 1980 r., znak [...] stała się prawomocna, co stwierdza pieczęć urzędowa na decyzji z dnia [...] lipca 1980 r.
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. adw. L. J., działając w imieniu spadkobierców I. O. tj.: Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K., wystąpił, w trybie art. 132 ust. 3 ugn o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za ww. nieruchomość. Wskazał, że kwota przyznanego odszkodowania nie została wypłacona.
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2022 r. Prezydent [...] orzekł o odmowie waloryzacji i wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania.
Skarżący wnieśli odwołanie.
Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
Nie kwestionując, że wywłaszczenie, zgodnie z art. 128 ust. 1 i 132 ust. 3 ugn, następuje za odszkodowaniem, które podlega waloryzacji na dzień zapłaty wskazał, że ani ustawa z 1958 r., ani obowiązująca po niej ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie zawierały regulacji odnoszących się do kwestii niezrealizowanych roszczeń o odszkodowanie ustalonych uprzednio decyzją administracyjną. Wypełnienie tej luki prawnej nastąpiło wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Obecnie waloryzacja niewypłaconego odszkodowania ma swą podstawę prawną w art. 132 ust. 3 ugn.
Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników zgodnie z art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Terenów z dnia [...] czerwca 1980 r., ustalono, po sprostowaniu decyzji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1980 r. znak,[...], że odszkodowanie wypłacone zostanie przez Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu [...] z Funduszu Mieszkaniowego.
W myśl z art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości opisanej powyżej decyzji w przypadku nie zgłoszenia się osób (tj. właścicieli) lub ich następców prawnych w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji odszkodowawczej, kwotę odszkodowania należało przekazać do depozytu sądowego.
Z treści decyzji odszkodowawczej nie wynika, by przewidziano zastępczy tryb zwolnienia się Skarbu Państwa z długu w kwocie przewidzianej decyzją z dnia [...] czerwca 1980 r., znak [...] względem I. O. w drodze złożenia jej do depozytu sądowego.
Jakkolwiek, ta forma realizacji zobowiązania pieniężnego z decyzji odszkodowawczej mogła mieć potencjalne zastosowanie w przypadku wypłaty odszkodowania orzeczonego decyzją z dnia [...] czerwca 1980 r., tego względu, że przewidywał je art. 27 ówczesnej ustawy wywłaszczeniowej.
Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania określonego w formie pieniężnej z tytułu wywłaszczenia może nastąpić w różnej formie. Co do zasady, powinna to być wypłata kwoty odszkodowania osobie uprawnionej. Jednak realizacja decyzji odszkodowawczej może także polegać na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, bowiem skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Taką formę realizacji przewiduje art. 133 pkt 1 ugn, który stanowi, że sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody.( patrz, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2022 r., sygn.. akt I SA/Wa 1549/21).
Jak wskazuje analiza akt przedmiotowego postępowania, organ I instancji pozyskał dokumentację wystarczającą dla ustalenia faktu wypłacenia odszkodowania.
Organ I instancji w toku ustalania przesłanek zawartych w art. 132 ust. 3 ugn dokonał analizy kompletnych akt własnościowych, nadesłanych przy piśmie z dnia [...] marca 2017 r. przez Urząd Dzielnicy [...].
Wśród dokumentów wywłaszczeniowych, w formie oryginalnej, znajduje się wniosek I. O. z [...] listopada 1977 r., decyzja odszkodowawcza z dnia [...] czerwca 1980 r., postanowienie ją prostujące z [...] sierpnia 1980 r., oraz cała dokumentacja wskazująca na prowadzenie przez ówczesny organ odszkodowawczy czynności procesowych, zmierzających do ustalenia spełnienia przesłanek odszkodowawczych z ówcześnie obowiązującego art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w tym: informacja z Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1980 r. o przewidzianej na teren nieruchomości przy ul. [...] lokalizacji inwestycji nr [...] dla Centrali Handlu Zagranicznego "[...]" i częściowo po lokalizację inwestycji Nr [...] oraz o przeznaczeniu tej nieruchomości w Planie Ogólnym zatwierdzonym Uchwałą nr [...] przez Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1969 r. pod usługi oświaty, promesa NR [...] z dnia [...] czerwca 1980 r. znak [...] wydana w związku z zamiarem nabycia nieruchomości na realizację Ośrodka Obsługi Technicznej "[...]."
Ze zgromadzonej dokumentacji wynika ponadto, że I. O. aktywnie uczestniczyła w czynnościach procesowych w toku postępowania odszkodowawczego, m.in. pismem z [...] lutego 1980 r. złożyła zażalenie na opieszałość organu w prowadzeniu sprawy, pismem z [...] lutego 1978 r. złożyła w obecności pracownika organu I instancji oświadczenie o nieposiadaniu oraz nieotrzymaniu odszkodowania z tytułu posiadania innej, niż przedmiotowa, nieruchomości warszawskiej, jako, że z mocy ówcześnie obowiązującego art. 53 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, odszkodowanie przysługuje za jedną działkę budowlaną.
Na podstawie udokumentowanej i bezsprzecznej aktywności strony w postępowaniu odszkodowawczym, nie ma podstaw, zdaniem organu, by przypuszczać, że mogłaby się ona wycofać z postępowania na etapie wypłaty odszkodowania tj. dokonania samej czynności technicznej przekazania jej wskazanej w decyzji z dnia [...] czerwca 1980 r.
Z kolei, zasadniczym dowodem wypłaty odszkodowania na rzecz uprawnionej jest pieczęć urzędowa w treści postanowienia prostującego z dnia [...] sierpnia 1980 r., które wskazuje jako płatnika Skarb Państwa - Urząd Miasta [...] Fundusz Mieszkaniowy. Jak datę wypłaty podano dzień [...] września 1980 r., tj., co ważne, datę następującą po dniu stwierdzenia prawomocności postanowienia prostującego, wskazującego prawidłowy podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania.
Brak jest przy tym dowodów, by uprawniona domagała się wypłaty odszkodowania po tym dniu, upominając organ do realizacji decyzji z dnia [...] czerwca 1980 r.
Pieczęć urzędowa, stwierdzająca datę wypłaty odszkodowania, a znajdująca się na egzemplarzu decyzji odszkodowawczej ( w badanej sprawie postanowienia wydanego w odniesieniu do takiej decyzji), pozostającej w dyspozycji organu prowadzącego postępowanie administracyjne, stanowi, jako zawarta w treści tej decyzji, element dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 § 1 kpa.
Z kolei, brak jest regulacji obowiązujących w dniu wydania decyzji z [...] czerwca 1980 r. oraz postanowienia ją prostującego z [...] sierpnia 1980 r., które by wskazywały, że taka lub inna czynność techniczna stanowi potwierdzenie wypłaty odszkodowania przyznanego na mocy art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r.
W szczególności, brak jest podstawy prawnej, nakazującej w omawianym przypadku złożenia oświadczenia beneficjenta odszkodowania o otrzymaniu odszkodowania, której naruszenie można stwierdzić w badanym przypadku.
Zgodnie z art. 76 § 1 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Stosownie zaś do art. 76 § 3 kpa, przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach.
Odwołujący nie przeprowadzili przeciwdowodu w stosunku do dokumentów urzędowych w postaci decyzji z dnia [...] czerwca 1980 r., oraz postanowienia z dnia [...] sierpnia 1980 r., a ich zarzuty co do wiarygodności pieczęci świadczącej o wypłacie odszkodowania w dniu [...] września 1980 r. nie są poparte żadnymi konstruktywnymi argumentami.
W obliczu prawidłowego - jak wykazano - stwierdzenia, że wypłata odszkodowania nastąpiła do rąk uprawnionej zgodnie z pieczęcią urzędową z dnia [...] września 1980 r., nie było podstaw do dalszego poszukiwania przez organ I instancji dowodów na poparcie tezy wnioskodawców o tym, że kwota odszkodowania nie została wypłacona.
Nie bez znaczenia pozostaje też niezaprzeczalny fakty, że pierwszy wniosek dotyczący roszczenia I. O. do przejętej dekretem warszawskim nieruchomości (wniosek o odszkodowanie) został złożony w dniu [...] listopada 1977 r., decyzja odszkodowawcza w 1980 r., a wniosek o waloryzację odszkodowania w dniu [...] sierpnia 2019 r., tj. 39 lat po przyznaniu odszkodowania.
Ponadto, Wojewoda nie podzielił argumentacji zmierzającej do wykazania, że organ powinien przyjąć domniemanie, że w sytuacji braków w dokumentacji, wobec obowiązku wypłaty odszkodowania, do wypłaty odszkodowania nie doszło. Przeciwnie - jak wskazuje judykatura - obowiązek wypłaty odszkodowania każę przyjąć za bardziej prawdopodobną okoliczność, że do wypłaty odszkodowania, jako realizacji prawnego obowiązku doszło.
Zdanie Wojewody nie doszło do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli Skarżący.
Organowi zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego w postaci § 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1973 r. w sprawie oprocentowania i przedterminowych wypłat odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz. U. 1974 r., nr 1, poz. 5) poprzez pominięcie go przy ustalaniu faktu dokonania wypłaty odszkodowania na rzecz I. O.;
2. prawa procesowego t.j. art. 72 kpa poprzez błędne uznanie, że wzmianka na decyzji administracyjnej o jej wykonaniu stanowi część decyzji i tym samym, część dokumentu urzędowego, podczas gdy można ją zakwalifikować co najwyżej jako adnotację;
3. prawa procesowego t.j. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez zaniechanie inicjatywy dowodowej i niewyjaśnienie istotnej dla sprawy okoliczności - faktu wypłaty odszkodowania I. O. - i poprzestaniu na przyjęciu, iż adnotacja urzędowa na decyzji jest wystarczającym środkiem do ustalenia tego faktu;
4. prawa procesowego tj. art. 10 i 81 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezapewniający czynnego udziału stronom, w tym brak poinformowania pełnomocnika stron o zakończeniu postępowania i możności zapoznania się z materiałem dowodowym, a także wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów.
Wniesiono o uchylenia zaskarżonej decyzji i zwrot od organu kosztów postępowania wg norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu dokonana przez organy analiza i ocena znajdujących się w aktach dowodów jest prawidłowa, poza wyjątkiem kwestii oceny dotyczącej pieczęci jako części dokumentu urzędowego.
Nie jest sporne w sprawie, że za wywłaszczoną nieruchomość zostało przyznane odszkodowanie w określonej wysokości. Wynika to z decyzji z [...] czerwca 1980 r. To samo dotyczy podmiotu zobowiązanego – co z kolei wynika z postanowienia z [...] sierpnia 1980 r.
Sporne pomiędzy stronami jest to, czy odszkodowanie zostało wypłacone.
W toku postępowania organ pozyskał szereg dokumentów dotyczących prowadzonego ówcześnie postępowania administracyjnego. Wynika z nich, na co słusznie wskazał organ, że właścicielka wywłaszczanej nieruchomości I. O., aktywnie w nim uczestniczyła (złożyła zażalenie na opieszałość organu, oświadczenie o nieotrzymaniu odszkodowania z tytułu innej niż wywłaszczana nieruchomość (luty 2080 r.). Wszystkie te czynności miały miejsce przed wydaniem decyzji przyznającej odszkodowanie.). Przy takiej aktywności właścicielki trudno sobie wyobrazić aby po przyznaniu jej odszkodowania nie zażądała jego wypłaty. Jak wynika z aktu Jej zgonu, zmarła [...] sierpnia 1992 r w [...]. Od daty wydania decyzji wywłaszczeniowej do daty śmierci upłynęło 12 lat a więc był to wystarczający okres w którym, gdyby nie uzyskała odszkodowania, z pewnością ubiegałaby się o nie.
Trzeba pamiętać, że postępowanie toczyło się ponad 40 lat temu. Jak trafnie wskazał; organ w owym czasie, jak chodzi o przechowywanie dokumentów, materiały które nie posiadały wartości historycznej, politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej, naukowej były brakowane i podlegały zniszczeniu (rozporządzenie Rady Ministrów z 19 lutego 1957 r. w sprawie Państwowego Zasobu Archiwalnego- D.U. 1957, Nr 2, poz. 66). Zgodnie z § 10 ust i pkt b i c w zależności od tego kto wytworzył dany dokument akta były przechowywane 5 lub 10 lat. Rozporządzenie to utraciło moc w związku z utratą mocy dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. poz. 149 oraz z 1975 r. poz. 91) z dniem 1 stycznia 1984 r, co wynika z art. 59 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach ( t.j. Dz.U.2020.164). W tych okolicznościach oczywistym jest, że akta, które pozyskiwane są po ponad 40 latach mogą być wybrakowane albo po prostu zniszczone z uwagi na upływ terminów do ich przechowywania.
Oczywiście, mają rację Skarżący, że brak jest możliwości przedstawienia dowodu na okoliczność braku wypłaty /str. 5 decyzji/. To podmiot zobowiązany do wypłaty (dłużnik) chcąc się zwolnić z obowiązku spełnienia świadczenia powinien przedstawić dowód na okoliczność wypłaty. Poza tym nie przeprowadza się dowodów na okoliczności negatywne.
W niniejszej sprawie z akt administracyjnych (k 120) wynika, że kwota [...] zł została wypłacona [...] września 1980 r. Informacja ta została zamieszczona na postanowieniu z [...] sierpnia 1990 r. (prostującej decyzję odszkodowawczą) i opatrzona podpisem. Data wypłaty nastąpiła więc po wydaniu i uprawomocnieniu się tego postanowienia, co potwierdza pieczęć znajdująca się w dolnej części tego postanowienia. W przekazanych w toku postępowania administracyjnego kopii akt administracyjnych brak jest innych dowodów w tym zakresie ale również brak jest informacji aby wywłaszczona wystąpiła o spełnienie świadczenia w terminie późniejszym.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. (art. 7, 77 i 80 kpa). W toku rozpoznawania sprawy uzyskał z Biura Spraw Dekretowych [...], akta własnościowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości oraz akta dawnej nieruchomości hipotecznej. Jak wynika z tych akt I. O., jeszcze przed wydaniem decyzji odszkodowawczej zwracała się o wypłatę odszkodowania. Następnie została wydana promessa nr [...] z [...] czerwca 1980 r. na wypłatę tego odszkodowania. (k 32 akt adm.), a następnie wydana decyzja z [...] czerwca 1980 r. Na postanowieniu została zamieszczona informacja o wypłacie. Ten ciąg zdarzeń wskazuje, że na skutek wniosku byłej właścicielki musiało dojść do wypłaty odszkodowania.
Powołane przez pełnomocnika skarżących rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 1973 r. w sprawie oprocentowania i przedterminowych wypłat odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości zostało uchylone z dniem [...] sierpnia 1985 r. Zdaniem Sądu dywagacje skargi na jaki rachunek w jakim banku I. O. powinna otrzymać odszkodowanie są chybione. Po pierwsze, nie wiadomo czy taki rachunek miała w tym banku, tym bardziej, że w latach 80 tych niewiele osób dysponowało rachunkami bankowymi i jest to wiedza powszechnie znana. Po drugie, realizacja wypłaty mogła nastąpić do rąk uprawnionej osoby.
Po trzecie, w ramach przysługujących organowi kompetencji, z uwagi na tajemnicę bankową, żaden bank nie udzieliłby organowi informacji na temat wypłaty. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe ( Dz.U.2023.2488 ) organy administracji nie są uprawnione do uzyskiwania danych dt. rachunków bankowych. Podmioty uprawnione to: organy krajowej, administracji skarbowej, Żandarmeria Wojskowa, Szef CBA i Szef ABW, Inspektor Nadzoru Wewnętrznego czy Prokurator – wszyscy w zakresie wskazanym szczegółowo w tej ustawie (art. 104 ust. 1 i 4a, 105, 106 b).
Nawiasem mówiąc, skoro Skarżący są spadkobiercami I. O. i posiadają stosowne postanowienie o nabyciu praw do spadku, są również uprawnieni do uzyskania wglądu do konta i informacji na jego temat (zakładając że były prowadzony). o czym stanowi art. 92 ba ust. a tej ustawy. Mogliby zatem bez trudu wykazać, że w dacie wskazanej na postanowieniu kwota ta nie wpłynęła na hipotetyczny rachunek bankowy. Zasada prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 kpa nie wyklucza działania strony zainteresowanej w ustalaniu właściwego stanu faktycznego. Strona w postępowaniu administracyjnym powinna współdziałać z organem.
Zachowanie lub nie procedury wypłaty odszkodowań (uzasadnienie skargi pkt 5) nie ma istotnego wpływu na ocenę czy odszkodowanie zostało wypłacone. Istotne jest czy doszło do wypłaty odszkodowania czy też nie a nie to czy z zachowaniem jakichkolwiek procedur. Rozważania skargi w tym zakresie mają w tym wypadku czysto hipotetyczny walor.
Oczywiście mają rację Skarżący, że informacja na postanowieniu o wypłacie nie jest dokumentem urzędowym ale informacją potwierdzającą, że doszło do wypłaty odszkodowania. Zgodnie z art. 76 § 1 kpa dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony w określonej dla tego dokumentu formie przez powołany do tego organ (w zakresie przysługujących mu kompetencji). Jednakże z art. 75 § 1 kpa wynika, że za dowód w postępowaniu administracyjnym może służyć wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Tym samym wzmianka uczyniona na postanowieniu organu, z podpisem, może być takim dowodem. Dlatego Sąd nie podziela tezy wywodzonej przez pełnomocnika skarżących, że tego rodzaju informacja na niewątpliwym dokumencie urzędowym jakim jest postanowienie, nie może być podstawą orzekania. Przy czym Sąd zwraca uwagę, że organ ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie wszystkich dowodów zebranych w sprawie. Te, w postaci akt hipotecznych nieruchomości, wskazują, że I. O. uzyskała odszkodowanie, co potwierdza zapis na postanowieniu ale także ciąg zdarzeń po sobie następujących – o czym była mowa wyżej.
Oceniając zgodność z prawem decyzji, Sąd ocenia przede wszystkim czy organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa i czy uzasadnienie decyzji jest logiczne (art. 80 kpa). W tym wypadku przestawiona przez organ argumentacji (za wyjątkiem kwestii dt. dokumentu urzędowego) jest spójna i logiczna.
Odnosząc się natomiast do naruszenia przez organ art. 81 i 10 kpa, nie wiadomo czy zarzut ten dotyczy postępowania przed organem I czy II instancji czy oboma.
[...] listopada 2021 r. organ I instancji wystosował do pełnomocnika Skarżących zawiadomienie w trybie art. 10 kpa. Zostało ono odebrane przez niego [...] grudnia 2022r. (zwrotka w aktach). Termin 7 dniowy na zapoznanie się z aktami upływał [...] grudnia 2022 r. Rzeczywiście decyzja została wydana wcześniej – [...] grudnia 2022 r. Nie oznacza to jednak skuteczności zarzutu naruszenia art. 10 kpa. Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarzut naruszenia art. 10 kpa może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wtedy gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło wynik sprawy byłby inny (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt. II OSK 2157/20, LEX nr 3604958, z 18 maja 2023, sygn. akt III OSK 6/22, LEX nr 3591191). Taka sytuacja nie zaistniała.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę