I SA/Wa 861/18

I SA/Wa 861/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-01-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Gabriela Nowak
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1789/19 - Wyrok NSA z 2022-10-28
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, 77 par. 1, 61 par 1, 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 154 par 1 pkt 1 lit. e, art. 135, 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 365 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skarg Miasta [...] i Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] grudnia 2017 r. nr PR [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Miasta [...] kwotę 680 złotych (sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2018 r nr [...] po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionych przez Prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] D. B. oraz Prezydenta [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r., nr nr: [...].
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Minister Rozwoju i Finansów działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, wydał w dniu [...] grudnia 2017 r. decyzję umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek Prezydenta [...] w sprawie zastosowania ustawy z dnia [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (dawniej oznaczonej hip nr [...]), dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowiąca w dniu objęcia przepisami nacjonalizującymi własność L. G. nie mogła być objęta skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na niespełnienie warunku określonego w Układzie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce, zawartym w dniu [...] lipca 1960 r. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 wymienionego układu "(...) za [...] mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa i interesy jak i w dniu podpisania niniejszego Układu, należały do [...] osób fizycznych lub prawnych".
Z dokumentacji zgromadzonej przez organ w toku postępowania wyjaśniającego wynikało, że L. G. nabył obywatelstwo [...] w dniu [...] lipca 1954 roku, to jest po dniu przejścia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym organ uznał, iż nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 w/w Układu, a co za tym idzie brak było podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
Podjęte rozstrzygnięcie organ oparł na treści art. 105 § 1 kpa statuującym, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości, albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W dniu [...] stycznia 2018 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia, do organu wpłynął wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...] D. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. 2 wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., zwrócił się również Prezydent [...].
W złożonym środku odwoławczym Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zapadłemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tzn. ustalenia faktycznych następców prawnych po J. G. (zmarłym w dniu [...] sierpnia 1941 r.) w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279), w wyniku czego została przeoczona okoliczność, iż w dacie tej prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i pozostałym dzieciom J. G., tj. M. G. [1], M. G. [2] oraz S. G., co skutkowało nie dokonaniem ustalenia obywatelstwa jakiego państwa te osoby posiadały oraz kwestii ewentualnego uzyskania przez nie odszkodowania na podstawie międzynarodowych umów odszkodowawczych. Ponadto skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez niezasadne uznanie postępowania za bezprzedmiotowe, a w konsekwencji jego umorzenie.
W opinii Prokuratora gdy w sprawie brak było przesłanek do stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], (dawny nr hip [...]), na podstawie ustawy z dnia [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, organ powinien podjąć decyzję o odmowie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości.
Prezydent [...], zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 105 § 1 kpa polegające na uznaniu postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe i w konsekwencji jego umorzenie. W opinii Skarżącego Minister powinien wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty, tj. stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dawnej oznaczonej hip nr [...]), dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Zdaniem Skarżącego wydanie decyzji merytorycznej usunęłoby stan niepewności jaki powstanie w wyniku umorzenia postępowania. 2 uwagi na powyższe zarówno w interesie społecznym jak w interesie stron postępowania leży aby rozstrzygnięcie w sprawie zawierało orzeczenie merytoryczne, zamiast uznania przez organ postępowania za bezprzedmiotowe. Ponadto Prezydent stwierdził, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż korespondencja prowadzona przez pełnomocnika L. G. z komisją odszkodowawczą od lutego 1967 r. zakończyła się wydaniem decyzji z dnia [...] marca 1970 r. w sprawie przyznania odszkodowania. W dniu [...] maja 1969 r. L. G. cofnął wniosek o odszkodowanie m.in. za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i oświadczył, że przyjmuje odszkodowanie w wysokości [...] [...] za pozostałe [...] nieruchomości. W związku z powyższym w opinii Prezydenta [...] z materiałów zebranych przez [...] Komisję Rozdziału Odszkodowań jednoznacznie wynika, że:
- L. G. został uznany przez rząd [...] za obywatela [...], którego majątek przejęty przez rząd Polski na terenie Polski został objęty układem indemnizacyjnym z Polską,
- nadanie takiego statusu L. G. przez rząd [...] wynikało z przyjęcia interpretacji prawnej, na wniosek pełnomocnika Wnioskodawcy, że momentem wywłaszczenia z pozostawionych w Polsce nieruchomości jest data postanowienia właściwego sądu o wpisie do księgi wieczystej Skarbu Państwa,
- rząd [...] zdecydował o zaliczeniu L. G. do grona osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce, a strona polska nie może wyłączyć L. G. z grona tych osób.
Dodatkowo Prezydent podniósł, że cofnięcie przez L. G. wniosku o odszkodowanie w stosunku co do niektórych nieruchomości, w tym do spornej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nie miało wpływu na fakt objęcia jej postanowieniami układu indemnizacyjnego.
W dniu [...] lutego 2018 r. do organu wpłynęło pismo adw. J. S., reprezentującego M. T. oraz Z. N., będące odpowiedzią na podniesione wyżej zarzuty. W przedmiotowym piśmie pełnomocnik Stron podniósł, iż błędne jest twierdzenie Prokuratora, jakoby w dniu wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy właścicielami spornej nieruchomości byli obok L. G. jego bracia tj.: M. G. [2], M. G. [1] oraz S. G. Ponadto w przedmiotowym piśmie zanegowano twierdzenie Prezydenta [...] jakoby L. G. został uznany przez [...] Komisję Rozdziału Odszkodowań za osobę uprawnioną do odszkodowania w świetle polsko - [...] układu indemnizacyjnego z uwagi na przyjęcie przez komisję interpretacji prawnej zgodnej z wnioskiem pełnomocnika L. G., że momentem wywłaszczenia wnioskodawcy z pozostawionych w Polsce nieruchomości jest data postanowienia właściwego Sądu o wpisie do księgi wieczystej Skarbu Państwa.
Ponownie rozpatrując sprawę organ podniósł, że po szczegółowej analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy, uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2017 r.
Mając na uwadze realia przedmiotowej sprawy organ podkreślił, że w latach 1948-1971 Rząd Polski zawarł tzw. umowy indemnizacyjne z rządami Republiki Francuskiej, Konfederacji Szwajcarskiej i Księstwa Lichtenstein, Królestwa Szwecji, Królestwa Danii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, Królestwa Norwegii, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Królestwa Belgii i Wielkiego Księstwa Luksemburga, Królestwa Grecji, Królestwa Holandii, Republiki Austrii oraz
Kanady. Objęcie nieruchomości skutkami którejkolwiek z wymienionych umów umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65).
Stwierdzenie przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonywane jest decyzją deklaratoryjną wydawaną przez Ministra Finansów na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 17, poz. 109). Wpis do księgi wieczystej tytułu własności nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów i jest dokonywany na wniosek organów właściwych w zakresie gospodarowania nieruchomościami. Do Ministra Finansów należy sprawdzenie, czy zachodzą przesłanki przewidziane ustawą z dnia 9 kwietnia 1968 r. w związku z Układami, a ich wystąpienie implikuje wydaniem decyzji.
Stosownie do art. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.
Badając spełnienie przesłanek umożliwiających stwierdzenie przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu
Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych koniecznie jest wykazanie, że:
1) nieruchomość została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta na rzecz Skarbu Państwa,
nacjonalizacja lub przejęcie przez Skarb Państwa wystąpiła w okresie wskazanym przez postanowienia umowy międzynarodowej, właściwej ze względu na obywatelstwo dotychczasowego właściciela (siedzibę - w przypadku osób prawnych),
3) spełnione są inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej, znajdującej zastosowanie w danej sprawie.
W toku postępowania pierwszoinstacyjnego ustalono, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowiąca w dniu objęcia przepisami nacjonalizującymi własność L. G. nie może być objęte skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na niespełnienie warunku określonego w Układzie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce, zawartym w dniu [...] lipca 1960 r. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 wymienionego układu "(...) za [...] mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa i interesy jak i w dniu podpisania niniejszego Układu, należały do [...] osób fizycznych lub prawnych".
Orzekający w sprawie organ na podstawie posiadanej dokumentacji ustalił, że nieruchomość w [...] przy ul. [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279). Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] lipca 1949 r. Prezydent [...] odmówił dawnemu właścicielowi przyznania własności i stwierdził, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Ministerstwo Budownictwa decyzją z [...] marca 1950 r., nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta [...]. Tym samym z tym dniem nastąpiło przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Organ ustalił także, iż były właściciel nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - L. G., nabył obywatelstwo [...] w dniu [...] lipca 1954 r. Powyższe ustalenia stały się podstawą wydania zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r. Przedstawione okoliczności faktyczne nie uległy zmianie na etapie postępowania zainicjowanego złożonymi wnioskami o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.
W kontekście powyższego odnosząc się do zarzutu Prokuratora dotyczącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a mianowicie ustalenia faktycznych następców prawnych po J. G. zmarłym [...] sierpnia 1941 r" w wyniku czego w opinii Prokuratora została przeoczona okoliczność, że w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i pozostałym dzieciom J. G., tj. M. G. [1], M. G. [2] oraz S. G. co skutkowało nie dokonaniem ustalenia obywatelstwa jakiego państwa te osoby posiadały oraz kwestii ewentualnego uzyskania przez nie odszkodowania na podstawie międzynarodowych umów odszkodowawczych, organ wskazał, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interesy społeczny i słuszny interes obywateli.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy organ stwierdził, iż zarzut Prokuratora jakoby w postępowaniu pierwszoinstancyjnym została przeoczona okoliczność, że w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i pozostałym dzieciom J. G., tj. M. G. [1], M. G. [2] oraz S. G. nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu słusznie zauważył Prokurator, iż J. G. przed opuszczeniem kraju zamieszkiwał w [...], wobec czego właściwymi przepisami określającymi porządek dziedziczenia po ww. osobie są przepisy Kodeksu Napoleona - Code Civil. Jednak z interpretacją ww. przepisów dokonaną przez Prokuratora organ się nie zgodził. W ocenie organu w przedmiotowej sytuacji znajduje zastosowanie przepis art. 785 przywołanego aktu w treści "Następca, który się zrzeka, uważanym jest tak, jakby nigdy nie był następcom". Treść zacytowanego przepisu nie nastręcza zdaniem organu trudności interpretacyjnych. Jak wskazał Prokurator w swoim wniosku L. G. w dniu [...] października 1948 r., na posiedzeniu przed Sądem Grodzkim w [...] w sprawie o sygn. akt: [...] Sp [...], działając z upoważnienia swoich braci, złożył w ich imieniu oświadczenie o odrzuceniu spadku po J. G., W konsekwencji powyższego postanowienia z dnia [...] października 1948 r., sygn. akt [...] Sp [...] Sąd Grodzki w [...] uznał L. G. za jedynego spadkobiercę J. G. Mając powyższe na uwadze organ nie znalazł podstaw do uznania, iż w dacie objęcia dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i jego braciom.
W związku z powyższym zdaniem organu nie naruszył on obowiązku prawidłowego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, określonego w art. 7, art. 77 § 1 kpa.
Przechodząc do analizy zarzutów Prezydenta [...] jakoby L. G. został uznany przez rząd [...] za obywatela [...], którego majątek przejęty przez rząd Polski na terenie polski został objęty układem indemnizacyjnym z Polską oraz, że nadanie takiego statusu L. G. przez rząd [...] wynikało z przyjęcia interpretacji prawnej, na wniosek pełnomocnika Wnioskodawcy, że momentem wywłaszczenia z pozostawionych w Polsce nieruchomości jest data postanowienia właściwego sądu o wpisie do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jak również, że rząd [...] zdecydował o zaliczeniu L. G. do grona osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce a strona polska obecnie nie może wyłączyć L. G. z grona tych osób, organ uznał, je za niezasadne i nie znajdujące odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Ze zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu dokumentów jednoznacznie zdaniem organu wynika, iż pełnomocnik L. G. starał się wykazać przed komisją odszkodowawczą, że datą przejęcia nieruchomości była data wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jednak ww. komisja nie zgodziła się z tym stanowiskiem, uznając, że datą przejęcia nieruchomości była data wydania decyzji właściwego organu administracyjnego w tym zakresie. W konsekwencji powyższego L. G. cofnął wniosek o odszkodowanie m.in. za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] z uwagi na fakt, iż nie została ona objęta postanowieniami układu indemnizacyjnego. W dniu [...] marca 1970 r. Komisja Rozdziału Odszkodowań przyznała L. G. odszkodowanie w wysokości [...] [...], jednakże tylko i wyłącznie za następujące nieruchomości: całkowitą własność dwóch budynków biurowych z magazynami, garażami, składami oraz mieszkaniem, położonym przy ul. [...] w [...], nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] oraz [...] % wartości działki gruntowej położonej przy ul. [...] w [...]. Komisja uznała zasadność otrzymania odszkodowania jedynie co do ww. nieruchomości, z uwagi na fakt, iż opisane dobra były własnością L. G. oraz, że po jego naturalizacji zostały one objęte nacjonalizacją, w wyniku czego ziściły się wymogi określone w art. 2 ww. układu indemnizacyjnego. Dlatego zdaniem organu trudno zgodzić się z twierdzeniami przedstawionymi przez Prezydenta. Z faktu, że L. G. został uznany z beneficjenta układu odszkodowawczego w zakresie dotyczącym ww. [...] nieruchomości nie można wynieść zdaniem organu, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] została objęta postanowieniami układu indemnizacyjnego. Taka interpretacja zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie odzwierciedla faktycznie zaistniałego stosunku prawnego i stanowi nadinterpretację zaistniałego stanu rzeczy.
Organ podkreślił, iż ww. tezy zwarte w złożonym przez Prezydenta [...] wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym a dokumenty, w posiadaniu których znajduje się organ dowodzą wprost przeciwnie do twierdzeń Skarżącego. Niezasługujący na uwzględnienie jest również zarzut dotyczący niezasadnego wydania przez organ decyzji umarzającej postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, to brak przedmiotu postępowania, a tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie obowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt: IV SA/PO 654/09). Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno - prawnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego materialnoprawnego stosunku (zob. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2008).
W zakresie postępowań prowadzonych na postawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych przedmiotem postępowania jest ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom (tu: L. G.) wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych (art. 2 ust. 1 ustawy). Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości na Skarb Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego.
Ustalenie, że nie nastąpiło przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz wygaśnięcie roszczeń na podstawie układów indemnizacyjnych, wskazuje, że nie zaistniał stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej o uregulowaniu roszczeń finansowych w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W opinii organu oznacza to oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a zatem, że nie istnieje przedmiot postępowania.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ stwierdził, że L. G. nabył obywatelstwo [...] w dniu [...] lipca 1954 r., to jest po dniu przejścia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym organ uznał, iż nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 w/w Układu, a co za tym idzie brak jest podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
W tej sytuacji postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji deklaratoryjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych stało się bezprzedmiotowe, gdyż organ nie miał żadnych podstaw do wydania takowego rozstrzygnięcia.
W konsekwencji powyższego, skoro w niniejszej sprawie nie wystąpił stan podlegający stwierdzeniu w formie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Podsumowując, zarzuty Stron, dotyczące wydania przez organ orzekający w pierwszej instancji, wadliwego rozstrzygnięcia w postaci umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, w kontekście całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie organ uznał je za prawnie nieuzasadnione. Ogół okoliczności wyłaniający się z akt sprawy jednoznacznie bowiem prowadzi jego zdaniem do konkluzji, że czynności przeprowadzone przez Ministra Rozwoju i Finansów w pierwszej instancji oraz wydane w ich następstwie rozstrzygnięcie, były prawidłowe.
Na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2018 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: Miasto [...] oraz Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...].
Miasto [...] zarzuciło powyżej decyzji naruszenie:
przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 i 6 Układu zwartego między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] w dniu [...] grudnia 1963 r. (dalej: Układ) dotyczącego odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce, poprzez dokonanie błędnej subsumpcji stanu faktycznego pod normy podanych artykułów Układu;
2) art. 2 Ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968 r., nr 12, poz. 65) poprzez błędną ocenę przesłanki wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych oraz;
przepisów prawa procesowego, tj.:
1) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym między innymi ustalenia, czy L. G. zrzekł się odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...];
2) art. 105 § 1 kpa poprzez umorzenie postępowania w sytuacji braku podstaw do uznania, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że:
Polska zwarła dwanaście układów indemnizacyjnych, czyli umów dwustronnych, na podstawie których wypłacano odszkodowania ryczałtowe, tzw. odszkodowania globalne. Umowy te miały charakter tzw. umów ryczałtowych (lump sum agreements). Ich istota polega na tym, że państwo, które dokonało nacjonalizacji lub wywłaszczenia przekazało na rzecz państwa, którego obywatelami są osoby poszkodowane lub do którego przynależą poszkodowane osoby prawne, określoną sumę ryczałtową. Państwo, które otrzymało sumę ryczałtową, przejmuje obowiązek zaspokojenia roszczeń (w tym rozdziału otrzymanej sumy ryczałtowej) w stosunku do swoich obywateli oraz osób prawnych, natomiast państwo, które dokonało wywłaszczenia lub nacjonalizacji i przekazało uzgodnioną sumę ryczałtową zostaje zwolnione z odpowiedzialności odszkodowawczej. Istotą prawną układów indemnizacyjnych było ostateczne uregulowanie odszkodowania przez państwo Polskie wszelkich roszczeń jakie ze strony danego państwa (strony umowy) mogły być wysuwane ze względu na dokonaną w Polsce nacjonalizację lub wywłaszczenie. Na mocy tych układów państwo Polskie wypłacało danemu państwu (stronie umowy) sumę ryczałtową ("globalne ryczałtowe odszkodowanie"), państwo zaś, które sumę taką otrzymało, w ramach własnej odpowiedzialności zaspokajało roszczenia odszkodowawcze m.in. własnych obywateli i osób prawnych z tytułu przeprowadzonej w Polsce nacjonalizacji. Po przekazaniu całej sumy ryczałtowej roszczenia takie uznano za zaspokojone a Państwo Polskie zostało zwolnione z odpowiedzialności.
W orzecznictwie za utrwalone należy uznać stanowisko, iż układ indemnizacyjny nie przewidywał warunku przejścia własności polegającego na wypłacie słusznego odszkodowania, lecz uzależniał ten skutek od wypłaty odszkodowania ze środków przekazanych przez Rząd Polski, który swoje zobowiązanie wykonał. Określenie wysokości odszkodowań ich wypłata należały do Rządu państwa, który je wypłacał i "było poza gestią Rządu Polskiego".
Rząd Polski, przyjmując obowiązek wynikający z zobowiązań międzynarodowych po II wojnie światowej, zobowiązał się do zapłaty odszkodowań za przejęte mienie osób posiadających obywatelstwo obcego państwa lub osób prawnych należących do tych państw. Polska, na mocy umów indemnizacyjnych przekazała środki pieniężne na rzecz roszczeń obywateli tych państw lub ich osób. [...] wypłacono [...] [...]. Rząd polski przekazał określoną globalną kwotę pieniężną na zaspokojenie roszczeń rządom państw obcych, które przejęły na siebie całkowitą odpowiedzialność za wypłatę odszkodowań dla swoich obywateli i osób prawnych. Z chwilą wywiązania się z umowy przez obie strony Polska stawała się zwolniona w przedmiocie zaspokojenia roszczeń podmiotów uprawnionych. Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w odpowiedzi na interpelację nr [...] w sprawie roszczeń majątkowych wobec Polski, w kontekście zgłoszonego wniosku [...] [...] kongresmenów do kongresu [...] w dniu [...] sierpnia 2008 r., odnosząc się do wszystkich układów indemnizacyjnych, stwierdził, co następuje: "Istotą umów indemnizacyjnych jest zasada, że przy spełnieniu przez stronę polską warunków zapłaty globalnej kwoty odszkodowawczej umowy te miały dla strony polskiej skutek zwalniający w przedmiocie zaspokojenia roszczeń podmiotów uprawnionych. Skutek ten został osiągnięty bez względu na fakt, czy osoby uprawnione wystąpiły ze stosownym roszczeniem, czy też nie. Ewentualne zarzuty co do niewypłacenia odszkodowania na rzecz indywidualnych podmiotów nie mogą być kierowane przeciwko stronie polskiej, ponieważ to rząd obcych państw przejęły na siebie w całości rozdział kwot odszkodowawczych, bez prawa ingerencji ze strony rządu polskiego". Strona polska nie miała żadnego wpływu ani na rodzaj wydawanych przez inne państwa decyzji w przedmiocie wypłat, ani też odmowy wypłat odszkodowania, jak też na wysokość przyznanych odszkodowań. Rozdziałem kwot zajmowały się wyłącznie kompetentne specjalne organy państw obcych powołane do realizacji programów odszkodowawczych. Zawarcie układów oznaczało, że obce rządy zgodziły się na wynegocjowane kwoty, które miały stanowić źródło finansowania roszczeń ich obywateli. Układy w sposób wyraźny przerzuciły odpowiedzialność strony polskiej na obce rządy.
Zgodnie z art. 4 Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] całkowite uregulowanie przez Rząd Polski globalnegoi ryczałtowego odszkodowania, o którym mowa w art. 1, zwolni Państwo Polskie, jak również wszystkie polskie osoby fizyczne i prawne od odpowiedzialności za całość roszczeń [...] określonych w artykule wyżej wymienionym. Rząd [...] zobowiązuje się nie popierać ani przedstawiać Rządowi Polskiemu roszczeń uregulowanych tym Układem (ust. 2). Podział odszkodowania globalnego i ryczałtowego w kwocie [...] [...] przewidzianego w art. 1, pomiędzy [...] osoby zainteresowane, należy wyłącznie do kompetencji rządu [...], za który bierze on całkowitą odpowiedzialność (art. 6 Układu).
Rząd [...] zobowiązał się zatem, że zawarcie układu i wypełnienie jego postanowień przez Rząd Polski będzie przyjęte jako zupełne zaspokojenie i ostateczne zwolnienie od wszelkiej odpowiedzialności wobec [...] obywateli. Przytoczne postanowienia Układu dowodzą, że skutek zakładany przez jego strony uzależniony został jedynie od przekazania stosowanych kwot Rządowi [...], a nie od wypłaty odszkodowań poszkodowanym - wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1448/12.
Suma wypłacona na podstawie Układu Indemnizacyjnego przez Rząd Polski została rozdysponowana przez rząd [...] i strona polska, która wykonała swoje zobowiązanie, nie ma prawa ingerować w przyjęty przezeń sposób podziału i wypłaty środków obywatelom [...].
Objęcie majątku układem indemnizacyjnym oznacza natomiast obowiązek Ministra Finansów wydania decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej przejście majątku na rzecz Skarbu Państwa, które, wedle art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej. Skoro zatem kwoty te zostały przekazane przez Rząd Polski i L. G. przyjął odszkodowanie przyznane mu przez komisję ds. Odszkodowań Zagranicznych, skutkuje to uznaniem, że przysługujące mu prawo własności nieruchomości zostało przyjęte przez państwo, implikuje to jednocześnie, iż w sprawie Minister Finansów naruszył art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. uznając, iż nie spełnione zostały przesłanki określone we wskazanych artykule. W prawie bezspornym jest, iż korespondencja prowadzona przez pełnomocnika L. G. z Komisją Rozdziału Odszkodowań od lutego 1967 r. zakończyła się wydaniem decyzji z dnia [...] marca 1970 r. w sprawie przyznania odszkodowania w kwocie [...] [...]. W dniu [...] maja 1969 r. L. G. cofnął wprawdzie wniosek o odszkodowanie za nieruchomości: 1) [...], [...] róg ul. [...],
[...], [...],
[...], [...],
[...], [...],
[...], [...],
i oświadczył, że przyjmuje odszkodowanie w wysokości [...] [...] za pozostałe nieruchomości. Cofnięcie wniosku co do niektórych nieruchomości nie miało wpływu na fakt, iż dalsza kwestia rozliczeń finansowych L. G. nie leży już w kompetencjach Państwa Polskiego, powyższa okoliczność nie ma znaczenia dla faktu objęcia nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] układem indemnizacyjnym. Z materiałów [...] Komisji Rozdziału Odszkodowań wynika, iż L. G. został uznany przez Rząd [...] za obywatela [...], którego majątek przejęty przez rząd Polski na ternie Polski został objęty układem indemnizacyjnym z Polską oraz, że Rząd [...] zdecydował o zaliczeniu L. G. o grona osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce.
L. G. wystąpił o odszkodowanie za nieruchomości pozostawione w Polsce i takie odszkodowanie otrzymał, zaś strona polska nie może ingerować w przyjęty przez państwo obce sposób przydziału wskazanego odszkodowania.
Odnośnie naruszenia przepisów prawa procesowego skarżący podniósł, że Minister nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność, czy L. G. zrzekł się praw do nieruchomości położonych w Polsce, co uzasadniałoby stwierdzenie przejścia praw do tych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SK 31/99, w którym odnosił się do układu indemnizacyjnego zwartego ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki przyznał, że przejście własności na Skarb Państwa, nawet jeżeli następowało w trybie określonym w uchwalonych po wojnie ustawach i dekretach, naruszało standardy obowiązujące w państwach demokratycznych. Uznał jednak zarazem, że przewidziane układem oświadczenia, które cudzoziemcy złożyli dobrowolnie, czyli bez żadnego zewnętrznego przymusu, były "niewątpliwie wyrazem składających je podmiotów, że mienie pozostawione w Polsce przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie ustaw i dekretów tam obowiązujących".
W większości układów indemnizacyjnych lub w protokołach wykonawczych do tychże nałożono na osoby uprawnione do odszkodowania (obywateli państw zachodnich) obowiązek pisemnego zrzeczenia się roszczeń do nieruchomości objętych odszkodowaniem, we wszystkich zaś układach państwa zachodnie zobowiązały się przekazać stronie polskiej wszelkie dokumenty dotyczące utraconego mienia (tytuły własności, wykonawcze, akcje itp.), ze względu na charakter układów indemnizacyjnych (umowy międzyrządowe nie ratyfikowane i niepublikowane) istniał problem braku skutków cywilnych, w tym rzeczowych, takich oświadczeń - zrzeczeń odnośnie mienia pozostawionego na terenie PRL (brak szczegółowych uregulowań w tym zakresie w samych układach, prawie krajowym, a także prawie międzynarodowym).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art 105 § 1 kpa skarżący podniósł, że w sytuacji, gdy w ocenie Ministra brak było przesłanek do stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, nie ulega wątpliwości, iż organ ten powinien wydać decyzję orzekającą o odmowie stwierdzenia przejścia na Skarb Państwa ww. nieruchomości. Zarówno w interesie społecznym, jak i w interesie stron postępowania leży, aby rozstrzygnięcie w sprawie zawierało orzeczenie merytoryczne.
Skarżący Prokurator zarzucił powyższej decyzji:
1) naruszenie dyspozycji art. 7, 77 § 1 i 107 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zupełne pominięcie możliwości objęcia przedmiotowej nieruchomości układami indemnizacyjnymi z rządami innych państw (oprócz [...]), w konsekwencji czego nieustalenie, czy oprócz L. G., któryś z jego [...] braci (pozostałych synów przeddekretowego właściciela nieruchomości przy ul. [...] w [...]) M. G. [1], M. G. [2] lub S. G., otrzymali odszkodowanie na podstawie międzynarodowych układów indemnizacyjnych;
2) naruszenie dyspozycji art. 10 § 1, 28 w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 kpa poprzez pominięcie właścicieli dwudziestu lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wykupionych w budynku przy ul. [...] w [...], będących współużytkownikami wieczystymi gruntu
w [...] części, w wyniku czego organ administracji nieprawidłowo ustalił strony postępowania administracyjnego, pozbawiając osoby mające interes prawny czynnego w nim udziału;
3) naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie niniejszego postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji o jego umorzeniu, podczas gdy brak było ku temu podstaw i organ winien podjąć decyzję merytoryczną w sprawie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] hip. [...], stanowiła własność J. G. na mocy aktu z 1936 r. Wymieniony wraz z żoną M. [1] oraz synami M. G. [2] i jego żoną M. [2] oraz córką J., M. G. [1] z jego żoną Z. oraz synem S. a także S. G. wyjechali z Polski już w 1941 r. i na stałe zamieszkali w [...], tam też pozostali aż do śmierci. J. G. zmarł [...] sierpnia 1941 r. w [...], a zatem jeszcze przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wobec powyższego rolą organu było dokładne prześledzenie komu przysługiwały prawa do przedmiotowej nieruchomości po śmierci J. G.
Nadmienić należy, że Prokuratura ustaliła, że S. G. i M. G. [1] uzyskali obywatelstwo [...], odpowiednio w dniu [...] sierpnia 1947 r. oraz w dniu [...] października 1947 r., a zatem w akcie ustalonej przez Ministra Finansów jako data przejęcia przedmiotowej nieruchomości ([...] marca 1950 r.) byli obywatelami [...] i pozostawali nimi również w dacie zawarcia w dniu [...] listopada 1954 r. Układu pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] i [...] dotyczącym załatwienia spraw finansowych. Daty ewentualnego uzyskania obywatelstwa państwa obcego przez M. G. [2] nie zdołano ustalić, jednakże z uwagi na nieprzerwany pobyt w [...] przez okres [...] lat (od przyjazdu w 1941 r. do śmierci w 1977 r.), wysoce prawdopodobnym jest, że również i on uzyskał obywatelstwo [...].
Z informacji wielokrotnie przekazywanych tut. Prokuratorze przez Ministerstwo Finansów wynika, iż posiadana przez Biuro Logistyki Ministerstwa Finansów dokumentacja dotycząca odszkodowań przyznanych na podstawie międzynarodowych umów nie jest kompletna. W szczególności w przypadku układu zawartego z [...] Ministerstwo Finansów dysponuje dokumentacją wskazującą beneficjentów oraz przedmiot roszczeń, brak jest jednak potwierdzenia kompletności tych danych. Jednocześnie organ uznał za całkowicie zbędne czynienie ustaleń w tym kierunku i skierowanie odpowiednich zapytań do właściwych władz [...] lub [...].
Powyższe rozważania są zdaniem skarżącego o tyle istotne, że z analizy akt innych postępowań odszkodowawczych przed Komisjami państw obcych ds. roszczeń zagranicznych jednoznacznie wynika, że Komisje te rozpatrując wnioski swoich obywateli o odszkodowanie za mienie pozostawione w Polsce i przejęte przez Skarb Państwa, wymagały jedynie uprawdopodobnienia posiadania praw do tego mienia. Ze względu na panujące w Polsce ustrój polityczno-ekonomiczny i związane z tym uwarunkowania społeczne i rynkowe komisje nie wymagały od swoich obywateli powrotu do Polski celem przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym właścicielu znacjonalizowanej nieruchomości. W takich sytuacjach wystarczającym było jedynie uprawdopodobnienie odziedziczenia praw do spadku. Wobec powyższego bracia L. G. legitymując się aktem zgonu J. G. oraz dokumentami potwierdzającymi stopień pokrewieństwa z ojcem J. G., bez przeszkód mogli uzyskać odszkodowanie na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych.
Zaznaczyć należy, iż do księgi hipotecznej nieruchomości przy ul. [...] nr [...] w [...] nie zostało złożone postanowienie spadkowe Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] października 1948 r. ([...]) stwierdzające prawa L. G. do spadku po zmarłym J. G. W księdze tej nadal jako właściciel nieruchomości figurował J. G., również w orzeczeniu administracyjnym Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 1949 r. wskazano, że odmawia się przyznania własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości J. G. jako dotychczasowemu właścicielowi (a nie L. G.).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych Minister Rozwoju i Finansów prowadząc postępowanie w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych jest związany ustaleniami komisji państw stron układów indemnizacyjnych. Przyznanie przez państwo stronę układu odszkodowania za daną nieruchomość obliguje ministra do wydania decyzji deklaratoryjnej o przejściu tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Zdaniem skarżącego Prokuratora Minister Finansów rozpatrując ponownie sprawę, bezpodstawnie odgraniczył się do zbadania przesłanek umożliwiających stwierdzenie przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa tylko i wyłącznie na podstawie Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce, zupełnie pomijając możliwość objęcia przedmiotowej nieruchomości układami indemnizacyjnymi z rządami innych państw w szczególności Układem Pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] i [...] dotyczącym załatwienia spraw finansowych.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności z cała pewnością zdaniem skarżącego nie można uznać, że Minister Finansów ponownie rozpatrując sprawę prawidłowo i wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i dokładne wyjaśnił stan faktyczny w sprawie, wobec czego "zbędne było mnożenie środków dowodowych mających za zadanie wykazanie jasnej już, bo ustalonej w inny sposób tezy".
Kolejną kwestią jest nieprawidłowe ustalenie przez organ ponownie rozpatrujący sprawę stron postępowania, wynikające z całkowitego pominięcia właścicieli wykupionych w budynku przy ul. [...] w [...] lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], będących współużytkownikami wieczystymi gruntu w [...] części.
Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów [...] wypracowało pogląd, że stronami postępowania dekretowego są nie tylko przeddekretowi właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali, jak i użytkownicy wieczyści (por. Wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 264/08, z dnia 8 lutego 2007 r" sygn. akt I OSK 1110/06, z dnia 31 marca 2011 r" sygn. akt I OSK 798/10). Z orzeczeń tych wynika, że stroną postępowania dotyczącego nieruchomości jest każdy podmiot, któremu przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Wynika to z faktu, że właścicielce lokali są jednocześnie właścicielami części wspólnych budynków i urządzeń (w przypadku budynku dekretowego) i w każdym wypadku są współużytkownikami wieczystymi
gruntu, co do którego zgłoszono roszczenie dekretowe, a zatem ich prawa mogą być przeszkodą do zaspokojenia roszczeń byłych właścicieli dekretowych".
Z uwagi na powyższe, Minister Finansów był zobowiązany do zagwarantowania czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją również właścicielom wszystkich [...] wykupionych lokali w budynku przy ul. [...] w [...], czego jednak zaniechał. Niezależnie od powyższego zdaniem skarżącego, Minister Finansów błędnie przyjął, że organ pierwszoinstacyjny zasadnie uznał, iż w sprawie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania z uwagi na jago bezprzedmiotowość o której mowa w art. 105 § 1 kpa. Postępowanie niniejsze nie zostało wszczęte z urzędu, a zostało zainicjowane wnioskiem uprawnionego podmiotu Prezydenta [...], który domagał się wszczęcia i przeprowadzenia postępowania oraz wydania decyzji merytorycznej w sprawie.
Zdaniem skarżącego koniecznym jest, aby Sąd rozpatrując skargę ocenił również zasadność zarzutu podniesionego przez Prezydenta [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r. odnośnie istnienia podstaw do wydania przez Ministra Finansów decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Jak argumentował Prezydent [...] podstawę do wydania takiej decyzji stanowi uznanie L. G. Przez [...] Komisję Rozdziału Odszkodowań za obywatela [...], którego majątek przejęty przez Rząd Polski został objęty układem indemnizacyjnym z Polską. Nadanie takiego statusu L. G. przez Rząd [...] wynikało z przyjęcia interpretacji prawnej, na wniosek pełnomocnika L. G., że momentem wywłaszczenia pozostawionych w Polsce nieruchomości jest data postanowienia właściwego sądu o wpisie do księgi wieczystej Skarbu Państwa.
W odpowiedziach na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z at. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargi należy uznać za zasadne, aczkolwiek nie wszelkie zarzuty w nich podniesione Sąd uznał za uzasadnione.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko skarżących, iż Minister Finansów nie miał podstaw do tego, by umorzyć postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
Zgodnie z treścią art. 105 §1 kpa, który to przepisy wskazany został jako podstawa prawna decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r., postępowanie administracyjne umarza się, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1393/09 (LEX nr 611777) "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku metrialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowania, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia".
Przytoczony wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy w pełni podzielić. Ma on odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65) przepisy tej ustawy się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski.
Z art. 2 tej ustawy wynika zaś, że wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.
O bezprzedmiotowości postępowania można byłoby mówić wówczas, gdyby nie było podmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję lub, gdyby nie było przedmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała.
Istnieją następcy prawni osoby, do której należała nieruchomość wymieniona w decyzji Ministra Finansów. Oczywistym jest też, że istniał i istnieje Skarb Państwa, na rzecz którego miała zostać wydana decyzja. Nie zaistniały więc podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z przyczyn podmiotowych.
Nie zaistniały tez przesłanki do umorzenia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Istnieje nieruchomość, w odniesieniu do której miała być wydana decyzja. Oczywistym jest też, że istniały przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które mogły stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, to jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
Minister Finansów zatem wydając decyzję o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy nie było przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia naruszył art. 105 § 1 kpa Jest to naruszenie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oczywiste i pozostające w jawnej sprzeczności z treścią art. 105 § 1 kpa.
Minister Finansów miał zatem obowiązek rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę.
Powyższe uchybienie nie zwalnia jednak Sądu od dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji w związku z tym, ze organ umarzając postępowanie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. z powodu nie objęcia nieruchomości przy ul. [...] skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na nabycie przez jej właściciela
obywatelstwa [...] w dniu [...] lipca 1954 r., to jest po dniu przejścia przedmiotowej nieruchomości na Skarb Państwa.
Zasadniczą kwestią wymagającą rozważenia w rozpatrywanej sprawie jest dokonanie oceny charakteru oraz skutków stosowania układu między Rządem [...] a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącego odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce zwartego w dniu [...] grudnia 1963 r. (w decyzji błędnie wskazano datę [...] lipca 1960 r.). W rozumieniu art. 2 ust. 1 układu za [...] mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa i interesy, jak i w dniu podpisania niniejszego układu, należały do [...] osób fizycznych lub prawnych.
Podstawę prawną do przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy
uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65). Ustawa ta przewiduje w art. 2 upoważnienie dla Ministra Finansów do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych I decyzja ta stanowi podstawę wpisu praw w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 5 ust.2 ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.
Warunkiem wydania na podstawie ww. ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa lub prawa, jest zatem po pierwsze: jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po wtóre objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową.
Jedną z umów, do której nawiązuje art. 1 ustawy (zwanymi umowami indemnizacyjnymi) jest zawarty [...] grudnia 1963 r. układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem [...] dotyczący odszkodowania za niektóre interesy [...] w Polsce, w ramach którego Rząd Polski zobowiązał się zapłacić Rządowi [...] kwotę [...] [...], jako globalne i zryczałtowane odszkodowanie za m.in. mienie, prawa i interesy [...], dotknięte polskimi przepisami nacjonalizacyjnymi, albo przepisami o charakterze podobnym, wydanym lub wprowadzonymi przed popisaniem niemniejszego układu (art. 1 pkt a). W rozumieniu układu, zgodnie z jego art. 2 ust. 1 za [...] mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa, interesy jak i w dniu podpisania układu należały do [...] osób fizycznych lub prawnych. Jednocześnie art. 4 ust. 1 układu przewidywał, że całkowite uregulowanie przez Rząd Polski globalnego i ryczałtowego odszkodowania, o którym mowa w art. 1, zwolni Państwo Polskie, jak również wszystkie osoby fizyczne i prawne od odpowiedzialności za całość roszczeń [...]. Podział odszkodowania pomiędzy [...] osoby zainteresowane należał wyłącznie do kompetencji Rządu [...], za który wziął on całkowitą odpowiedzialność (art. 6 układu).
Z przywołanych postanowień układu wynika zatem, że założony przez umawiające się strony skutek w postaci zwolnienia z jakiejkolwiek odpowiedzialności Rządu Polskiego z tytułu roszczeń majątkowych związanych z nacjonalizacją mienia obywateli [...], uzależniony został od przekazania Rządowi [...] przewidzianej w nim globalnej i ryczałtowej kwoty. Stąd dla jego wywarcia nie ma znaczenia w jaki sposób strona [...] tę kwotę rozdysponowała, a także czy w ogóle zainteresowane osoby, które w następstwie nacjonalizacji utraciły własność, faktycznie wystąpiły w oparciu o jego unormowania ze stosownym roszczeniem, czy też nie. Istotne jest jedynie czy nieruchomość przed wejściem w życie układu została znacjonalizowana, a także czy w dacie wejścia w życie przepisów nacjonalizacyjnych, jej właściciele legitymowali się obywatelstwem [...] i takie też obywatelstwo posiadali (względnie ich następcy prawni) w dacie zawarcia układu. Wówczas bowiem tylko można kwalifikować ich roszczenia związane z nacjonalizacją jako "roszczenia [...]", a jedynie takie objęte były układem indemnizacyjnym, co wynika wprost z art. 2. Z tego względu brak czynienia przy podejmowaniu decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa w związku z układem indemnizacyjnym z 1963 r. szczegółowych ustaleń co do zrzeczenia się praw i roszczeń do danej nieruchomości nie może być utożsamiane wbrew zarzutom skargi Miasta [...] z brakiem wyjaśnienia w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia, a przez to naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7 i 77 § 1 kpa.
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy niesporne jest, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) z mocy jego art. 1, grunt tej nieruchomości przeszedł zatem na własność gminy [...]. W przeddzień wejścia w życie dekretu właścicielem nieruchomości był L. G., którego tytuł wynikał z dziedziczenia po zmarłym w 1941 r. J. G. potwierdzonym postanowieniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] października 1948 r. sygn. akt [...].
W świetle postanowień układu rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie ma to, czy L. G. w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jak i w dacie podpisania układu był obywatelem [...], co w konsekwencji prowadziłoby do objęcia nieruchomości stanowiącej jego własność, a przejętej przez Skarb Państwa układem indemnizacyjnym.
Jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach administracyjnych L. G. obywatelstwo [...] uzyskał w dniu [...] lipca 1954 r., co jest okolicznością bezsporną. W związku z powyższym prawidłowe są ustalenia Ministra, że skutkami układu nie została objęta przedmiotowa nieruchomość stanowiąca jego własność, a więc nie można mu zarzucić naruszenia
przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r.
Wprawdzie Minister błędnie utożsamiał przejęcie nieruchomości z datą wydania przez Prezydenta [...] orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej do jej gruntu z [...] marca 1949 r., utrzymanego w mocy decyzją Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] marca 1950 r., jednak powyższe uchybienie pozostaje bez wpływu na prawidłowe ustalenie, że skutki układu indemnizacyjnego z 1963 r. nie dotyczą L. G. w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...]. Z zestawienia bowiem daty wejścia w życie przepisów dekretu, skutkujących przejściem własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na rzecz gminy, a w dalszej kolejności na rzecz Skarbu Państwa, tj. [...] listopada 1945 r. oraz przejścia własności znajdujących się na nim budynków na podstawie orzeczenia z dnia [...] lipca 1949 r. utrzymanego w mocy decyzją z dnia [...] marca 1950 r., z datą uzyskania przez niego obywatelstwa [...], wynika, że przysługujące mu z tego tytułu roszczenia nie podpadają pod zdefiniowane w układzie "roszczenia [...]". A skoro tak, to trafne jest stanowisko Ministra, że skutki tym układem przewidziane, jego nie dotyczą.
Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje fakt przyznania L. G. przez Komisję Rozdziału Odszkodowań decyzją z dnia [...] marca 1970 r. odszkodowania za inne nieruchomości niż nieruchomość położona przy ul. [...], jak również okoliczność czy L. G. zrzekł się praw i roszczeń do niej.
Odnosząc się do zarzutu, że organ ustalenia w niniejszej sprawie poczynił na podstawie tłumaczenia układu niedokonanego przez tłumacza przysięgłego należy stwierdzić, że powyższe pozostaje bez wpływu na prawidłowość tych ustaleń. Przede wszystkim należy zauważyć, że dowodem w sprawie podlegającym ocenie jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Tłumaczenie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu. Przedmiotowy układ sporządzony został w [...] egzemplarzach w jęz. [...]. W aktach sprawy znajduje się jego tłumaczenie pochodzące ze strony internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które w zasadniczy sposób nie różni się od tłumaczenia złożonego przez Miasto [...] a sporządzonego przez tłumacza przysięgłego, które Sąd dopuścił na rozprawie jako dowód w sprawie.
Po przeanalizowaniu tego tłumaczenia, Sąd doszedł do przekonania, że różnice w tłumaczeniu w eksponowanych przez stronę skarżącą kwestiach pozostają bez wpływu na poczynione przez organ ustalenia. Przede wszystkim jak wskazano wyżej datą przejęcia przedmiotowej nieruchomości była data wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m st Warszawy (21 listopada 1945 r.) w odniesieniu do gruntu, a w odniesieniu do budynków data wydania orzeczeń dekretowych (1949 r. - 1950 r.) a nie data dokonania wpisów w księdze wieczystej, które w tym przypadku nie mają charakteru konstytutywnego. Te wskazane wyżej daty są zatem istotne w świetle przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. stanowiącej materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Z przyczyn wskazanych wyżej bez znaczenia pozostają ustalenia komisji [...] w tej kwestii. Art. 3 układu w żaden sposób nie donosi się wbrew stanowisku strony skarżącej do przesłanek uzasadniających objęcie nieruchomości skutkami układu, ale do sposobu zapłaty przez Rząd Polski kwoty do której uiszczenia się zobowiązał. Powyższe wynika wprost z ust. 1 tego artykułu a stanowisko m. [...] stanowi nadinterpretację tego przepisu zmierzającą do ustalenia, że koniecznym wymogiem wynikającym z układu uzasadniającym objęcie jego skutkami było zamieszkiwanie na pobyt stały na terenie [...].
Jeśli chodzi o zarzut dotyczący tego, że przedmiotowy układ nie posługuje się pojęciem obywatelstwa również należy uznać go za chybiony. W prawdzie faktycznie w treści układu pojęcie to nie występuje, jednakże biorąc pod uwagę jego cel nie może być wątpliwości, że określenie [...] osoby fizyczne czy prawne, mienie, prawa i interesy [...] dotyczy obywateli [...]. Samo skarżące m. [...] w skardze powyższe potwierdza dokonując opisu charakteru układów indemnizacyjnych i ich celu. Ponadto z decyzji Komisji Rozdziału Odszkodowań w Sprawie Polski z [...] marca 1970 r. jasno wynika, że strona [...] odwołując się do treści art. 2 układu posługuje się pojęciem obywatelstwo.
Odnosząc się do zarzutu Prokuratora, że organ miał obowiązek ustalenia w niniejszym postępowaniu czy za przedmiotową nieruchomość ubiegano się lub przyznano odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych z innymi państwami, należy uznać go za niezasadny. Po pierwsze postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Miasta [...] z [...] lipca 2016 r., w którym jasno określono żądanie wszczęcia postępowania w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej byłą własność L. G., obywatela [...], objętej układem indemnizacyjnym z [...] grudnia 1963 r. Taki zakres wniosku w żadnej mierze nie uprawniał organu do rozszerzenia jego przedmiotu, gdyż to stoma żądająca wszczęcia postępowania określa jego przedmiot.
Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Stosowanie do treści wymienionego przepisu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania; w przypadku wątpliwości: sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W sytuacji więc wszczęcia postępowania na zasadzie skargowości (na żądanie strony), rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść zgłoszonego żądania; wszczęte postępowanie administracyjne na wniosek, nie oznacza więc dowolności organu administracji, nadto - organ ten nie jest władny do zmiany tego podania. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie ww. przepisów, przyjmuje się, że w sytuacji wszczęcia postępowania na żądanie strony, treść zgłoszonego żądania określa rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a także wyznacza właściwą normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie relewantna dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji jest tym żądaniem związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza. Innymi słowy, owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym. W postanowieniu z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OW 157/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości co do zakresu, czy przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji.
Organ mógłby spełnić zatem żądanie Prokuratora, ale poprzez wszczęcie postępowania z urzędu.
Ponadto jak wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] października 1948 r. jedynym spadkobiercą zmarłego w 1941 r. J. G. jest L. G. Zgodnie zaś z art 365 § 1 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tej sytuacji brak było podstaw by za strony niniejszego postępowania uznać braci L. G., którzy nie nabyli spadku po swoim ojcu J. G. z uwagi na to, że go odrzucili.
Reasumując należy stwierdzić, ze zarzuty obu skarg poza zarzutem naruszenia art. 105 § 1 kpa okazały się bezzasadne. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, dokonał prawidłowej wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, a jedynym uchybieniem jakiego się dopuścił było umorzenie postępowania w miejsce jego merytorycznego rozstrzygnięcia co skutkować musiało uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.
Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę merytorycznie.
Co do dowodów załączonych do pisma z dnia [...] października 2018 r których przeprowadzenie Sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a, należy stwierdzić, iż poza tłumaczeniem układu z 1963 r. nie mają one żadnego znaczenia w niniejszej sprawie z uwagi na to, że dotyczą innych nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 154 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.