I SA/Wa 861/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-07-05
NSAnieruchomościWysokawsa
dekret warszawskinieruchomościsprzedaż lokalustwierdzenie nieważnościinteres prawnynastępcy prawniSKOWSAkpa

WSA w Warszawie uchylił decyzje odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego, uznając, że skarżący wykazali swój interes prawny.

Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1974 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy (następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości) nie mają interesu prawnego. WSA w Warszawie uchylił tę decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę ponownego zbadania interesu prawnego skarżących w oparciu o przepisy materialne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA uchylił decyzje SKO, uznając je za wadliwe z powodu naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących ustalenia interesu prawnego.

Sprawa wywodzi się z wniosku następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości o stwierdzenie nieważności decyzji z 1974 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) dwukrotnie odmawiało wszczęcia postępowania, argumentując, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, ponieważ decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 1999 r. jedynie stwierdziła wydanie decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, a nie jej nieważność, co oznaczało, że Skarb Państwa skutecznie nabył własność lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) początkowo oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, wskazując, że organ powinien zbadać interes prawny skarżących w oparciu o przepisy materialne regulujące wydanie decyzji uwłaszczeniowej, a nie tylko na podstawie innych decyzji administracyjnych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżone decyzje SKO, uznając je za wadliwe z powodu naruszenia art. 28 i 157 § 3 kpa, ponieważ organ nie dokonał właściwych ustaleń co do interesu prawnego skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, posiadają interes prawny, który organ powinien zbadać w oparciu o przepisy prawa materialnego regulujące wydanie decyzji uwłaszczeniowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ administracji błędnie odmówił wszczęcia postępowania, ograniczając się do analizy innych decyzji zamiast badać interes prawny skarżących na gruncie przepisów materialnych. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

PPSA art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 160

Kodeks postępowania administracyjnego

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący wykazali swój interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, który organ powinien zbadać na gruncie przepisów materialnych. Organ administracji naruszył przepisy k.p.a. (art. 28, art. 157 § 3) poprzez błędne ustalenie braku interesu prawnego skarżących i odmowę wszczęcia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumenty SKO, że skarżący nie mają interesu prawnego, ponieważ decyzja Prezesa UMiRM jedynie stwierdziła wydanie decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, a nie jej nieważność.

Godne uwagi sformułowania

Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego. Nie tylko przywraca stan poprzedni, ale również znosi jej skutki. Natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 kpa nie niweczy skutków prawnych decyzji i nie przywraca stanu poprzedniego. Organ winien wszcząć postępowanie. W toku postępowania obowiązany jest ustalić interes prawny jednostki. Zastosowanie przez organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych można dopuścić tylko, gdy jednostka wnosząca podanie o wszczęcie tego nadzwyczajnego trybu postępowania nie wywodzi własnego interesu prawnego.

Skład orzekający

Emilia Lewandowska

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia

Mirosław Gdesz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, różnica między stwierdzeniem nieważności a stwierdzeniem naruszenia prawa, obowiązki organów administracji w zakresie badania interesu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dekretami warszawskimi i sprzedażą lokali mieszkalnych, ale zasady dotyczące interesu prawnego i trybu stwierdzania nieważności mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną związaną z dekretami warszawskimi i długotrwałe spory o własność nieruchomości. Wykładnia NSA dotycząca interesu prawnego jest kluczowa dla praktyki administracyjnej.

Długi bój o lokal z czasów dekretu: czy następcy prawni odzyskają prawo do nieruchomości?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 861/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz.
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A.T., W.T., A.V., R.T., R.P., S.T., J.T., M.T. i A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000 r. , nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A.T., W.T., A.V., R.T., R.P., S.T., J.T., M.T. i A.T. kwotę po 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwroty kosztów postępowania sadowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 861/06
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], działając w trybie art. 127 § 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...] orzekającej o sprzedaży na rzecz J.L. lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy [...] w W.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę podało, że pismem z dnia 29 czerwca 1999 r., działający w imieniu następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości położonej przy [...] adwokat J.F. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1974 r., orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku na w/w nieruchomości poprzez stwierdzenie "że wydana została z rażącym naruszeniem prawa". W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, iż właścicielami przedmiotowej nieruchomości gruntowej byli przed wojną A.T., J.T., G.P. oraz W.T. Wszystkim tym osobom odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Decyzja odmowna została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., nr [...]. Na wniosek pełnomocnika spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., wydana została z naruszeniem prawa w części odnoszącej się do sprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], w pozostałej części stwierdzono jej nieważność. Wniosek stron o przyznanie im odszkodowania w trybie art. 160 kpa został załatwiony odmownie, gdyż nie stwierdzono bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji uwłaszczającej przedmiotową nieruchomość a poniesioną przez wnioskodawców szkodą majątkową, gdyż ta była wynikiem wydanych i wszczętych odrębnymi postępowaniami administracyjnymi decyzji zezwalających najemcom na nabycie lokali położonych w przedmiotowej nieruchomości. Urząd Dzielnicowy [...] podjął decyzję w dniu [...] listopada 1974 r., nr [...] zezwalającą na nabycie lokalu nr [...] położonego w budynku przy [...] jego dotychczasowemu najemcy. W wykonaniu tej decyzji zawarto akt notarialny kupna przedmiotowego lokalu. Bezpośrednią przyczyną wywołania nieodwracalnych skutków w stanie prawnym przedmiotowego lokalu było wydanie decyzji będącej przedmiotem wniosku. Cel kwestionowanej decyzji jak i wynikające z jej wykonania efekty z chwilą jej wydania były sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r., stwierdzała nieważność przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przy [...], a wynikiem tego stało się zniesienie skutków prawnych tej decyzji od chwili jej wydania. Tylko ze względu na chroniącą nabywców lokali rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych stwierdzono wydanie tej decyzji w części z naruszeniem prawa. W chwili wydania przez Urząd Dzielnicy [...] decyzji zezwalającej osobom fizycznym na nabycie przedmiotowego lokalu nr [...] Skarb Państwa nie był jego właścicielem, zatem nie miał podstaw prawnych do wyodrębnienia własności poszczególnych lokali, ani też przeznaczania ich do sprzedaży dotychczasowym najemcom. Organ administracji podejmujący kwestionowaną decyzję dopuścił się zatem rozporządzenia cudzą własnością. Decyzja bez wątpienia rażąco naruszała prawo, jednak na przeszkodzie do jej usunięcia z obrotu prawnego stoi fakt, iż nabywający lokale działali w dobrej wierze i zaufaniu do wpisów w księgach wieczystych. Wobec tego pełnomocnik stron wniósł o stwierdzenie wydania tej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przy czym pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa, a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
Materialnoprawną podstawę powołanej decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] stanowiły przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Osobami, których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego są właściciele hipoteczni przedmiotowego lokalu bądź ich następcy prawni. Ze stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika, iż wnioskodawcom nie służą żadne prawa do części nieruchomości obejmującej przedmiotowy lokal mieszkalny, ponieważ decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyeliminowano z obrotu prawnego tylko część wadliwej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., natomiast część odnosząca się m.in. do lokalu mieszkalnego nr [...] pozostaje nadal w obrocie prawnym, a także w obrocie prawnym pozostaje nadal orzeczenie administracyjne Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], którym odmówiono przeddekretowym właścicielom nieruchomości położonej przy [...] przyznania prawa własności czasowej do jej gruntu oraz zwrotu znajdującego się na gruncie budynku, ponieważ nie zostało ponownie rozpatrzone odwołanie byłych właścicieli od tego orzeczenia. Dowodem na to jest stwierdzenie zawarte w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że kompetencje kasacyjne organu działającego w trybie nadzoru nie stwarzają możliwości dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych koniecznych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji niniejszej decyzji pozostaje do rozpoznania przez właściwy organ odwoławczy odwołanie od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...].
W ocenie SKO wnioskodawcy nie mając przymiotu strony postępowania kończonego decyzją Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 1974 r., nr [...], nie mogą żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wniosek w tej sprawie, zdaniem SKO, złożony został przedwcześnie, ponieważ w obrocie prawnym nadal funkcjonuje orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1955 r., o odmowie przyznania dawnym właścicielom nieruchomości prawa własności czasowej do jej gruntu.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił adwokat J.F. działający jako pełnomocnik następców prawnych byłych właścicieli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ponownie rozpoznając sprawę, podzieliło swoje stanowisko wyrażone w decyzji tego organu z dnia [...] września 2000 r. Dodatkowo podano, że rozpatrując złożony w niniejszej sprawie wniosek w pierwszej kolejności dokonano analizy dopuszczalności podjęcia tego postępowania, gdyż ze względu na nadzwyczajny tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ustawodawca wprowadził nadzwyczajną instytucję odmowy wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa). Taka odmowa może nastąpić w przypadku braków przedmiotowych lub podmiotowych. W zakresie przedmiotowym wskazana jest decyzja dotycząca sprzedaży J.L. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na której usytuowany jest budynek i aktualnie nie ma przeszkód, aby mogło być podjęte postępowanie przyjmujące jako przedmiot formalny te decyzję. Istnieje także wydzielony lokal mieszkalny i związane z nim prawo do gruntu, co umożliwia prowadzenie tego postępowania w stosunku do przedmiotu materialnego i prawa rzeczowego.
Negatywnie należy ocenić możliwość podjęcia tego postępowania w zakresie podmiotowym. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży J.L. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy [...] nie może być rozpoznane na podstawie żądania wniesionego do SKO dnia [...] czerwca 1999 r., gdyż aktualnie w sprawie wiąże ustalenie zawarte w orzeczeniu administracyjnym Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...] a utrzymane w mocy w części dotyczącej sprzedanych lokali nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] przy [...] decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...].
Żądający wszczęcia tego postępowania nie zwrócili uwagi, że decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] grudnia 1999 r. stwierdzono nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalne tylko w części nie obejmującej substancji przekazanej we władanie (także i własność) innych osób i tylko one pozostają osobami uprawnionymi w tym przedmiocie do działania w charakterze strony postępowania administracyjnego. Z tego względu osobom zgłaszającym żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje uprawnienie stron i dlatego, zgodnie z przepisem art. 28 kpa, nie są one uprawnione do skutecznego wniesienia żądania podjęcia takiego postępowania. Skoro wnoszący żądanie nie mają przymiotu strony w postępowaniu, wszczęcie postępowania na ich wniosek nie jest dopuszczalne. Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego - i nie tytko przywraca stan poprzedni, lecz znosi jej skutki natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa) nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja, chociaż wadliwa - pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem wydania decyzji dekretowej z naruszeniem prawa oznacza w okolicznościach tej sprawy, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie - nabył własność lokali. Decyzja nadzorcza - ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa - nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...], nie stanowi więc źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokali.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli W.T., A.Y., A.T., R.T., R.P., S.T., J.T., M.T. i A.T. i zarzucając:
- obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 kpa przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, nieuwzględnienie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji,
- naruszenie przepisu art. 28 kpa, albowiem odmówienie skarżącym przez SKO posiadania przymiotu stron w postępowaniu stoi w sprzeczności z posiadanym przez nich oczywistym i wykazanym w toku całego postępowania interesem prawnym implikującym przysługującą im legitymację czynną do wniesienia i rozpatrzenia przez SKO złożonego przez skarżących podania,
- naruszenie przepisu art. 8 kpa albowiem zaskarżona decyzja uniemożliwiając skarżącym załatwienie sprawy w sposób akceptowany, tak we wcześniejszych rozstrzygnięciach SKO jak i Wojewody [...], potwierdzony na tle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oraz bezpośrednio wskazany skarżącym w znajdującej się w aktach sprawy decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 1999 r., nr [...]. prowadzi do zachwiania zaufania obywateli do organów Państwa,
- naruszenie art. 160 kpa poprzez nieuwzględnienie, iż przysługujące skarżącym roszczenie o odszkodowanie z powodu wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności nie stanowiło wystarczającej podstawy do uznania ich legitymacji do bycia stroną przedmiotowego postępowania,
- naruszenie przepisu art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydawanie przez SKO w dotychczasowej praktyce w sprawach analogicznych do przedmiotowej innych decyzji zgodnych z podaniem wnioskodawców, przy jednoczesnym odmówieniu wydania takiej decyzji na rzecz skarżących, co stanowi naruszenie zasady z art. 32 Konstytucji RP równości obywateli wobec prawa, stauującej obowiązek wydawania identycznych rozstrzygnięć w podobnych sytuacjach oraz przy podobnym lub analogicznym stanie faktycznym, w analogicznych sprawach. Dotyczy to w szczególności takich decyzji jak decyzji SKO z dnia [...] października 1999 r. ([...]), decyzji SKO z dnia [...] lutego 2002 r. (nr [...]) oraz decyzji SKO z dnia [...] października 2001 r. (nr [...]), wnieśli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2000 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 1001/02, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że bezsporne w sprawie jest, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. jedynie w części stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r. utrzymującej w mocy orzeczenie o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu przy [...] i stwierdzeniu, że budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Natomiast w części obejmującej sprzedane lokale mieszkalne i ustanowienie prawa użytkowania wieczystego związanego z tymi lokalami - stwierdził jedynie, że została wydana z naruszeniem prawa.
Stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego. Nie tylko przywraca stan poprzedni, ale również znosi jej skutki. Natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 kpa nie niweczy skutków prawnych decyzji i nie przywraca stanu poprzedniego. Decyzja taka, chociaż wadliwa pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, oznacza w niniejszej sprawie to, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie - lecz skutecznie nabył prawo własności przedmiotowego lokalu.
Stroną postępowania jest zaś podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny, tj. interes mający oparcie w obowiązującym przepisie prawa (art. 28 kpa). Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie sprzedaży lokalu dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie decyzji dekretowej był Skarb Państwa. W decyzji nadzorczej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ograniczył się do stwierdzenia, że kwestionowana decyzja w zakresie m.in. przedmiotowego lokalu została wydana z naruszeniem prawa. Oznacza to, że decyzja ta nie przywróciła w tym zakresie tytułu prawnego do lokalu właścicielom nieruchomości [...]. W efekcie nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego, który legitymowałby ich żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. Takiego źródła nie stanowi również przepis art. 160 kpa. Zgodnie z nim strona, która poniosła szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa albo stwierdzenia nieważności decyzji, może w określonej sytuacji żądać odszkodowania. Taka decyzja stwierdzająca wydanie w części decyzji z naruszeniem praw została podjęta przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dniu [...] grudnia 1998 r. i to ona stanowi już źródło roszczenia z art. 160 kpa, bowiem wadliwa decyzja odmawiająca przyznania własności czasowej pozbawiła skarżących własności m.in. przedmiotowego lokalu.
Sąd wskazał, że orzecznictwo dotyczące tej kwestii prawnej nie było jednolite, ale z uwagi na szczególny charakter instytucji regulowanej art. 158 § 2 kpa uzasadnia odstąpienie od innego stanowiska.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP i art. 8 kpa. Wywodził, że zasada zaufania obywateli do organu i równość wobec prawa nie może doprowadzić do sankcjonowania rozstrzygnięć, które naruszają prawo.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej W.T. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1534/04, uchylił zaskarżony wyrok z dnia 1 kwietnia 2004 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w razie gdy podanie o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji składa jednostka powołująca się na własny interes prawny, organ właściwy w sprawie obowiązany jest wszcząć postępowanie. W toku postępowania obowiązany jest ustalić interes prawny jednostki. Zastosowanie przez organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych można dopuścić tylko, gdy jednostka wnosząca podanie o wszczęcie tego nadzwyczajnego trybu postępowania nie wywodzi własnego interesu prawnego. W razie, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga złożonego procesu wykładni, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie można prowadzić tej wykładni poza postępowaniem administracyjnym. Skarżący domagali się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży na rzecz J.L. lokalu mieszkalnego nr [...], znajdującego się w budynku położonym przy [...] w W. Wywiedzenie interesu prawnego należało orzec na przepisach prawa regulujących wydanie tego rodzaju decyzji, a nie na decyzjach wydanych w innych sprawach, które tylko mogą mieć znaczenie dla ustalenia przesłanek, które warunkują przyznanie jednostce interesu prawnego. Takich ustaleń w zaskarżonych decyzjach brak, a ograniczono rozważania tylko do wskazania wydanych w innych sprawach decyzji. Brak zastosowania przepisów prawa materialnego przy ustaleniu interesu prawnego jednostki stanowi naruszenie prawa, a w konsekwencji wadliwość decyzji.
Po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny zmarła uczestniczka postępowania J.L. (k. 247) w dniu [...] lipca 2005 r. Jej następcy prawni, co zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., sygn. akt [...], Z.K. i J.A. wstąpili w prawa i obowiązki zmarłej J.L.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2000 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniających ich uchylenie.
Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa zostało przekazane, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny, przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził, że wywiedzenie interesu prawnego skarżących do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży na rzecz J.L. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy [...], organ winien orzec na przepisach prawa regulujących wydanie tego rodzaju decyzji, a nie na decyzjach wydanych w innych sprawach. Takich ustaleń w zaskarżonych decyzjach brak, a organ ograniczył rozważania tylko do wskazania wydanych w innych sprawach decyzjach, co w ocenie tego Sądu stanowi naruszenie prawa, a w konsekwencji wadliwość decyzji. Będąc związanym powyższą wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd uznał zaskarżone decyzje za wadliwe co skutkowało ich uchyleniem. Wadliwość tych decyzji polega na wydaniu ich z naruszeniem art. 28 kpa i art. 157 § 3 kpa. Ponownie badając dopuszczalność wystąpienia skarżących z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego na rzecz J.L., interes prawny wnioskodawców do żądania wszczęcia takiego postępowania organ rozważy przy zastosowaniu przepisów prawa materialnego, regulujących wydanie tego rodzaju decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI