I SA/Wa 86/17

I SA/Wa 86/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Chaciński /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2017 r. sprawy ze skargi H. B., J. B.-G., M. B. i W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania H. B., M. B., J. B. i W. B., decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]".
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków H. B., M. B., J. B. i W. B. z dnia [...] września 2015 r. oraz z dnia [...] grudnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie przedmiotowej nieruchomości, odmówił ww. przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". W uzasadnieniu Prezydent podkreślił, że ww. nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) zwanego dalej "dekretem". Prezydent zwrócił uwagę, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte na podstawie dekretu reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Prezydent, wskazał, że zgodnie z przepisami dekretu budynki przechodziły na własność Gminy [...] wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu nie złożyli wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną w terminie sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę [...] lub gdy wnioski zostały rozpatrzone i wydano decyzje odmawiające własności czasowej gruntu. Prezydent wskazał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że nie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej przez dawnego właściciela, w terminie przewidzianym w art. 7 ust. dekretu. Zauważyć należy, że objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 11 kwietnia 1949 r., zatem termin do złożenia skutecznego wniosku o własność czasową upływał z dniem 11 października 1949 r. W tej sytuacji organ uznał, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 215 ust. 2 ugn umożliwiająca przyznanie odszkodowania za budynek znajdujący się na nieruchomości, ponieważ dom jednorodzinny przeszedł na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli H. B., M. B., J. B. i W. B., zarzucając tej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa, poprzez oparcie skarżonej decyzji wyłącznie na posiadanych przez organ aktach bez przeprowadzenia dalszego postepowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu podnieśli, że organ nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego i oparł się wyłącznie na już otrzymanych dokumentach, z pominięciem możliwości ustalenia stanu faktycznego w oparciu o akta własnościowe oraz archiwalne.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda nie kwestionował faktu, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za przejętą dekretem nieruchomość o pow. [...] m² położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Wojewoda wskazał na przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn wymagane do przyznania odszkodowania za budynek. Pierwsza przesłanka nie została spełniona, gdyż przejście przedmiotowego budynku na własność Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Badając kwestię spełnienia drugiej z przesłanek tj., czy ów budynek był budynkiem jednorodzinnym, organ odniósł się do załączonego do akt sprawy operatu szacunkowego. Ów operat potwierdził, iż druga z przesłanek z art. 215 ust. 2 została spełniona. Jednakże dla przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie, przepisy prawa wymagają spełnienia wszystkich przesłanek zawartych we wspomnianym przepisie.
Wojewoda odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że Prezydent [...] swoich ustaleń dokonał w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym między innymi w oparciu o akta własnościowe, które stanowi teczka zatytułowana "[...]" inw. nr [...]. Ponadto strony nie kwestionują, iż akta własnościowe stanowią dowód na fakt złożenia bądź niezłożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu. Wojewoda zarzuty odwołania, co do naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 Kpa uznał więc za niezasadne, gdyż Prezydent wydał decyzję w oparciu o akta własnościowe. Zdaniem Wojewody, Prezydent wydał decyzję opartą o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny, dodatkowo materiał dowodowy został zgromadzony i oceniony w sposób wyczerpujący, zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa. Wobec powyższego stwierdził, że decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] odpowiada prawu.
Ze skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpili H. B., M. B., J. B. i W. B. Zaskarżonej decyzji zarzucili: a) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie przez Wojewodę [...] w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania i tym samym winna być uchylona; 2) art. 9 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "Ppsa" poprzez błędne poinformowanie odwołujących jakoby kwestia zabudowy działki służącej do ustalenia wysokości odszkodowania nie wpływała na jej wysokość, gdyż odszkodowanie należne jest wyłącznie za grunt, a sam fakt istnienia budynku na gruncie stanowiącym podstawę ustalenia odszkodowania stanowić musi przedmiot odrębnego postępowania; 3) art. 7 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez pominięcie przy wycenie gruntu stanowiącego podstawę wypłaty odszkodowania istotnej okoliczności, iż grunt ten był zabudowany budynkiem jednorodzinnym co z kolei przełożyło się na uzyskanie niższego odszkodowania; 4) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kpa oraz art. 80 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez brak wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności poprzez brak uzupełnienia dokumentów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji poprzez zweryfikowanie kompletności akt własnościowych nieruchomości, akt wywłaszczeniowych miasta, dziennika urzędowego nieruchomości. Wobec powyższych zarzutów, skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa, art. 135 Ppsa oraz art. 200 Ppsa wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; 2) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Argumenty na poparcie zasadności skargi skarżący przedstawili w obszernym uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Sąd podziela stanowisko Wojewody [...], że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek do uwzględnienia wniosku H.B., M.B., J. B. i W. B. o odszkodowanie za budynek mieszkalny, o której mowa w przepisie art. 215 ust. 2 ugn.
W niniejszej sprawie nie jest sporne między Wojewodą [...], a skarżącymi, że na nieruchomości [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] w 1945 r. znajdował się budynek mieszkalny, murowany, wybudowany w 1939 r., który mógł być traktowany jako dom jednorodzinny w rozumieniu przepisu art. 215 ust. 2 ugn.
Przepis art. 215 ust. 2 ugn przewidywał jednak, że przepisy ugn dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Trafnie zwrócił uwagę Wojewoda [...], że z dostępnych akt sprawy wynika, iż w niniejszej sprawie nie został złożony przez W. B. jako dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości, w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Wobec tego upływ 6–miesięcznego terminu, o którym mowa w przepisie art. 7 ust. 1 dekretu spowodował to, że znajdujący się na spornym gruncie budynek przeszedł z mocy prawa na własność Gminy [...] w dniu 12 października 1949 r., skoro objęcie tego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło w dniu 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] (kopia Dziennika Urzędowego nr [...] została załączona do pisma Prezydenta [...] z dnia [...] października 2016 r.).
Oczywistym zatem jest to, że budynek znajdujący się na nieruchomości hipotecznej nr [...] nie przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., jak tego wymaga przepis art. 215 ust. 2 ugn. W tej sytuacji wniosek o ustalenie odszkodowania za budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości nie mógł być załatwiony zgodnie z żądaniem stron.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] uzyskał akta odszkodowawcze i lokalizacyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości i na ich podstawie ustalał istotne dla sprawy okoliczności. Rację mają skarżący, że z pisma Urzędu [...] z dnia [...] listopada 2002 r. wynika, że Kierownik Urzędu [...] otrzymał akta własnościowe spornej nieruchomości przy piśmie z dnia [...] lutego 1992 r. i ich nie zwrócił. Jednak ze znajdujących się w niniejszej sprawie pism urzędowych z lat 1991, 1992 i 2002 nie wynika, czym były akta określane jako "własnościowe" i co zawierały. Wydaje, że akta "własnościowe" są tożsame z aktami "odszkodowawczymi", które zostały założone po otrzymaniu przez Urząd [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami wniosku T. B. z dnia [...] kwietnia 1990 r. o odszkodowanie na przejęcie przez Państwo spornej nieruchomości. Świadczy o tym przede wszystkim to, że ówczesny Burmistrz [...] rozpatrując przedmiotowy wniosek nie opierał się na aktach własnościowych. Znamienne jest to, że organ ten podstawowych dowodów dotyczących spornej nieruchomości żądał od wnioskodawcy, tj. m.in. dokumentów potwierdzających stan własnościowy, decyzji wywłaszczającej, szkicu sytuacyjnego nieruchomości. Poza tym przyjmując za prawidłowe twierdzenie skarżących, że w 1992 r. Kierownik Urzędu [...] w [...] otrzymał z Urzędu [...] akta własnościowe przy piśmie z dnia [...] lutego 1992 r. Sąd doszedł do wniosku, że tożsamość akt własnościowych i odszkodowawczych potwierdza pismo Kierownika Urzędu [...] w [...] z dnia [...] września 1993 r. wzywające T. B. o przesłanie odbitki mapy zasadniczej z wkreślonymi granicami przedmiotowej nieruchomości. Organ ten stwierdził bowiem, że posiadany w aktach (a więc aktach własnościowych, o które zwracał się do Urzędu [...] pismem z dnia [...] grudnia 1991 r.) szkic sytuacyjny nieruchomości jest niewystarczający. Trzeba wskazać, że aktami które zawierają omawiany szkic sytuacyjny są akta odszkodowawcze. Z pisma T.B. z dnia [...] marca 1994 r. wynika, że taki szkic złożył on organowi wraz ze swoim pismem z dnia [...] kwietnia 1991 r. To ostatnie pismo znajduje się w aktach odszkodowawczych. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. Prezydent [...], odpowiadając na pismo Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. wzywające o przesłanie akt własnościowych, poinformował Wojewodę [...] i pełnomocnika skarżących, że akta własnościowe niniejszej sprawy przesłał do organu wyższego stopnia przy piśmie z dnia [...] maja 2016 r. Z powyższego wynika, że materiał dowodowy sprawy tworzą akta lokalizacyjne – 2 segregatory i akta własnościowe (odszkodowawcze) – 3 teczki (w tym 2 operaty szacunkowe).
Skarżący zarzucają to, że w aktach własnościowych mógł znajdować się wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do spornej nieruchomości. Z tego wywodzą, że nie można wykluczyć sytuacji, że wniosek ten przed dniem 5 kwietnia 1958 r. mógł być nierozpoznany, co świadczyłoby o tym, że dom jednorodzinny przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a w konsekwencji o tym, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Zdaniem Sądu, rację mają orzekające w sprawie organy, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, choćby pośrednio, faktu złożenia wniosku dekretowego w stosunku do spornej nieruchomości. Przede wszystkim należy wskazać, że dostępne akta lokalizacyjne i własnościowe (odszkodowawcze) nie zawierają żadnej informacji w tym zakresie. Znajdujące się w aktach pisma T. B. i H. B. nie wspominają o fakcie ubiegania się przez W. B., w trybie art. 7 dekretu, o przyznanie prawa własności czasowej. Z pism tych wynika jedynie, że T. B. w 1971 r. podejmował próby uzyskania odszkodowania za przejęcie przez Państwo spornego gruntu. Wniosek o odszkodowanie T. B. konsekwentnie popierał w swych pismach z lat 90-tych XX w. Także H. B. konsekwentnie domagała się w swych pismach przyznania odszkodowania. Faktu złożenia wniosku dekretowego nie potwierdza pierwszy profesjonalny pełnomocnik H. B. adw. [...] w swym piśmie z dnia [...] maja 2012 r., który niewątpliwie miał świadomość jakie znaczenie może mieć wniosek dekretowy dla sprawy odszkodowawczej. Braku wniosku dekretowego dowodzi także treść zaświadczenia z dnia [...] października 1998 r. z wykazu hipotecznego księgi wieczystej pn. "[...]". Sąd zauważa, że wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej nastąpił dopiero na podstawie wniosku Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej PRN w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r., a więc po podjętych staraniach o odszkodowanie przez T. B. Nie można pominąć tego, że podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej nie była decyzja (orzeczenie administracyjne) odmawiająca przyznania prawa własności czasowej, jak to ma miejsce w sprawach, w których były składane wnioski dekretowe i które organ rozpatrzył poprzez wydanie aktu administracyjnego. Istnienia wniosku dekretowego dotyczącego spornej nieruchomości nie potwierdza także Wojewoda [...] prowadzący rejestr wniosków dekretowych (pismo z dnia [...] czerwca 2011 r.). Poza tym trzeba wskazać, że skarżący są niekonsekwentni w swym stanowisku, wskazując na możliwość istnienia wniosku dekretowego i zwracając uwagę, że niewyjaśnienie tej okoliczności świadczy o wadliwości zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Sąd zwraca uwagę, że skarżącym ustalone zostało odszkodowanie za grunt nieruchomości przy ul. [...]. Decyzja w tym zakresie stała się ostateczna (decyzja z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]). Uzyskując pozytywne rozstrzygnięcie w zakresie odszkodowania za grunt skarżący nie podnosili zarzutu niewyjaśnienia kwestii istnienia wniosku dekretowego jako okoliczności mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy o odszkodowanie za grunt.
Wobec tego, należało uznać, że postawienie tego zarzutu w stosunku do decyzji negatywnie rozstrzygającej o żądaniu skarżących przyznania odszkodowania za budynek posadowiony na spornej nieruchomości stanowi w istocie element przyjętej tylko na użytek niniejszej sprawy linii obrony interesów skarżących. Potwierdza to treść uzasadnień prawomocnych wyroków z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 496/12 i z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2324/14, w których to sprawach H. B. twierdziła zgoła inaczej wskazując, że w aktach dotyczących wniosku o odszkodowanie znajdują się wszystkie dokumenty niezbędne do wydania w sprawie decyzji i że nie ma przeszkód uniemożliwiających zakończenie sprawy.
Odnosząc się natomiast do podnoszonego zarzutu nieobjęcia w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. i ograniczenia zakresu wyceny do wartości samego gruntu Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu nie jest wskazana wyżej decyzja. Jeżeli skarżący uważali ją za błędną winni zaskarżyć tę decyzję wnosząc stosowne środki prawne. Należy jedynie zasygnalizować, że skoro Prezydent [...] prowadził postępowanie w zakresie ustalenia odszkodowania za przejęcie przez Państwo gruntu nieruchomości przy ul. [...] i poprzez wydanie decyzji ustalił odszkodowanie za sam grunt (działkę, o której mowa w przepisie art. 215 ust. 2 ugn), to nawet gdyby organ zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość gruntu i posadowionego na nim budynku, to i tak podstawą do ustalenia odszkodowania byłaby w takim postępowaniu wartość gruntu, bez uwzględnienia wartości budynku. Przepis art. 215 ust. 2 ugn przewiduje bowiem możliwość domagania się odszkodowania za przejęcie przez Państwo działki (gruntu), jak też i domu jednorodzinnego.
Wydanie odrębnej decyzji dotyczącej samego budynku – zdaniem Sądu – nie narusza prawa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena zasadności wniosku o odszkodowanie w zakresie dotyczącym budynku opiera się bowiem na innych przesłankach, niż wniosku o odszkodowanie za samą działkę. To, czy organ orzeknie w przedmiocie odszkodowania za przejęcie domu jednorodzinnego i działki w jednej decyzji, czy też wyda w tym zakresie odrębne decyzje nie ma żadnego wpływu na ziszczenie się obiektywnych przesłanek przesądzających o zasadności wniosku o odszkodowanie za przejęcie przez Państwo domu jednorodzinnego.
Na zakończenie Sąd zwraca uwagę na jeszcze jedną kwestię. Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt P 6/13 poczynił istotne rozważania analizując istotę roszczeń odszkodowawczych za przejęcie tzw. gruntów [...]. Trybunał analizując istniejące na przestrzeni lat regulacje prawne w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 5 dekretu w razie niezgłoszenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1, lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie w myśl art. 9. Dla odszkodowania przewidziano formę miejskich papierów wartościowych, które miały zostać emitowane według zasad określonych w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Odbudowy (art. 9). Rozporządzenie takie nigdy jednak nie zostało wydane. Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), pewna grupa podmiotów, dla których dekret przewidywał odszkodowanie, została potraktowana odrębnie – dla tych osób odszkodowanie miało zostać wypłacone na zasadach i w trybie przewidzianym przez nową ustawę. Zgodnie z art. 53 (w pierwotnej wersji art. 50) ustawy z dnia 12 marca 1958 r., przepisy tej ustawy, dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, stosować należało odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność Państwa, jeżeli poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa pozbawieni zostaną użytkowania tych gruntów po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r. Podobna zasada została przyjęta w odniesieniu do odszkodowania za domy jednorodzinne i jedną działkę budowlaną pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu. Stosownie do art. 53 ust. 3 powołanej ustawy z 1958 r. Rada Ministrów mogła w drodze rozporządzenia rozciągnąć stosowanie owych przepisów dotyczących odszkodowań także, co do domów jednorodzinnych oraz jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przed dniem 5 kwietnia 1958 r. przeszły na własność Państwa na podstawie dekretu. Rozporządzenie takie nie zostało jednak nigdy wydane, tak więc krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania pozostał określony wyłącznie przez art. 53 ustawy z 1958 r.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że trudno jednoznacznie wskazać, jakie dokładnie motywy przesądziły wówczas o wyodrębnieniu pewnej grupy podmiotów spośród byłych właścicieli nieruchomości, dla których przewidziano odrębny tryb wypłaty odszkodowań. Kryterium daty przejęcia przez Państwo własności nieruchomości, ściśle powiązane z momentem wejścia w życie ustawy, mogło mieć na celu ujednolicenie zasad wypłaty odszkodowań za przejęcie nieruchomości na tle nowej ustawy.
Trybunał zauważył, że pozostali byli właściciele gruntów nie zostali wówczas pozbawieni prawa do odszkodowania – w dalszym ciągu przewidywał je art. 7 ust. 5 i art. 8 w zw. z art. 9 dekretu, aczkolwiek brak przepisów wykonawczych uniemożliwiał praktyczną realizację tego prawa. Przepisy ustawy z 1958 r. przewidywały odrębny tryb ustalania i wypłaty odszkodowań dla określonej grupy osób – w stosunku do nich wyłączono działanie przepisów dekretu z 1945 r. w zakresie odszkodowań (art. 53 ust. 4 ustawy). Można więc uznać, że dla tej grupy osób w miejsce uprawnienia przewidzianego przez dekret powstało nowe prawo majątkowe, regulowane przez art. 53 ustawy z 1958 r. Natomiast odjęcie pozostałym (byłym) właścicielom gruntów prawa majątkowego w postaci prawa do odszkodowania nastąpiło w kolejnej ustawie – a mianowicie, na skutek wejścia w życie regulacji art. 82 ust. 1 (art. 90 pierwotnej wersji) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Jeśli zaś chodzi o osoby, dla których przewidziane zostały odszkodowania przez art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – zasadniczo osoby te zachowały owe prawa również na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Z kolei art. 83 ust. 2 (art. 90 ust. 2 pierwotnej wersji) stwierdzał, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Tę ostatnią normę w całości powtarza obecny art. 215 ust. 2 ugn.
Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt P 6/13, ze względu na przyjętą w art. 1 dekretu konstrukcję prawną przejścia gruntów na własność gminy W. z mocy samego prawa (ex lege) w dniu wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., stany prawne objęte hipotezą art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r. nie mogły się zdarzyć w rzeczywistości. Zbiór domów jednorodzinnych i działek pod budowę takich domów, które "przejdą po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1", od początku był pusty. Trudno dziś ustalić, czy cytowane sformułowanie było skutkiem błędu prawników redagujących ustawę, czy też zamierzonym zabiegiem ustawodawcy, który - ustanawiając przepis pozornie przyznający roszczenia odszkodowawcze - formalnie rzecz biorąc, je wyeliminował.
W dalszych rozważaniach Trybunał Konstytucyjny uznał m.in., że art. 215 ust. 2 ugn na pewno nie stanowi podstawy prawnej pozbawienia kogokolwiek roszczeń odszkodowawczych: roszczenia osób pominiętych w ustawie z 1958 r. wygasły definitywnie na mocy ustawy z 1985 r., natomiast roszczenia osób objętych działaniem art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r. nadal mogą być realizowane. Oznacza to, że kwestionowany przepis nie stanowi też podstawy nabycia jakichkolwiek roszczeń. Ponadto, z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP nie wynika abstrakcyjne (modelowe) prawo do odszkodowania, które miałoby przysługiwać jakiejś grupie podmiotów na równych zasadach (art. 64 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji). Konstytucja nie zna publicznego prawa podmiotowego do odszkodowania z tytułu szkód wyrządzonych legalnym działaniem władzy publicznej.
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, przedstawiony wyżej problem byłych właścicieli gruntów [...] może rozwiązać jedynie ustawa reprywatyzacyjna.
Sąd zauważa, że zaprezentowane wyżej przez Trybunał Konstytucyjny stanowisko odnosi się do skarżących, którzy nie należą do określonego przez obecnie obowiązujący przepis art. 215 ust. 2 ugn zbioru następców prawnych dawnych właścicieli, którym Państwo przejęło na mocy dekretu, pod dniu 5 kwietnia 1958 r. domy jednorodzinne posadowione na nieruchomościach [...].
Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.