I SA/Wa 855/20

I SA/Wa 855/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Mariola Kowalska.
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1006/21 - Wyrok NSA z 2024-09-25
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Mariola Kowalska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju (dalej również jako Minister/organ) decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. (dalej również jako PKP), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej również jako Wojewoda) z [...] października 2019 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położnego w gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z [...] kwietnia 2019 r., Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2.
Odwołanie od powyżej decyzji Wojewody [...] złożyły [...] S.A.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rozwoju decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]
z [...] października 2019 r., nr [...]
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Rozwoju przywołał treść art. 37a ust 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. i wskazał, że dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu
[...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...]. W myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy). Kwestię zaś budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego regulowało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2001 r.
w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. z 2001 r., Nr 66, poz. 676).
Minister ustalił, na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], iż grunt oznaczony jako działka nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, ani [...] S.A.
Natomiast kwestią sporną jest to czy znajdujące się na spornej działce urządzenia stanowią infrastrukturę kolejową będące we władaniu [...] S.A.
W tym zakresie Minister zwrócił uwagę, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty przedłożone przez [...] m. in. wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...] lutego 2019 r., wydruk z księgi wieczystej nr [...] z dnia
[...] kwietnia 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący działki nr [...],
a także oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2019 r. Pani A. S. - Dyrektora Oddziału i Pana D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. [...], nie świadcząc o tym, iż sporny grunt w dniu [...] lutego 2003 r. był zajęty pod linie kolejową oraz pozostawał we władaniu [...].
Ponadto, organ podniósł, że Wojewoda [...] dwukrotnie występował z wezwaniem do [...] S.A. o przedłożenie dokumentów potwierdzających przesłankę posiadania przez wnioskodawcę przedmiotowego gruntu w dacie [...] lutego 2003 r., wraz z informacją kiedy znajdujące się na niej urządzenia infrastruktury kolejowej zostały wybudowane oraz czy linia [...] - [...] jest linią kolejową czynną. Minister zauważył, ze wnioskodawca nie odpowiedział na żadne wezwanie organu I instancji.
Końcowo Minister Rozwoju uznał, że wobec braku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", decyzja Wojewody [...] z [...] października 2019 r. jest prawidłowa.
Skargę na powyższą decyzję Minister Rozwoju z [...] lutego 2020 r., wywiodły [...] S.A., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju. Pełnomocnik skarżącej wniósł również o zasądzenie od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż [...] S.A. nie przedłożyła
w niniejszym postępowaniu dowodów pozwalających stwierdzić, iż [...] S.A. było posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 roku oraz przez błędne uznanie, iż oświadczenie osób reprezentujących wnioskodawcę/skarżącą nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] S.A. w tej dacie;
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny tj. poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że:
- sporna nieruchomość nie pozostawała w dniu [...] lutego 2003 r. roku we władaniu [...] S.A.,
- nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], co w pełni koresponduje z oznaczeniem działki nr [...] w rejestrze gruntów jako terenu kolejowego,
- data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia;
3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;
4) art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności przez Skarb Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego przez [...] S.A.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy błędnie ograniczyły własne działania jedynie do wystąpienia do samego wnioskodawcy, przyjmując, iż dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy możliwe są do pozyskania tylko u wnioskodawcy, czyli [...]. W ocenie pełnomocnika skarżącej organy powinny poczynić ustalenia z urzędu w zakresie tego, od kiedy nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem jest terenem kolejowym.
W ocenie strony skarżącej organy niesłusznie odmówiły mocy dowodowej, a co za tym idzie wiarygodności dokumentowi w postaci oświadczenia przedstawicieli [...] S.A.
z [...] kwietnia 2019 roku, w którym jednoznacznie stwierdzono, że przedmiotowa działka była w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...].[...] przedłożyła bowiem szereg dowodów, które w jej ocenie, pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej zgodnie z wnioskiem skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U.
z 201 r., poz. 710 ze zm., dalej również jako ustawa komercjalizacyjna). Zgodnie z brzmieniem art. 37a ww. ustawy, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Do gruntów,
o których mowa w ust. 1, [...] S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach (art. 37a ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej). Cytowany powyżej przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez [...] SA prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:
1) zagospodarowanie w dniu [...] lutego 2003 r. gruntu infrastrukturą techniczną która stanowi linię kolejową;
2) władanie gruntem w tej dacie przez [...] SA oraz;
3) nie przysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub [...] SA prawa własności do tego gruntu.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że przedmiotowa działka gruntu w dacie [...] lutego 2003 r. nie była Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A., stanowiła bowiem własność prywatną – należała do osób fizycznych, tj.: D. Z. i D.Z., co wynika z wpisów w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu. Niekwestionowane jest również to, że [...] nie legitymuje się żadnym dokumentem o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej.
Kwestią, która w niniejszej sprawie jest sporna jest z kolei to czy przedmioty grunt
w dacie [...] lutego 2003 r. znajdował się we władaniu [...]. Powyższe ustalenie dla niniejszej sprawy ma zasadnicze znaczenie z uwagi na to, że stanowi przesłankę niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz [...] oraz prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w trybie art. 37a ww. ustawy komercjalizacyjnej.
W ocenie organu, samo oświadczenie [...] S.A. z [...] kwietnia 2019 r., zgodnie z którym działka nr [...], była w dniu [...] lutego 2003 r.
we władaniu [...], przy jednoczesnym braku dostatecznego wykazania istnienia w dniu [...] lutego 2003 r. na przedmiotowej działce gruntu linii kolejowej, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż grunt ten pozostawał
we władaniu [...]. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, organ I instancji podejmował dodatkowe czynności mające na celu uzyskanie materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przebiegu linii kolejowej na działce numer [...], a także jakie dokładnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na wskazanej powyżej nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. Wobec braku reakcji ze strony [...] organ I instancji uznał, że nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż przedmiotowy grunt zajęty był pod linię kolejową i wydał decyzję odmowną. Minister Rozwoju, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, podzielił argumentację organ I instancji i utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] października 2019 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe.
W ocenie Sądu, nie ma racji skarżąca spółka, że to organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powoływanych przez nią okoliczności. Wbrew stanowisku strony skarżącej, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał nie na organie, lecz na skarżącej. Owszem, zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Jest niewątpliwe, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny
z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednak po noweli art. 7 k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., strona nie może pozostać bierna w zbieraniu materiału dowodowego (patrz: Wojciech Chróścielewski "Zmiany
w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", ZNSA 2011/4/, s. 11-12, oraz por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1631/19, LEX nr 3041375). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie
w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1830/11, CBOSA; z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1203/15, Lex nr 2348966 oraz z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18, Lex nr 2690526). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do poszukiwania materiału dowodowego dotyczącego ustalenia przebiegu linii kolejowej nr [...][...] – [...] na spornej działce nr [...] czy szczegółów istniejącej na tym gruncie infrastruktury kolejowej, w innym miejscu jak tylko u wnioskodawcy, czyli [...]. Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że w powyższym zakresie organy winny wystąpić do Starostwa Powiatowego w [...]. W ocenie Sądu, Starostwo nie posiada w tym zakresie żadnych wiadomości, ponieważ nie jest, i nigdy nie było zarządcą linii kolejowej nr [...]. Z istoty zarządzania infrastrukturą kolejową wynikają bowiem określone powinności związane z utrzymywania eksploatowanych linii kolejowych, co w ocenie Sądu, uzasadnia w realiach niniejszej sprawy poszukiwanie właśnie u [...] stosownych informacji na temat elementów infrastruktury kolejowej zlokalizowanej na działce nr [...].
Sąd chciałby zwrócić uwagę, że niewątpliwie obowiązkiem skarżącej w niniejszej sprawie było, zanim wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości fakt władania przez [...] spornym gruntem w dacie [...] lutego 2003 r. Tymczasem [...] przedstawiła dokumenty wykazujące stan istniejący na datę o wiele późniejszą, niż relewantna data [...] lutego 2003 r., przedstawiły bowiem wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej według stanu na dzień [...] lutego 2019 r., jak też wydruk
z księgi wieczystej nr [...] według stanu na dzień [...] kwietnia 2019 r. Zauważyć należy przy tym, że przedstawiony przez [...] wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący działki nr [...] nie jest opatrzony żadną datą, nie może zatem potwierdzać, zdaniem Sądu, istnienia na spornym gruncie w dacie [...] lutego 2003 r. wyszczególnionych w nim: rowu odwadniającego, skarpy oraz podtorza. W powyższym zakresie Sąd akceptuję w całości ustalenia organu. Z kolei, sama treść oświadczenia z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. [...], nie świadczy o tym, jak słusznie wskazał organ, iż sporny grunt oznaczony jako działka nr [...], w dniu [...] lutego 2003 r. był we władaniu [...].
Co równie istotne w tej sprawie, nawet gdy organ I instancji dwukrotnie zwracał się
z prośbą do [...] o wyjaśnienie powstałych w sprawie wątpliwości, w tym związanych
z brakiem infrastruktury kolejowej na przedmiotowym gruncie (brak wybudowania na spornym gruncie drugiego toru linii kolejowej [...] – [...]), i przedstawienie właściwych dokumentów potwierdzających fakt posiadania spornego gruntu przez [...] w dacie [...] lutego 2003 r. (pisma z [...] czerwca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r.), [...] ani razu nie uznały za stosowane udzielnie odpowiedzi na ww. pisma organu, choć niewątpliwie leżało to w ich interesie jako strony postępowania.
Sąd zwraca także uwagę, że po odzyskaniu przez Polskę niepodległości weszła w życie ustawa z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych
i o organizacji urzędów kolejowych (Dz. U. Nr 57, poz. 580). Następnie 28 września 1926 r. weszły w życie:
1) rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. w sprawie ustanowienia urzędu Ministra Komunikacji (Dz. U. Nr 97, poz. 567);
2) rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 97, poz. 568).
Z art. 4 tego ostatniego rozporządzenia wynikało, że przedsiębiorstwo "[...]" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy.
Dnia 2 grudnia 1930 r. zmieniony został art. 2 tego ostatniego rozporządzenia, na mocy art. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r.
o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 82, poz. 641). Do art. 2 dodano nowy ustęp w brzmieniu: "organom przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" służą wszystkie publiczno-prawne uprawnienia dotychczasowego państwowego zarządu kolejowego". Ze zmiany tej wynika, że organy przedsiębiorstwa państwowego [...] zastąpiły państwowe jednostki organizacyjne - zarządy kolejowe, funkcjonujące dotychczas w strukturach administracji kolejowej.
Z dniem 3 sierpnia 1948 r., na mocy art. 1 pkt 19 dekretu z dnia 28 lipca 1948 r.
o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r.
o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 36, poz. 255), zarząd powierniczy stał się zarządem.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji
z dnia 5 grudnia 1930 r. (Dz.U. R.P. Nr 97, poz. 568), a następnie i art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu jednolitym, ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 12 sierpnia 1948 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy, który następnie uległ przekształceniu w zarząd poprzez skreślenie użytego w tekście przedwojennym słowa "powierniczy". Jednakże na mocy art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy
z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. Nr 54, poz. 311) utraciło moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", a skutek ten – zgodnie z art. 47 tej ustawy następował
z dniem jej ogłoszenia, tj. z dniem 8 grudnia 1960 r. Ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała żadnych postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów z czego – uznając koncepcję racjonalnego ustawodawcy - wyprowadzić należy wniosek, że nie było intencją ustawodawczą utrzymanie tego prawa.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. przez ustawę z 1960 r., było m.in. to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...]. [...] utraciły tym samym 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex ege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania
i eksploatacji kolei użytku publicznego". Oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania [...] zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta z 1926 r. po zmianach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedsiębiorstwo [...], jako wykonawca narodowego planu gospodarczego, mogło więc po 1960 r. – wobec uchylenia przez ustawę o kolejach z 1960 r. rozporządzenia RP z dnia
24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, a co za tym idzie upadku podstawy prawnej dotychczasowego zarządu nieruchomościami - uzyskać grunt w zarząd i użytkowanie, występując ze stosownym wnioskiem i uzyskując prawem przewidziany dowód powstania zarządu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego.
Jak wskazał z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, pełna wykładnia – językowa, systemowa i celowościowa - art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.
o kolejach prowadzi do wniosku, zgodnie z którym 8 grudnia 1960 r. odpadła podstawa normatywna prawa zarządu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Wykładnia językowa przepisu stanowiącego, że "traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" nie pozostawia wątpliwości, że z chwilą wejścia w życie ustawy
z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach podstawy normatywne prawa zarządu przedsiębiorstwa [...] (które to prawo wynikało ex lege) przestały istnieć, skoro utraciły moc przepisy, w których podstawy te były zawarte, a zatem od tego momentu przedsiębiorstwo [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Przedsiębiorstwo [...]chcąc powołać się na prawo zarządu po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach powinno udokumentować tego rodzaju tytuł prawny do nieruchomości powołując się na zdarzenia, które po tej dacie stanowiły w polskim porządku prawnym podstawę uzyskania prawa zarządu, tj. decyzję administracyjną właściwego organu lub umowę.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że [...] nie legitymowało się żadnym prawem do przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dacie [...] lutego 2003 r. Z dniem [...] grudnia 1960 r. [...] utraciło bowiem prawo zarządu (kolejowego) do przedmiotowego gruntu.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że [...] nie wykazały faktu władania przedmiotową nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r., co uniemożliwiło przyznanie [...], na podstawie art. 37a ustawy komercjalizacyjnej, prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...].
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ przeprowadził postępowanie i rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, zgodnie z wymogami art. 6, 7, 75, 77 i 80 k.p.a. Nie sposób bowiem podzielić zdania skarżącej, że organ dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Pełna ocena materiału dowodowego, dokonana przez organ, znalazła następnie odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia – w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za niezasadny także zarzut skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy komercjalizacyjnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.