I SA/Wa 843/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-07-04
NSAnieruchomościWysokawsa
uwłaszczenieprawo wieczystego użytkowaniagospodarka nieruchomościamizarząd nieruchomościądowodynieruchomości Skarbu Państwaprzedsiębiorstwo państwowesądy administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając brak wystarczających dowodów na jego zarząd w kluczowym dniu.

Spółka S.A. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję odmawiającą, wskazując na brak dowodów na zarząd gruntem w tym dniu. Skarżąca argumentowała, że decyzja o naliczeniu opłat rocznych stanowiła dowód zarządu, jednak sąd administracyjny uznał, że nie jest to wystarczający dowód bez wskazania podstawy prawnej ustanowienia zarządu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r. Kluczową kwestią sporną było wykazanie, że przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca opierała swoje roszczenie m.in. na decyzji o naliczeniu opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu z 1986 r. Sąd, powołując się na utrwalone orzecznictwo, w tym wyroki Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że sama decyzja o naliczeniu opłat nie jest wystarczającym dowodem istnienia prawa zarządu, jeśli nie wskazuje jednoznacznie na podstawę prawną jego ustanowienia lub nie odwołuje się do zaginionej decyzji ustanawiającej zarząd. Ponieważ skarżąca nie przedstawiła innych dokumentów wymaganych przepisami (np. decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd), sąd uznał, że nie wykazała przesłanek do uwłaszczenia, a tym samym zaskarżona decyzja Ministra jest zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o naliczeniu opłat nie jest wystarczającym dowodem istnienia prawa zarządu, jeśli nie wskazuje jednoznacznie na podstawę prawną jego ustanowienia lub nie odwołuje się do zaginionej decyzji ustanawiającej zarząd.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TK i NSA, zgodnie z którym decyzja o naliczeniu opłat może być podstawą stwierdzenia zarządu tylko wyjątkowo, gdy odnosi się do zaginionej decyzji ustanawiającej prawo, a sama decyzja o opłatach jednoznacznie wskazuje tytuł ich wnoszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 200 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie w tym dniu.

Pomocnicze

rozp. RM z 10.02.1998 § § 4 ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu

Wskazuje dokumenty, na podstawie których można stwierdzić istnienie prawa zarządu, w tym decyzję o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

u.g.g.i.w. art. 38 § ust. 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Określała dowody potwierdzające istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o naliczeniu opłat rocznych nie jest wystarczającym dowodem istnienia prawa zarządu bez wskazania podstawy prawnej lub odwołania do zaginionej decyzji ustanawiającej zarząd. Brak przedstawienia przez skarżącą dokumentów wymaganych przepisami (np. decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd) uniemożliwia stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej oparta na decyzji o naliczeniu opłat jako dowodzie zarządu. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 75 § 1 kpa) poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i brak podjęcia niezbędnych działań. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozp. RM z 10.02.1998 r.) poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa.

Godne uwagi sformułowania

Zarząd był prawną formą władania. Sam więc fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, tego prawa nie kreował. Istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

Skład orzekający

Monika Sawa

sędzia

Nina Beczek

asesor / sprawozdawca

Przemysław Żmich

sędzia / przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie, że samo korzystanie z nieruchomości lub decyzja o naliczeniu opłat nie stanowi dowodu zarządu w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury uwłaszczeniowej z 1990 r. i wymaga ścisłego udokumentowania prawa zarządu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych i wymaga precyzyjnego dowodzenia prawa zarządu, co jest istotne dla wielu podmiotów gospodarczych z przeszłością w PRL.

Czy decyzja o opłatach za grunt wystarczy do uwłaszczenia? Sąd wyjaśnia kluczowe dowody.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 843/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Sawa
Nina Beczek /sprawozdawca/
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 lutego 2023 r. nr DO-II.7610.15.2023.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z 9 lutego 2023 r. nr DO-II.7610.15.2023.JL utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 16 grudnia 2022 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu w udziale 1/28 części działki nr [...] o pow. 1162 m2, zabudowanej kompleksem garaży, położonej w [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) i podniósł, że na podstawie treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości organ wojewódzki prawidłowo ustalił, że jej właścicielem w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawał Skarb Państwa, którego prawo własności zostało ujawnione na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału [...] Cywilnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt [...] Ns [...] o zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (z podziału której powstała działka nr [...]). Powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości organu odwoławczego i nie jest również kwestionowana przez skarżącą. Sporne natomiast pozostaje czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Minister przywołał treść art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. i wskazał, że zarząd nieruchomością był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać.
Minister wskazał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.).
Organ podniósł, że prawo zarządu do przedmiotowego gruntu wnioskodawczyni wywodzi z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 5 kwietnia 1986 r., nr [...] dotyczącej naliczenia [...] w [...] opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu obejmującego m.in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], z której podziału powstała następnie działka nr [...], stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania.
Wskazana decyzja nie potwierdza jednak, w ocenie organu, istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Powyższe stanowisko o wartości dowodowej decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu potwierdzają również liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Z orzeczeń tych wynika, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zatem, w przypadku wywodzenia prawa zarządu z decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomością, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.
W ocenie Ministra, treść decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 5 kwietnia 1986 r. nie wskazuje natomiast na podstawie jakiego dokumentu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] w [...]. Wskazał, że z uwagi na powyższe, organ I instancji wystąpił pismem z 6 grudnia 2021 r. do wnioskodawczyni i Prezydenta Miasta [...] o udzielenie informacji czy powyższa decyzja z 5 kwietnia 1986 r. była poprzedzona przekazaniem przedmiotowego gruntu w zarząd w formie prawem przewidzianej. Na pismo to [...] S.A. nie udzieliła odpowiedzi, mimo jego skutecznego doręczenia. Natomiast Prezydent podał, że w Urzędzie nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających przekazanie na rzecz [...] przedmiotowego gruntu w użytkowanie lub zarząd w formie prawem przewidzianej.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że [...] nie posiada dowodów na potwierdzenie istnienia prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., aby uzyskać decyzję uwłaszczeniową.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra wniosły [...] S.A. w [...], zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 i art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b) art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2) prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] z siedzibą w [...], co winno doprowadzić do przyjęcia, że [...] nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z jej wnioskiem, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zaskarżonej decyzji nie zawarto uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, że organ podjął w sprawie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, jak również dokonał właściwej oceny w zakresie niespełnienia jednej z przesłanek warunkujących zastosowanie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem skarżącej, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie [...]. Świadczy o tym złożona do wniosku o stwierdzenie nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 5 kwietnia 1986 r. o ustaleniu opłaty z tytułu użytkowania gruntu.
Ponadto, skarżąca podniosła, że to na organie ciążył obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy. Był on zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tak aby na jego podstawie możliwe było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zrealizowano wszystkie pozytywne przesłanki uwłaszczenia. Powyższe obejmuje ustalenie choćby tego czy grunt był w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego (poprzednika prawnego skarżącej) według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak też ewentualnego wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero bowiem rozważenie wszystkich aspektów uwłaszczenia umożliwia należyte rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zatem wydanie decyzji w powołanym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy objęta wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa oraz wnioskodawca legitymował się w tym dniu prawem zarządu do tej nieruchomości.
W sprawie nie jest przez skarżącą kwestionowane, że sporny grunt objęty zaskarżoną decyzją stanowił własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystych nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, w której prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału [...] Cywilnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt [...] Ns [...] o zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (z podziału której powstała sporna działka nr [...]). Spór dotyczy natomiast tego czy przedmiotowy grunt pozostawał w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...].
Jak trafnie zauważył organ odwoławczy zarząd był prawną formą władania. Sam więc fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, tego prawa nie kreował. Decydujące znaczenie miały natomiast w tym zakresie dzień wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. dzień 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca w tym czasie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie prawa zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.
W kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". W myśl § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów.
W niniejszej sprawie, pomimo wezwania skarżącej przez organ I instancji pismem z 6 grudnia 2021 r. do udzielenia informacji czy decyzja z 5 kwietnia 1986 r. była poprzedzona przekazaniem przedmiotowego gruntu w zarząd w formie prawem przewidzianej, skarżąca nie wylegitymowała się w odniesieniu do spornego gruntu ani decyzją, ani umową, ani żadnym z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie czy użytkowaniu. Nieprzedstawienie przez skarżącą powołanych dokumentów ma dla rozstrzygnięcia sprawy o uwłaszczenie decydujące znaczenie. O zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy bowiem samo przeznaczenie gruntu lub jego wykorzystywanie pod infrastrukturę kolejową. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)". W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu z mocy prawa.
Prawidłowo zatem uznał organ odwoławczy, że za dowód przesądzający o istnieniu prawa zarządu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. do przedmiotowego gruntu nie można uznać przedłożonej przez skarżącą decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 5 kwietnia 1986 r. dotyczącej naliczenia [...] w [...] opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu. W ugruntowanym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się bowiem, że decyzja o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu. Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt U 10/00 (OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) stwierdził, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w powyższym zakresie oznaczałoby niezgodność tego aktu z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji. W wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07 Naczelny Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy uznać za prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się również, że w odniesieniu do udokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych niż dokumenty środków dowodowych, dowody te mogłyby potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wówczas, gdyby nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Oznacza to, że wnioskodawca uwłaszczenia powinien wykazać, że miał w swojej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły czy uległy zniszczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09). Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby przedsiębiorstwo [...] dysponowało indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowych gruntów, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd bądź użytkowanie i na taki akt nie powołuje się również skarżąca, to zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie potwierdzenia uwłaszczenia [...] na spornym gruncie odpowiada prawu. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Podkreślić trzeba, że ten ostatni przepis wśród dokumentów potwierdzających dotychczasowe prawo zarządu nieruchomością wskazuje decyzję o przekazaniu nieruchomości w zarząd. Takiej zaś decyzji skarżąca w niniejszej sprawie nie przedłożyła.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zarzucanych w skardze przepisów postępowania. Analiza akt sprawy potwierdza, że jej stan faktyczny w kwestiach kluczowych z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo. Dowody zaś, na podstawie których ten stan ustalono, organy oceniły w sposób niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 kpa. Z tych przyczyn niezasadny okazał się zarzut naruszenia powołanej normy, a także art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. Poza polemiką ze stanowiskiem organu skarżąca nie wskazała bowiem na żadne inne dowody, których ewentualne przeprowadzenie mogłoby doprowadzić do odmiennych wniosków niż poczynione przez organy. Stąd również zarzut naruszenia art. 75 § 1 kpa nie zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że na gruncie rozpoznawanej sprawy ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia przesłanek wynikających z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami spoczywał również na inicjującej przedmiotowe postępowanie Spółce. To bowiem skarżąca, jako następczyni prawna przedsiębiorstwa państwowego [...], powinna mieć najpełniejszą wiedzę o nieruchomościach będących w zarządzie [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Przez to powinna ona posiadać realną możliwość wykazania, że przedmiotowy grunt pozostawał we wspomnianej dacie w zarządzie jej poprzednika prawnego. Wprawdzie, jak trafnie dostrzegł Minister, organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), nie oznacza to jednak, że skarżąca miała w tym postępowaniu pozostawać bierna. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, normujących postępowanie dowodowe, nie można bowiem wywodzić, że organy zobowiązane są w nieskończoność poszukiwać dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona ich nie przedkłada. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17).
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).
Jednocześnie Sąd wskazuje, że wszystkie powołane orzeczenia NSA w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI