I SA/Wa 841/23

I SA/Wa 841/23 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 45/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 58 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na czynność Zespołu Interdyscyplinarnego [...] w [...] w przedmiocie prowadzenia procedury "Niebieska Karta" postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz G. S. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 9 marca 2023 r. G. S. (dalej: Skarżący"), reprezentowany przez adw. B. N., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na czynność Zespołu Interdyscyplinarny [...] w [...] (dalej: "Zespół Interdyscyplinarny") w przedmiocie prowadzenia procedury "Niebieska Karta". Zarzucił naruszenie art. 9 c ust. 4 w związku z ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1249) dalej: "ustawa", poprzez odmowę dostępu do akt sprawy oraz udzielenia informacji dot. Skarżącego w związku z wszczętą, a następnie zakończoną procedurą Niebieskiej Karty, podczas gdy zgodnie z powołaną ustawą podejrzany o stosowanie przemocy ma prawo wglądu do akt procedury niebieskiej karty, nadto akta powinny zawierać protokół kończący procedurę podpisany przez przewodniczącego grupy roboczej. W ww. protokole powinna znaleźć się data rozpoczęcia i zakończenia procedury oraz opis podjętych działań. Wniósł o kontrolę legalności procedury zamknięcia Niebieskiej Karty, odmowy udostępnienia dokumentacji procedury Niebieskiej Karty oraz uchylenie zaskarżonego aktu/czynności z 10 lutego 2023 r. w całości i orzeczenie o uprawnieniu Skarżącego do wglądu w akta sprawy procedury Niebieskiej Karty prowadzonej wobec niego przez Zespół Interdyscyplinarny - w szczególności protokołu kończącego procedurę podpisanego przez przewodniczącego grupy roboczej wraz z datą rozpoczęcia i zakończenia procedury oraz opisu podjętych działań. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę wskazano, że udostępnienie Skarżącemu dostępu do akt sprawy w zakresie przez niego wskazanym, w tym protokołu kończącego postępowanie byłoby działaniem oczywiście contra legem skutkując udostępnieniem danych osób dotkniętych przemocą oraz zgłaszających przemoc. Podano, że kwestią ocenną jest spełnienie przesłanki zagrożenia życia, zdrowia czy bezpieczeństwa w wyniku takiego udostępnienia. Stwierdzono, że Zespół Interdyscyplinarny zajmuje stanowisko, zgodnie z którym sytuacje przemocowe w rodzinie mogą niemal zawsze eskalować w wyniku uzyskania przez osobę, o której mowa w art. 9c ust. 1 pkt 3 ustawy danych innych zaangażowanych osób. Podkreślając, że w tym konkretnym przypadku również istnieje takie ryzyko. Równocześnie zaznaczono, że Skarżący otrzymał wszelkie dotyczące wyłącznie jego informacje oraz dokumenty zgromadzone i wytworzone w procedurze Niebieskiej Karty. Wobec tego wniesiono o odrzucenie jako niedopuszczalnej lub oddalenie jako bezzasadnej przedmiotowej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) dalej: "k.p.a.", a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.)
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność Zespołu Interdyscyplinarnego w przedmiocie prowadzenia procedury "Niebieska Karta".
Zespół Interdyscyplinarny stanowi kolegialny organ administracyjny w znaczeniu funkcjonalnym, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Został on powołany na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, każda gmina ma obowiązek jego powołania, a ustawodawca wskazał organ, który go powołuje (art. 9a ust. 2). W ustawie określono organ (rada gminy), który w drodze uchwały, określa tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania (art. 9a ust. 10), określono skład zespołu interdyscyplinarnego – zarówno obligatoryjny (art. 9a ust. 3 i 4), jak i fakultatywny (art. 9a ust. 5). Zespół interdyscyplinarny podejmuje działania przewidziane w ustawie i w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury "Niebieskie Karty" oraz wzorów formularzy "Niebieska Karta" (Dz. U. z 2011 r., Nr 209 poz. 1245), a więc w zakresie administracji publicznej. W myśl art. 9b ust. 1 ustawy, zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie.
Powyższa ocena nie prowadzi jednak jeszcze do uznania, że czynności takiego organu podlegają kontroli sądów administracyjnych, a więc mieszczą się w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Analiza kompetencji, powierzonych zespołowi interdyscyplinarnemu, wynikających z ustawy i ww. rozporządzenia wskazuje bowiem, że ograniczają się one wyłącznie do funkcji integrujących, koordynacyjnych i organizujących współdziałanie podmiotów, o których mowa w art. 9a ust. 3 i 5 oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (art. 9b ust. 2). Ustawodawca nie powierzył zespołowi interdyscyplinarnemu żadnych kompetencji władczych – w szczególności prawa do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Wszystkie działania podejmowane przez zespół interdyscyplinarny należą do sfery działań prawnych niewładczych i nie zmierzają wprost do wywołania skutków prawnych. Zespół interdyscyplinarny nie stanowi wyodrębnionego organu, któremu przyznano szczególne kompetencje do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym. Stanowi on płaszczyznę współpracy przedstawicieli różnych organów i organizacji, mającą umożliwić sprawne i kompleksowe podejmowanie działań przez członków wchodzących w jego skład, a działających w zakresie właściwych im obowiązków zawodowych lub służbowych. Gdyby natomiast ustawodawca zamierzał przyznać temu podmiotowi prawo do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym, to wprost uregulowałby to w stosownym akcie prawnym.
Podkreślenia wymaga, że czynności podejmowane przez zespół interdyscyplinarny nie kształtują bezpośrednio uprawnień lub obowiązków członków rodzin dotkniętych przemocą ani osób podejrzewanych o stosownie takiej przemocy. Mówiąc wprost, wszczęcie procedury "Niebieskiej Karty" oraz jej wydanie nie kreują żadnego stosunku administracyjnego, a więc nie powodują powstania bezpośrednich uprawnień lub obowiązków osób objętych tą procedurą. Nawet bowiem zebranie w trakcie prowadzenia procedury "Niebieskiej Karty" dokumentacji, która może stać się materiałem dowodowym w innych postępowaniach, nie zwalnia organów lub sądów od ich oceny jako środka dowodowego w ramach prowadzonych przez nie postępowań.
W nawiązaniu do wymienionego w skardze postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 87/17 stwierdzić należy, że wyrażony w nim pogląd o możliwości poddania kontroli działania zespołu interdyscyplinarnego nie był wiążący w niniejszej sprawie.
W skardze Skarżący wskazał, że jako stronie prowadzonego postępowania, przysługuje mu prawo do uzyskania wyczerpujących informacji na temat prowadzonego postępowania wobec jego osoby oraz podstaw faktycznych podejmowanych działań oraz, że wszczęcie procedury Niebieskiej Karty wiąże się z określonymi następstwami, kreując pośrednio sytuację prawną osób w niej uczestniczących.
Odnosząc się do ww. twierdzeń, Sąd stwierdza, że przepis art. 9 c ust. 5 ustawy mówi wprost, że osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 3 (osoby podejrzane o stosowanie przemocy), mają dostęp do dokumentacji, z wyłączeniem dostępu do dokumentacji zawierającej dane osób dotkniętych przemocą w rodzinie oraz osób zgłaszających podejrzenie stosowania przemocy w rodzinie, których udostępnienie mogłoby spowodować zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osób dotkniętych przemocą w rodzinie lub osób zgłaszających podejrzenie stosowania przemocy w rodzinie, w szczególności z wyłączeniem dostępu do: (1) formularzy "Niebieska Karta" zawierających dane osób dotkniętych przemocą w rodzinie; (2) protokołów z posiedzeń zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych, chyba że dotyczą wyłącznie działań podejmowanych wobec osób, co do których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, oraz osób stosujących przemoc w rodzinie; (3) notatek i dokumentów wytworzonych przy realizacji zadań, o których mowa w art. 9b, chyba że dokumenty te dotyczą wyłącznie działań podejmowanych wobec osób, co do których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, oraz osób stosujących przemoc w rodzinie; (4) innych dokumentów zgromadzonych przy realizacji zadań, o których mowa w art. 9b, których udostępnienie mogłoby spowodować zagrożenie życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osób dotkniętych przemocą w rodzinie lub osób zgłaszających podejrzenie stosowania przemocy w rodzinie. Podkreślenia wymaga, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie "mają dostęp" nie jest równoznaczne z udostępnianiem akt w rozumieniu art. 73 k.p.a., które obejmuje prawo strony do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Procedura "Niebieskiej Karty" nie stanowi postępowania administracyjnego. Z tych względów dokumentacja z realizacji procedury "Niebieskiej Karty" nie podlega udostępnieniu przykładowo w trybie dostępu do informacji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 14 października 2014 r., IV SAB/Wr 166/14). A zatem należy przyjąć, że udostępnienie dokumentacji osobie stosującej przemoc lub podejrzanej o jej stosowanie, może polegać, np. na umożliwieniu przejrzenia ww. dokumentacji w siedzibie zespołu i to wyłącznie w zakresie, w jakim obejmuje ona zagadnienia będące realizacją zadań, o których mowa w art. 9b ustawy.
Podejmując czynności w ramach procedury, nawet po jej zakończeniu, zawsze należy dokonywać ze szczególną ostrożnością, nie tracąc z pola widzenia ochrony życia, zdrowia lub bezpieczeństwa osób dotkniętych przemocą w rodzinie lub osób zgłaszających podejrzenie stosowania przemocy w rodzinie.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego, orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.