I SA/WA 1419/23
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki domagającej się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając brak wystarczających dowodów na jego zarząd w kluczowym dniu.
Spółka [...] S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju i Technologii utrzymującą w mocy odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu. Skarżąca wywodziła swoje prawo z decyzji o naliczeniu opłat za zarząd z 1987 r. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko organu, uznał, że decyzja ta nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., zgodnie z wymogami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia wykonawczego. Brak było innych dokumentów potwierdzających zarząd, co skutkowało oddaleniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r. Skarżąca domagała się uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że grunt znajdował się w jej zarządzie w kluczowym dniu. Jako dowód przedstawiła decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 1987 r. dotyczącą naliczenia opłat za zarząd. Minister Rozwoju i Technologii, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznali, że decyzja o naliczeniu opłat nie jest wystarczającym dowodem na istnienie prawa zarządu, zwłaszcza gdy nie powołuje się na pierwotną decyzję o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, brak jest podstaw do domniemywania zarządu, a prawo to musi być udokumentowane zgodnie z przepisami. Ponieważ skarżąca nie przedstawiła innych wymaganych dokumentów (decyzji, umowy, protokołu zdawczo-odbiorczego), sąd oddalił skargę jako niezasadną, stwierdzając brak naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nie jest wystarczającym dowodem, jeśli nie wskazuje jednoznacznie tytułu prawnego ich wnoszenia lub nie powołuje się na pierwotną decyzję o ustanowieniu prawa zarządu, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym decyzja o naliczeniu opłat może być podstawą stwierdzenia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy jest wydana w nawiązaniu do zaginionej lub zniszczonej decyzji ustanawiającej to prawo. Brak takich odniesień w decyzji z 1987 r. uniemożliwia jej uznanie za dowód.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 200 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Warunkiem stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa jest posiadanie przez wnioskodawcę w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa.
Pomocnicze
rozp. RM z 10.02.1998 art. 4 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Wskazuje dokumenty, na podstawie których stwierdza się istnienie prawa zarządu, w tym decyzję o przekazaniu nieruchomości w zarząd.
rozp. RM z 10.02.1998 art. 4 § ust. 1 pkt 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Dotyczy możliwości stwierdzenia zarządu na podstawie decyzji o naliczeniu opłat, ale z zastrzeżeniem, że musi ona nawiązywać do pierwotnej decyzji o ustanowieniu prawa.
u.g.g.i.w. art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określała dowody potwierdzające istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej w okresie obowiązywania ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., jeśli nie powołuje się na pierwotną decyzję o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozp. RM z 10.02.1998 r.) poprzez odmowę stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia § 4 ust. 1 pkt 6 rozp. RM z 10.02.1998 r. poprzez uznanie, że decyzja o naliczeniu opłat może stanowić podstawę stwierdzenia zarządu tylko wyjątkowo.
Godne uwagi sformułowania
zarząd był prawną formą władania. Sam więc fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, tego prawa nie kreował. istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący
Gabriela Nowak
sędzia
Nina Beczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Utrwalenie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii dowodów wymaganych do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, w szczególności znaczenia decyzji o naliczeniu opłat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia państwowych osób prawnych na podstawie przepisów obowiązujących w 1990 r. i wymaga ścisłego udokumentowania prawa zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia uwłaszczenia i prawa własności, ale opiera się na szczegółowej analizie dowodów i przepisów wykonawczych, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie niż dla szerokiej publiczności.
“Czy decyzja o opłatach za grunt wystarczy do uwłaszczenia? Sąd wyjaśnia kluczowe wymogi dowodowe.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 1419/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-12-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak Monika Sawa /przewodniczący/ Nina Beczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr DO-II.7610.55.2023.BK w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. Uzasadnienie Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w W., decyzją z 5 kwietnia 2023 r. nr DO-II.7610.55.2023.BK utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 28 lutego 2023 r., nr NWIV.752.125.1.2016 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb Dz. [...], obejmującego działki: nr [...] o pow. [...] m2, k.m., KW nr [...] Tom 8 Karta 320 i nr [...] o pow. [...] m2, KW nr [...] zapisane w wyżej wskazanych księgach wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w [...] XI Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) i podniósł, że na podstawie treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] oraz księgi wieczystej nr [...] Tom 8 Karta 320 prowadzonej dla działki nr [...], organ wojewódzki prawidłowo ustalił, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności do przedmiotowych działek przysługiwało Skarbowi Państwa, które zostało wpisane na podstawie umowy zamiany nieruchomości z 3 lipca 1961 r. oraz wniosku z 3 października 1967 r. nr dz. KW [...], postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z 4 sierpnia 1948 r., sygn. akt [...] i umowy zamiany nieruchomości z 13 lutego 1959 r. karta akt 4-5 w KW nr [...]. Powyższa okoliczność nie budzi wątpliwości organu odwoławczego i nie jest również kwestionowana przez skarżącą. Sporne natomiast pozostaje czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Minister przywołał treść art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. i wskazał, że zarząd nieruchomością był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Minister wskazał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Organ podniósł, że prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wnioskodawczyni wywodzi z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 18 grudnia 1987 r., nr G.09.8222/3/21/87/Opł dotyczącej naliczenia [...] Dyrekcji Okręgowej [...] w [...] opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu państwowego obejmującego nieruchomość stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania. Wskazana decyzja nie potwierdza jednak, w ocenie organu, istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Powyższe stanowisko o wartości dowodowej decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu potwierdzają również liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Z orzeczeń tych wynika, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zatem, w przypadku wywodzenia prawa zarządu z decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomością, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Treść decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 18 grudnia 1987 r., w ocenie Ministra, nie wskazuje natomiast na podstawie jakiego dokumentu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] w W. Wskazał, że wnioskodawczyni pismem z 6 września 2016 r. poinformowała, że jest w posiadaniu jedynie powyższej decyzji o ustaleniu opłaty za zarząd. Z uwagi na powyższe, organ I instancji wystąpił pismem z 3 lutego 2023 r. do Prezydenta Miasta [...] o udzielenie informacji czy [...] w W. legitymowały się dokumentami o przekazaniu przedmiotowego gruntu w użytkowanie/zarząd w formie prawem przewidzianej. W odpowiedzi na to pismo Prezydent poinformował, że brak jest dokumentu dotyczącego przekazania przedmiotowych działek w użytkowanie, o jakim mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że [...] nie posiada dowodów na potwierdzenie istnienia prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., aby uzyskać decyzję uwłaszczeniową. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra wniosły [...] S.A. z siedzibą w W., zarzucając jej naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 i art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) prawa materialnego, tj. a) art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwa państwowego [...] w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, b) § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez uznanie, że wykazanie zarządu przy pomocy dokumentów w postaci decyzji dotyczących naliczenia opłat za zarząd gruntem może stanowić podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wyłącznie wyjątkowo i tylko wtedy, gdy spełniają ściśle określone wymogi, mimo że takie ograniczenia nie wynikają z tego przepisu. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z jej wnioskiem, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zaskarżonej decyzji nie zawarto uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, że organ podjął w sprawie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, jak również dokonał właściwej oceny w zakresie niespełnienia jednej z przesłanek warunkujących zastosowanie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca podniosła, że to na organie ciążył obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy. Był on zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tak aby na jego podstawie możliwe było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zrealizowano wszystkie pozytywne przesłanki uwłaszczenia. Powyższe obejmuje ustalenie choćby tego czy grunt był w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego (poprzednika prawnego Spółki) według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak też ewentualnego wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero bowiem rozważenie wszystkich aspektów uwłaszczenia umożliwia należyte rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zatem wydanie decyzji w powołanym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy objęta wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa oraz wnioskodawca legitymował się w tym dniu prawem zarządu do tej nieruchomości. W sprawie nie jest przez skarżącą kwestionowane, że sporny grunt objęty zaskarżoną decyzją stanowił własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] oraz księgi wieczystej nr [...] Tom 8 Karta 320 prowadzonej dla działki nr [...], z których wynika, że prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowych nieruchomości zostało ujawnione na podstawie umowy zamiany nieruchomości z 3 lipca 1961 r. oraz wniosku z 3 października 1967 r. nr dz. [...], postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z 4 sierpnia 1948 r., sygn. akt [...] i umowy zamiany nieruchomości z 13 lutego 1959 r. karta akt 4-5 w KW nr [...]. Spór dotyczy natomiast tego czy przedmiotowy grunt pozostawał w 5 grudnia 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...]. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy zarząd był prawną formą władania. Sam więc fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, tego prawa nie kreował. Decydujące znaczenie miały natomiast w tym zakresie dzień wejścia w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. dzień 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca w tym czasie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie prawa zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu zasadnicze znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". W myśl § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1-10 dokumentów. W niniejszej sprawie, skarżąca nie wylegitymowała się w odniesieniu do spornego gruntu ani decyzją, ani umową, ani żadnym z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się 5 grudnia 1990 r. w jej zarządzie czy użytkowaniu. Wskazała jedynie, że jest w posiadaniu wyłącznie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 18 grudnia 1987 r. o ustaleniu opłaty za zarząd. Nieprzedstawienie przez skarżącą powołanych wyżej dokumentów ma dla rozstrzygnięcia sprawy o uwłaszczenie decydujące znaczenie. O zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy bowiem samo przeznaczenie gruntu lub jego wykorzystywanie pod infrastrukturę kolejową. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)". W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]" nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu z mocy prawa. Prawidłowo zatem uznał organ odwoławczy, że za dowód przesądzający o istnieniu prawa zarządu [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. do przedmiotowego gruntu nie można uznać przedłożonej przez skarżącą decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 18 grudnia 1987 r. dotyczącej naliczenia [...] Dyrekcji Okręgowej [...] w [...] opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu. W ugruntowanym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się bowiem, że decyzja o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu prawa zarządu na rzecz danego podmiotu. A w przedstawionej przez skarżącą decyzji o ustaleniu opłaty za zarząd takiej informacji brak. Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i z dnia 9 kwietnia 2002 r., sygn. akt U 10/00 (OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) stwierdził, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w powyższym zakresie oznaczałoby niezgodność tego aktu z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji. W wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07 Naczelny Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy uznać za prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się również, że w odniesieniu do udokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych niż dokumenty środków dowodowych, dowody te mogłyby potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wówczas, gdyby nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Oznacza to, że wnioskodawca uwłaszczenia powinien wykazać, że miał w swojej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły czy uległy zniszczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09). Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby przedsiębiorstwo [...] dysponowało indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowych gruntów, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd bądź użytkowanie i na taki akt nie powołuje się również skarżąca, to zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie potwierdzenia uwłaszczenia [...] na spornym gruncie odpowiada prawu. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Podkreślić trzeba, że ten ostatni przepis wśród dokumentów potwierdzających dotychczasowe prawo zarządu nieruchomością wskazuje decyzję o przekazaniu nieruchomości w zarząd. Takiej zaś decyzji skarżąca w niniejszej sprawie nie przedłożyła. W konsekwencji również niezasadny jest zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 6 powyższego rozporządzenia. Z decyzji o opłatach powinien bowiem wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia - ustanowione mocą konkretnej decyzji prawo na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Decyzja dotycząca ustalenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może być jedynym i wyłącznym dowodem, w oparciu o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 3317/18 i z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1773/18). Z powyższych względów brak jest podstaw do uznania, by decyzja o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą Spółkę prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek naruszała przepisy prawa materialnego. W świetle powyższego, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania zarzucanych w skardze. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Z powyższych przyczyn Sąd uznał skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Jednocześnie Sąd wskazuje, że wszystkie powołane orzeczenia NSA w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę