I SA/Wa 811/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-01-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
dekret warszawskisprzedaż lokalunaruszenie prawanieruchomościpostępowanie administracyjneskarżącyorgansąd administracyjnyprawomocnośćuzasadnienie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra stwierdzającą wydanie decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego z naruszeniem prawa, potwierdzając wadliwość decyzji z 1977 r. w kontekście dekretu warszawskiego.

Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która stwierdziła wydanie decyzji Naczelnika Dzielnicy z 1977 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego z naruszeniem prawa. Sąd, związany wcześniejszym wyrokiem WSA, potwierdził, że decyzja z 1977 r. była wadliwa, ponieważ Skarb Państwa nie był wyłącznym właścicielem budynku, a sprzedaż lokalu naruszyła prawo i spowodowała uszczuplenie majątku. Mimo nieodwracalnych skutków prawnych, sąd uznał, że stwierdzenie naruszenia prawa było prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która stwierdziła wydanie decyzji Naczelnika Dzielnicy z 1977 r. o sprzedaży lokalu mieszkalnego z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA z 2019 r., który stwierdził, że decyzja z 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazano, że Skarb Państwa nie był wyłącznym właścicielem budynku w momencie sprzedaży lokalu, co naruszało przepisy dekretu warszawskiego oraz ustawy Prawo lokalowe, powodując uszczuplenie majątku S. C. Mimo że umowa sprzedaży lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wywołała nieodwracalne skutki prawne, organ administracji prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia naruszenia prawa. Sąd odrzucił zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia procedury i błędnej oceny materiału dowodowego, wskazując na prawomocność wcześniejszych orzeczeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja taka może zostać uznana za wydaną z naruszeniem prawa, jeśli sprzedaż naruszała przepisy prawa i powodowała uszczuplenie majątku.

Uzasadnienie

Sąd, związany wcześniejszym wyrokiem, uznał, że sprzedaż lokalu przez Skarb Państwa, który nie był wyłącznym właścicielem budynku, stanowiła rażące naruszenie prawa, ponieważ naruszała przepisy dekretu warszawskiego i ustawy Prawo lokalowe, prowadząc do uszczuplenia majątku S. C.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa podlega stwierdzeniu nieważności.

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Nie można stwierdzić nieważności decyzji z powodu naruszenia prawa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, ani jeżeli decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

k.p.a. art. 158 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy art. 5

u.g.t. art. 15a § 1

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Prlok art. 4 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Naczelnika Dzielnicy z 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Skarb Państwa nie był wyłącznym właścicielem budynku, a sprzedaż lokalu naruszyła przepisy dekretu warszawskiego i ustawy Prawo lokalowe. WSA jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z 2019 r., który przesądził o wadliwości decyzji z 1977 r. Nieodwracalne skutki prawne zawartej umowy cywilnoprawnej nie wykluczają stwierdzenia naruszenia prawa, a jedynie ograniczają rozstrzygnięcie organu do stwierdzenia naruszenia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. zostały uznane za niezasadne w świetle związania sądu oceną prawną z poprzedniego wyroku. Argumenty dotyczące decyzji dekretowej z 1968 r. nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Argument o skierowaniu decyzji Wojewody do osoby niebędącej stroną postępowania nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Godne uwagi sformułowania

skoro decyzja dekretowa jest nieważna jako obciążona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) to decyzje o sprzedaży lokali, które wiążą się z tą decyzją nieważną są wadliwe Skarb Państwa wydając decyzję o sprzedaży lokalu nr [...] zadysponował mieniem niebędącym jego wyłączną własnością skutki decyzji z 1977 r. były nie do pogodzenia z zasadą praworządności o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja.

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący

Elżbieta Lenart

członek

Mateusz Rogala

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wydanych z naruszeniem prawa, zwłaszcza w kontekście dekretu warszawskiego i nieodwracalnych skutków prawnych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z dekretami warszawskimi i może mieć ograniczone zastosowanie do innych sytuacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznego dekretu warszawskiego i jego konsekwencji, co może być interesujące ze względu na złożoność prawną i długotrwały proces dochodzenia sprawiedliwości.

Dekret warszawski nadal budzi kontrowersje: Sąd potwierdza naruszenie prawa przy sprzedaży lokalu sprzed ponad 40 lat.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 811/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Elżbieta Lenart
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OZ 499/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 16 listopada 2020 r. nr DO3.7611.44.2020.AB w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 w zw. z art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania G. S., uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] i stwierdził, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r. nr [...], o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...], została wydana z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa.
W dniu [...] lutego 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek J. P. o przyznanie jej za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1968 r. nr [...] odmówiło ustanowienia na rzecz dotychczasowej właścicielki użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.
Następnie Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] października 1977 r. orzekł o sprzedaży na rzecz T. i J. małż. G. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w [...] przy ul. [...] oraz części wynoszącej [...] budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równocześnie oddaniu w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat gruntu o ogólnej pow. [...] m2, na którym usytuowany jest budynek. W konsekwencji wydania tej decyzji zawarto umowę sprzedaży lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste części terenu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] stwierdziło, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1968 r. w części odnoszącej się do udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] związanego z własnością lokali nr [...], [...], [...] w budynku położonym przy ul. [...] została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdziło jej nieważność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1688/16 oddalił skargę na tę decyzję.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku [...], wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] odmówił stwierdzenia, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r., została wydana z naruszeniem prawa. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.
G. S. złożyła skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że Skarb Państwa mógł wyodrębniać na własność samodzielne lokale mieszkalne i dokonywać ich sprzedaży na rzecz najemców tych lokali, jeżeli był właścicielem budynku posadowionego na gruncie państwowym. Sąd zwrócił uwagę, iż w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali w budynkach posadowionych na gruntach [...] akcentuje się, że skoro decyzja dekretowa jest nieważna jako obciążona wadą rażącego naruszenia prawa, to decyzje o sprzedaży lokali, które wiążą się z tą decyzją nieważną są wadliwe, nawet wtedy gdy organ nadzoru, w trybie art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., stwierdził że decyzja dekretowa została wydana z naruszeniem prawa. Ponadto Sąd podkreślił, iż wbrew stanowisku Ministra Inwestycji i Rozwoju, nie można było uznać, że stan prawny samego gruntu [...], wynikający z działu II księgi wieczystej nr hip. [...] (w dacie wydania decyzji o sprzedaży lokalu), był tożsamy ze stanem prawnym budynku dekretowego, który nie miał założonej odrębnej księgi wieczystej. Nie można więc przyjąć, że Naczelnik Dzielnicy [...] był związany stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej w zakresie dotyczącym budynku przy ul. [...]. Sąd nie podzielił także stanowiska Ministra Inwestycji i Rozwoju, że w realiach niniejszej sprawy skutki wadliwej decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] były możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
W związku z powyższym wyrokiem organ odwoławczy rozpatrzył ponownie odwołanie G. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r.
W dalszej części uzasadnienia Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że Wojewoda [...] w sposób nieuprawniony przyjął, iż w dniu wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r. Skarb Państwa posiadał tytuł prawny do nieruchomości. W sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali w budynkach posadowionych na gruntach [...] akcentuje się bowiem, że skoro decyzja dekretowa jest nieważna jako obciążona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) to decyzje o sprzedaży lokali, które wiążą się z tą decyzją nieważną są wadliwe, nawet wtedy gdy organ nadzoru w trybie art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. stwierdził, że decyzja dekretowa została wydana z naruszeniem prawa, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19.
W wyroku tym Sąd stwierdził ponadto, że Skarb Państwa wydając decyzję o sprzedaży lokalu nr [...] zadysponował mieniem niebędącym jego wyłączną własnością (ukształtował na rzecz osób fizycznych - adresatów tej decyzji ekspektatywę nabycia prawa do tego lokalu), co było sprzeczne z art. 15a ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe (Dz. U. z 1974 r. Nr 14, poz. 84) i naruszało także art. 5 dekretu. Naczelnik dzielnicy realizując kompetencje terenowego organu administracji państwowej, zamiast działać na podstawie i w granicach prawa, do czego był konstytucyjnie zobowiązany, prawo to naruszył powodując znaczne (finansowe) uszczuplenie w majątku S. C. W tej sytuacji skutki decyzji z 1977 r. były nie do pogodzenia z zasadą praworządności.
Wobec powyższego organ, mając na względzie ocenę prawną i wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19 co do dalszego postępowania organu, stwierdził, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r.
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie w następstwie wydania kontrolowanej decyzji została zawarta w dniu [...] marca 1978 r. umowa sprzedaży lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste części terenu. W związku z powyższym, zdaniem organu, zachodzą nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., bowiem organ administracji nie jest władny do podważenia skutków prawnych zawarcia umów cywilnoprawnych. Osoby nabywające lokal nr [...] na skutek wydania decyzji o sprzedaży lokalu były chronione zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Z tej przyczyny Minister uznał, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Dodatkowo organ podał, że Wojewoda [...] skierował decyzję z dnia [...] listopada 2018 r. do B. C., niebędącej stroną postępowania, co oznacza konieczność jej uchylenia w całości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., ponieważ organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; zaskarżona decyzja nie stoi na straży interesu publicznego;
2. art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ jako strona nie został powiadomiony o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z uchyleniem przez WSA decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju i możliwości wglądu do akt toczącego się postępowania oraz składania w nim uwag, wniosków i zastrzeżeń, jak również nie został powiadomiony o zebranych dowodach i materiałach oraz prawie do zapoznania się z aktami sprawy i do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i do wskazania nowych okoliczności dowodowych; organ swoim działaniem pozbawił go prawa zgłoszenia wniosków odnoszących się do niniejszej sprawy, a tym samym ich rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu; na podstawie bowiem zebranego materiału dowodowego organ na podstawie art. 156 § 2 k.p.a., winien odmówić uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r.;
3. art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pomijając istotne okoliczności podjęcia decyzji dekretowej i decyzji z dnia [...] października 1977 r.; organ nie uwzględnił w swojej decyzji stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania wyżej wymienionej decyzji;
4. ponadto organ bez podstawy prawnej uchylił decyzję Wojewody [...] z uwagi "na skierowanie jej do B. C. niebędącej stroną przedmiotowego postępowania".
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że lokal nr [...], którego dotyczy decyzja Naczelnika Dzielnicy, został przez niego nabyty aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia
2005 r. i na jego podstawie został ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel tego lokalu.
Zdaniem skarżącego, decyzja Naczelnika Dzielnicy o sprzedaży jego lokalu w dacie jej wydania tj. [...] października 1977 r. była zgodna z prawem i była uprawniona, nie posiadała wad, które mógłby skutkować stwierdzeniem, że została wydana z naruszeniem prawa. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Stąd też decyzja Wojewody [...] nr [...] jest prawidłowa i nie powinna być uchylona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2021 r. uczestniczka postępowania G. . S. wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, że wydając zaskarżoną decyzję organ był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. zakończyła postępowanie administracyjne toczące się z wniosku G. S. z dnia [...] lipca 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r. nr [...].
Co szczególnie istotnie, ostateczna decyzja wydana w tym postępowaniu administracyjnym była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Otóż, wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia wydania decyzji z dnia [...] października 1977 r. z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził m.in., że "Skarb Państwa mógł wyodrębniać na własność samodzielne lokale mieszkalne i dokonywać ich sprzedaży na rzecz najemców tych lokali, jeżeli był właścicielem budynku posadowionego na gruncie państwowym." Tymczasem "w dacie wydania decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] budynek posadowiony na przedmiotowym gruncie stanowił współwłasność Skarbu Państwa i S. C. (poprzednio [...]). [...] W sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali w budynkach posadowionych na gruntach [...] akcentuje się, że skoro decyzja dekretowa jest nieważna jako obciążona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), to decyzje o sprzedaży lokali, które wiążą się z tą decyzją nieważną są wadliwe, nawet wtedy gdy organ nadzoru, w trybie art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 kpa, stwierdził, że decyzja dekretowa została wydana z naruszeniem prawa."
WSA w Warszawie powołał się na stanowisko NSA, zgodnie z którym "skoro nabycie przez Skarb Państwa prawa własności budynku, na skutek ostatecznej odmownej decyzji dekretowej (art. 8 dekretu), dokonało się z rażącym naruszeniem prawa, (w następstwie późniejszego uznania decyzji dekretowej za obciążoną wadą nieważności), to także każda następna decyzja w zakresie dysponowania tymi prawami również rażąco naruszała prawo bowiem wywodziła się z decyzji rażąco wadliwej."
WSA stwierdził, że "wskazywany przez Ministra upływ czasu (ponad 40 lat) od daty wydania kwestionowanej decyzji o sprzedaży lokalu nie mógł być traktowany jako argument za odmową stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa. [...] Skarb Państwa wydając decyzję o sprzedaży lokalu nr [...] zadysponował mieniem niebędącym jego wyłączną własnością (ukształtował na rzecz osób fizycznych - adresatów tej decyzji ekspektatywę nabycia prawa do tego lokalu), co było sprzeczne z jasnymi w swej treści art. 15a ust. 1 ugt oraz art. 4 ust. 1 Prlok i naruszało także art. 5 dekretu. Zatem decyzja ta wywołała w sferze majątkowej S. C. negatywne skutki. Konsekwencją bezprawnych działań Skarbu Państwa (wydania decyzji o sprzedaży lokalu i zawarcia na jej podstawie umowy cywilnoprawnej) było to, że poprzedniczka prawna skarżącej, a obecnie skarżąca definitywnie utraciła możliwość odzyskania w naturze lokalu mieszkalnego nr [...]".
WSA w Warszawie ocenił również, że "jeżeli chodzi o skutki decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] [...] w niniejszej sprawie Naczelnik Dzielnicy [...] wydał decyzję w tym przedmiocie, niebędąc jego wyłącznym właścicielem. Zatem naczelnik dzielnicy realizujący kompetencje terenowego organu administracji państwowej, zamiast działać na podstawie i w granicach prawa, do czego był konstytucyjnie zobowiązany (art. 8 ust. 2 i 3 oraz art. 52 ust. 1 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r. – Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36), prawo to naruszył, powodując znaczne uszczuplenie w majątku S.C. W tej sytuacji skutki decyzji z 1977 r. były nie do pogodzenia z zasadą praworządności."
Jak wynika z przytoczonych wyżej rozważań, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. przesądził po pierwsze, że organ, wydając decyzję z dnia [...] października 1977 r. działał w sposób sprzeczny z jasnymi przepisami prawa, zaś po drugie, że kontrolowane rozstrzygnięcie jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności.
Tymczasem, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2668/16 (LEX nr 2590801), "o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa".
W istocie zatem z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2019 r. wynika, że Sąd ten uznał, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1977 r. obarczona jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika zaś z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wydając zaskarżoną decyzję, Minister był zatem związany stanowiskiem WSA w Warszawie w zakresie wydania decyzji z dnia [...] października 1977 r. z rażącym naruszeniem prawa. Co więcej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany treścią wyroku z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19 i nie ma możliwości dokonywania odmiennej oceny wystąpienia w tej sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd podziela również w całości stanowisko organu co do wywołania przez decyzję o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W wykonaniu decyzji o sprzedaży lokalu została bowiem zawarta umowa cywilnoprawna o sprzedaży lokalu i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Cywilnoprawny obrót przedmiotowym mieniem jest zdarzeniem, którego organ administracji publicznej nie mógł odwrócić w ramach swoich kompetencji na drodze postępowania administracyjnego (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/98, ONSA 1999/1/13). W konsekwencji organ prawidłowo zastosował w tej sprawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego zebrania przez organ materiału dowodowego, a następnie dokonania błędnej jego oceny, należy stwierdzić, że w świetle powyżej zaprezentowanych rozważań dotyczących związaniem oceną prawną dokonana przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r., zarzuty te należało ocenić jako niezasadne. Wypada również podkreślić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. m.in. stwierdziło nieważność decyzji dekretowej z dnia [...] kwietnia 1968 r. w części odnoszącej się do udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] związanego z własnością lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1688/16 oddalił skargę na tę decyzję. Na obecnym etapie postępowania brak jest zatem możliwości poddania ponownej kontroli decyzji dekretowej, bowiem w zakresie dotyczącym lokalu mieszkalnego nr [...] została ona wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Argumenty skarżącego dotyczące decyzji z dnia [...] kwietnia 1968 r. nie mogły z tej przyczyny zostać uwzględnione.
Skarżący nie wykazał również, by w toku postępowania doszło do naruszenia jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że skarżący był uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym zakończonego wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1619/19. W związku z tym wydany w tej sprawie wyrok został mu doręczony wraz z uzasadnieniem. Był on zatem świadomy, że sprawa zostanie ponownie rozpatrzona przez organ odwoławczy, a także miał możliwość odniesienia się do zawartych w treści uzasadnienia wyroku wskazań dla organu co do dalszego postępowania.
Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że powodem uchylenia przez organ decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. było skierowanie jej do B. C. niebędącej stroną postępowania. Organ wskazał wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że decyzja organu I instancji była skierowana do B. C., która zbyła prawa do roszczeń na rzecz swoich dzieci, ale ta okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem, jak już wskazano, zasadniczą przyczyną uchylenia decyzji Wojewody oraz stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem prawa była dokonana przez organ ocena, zgodna ze wskazaniami WSA w Warszawie zawartymi w wyroku z dnia 14 listopada 2019 r., że będąca przedmiotem wniosku G. S. z dnia [...] lipca 2017 r. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI