I SA/WA 81/23

I SA/Wa 81/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ic
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 listopada 2022 r. nr KOC/6046/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz S. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 81/23
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania S.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M.S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wnioskiem złożonym w dniu 1 lutego 2022 r.. S.S. wystąpił o ustalenie
prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M.S..
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 4 marca 2022 r. nr [...] odmówił przyznania S. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M.S..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr KOC/1786/Sr/22 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Następnie Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr [...] ponownie orzekł o odmowie przyznania S. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M.S..
Organ wskazał, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 615).
Powodem odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia przez organ I instancji (wskazanym w uzasadnieniu decyzji) była okoliczność braku spełnienia kryterium, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy.
Zgodnie z art. 17 ust. la - 1b: osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż
spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczeni pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
1b Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25.roku życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. rozpatrzeniu odwołania S. S., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ II instancji podkreślił, że zagadnienie wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych było już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - rozpoznając sprawy w analogicznych stanach faktycznych i prawnych - uznawał konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, dla prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. Ib ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Pozwala to na przyjęcie wniosku, że w tym zakresie ukształtowała się już utrwalona linia orzecznicza.
Organ wskazał, że stosując wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ukształtowaną przez NSA i WSA należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należ dokonywać z pominięciem tego kryterium.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem ww. przepisu prawa materialnego, jednakże organ odwoławczy uznał, że decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy, wobec wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej.
Organ ustalił, że M. S. na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 17 września 2015 r. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 24 sierpnia 2015 r. W orzeczeniu zostało zawarte również wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stosownie do art.. 17 ust. 1 ustawy:
1. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu
niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zdaniem organu treść art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każde niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. To zaś prowadzi do wniosku, że istotą świadczenia opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej (tj. niepodejmującym zatrudnienia bądź rezygnującym z dotychczasowego zatrudnienia), po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną.
Świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty służy zatem częściowemu zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponosi osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny, na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą.
Organ odwoławczy wskazał, że chociaż konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić.
Organ w oparciu o przeprowadzony w dniu 4 sierpnia 2022 r. wywiad środowiskowy oraz oświadczenie skarżącego ustalił, że zapewnia on matce pomoc przy takich czynnościach jak: poranna i wieczorna toaleta, ubieranie, przygotowanie posiłków, podawanie leków, ćwiczenia na rozruszanie kończyn, masaże, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, zawożenie do lekarzy i realizacja recept.
W ocenie Kolegium zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Organ zwrócił uwagę, że matka skarżącego nie jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, a wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie opiekującej się osobą starszą, czy chorą, mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu (gotowanie, robienie zakupów, podawanie posiłków i leków), a cześć z tych czynności jest wykonywana sporadycznie (wizyty u lekarza). Jakkolwiek matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną, to czynności podejmowane przez stronę mieszczą się w większości w zwykłych czynnościach pomocy świadczonej często przez dorosłe osoby wobec rodziców lub dziadków. Przygotowywanie posiłków, zakupy, sprzątanie, pranie, prasowanie są czynnościami głownie związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego i przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków) - tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania opiekuna i podopiecznego - dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez stronę wykluczała podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Organ zauważył, że rezygnacja skarżącego z zatrudnienia nie była spowodowana koniecznością zapewnienia matce opieki, skoro skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej od 1 maja 2013 r., później zaś, był osobą poszukującą pracy (por. oświadczenie z dnia 1 czerwca 2022 r.). Brak jest zatem bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy koniecznością zapewnienia opieki matce, a zaprzestaniem wykonywania zajęć zarobkowych,
W ocenie Kolegium, całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje, iż nie
zachodzi sytuacja, w której można by przyjąć, że skarżący, nie jest w stanie podjąć żadnej aktywności zawodowej z powodu wykonywania tej opieki.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie obciążone obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej w tym samym stopniu co skarżący, jest rodzeństwo skarżącego (syn i córka niepełnosprawnej). Ustawodawca nie zagwarantował w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego prawa do wyboru przez nich
samych tej osoby, która będzie się opiekowała osobą niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jedna osoba.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S.S..
Zaskarżonej wyżej opisanej decyzji zarzucał naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 listopada 2022 r, nr KOC/6046/Sr/22 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do
świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie S. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana co najmniej przedwcześnie.
Materialnoprawną podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest art. 17 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Kolegium, skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (niepodejmowania zatrudnienia), w związku z koniecznością sprawowania opieki.
Należy zauważyć, że z powołanego art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, iż jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Przy czym przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała.
Ponadto należy zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinien być stosowany wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19).
Treść art.17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każdą rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia ale tylko taka której celem i wyłączną przyczyna jest sprawowanie opieki.
W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować.
Przy czym opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyrok NSA 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionował samego faktu sprawowania opieki przez skarżącego.
Jak podkreśla się w orzecznictwie treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem.
Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności, jaki jest charakter i zakres tej opieki oraz czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. (wyrok NSA z 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21).
W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia oraz że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
M. S. na podstawie orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 17 września 2015 r. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 24 sierpnia 2015 r.
Bezsporne jest również, że skarżący 1 maja 2014 r. r. wyrejestrował prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą.
S.S. w oświadczeniu z dnia 1 czerwca 2022 r. wskazał, że po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, przez 2 lata poszukiwał pracy. Jednakże w 2016 roku gdy stan zdrowia matki pogorszył się zaprzestał poszukiwań nowego zatrudnienia.
Z materiału dowodowego wynika, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 5 października 2021 r. przyznał S. S. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M.S. w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.
W dniu 28 stycznia 2022 r. S.S. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieka nad niepełnosprawną matką.
Wnosił również o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne.
W dniu 4 sierpnia 2022 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy przez pracownika socjalnego ze S. S.. W konkluzji pracownik socjalny wskazał, że matka wnioskodawcy M. S. ze względu na podeszły wiek i niepełnosprawność wymaga pomocy osób drugich, a pomoc taką zapewnia jej całodobowo syn S.S.. Opieka zaczyna się od rana i trwa dopóki M. S. nie zaśnie. Wnioskodawca przygotowuje posiłki, podaje leki, robi ćwiczenia z matką na rozruszanie zalecone przez lekarza, robi jej masaże, mierzy ciśnienie, pomaga przy porannej i wieczornej toalecie.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 15 września 2022r. odmówił S. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia wnioskowanego na M. S..
Decyzja organu I instancji jest prawidłowa zważywszy tylko na fakt pobierania przez wnioskodawcę zasiłku opiekuńczego do dnia 31 października 2022 r.
Zasiłek opiekuńczy przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
Reasumując osoba uprawniona do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i pobierająca ten zasiłek nie może mieć jednocześnie przyznanego prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak fakt, że ktoś pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy nie wyklucza go z prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń.
Odnosząc się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 listopada 2022 r. utrzymującego w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2022 r. wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest informacji czy po dniu 31 października 2022 r. wydana została kolejna decyzja przyznająca S. S. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M.S. na kolejny okres.
Jest to informacja kluczowa dla prawidłowego rozstrzygnięcia zważywszy na niedopuszczalność kumulatywnego pobierania świadczeń.
Jednakże biorąc pod uwagę, że gdyby taka sytuacja nie miała miejsca, to i tak nie jest to jedyna okoliczność uzasadniająca uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zwrócić należy uwagę że uzasadnienie decyzji organu II instancji nie ma bezsprzecznego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w treści wywiadu środowiskowego, który wskazuje na konieczność sprawowania przez S. S. pełnej opieki nad niepełnosprawną matką.
Brak jest również informacji o aktualnym stanie zdrowia M. S. i w świetle tego ustalenie koniecznego zakresu sprawowania opieki nad matką przez wnioskodawcę.
W niniejszej sprawie Sąd dostrzega luki w ustaleniu znaczących prawotwórczo faktów istotnych dla rozstrzygnięcia jak również konieczność prawidłowej mającej oparcie w materiale dowodowym konkluzji.
Mając powyższe na uwadze z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego oraz dokonania ponownej oceny prawnej całego materiału dowodowego, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).