I SA/Wa 805/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nieruchomości objętej dekretem warszawskim, uznając skarżącą za nieposiadającą legitymacji do wszczęcia postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Ministra Rozwoju o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej nieruchomości objętej dekretem warszawskim. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie posiada legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, ponieważ jej poprzednik prawny, J. S., nie był właścicielem nieruchomości ani nie nabył roszczeń dekretowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. S. na decyzję Ministra Rozwoju, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie, objętej dekretem z dnia 26 października 1945 r. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności. Ustalono, że poprzednik prawny skarżącej, J. S., nie był właścicielem nieruchomości ani nie nabył roszczeń dekretowych, co potwierdzają dokumenty z epoki, w tym umowa z dnia [...] lutego 1948 r., która dotyczyła sprzedaży lokalu mieszkalnego, a nie roszczeń dekretowych. W związku z brakiem legitymacji skarżącej, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, następca prawny osoby, która nie była właścicielem nieruchomości ani nie nabyła roszczeń dekretowych, nie posiada legitymacji do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ jej poprzednik prawny, J. S., nie był właścicielem nieruchomości ani nie nabył roszczeń dekretowych. Umowa z 1948 r. dotyczyła sprzedaży lokalu, a nie roszczeń dekretowych. W związku z tym postępowanie o stwierdzenie nieważności stało się bezprzedmiotowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret warszawski art. 7 § ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo rzeczowe art. 44 § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe art. 113 § § 2
Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie posiada legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, ponieważ jej poprzednik prawny nie był właścicielem nieruchomości ani nie nabył roszczeń dekretowych. Umowa z 1948 r. dotyczyła sprzedaży lokalu mieszkalnego, a nie sprzedaży roszczeń dekretowych. Umowa z 1948 r. zawarta w zwykłej formie pisemnej nie mogła skutecznie przenieść prawa własności nieruchomości ani ograniczonego prawa rzeczowego.
Odrzucone argumenty
Wydana decyzja została wydana w oparciu o błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i z naruszeniem słusznego interesu strony.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., m.in. w sytuacji, gdy strona postępowania administracyjnego nie posiada przymiotu strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie przepisów dekretu przysługuje byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym. Ani prawo własności nieruchomości ani ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości nie mogło zostać skutecznie przeniesione poprzez umowę zawartą w zwykłej formie pisemnej.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
przewodniczący
Dariusz Pirogowicz
członek
Jolanta Dargas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron uprawnionych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie dekretu warszawskiego oraz interpretacja skutków prawnych umów dotyczących nieruchomości zawartych w okresie powojennym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i specyficznym stanem faktycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych nieruchomości w Warszawie i złożonych kwestii prawnych związanych z dekretami powojennymi, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.
“Czy umowa z 1948 roku o sprzedaż lokalu mogła odebrać prawo do nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 805/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-04-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Wesołowska /przewodniczący/ Dariusz Pirogowicz Jolanta Dargas /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2165/21 - Wyrok NSA z 2022-11-10 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Joanna Dargas (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Minister Rozwoju umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz.U. nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunt przedmiotowej nieruchomość przeszedł na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130). Jak wynika ze znajdującego się w aktach własnościowych zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...].04.1948 r. nr [...], zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego nieruchomości "[...]" stosownie do działów I i II tytuł własności co do działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] m2 z tej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię J. G. w jednej połowie na mocy aktu kupna z dnia [...].11.1941 r. oraz S. S. w drugiej połowie na mocy aktu kupna z dnia [...].09.1942 r. za nr [...] notariusza W. L. i wniosku z dnia [...].09.1942 r. Z przedmiotowej nieruchomości odstąpiony został na własność Gminy [...] pod regulację ul. [...] grunt o powierzchni ok. [...] m2. Jednocześnie w zaświadczeniu wskazano, do Wydziału [...] w dniu [...].05.1947 r. wpłynął wniosek o uznanie aktu kupna z dnia [...].11.1941 r., na mocy którego J. G. nabył niepodzielną połowę działki gruntu w części dotyczącej imienia i nazwiska nabywcy tej połowy za niezgodny z rzeczywistym i że rzeczywistym nabywcą tej połowy z mocy tego aktu był ś.p. H. G.i uznanie powyższej połowy tej działki za własność T. G. jako spadkobierczyni po H. G.. W dniu [...] maja 1948 r. do Wydziału [...] Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek J. G. i S. S. o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Od powyższego orzeczenia administracyjnego odwołanie, którego brak w aktach sprawy, wnieśli J. G. i S. S.. Minister Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] października 1951 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe orzeczenie. W dniu [...] maja 2014 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynął, przekazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wniosek M. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania, a następnie postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2214/15 uchylił powyższe postanowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostało dokładnie wyjaśnione, czy zawarta w dniu [...] lutego1948 r. "Umowa [...]-[...] i [...]" pomiędzy J. G. i S. S. a J. S. dotyczy sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] czy też dotyczy ona sprzedaży roszczeń dekretowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister wskazał, że umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony. W myśl zaś art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interesu prawnego, do którego odwołuje się wspomniany przepis, nie można przy tym domniemywać. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, jego cechą jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Minister wskazał, że podstawą materialnoprawną ustalenia interesu prawnego w niniejszej sprawie jest art. 7 ust. 1 dekretu, który stanowił, że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawne jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z brzmienia wskazanego przepisu dekretu wynika, że ustanawiane są określone prawa na rzecz wymienionych w nim podmiotów i to te podmioty mogą żądać wszczęcia postępowania zarówno w trybie zwykłym, jak i nadzwyczajnym, tj. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Powyższe potwierdza utrwalone w tej kwestii orzecznictwo, zgodnie z którym przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie przepisów dekretu przysługuje byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym. Wnioskodawczyni jest następcą prawnym J. S., a jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie był on właścicielem nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], ani nie przysługiwało mu ograniczone prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika ze znajdującego się w aktach własnościowych zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...].04.1948 r. nr [...], właścicielami przedmiotowej nieruchomości, ujawnionymi w księdze wieczystej byli: J. G. oraz S. S.. Ponadto to właśnie oni złożyli wniosek dekretowy, a także odwołanie od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. To do nich, jako do właścicieli przeddekretowych, kierowano decyzje dekretowe. Pomiędzy J. G. i S. S. a J. S. w dniu [...] lutego 1948 r. została zawarta w zwykłej formie pisemnej umowa kupna sprzedaży i dzierżawy. W umowie wskazano, że na jej podstawie J. S. nabył za koszt odbudowy prawa własności z wpisem hipotecznym lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz prawo wieczystej i nieodpłatnej dzierżawy gruntu. Biorąc pod uwagę postanowienia dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. nr 57 poz. 319) zawarte w art. 44 § 1 i art. 113 § 2 ani prawo własności nieruchomości ani ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości nie mogło zostać skutecznie przeniesione poprzez umowę zawartą w zwykłej formie pisemnej. J. S. nie może więc zostać zdaniem Ministra uznany za właściciela ani też za dzierżawcę nieruchomości przy ul. [...]. Ponadto z treści ww. umowy nie wynika aby jej przedmiotem była sprzedaż roszczeń przysługujących, w związku z postanowieniami dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...], właścicielom przeddekretowym nieruchomości przy ul. [...]. Właścicielami nieruchomości przy ul. [...] byli J. G. i S. S., co potwierdza nie tylko zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...].04.1948 r. nr [...] czy decyzje dekretowe, ale również promesa z dnia [...].05.1948 r. nr L.dz. [...] wydana przez Prezydenta [...] czy też pozwolenie na budowę z dnia [...].05.1948 r. nr [...], w których to dokumentach J. G. i S. S. występują jako przeddekretowi właściciele nieruchomości przy ul. [...]. Minister podkreślił, że ani z ww. umowy z dnia [...].02.1948 r., ani też innych dokumentów zgromadzonych w toku postępowania nie wynika, aby J. S. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Potwierdza to również wydane przez Zarząd w [...] Wydział [...] w dniu [...].09.1949 r. nr L.dz. [...] pozwolenie na użytkowanie oraz orzeczenie z dnia [...].10.1949 r. nr L.dz. [...] skierowane do J. S. a dotyczące wyłącznie lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] nie zaś przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w ww. pozwoleniu na użytkowanie lokalu nr [...] wskazano, że odbudowa lokalu nastąpiła zgodnie z pozwoleniem z dnia [...].05.1948 r. wydanego właścicielom posesji – J. G. i S. S.. Również sam J. S. nie traktował siebie jako właściciela nieruchomości przy ul. [...], ale jako właściciela lokalu nr [...] co potwierdza m in. podanie o wydanie pozwolenia na użytkowanie z dnia [...].12.1948 r., podanie z dnia [...].07.1949 do Wydziału [...] Zarządu Miejskiego w [...], w których wskazał, że jest właścicielem lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], zaś właścicielami nieruchomości przy ul. [...] są: J. G. i S. S.. Wobec ustalenia, że J. S. nie był właścicielem i nie przysługiwały mu roszczenia do nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], a w konsekwencji uznania, że jego następcy prawni nie mają legitymacji prawnej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] zasadne było zdaniem Ministra umorzenie postępowania. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. D. podnosząc, że wydana ona została w oparciu o błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i z naruszeniem słusznego interesu strony, co spowodowało uznanie, że spadkodawca skarżącej J. S. nie nabył roszczenia o ustanowienie prawa dzierżawy wieczystej na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną. Postępowanie w trybie nadzorczym zostało wszczęte w niniejszej sprawie na wniosek M. D. na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie w sprawie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W ocenie Sądu prawidłowo organ nadzoru przyjął, że skoro skarżąca nie posiada legitymacji do zainicjowania postępowania nieważnościowego, a postępowanie administracyjne zostało wszczęte na jej wniosek, to organ musiał uwzględnić powyższe i uznać, że wystąpiły przesłanki podmiotowe do umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., m.in. w sytuacji, gdy strona postępowania administracyjnego nie posiada przymiotu strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zauważyć należy, że do trybu nadzwyczajnego jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie nieuregulowanym przepisami art. 156-159 k.p.a. mają zastosowanie przepisy regulujące postępowanie zwykłe, zatem również art. 105 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. (§ 1). Bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma miejsce wówczas, gdy wyłączona została dopuszczalność weryfikacji wskazanych decyzji, gdyż podmiot na żądanie którego zostało wszczęte postępowanie, nie posiada legitymacji do zainicjowania tego postępowania. Stanowiący podstawę prawną wydania orzeczeń z 1951 r. – art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] – stanowi, że stronami tego postępowania są byli właściciele przedmiotowego gruntu lub ich następcy prawni. Tożsamo przedstawia się także krąg podmiotowy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń. Niewątpliwie zatem tylko z udziałem tych podmiotów może być prawidłowo prowadzone postępowanie nadzorcze i jedynie w stosunku do tych osób może być wydana decyzja w sprawie. Sąd podziela stanowisko Ministra, że w rozpoznawanej sprawie skarżącej nie przysługuje przymiot strony z uwagi na to, że jej poprzednik prawny J. S. nie legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, ani też nie nabył roszczeń przysługujących właścicielom przeddekretowym określonych w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2214/15 uchylił postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju odmawiające wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Sąd nakazał organom wyjaśnienie, czy zawarta w dniu [...] lutego 1948 r. "Umowa [...]-[...] i [...]" pomiędzy J. G. i S. S. a J. S. dotyczy sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...], czy też dotyczy ona sprzedaży roszczeń dekretowych, a pomocnym w powyższej kwestii będzie ustalenie w jakiej dacie złożony został przez poprzednich właścicieli wniosek dekretowy. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, przez "ocenę prawną", o której mowa w ww. przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i – wreszcie – jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (vide: komentarz do art. 153 p.p.s.a. [w:] Tadeusz Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Opublikowano: WK 2016). Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza (chociaż nie wyłącznie) oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom, by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu tegoż sądu, gdyż są nimi związane. Po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., lecz również wskazanych w art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W rozpoznawanej sprawie w ocenie składu orzekającego organ nadzoru wykonał zalecenia zawarte w wyroku z dnia 23 marca 2016 r. Dokonał bowiem ustalenia, że wniosek dekretowy został złożony w dniu [...] maja 1948 r. przez J. G. i S. S. – przedekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, którzy ponadto złożyli odwołanie od orzeczenia odmawiającego im przyznania prawa własności czasowej. Z powyższej okoliczności oraz z pozostałego materiału dowodowego organ orzekający prawidłowo zdaniem Sądu wywiódł, że umowa z dnia [...] lutego 1948 r. nie dotyczyła sprzedaży roszczeń dekretowych, a jedynie sprzedaży lokalu nr [...]. Przede wszystkim zauważyć należy, że wniosek dekretowy został złożony przez przeddekretowych właścicieli po upływie kilku miesięcy od daty sporządzenia przedmiotowej umowy, co potwierdza ustalenie organu, że umowa z [...] lutego 1948 r. nie dotyczyła sprzedaży roszczeń dekretowych. Gdyby było inaczej to wniosek dekretowy powinien zostać złożony przez J. S.. Jak wynika z akt sprawy, tak się jednak nie stało. Korespondencja kierowana do J. S. przez organy budowlane dotyczyła wyłącznie lokalu mieszkalnego nr [...]. Jak słusznie zauważył organ nadzoru, w pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego lokalu z [...] września 1949 r. wskazano, że odbudowa lokalu nastąpiła zgodnie z pozwoleniem z [...] maja 1948 r. wydanym właścicielom posesji. Także J. S. nie traktował siebie jako właściciela nieruchomości przy [...], ale jako właściciela lokalu nr [...], na co wskazuje treść jego podania o wydanie pozwolenia na użytkowanie z [...] grudnia 1948 r., czy podanie z [...] lipca 1949 r., w których wskazywał, że jest właścicielem lokalu nr [...], zaś właścicielami nieruchomości są J. G. i S. S.. Ponadto zarówno z pierwotnej umowy z [...] lutego 1948 r. jak i z umów dodatkowych z [...] lutego 1948 r., jak i z [...] września 1948 r. wynika jasno, że właścicielami posesji pozostają J. G. i S. S. a J. S. pozostaje właścicielem lokalu nr [...]. Oczywiście rację ma skarżący, że w dacie sporządzania umów, J. G. i S. S. nie byli już właścicielami przedmiotowego gruntu, gdyż zgodnie z art. 1 dekretu przeszedł on z dniem wejścia go w życie (21 listopada 1945 r.) na własność [...]. Budynki natomiast pozostawały własnością przeddekretowych właścicieli do czasu wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa własności czasowej (art. 8). Zatem przedekretowi właściciele pozostawali w dniu sporządzenia umowy właścicielami posadowionego na gruncie budynku, który stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności i którym to przedmiotem właściciel mógł rozporządzić i w niniejszej sprawie rozporządził, sprzedając J. S. lokal mieszkalny nr [...]. Jak zasadnie jednak wskazał organ nadzoru, zgodnie z przepisami dekretu z dnia 11 października 1946 r. prawo rzeczowe, ani prawo własności nieruchomości, ani ograniczone prawo rzeczowe nie mogło zostać skutecznie przeniesione poprzez umowę zawartą w zwykłej formie pisemnej. Wymagane było bowiem w takiej sytuacji zawarcie umowy w formie aktu notarialnego. W związku z powyższym należy uznać, że zasadnie organ nadzoru przyjął, że przedmiotem umowy z [...] lutego 1948 r. nie była sprzedaż roszczeń dekretowych, a jedynie sprzedaż lokalu mieszkalnego nr [...], która zresztą nie była skuteczna. Oceny tej nie może zmienić okoliczność wydania decyzji z dnia [...] listopada 1949 r. o wyłączeniu ww lokalu spod przepisów dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu, wskazująca J. S. jako osobę uprawnioną do dokonania "gruntownej naprawy" tego lokalu. W świetle bowiem pozostałego materiału dowodowego, a przedstawionego wyżej nie budzi wątpliwości, że w sprawie niniejszej nie doszło do sprzedaży roszczeń dekretowych poprzednikowi prawnemu skarżącej. Powyższe zaś oznacza, że zasadnie organ nadzoru umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe słusznie uznając, że zostało ono wszczęte wskutek wniosku złożonego przez osobę nie posiadającą legitymacji do zainicjowania niniejszego postępowania nieważnościowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI