I SA/Wa 781/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-30
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościkomunalizacjawznowienie postępowaniaprawo administracyjneKKUgminaSkarb Państwaprawo zarządupostępowanie sądowoadministracyjne

WSA w Warszawie uchylił postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nabycia mienia państwowego przez gminę, uznając, że organ błędnie ocenił podstawy wznowienia na etapie wstępnym.

Gmina wnioskowała o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o odmowie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia nieruchomości Skarbu Państwa. Jako podstawę wskazała nowe okoliczności dotyczące braku prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiła wznowienia, uznając, że skarżąca nie przedstawiła nowych, istotnych okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie, stwierdzając, że organ błędnie ocenił merytorycznie wniosek na etapie badania jego dopuszczalności, nie badając najpierw terminowości wniosku i nie wydając postanowienia o wznowieniu postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości Skarbu Państwa. Gmina wnioskowała o wznowienie postępowania zakończonego decyzją KKU z 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody z 2013 r. odmawiającą nabycia. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powołując się na nowe okoliczności wynikające z opracowania geodezyjno-prawnego z 2016 r., które miały wykazywać brak prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn na dzień komunalizacji. KKU odmówiła wznowienia, uznając, że skarżąca nie przedstawiła nowych, istotnych okoliczności, a sąd w przywołanym wyroku nie rozstrzygnął faktycznego braku dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd uznał skargę za zasadną, wskazując, że KKU błędnie oceniła merytorycznie wniosek o wznowienie postępowania na etapie wstępnym, zamiast najpierw zbadać jego dopuszczalność (terminowość) i wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Sąd podkreślił, że ocena przesłanek wznowienia następuje dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących niedoręczenia postanowienia pełnomocnikowi oraz reprezentacji Skarbu Państwa, uznając je za niezasadne lub niemające wpływu na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów k.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ powinien najpierw zbadać dopuszczalność wniosku (terminowość, podstawę ustawową), a dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania może badać, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia spełniają wymogi przepisu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organ błędnie ocenił merytorycznie wniosek o wznowienie postępowania w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, zamiast najpierw zbadać jego dopuszczalność (terminowość) i wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Ocena przyczyn wznowienia następuje dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia zaskarżonego postanowienia.

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 145a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 145b § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 148

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o wznowieniu postępowania.

k.p.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozpatrzenie sprawy po wznowieniu.

k.p.a. art. 149 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zażalenie na postanowienie o wznowieniu postępowania.

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Podstawa prawna rozstrzygnięcia organu.

Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Podstawa prawna rozstrzygnięcia organu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 210 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 127 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

k.p.a. art. 5 § pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Status procesowy centralnego organu administracji publicznej.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisów o odwołaniach do zażaleń.

u.g.n. art. 23 § 1e

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Reprezentacja Skarbu Państwa.

u.g.n. art. 28

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Zasada rozporządzalności prawami procesowymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ błędnie ocenił merytorycznie wniosek o wznowienie postępowania na etapie badania jego dopuszczalności, zamiast najpierw zbadać terminowość wniosku i wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, od którego złożenia uzależniona jest dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Zarzut niedoręczenia postanowienia pełnomocnikowi (uznany za niemający wpływu na wynik sprawy). Zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. i art. 23 ust. 1e u.g.n. dotyczący reprezentacji Skarbu Państwa (uznany za niezasadny).

Godne uwagi sformułowania

W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego. które kończy wydanie postanowienia o wznowieniu lub o odmowie wznowienia postępowania, nie jest dopuszczalna ocena podanych przez stronę przyczyn wznowienia. W obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Niedopuszczalne jest łączenie roli organu administracji publicznej i strony postępowania.

Skład orzekający

Przemysław Żmich

przewodniczący

Elżbieta Sobielarska

sprawozdawca

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności błędy organów w ocenie wniosków na etapie wstępnym oraz dopuszczalność skargi do WSA po zmianach w przepisach dotyczących wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania wznowieniowego w administracyjnym toku instancji oraz interpretacji przepisów PPSA po nowelizacji z 2017 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy błąd proceduralny organu administracji, który może mieć istotne konsekwencje dla strony. Wyjaśnia również ważną kwestię dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego po zmianach przepisów.

Błąd proceduralny organu zablokował wznowienie postępowania. Sąd administracyjny wyjaśnia, jak powinno wyglądać badanie wniosku.

Dane finansowe

WPS: 680 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 781/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 52 par. 1 i 2, 52 par. 3, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 119 pkt 3, 120,200 205 par. 2, 210 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 127 par. 3,144,149 par. 3,149 par. 2, 148,145 par. 1, 145a par. 1 i 145 b par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniami z dnia [...] lutego 2018 r.
nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej
z dnia [...] sierpnia 2015 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] o odmowie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] nieruchomości Skarbu Państwa [...], dla której Sąd Rejonowy
[...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], odmówiła wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Gminę [...] nieruchomości Skarbu Państwa [...].
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymała
w mocy powyższą decyzję.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r., uzupełnionymi pismami z [...] października
2017 r. oraz z [...] grudnia 2017 r. skarżąca zwróciła się do Komisji o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2015 r. utrzymującej
w mocy decyzję z [...] sierpnia 2013 r. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 5 kpa powołując się na okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Skarżąca podkreśliła, że z Opracowania Geodezyjno-Prawnego wykonanego przez przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno-Kartograficznych [...] z [...] kwietnia 2016 r. i dołączonej do niego dokumentacji wynika, że dla terenu objętego zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami z [...] maja 1986 r. nr [...] nie odnaleziono decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie lub zarząd,
co potwierdza poświadczenie w tym dokumencie nieprawdziwych faktów, dotyczących istnienia w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. [...] maja 1990 r. prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn [...]. Skarżąca wskazała, że fakt braku dokumentów o prawie zarządu dla Kombinatu Maszyn [...] dla części terenu objętego powyższym zaświadczeniem potwierdził Wojewoda [...] w szeregu niezależnych rozstrzygnięciach administracyjnych, podjętych w okresie od [...] lutego 2009 r. do [...] lipca 2010 r. Skarżąca powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 682/17 w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] maja 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2017 r. o odmowie wydania zaświadczenia o następującej treści: "Kombinat Maszyn [...] w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych to jest w dniu [...] maja 1990 r. nie legitymował się prawem zarządu do gruntów objętych zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] maja 1986 r" nr [...]. lecz tylko faktycznie
je użytkował bez tytułu prawnego".
Skarżąca wyjaśniła również, że w toku postępowania dotyczącego wydania zaświadczenia ustalone zostało, że dokumentacja dotycząca Kombinatu Maszyn [...] została przekazana do Archiwum Zakładowego oraz do Archiwum Państwowego [...]. Dokumentacja ta została poddana analizie przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno - Kartograficznych [...]. Na jej podstawie zostało wykonane Opracowanie Geodezyjno - Prawne z [...] kwietnia 2016 r., z którego jednoznacznie wynika, że dla terenu objętego zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...] maja 1986 r. nie odnaleziono decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie bądź zarząd. Fakt ten jest istotny w punktu widzenia udowodnienia istnienia prawa zarządu dla Kombinatu Maszyn [...] na dzień komunalizacji.
Komisja postanowieniem z [...] lutego 2018 r. odmówiła wznowienia postępowania. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazała art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - dalej zwanej "ustawą" oraz art. 149 § 3 kpa. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że w postępowaniu wznowieniowym rozróżnia się fazę wstępną,
w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowieniowe, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłych w postępowaniu, które zostało wznowione. Komisja wyjaśniła,
że nie podziela argumentacji skarżącego jakoby wspomniana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 682/17 odmowa wydania zaświadczenia o przywołanej wyżej treści świadczyła
o rozstrzygnięciu przez Sąd faktycznego braku dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe.
W ocenie Komisji Sąd w uzasadnieniu wyroku przede wszystkim przeprowadził wywód, co do przesłanek do wydania zaświadczenia, a nie okoliczności, jakie mogą być w tym dokumencie wykazane.
Mając na uwadze powyższy wyrok Komisja wskazała, że nie znalazła podstaw do wznowienia postępowania. Skarżąca wnioskując o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nie powołała się, ani też nie przedstawiła, żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, jakie nie były znane organowi II instancji
w postępowaniu administracyjnym. Powołany wyrok Sądu świadczy przeciwko twierdzeniom skarżącej.
Komisja wyjaśniła również, że orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez skarżącą nieruchomości Skarbu Państwa dokonała analizy zarówno obowiązującego na dzień komunalizacji stanu prawnego, jak również dowodów z dokumentów, jakim był m. in. wpis w księdze wieczystej prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w zarządzie Kombinatu Maszyn [...] (po zmianie nazwy Kombinat Maszyn [...]) na podstawie zaświadczenia z [...] maja 1986 r. nr [...] wydanego przez zastępcę Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic [...]. Urzędu [...], wydanego na mocy art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Komisja podkreśliła, że rozstrzygnięcie dotyczące analogicznych stanów prawnych były już niejednokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, które potwierdzały stanowisko prezentowane w nich przez Komisję.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżąca złożyła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając postanowieniu Komisji naruszenie: art. 28, art. 40 § 2, art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz
art. 23 ust. tej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami i wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wyjaśniła,
że Komisja nie doręczyła postanowienia pełnomocnikowi strony, co stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała również, że stosownie do art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w postępowaniu administracyjnym
i sądowoadministracyjnym, w którym jedną ze stron lub uczestnikiem postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. W konsekwencji,
w ocenie skarżącej. Prezydent [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej nie jest stroną postępowania komunalizacyjnego i dlatego doręczenie temu organowi zaskarżonego postanowienia stanowi naruszenie prawa. Skarżąca podtrzymała też stanowisko, że nową okolicznością faktyczną w sprawie jest to, że wpis prawa zarządu Kombinatu Maszyn [...] do księgi wieczystej nie był zgodny z rzeczywistym stanem prawnym tych gruntów. Wyjaśniła, że dowodem na powyższe jest Opracowanie Geodezyjno-Prawne z [...] kwietnia 2016 r. załączone do wniosku o wznowienie postępowania. Treść tego dokumentu jednoznacznie i bezspornie wskazuje, że Kombinat Maszyn [...] nie legitymował się tytułem prawnym do gruntów objętych wnioskami komunalizacyjnymi skarżącej. Dokument w postaci opracowania geodezyjno-prawnego jak wyjaśniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
w wyroku z 10 października 2017 r. sygn. akt 1 SA/Wa 682/17 stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa, a więc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i dlatego stanowi podstawę do wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami komunalizacyjnym.
Skarżąca podkreśliła również, że skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 wyjaśnił, że wpis w dziale II księgi wieczystej ma jedynie na celu wykazanie jakiej jednostce przysługuje zarząd i użytkowanie mienia państwowego podczas, gdy ze względu na potrzeby obrotu potrzebne jest bliższe określenie przysługującego państwu prawa własności, określenie leżące przede wszystkim w interesie osób trzecich, które dzięki temu wiedzą przeciwko jakiej jednostce kierować swe roszczenie związane z omawianym mieniem państwowym oraz mogą się zorientować, czy jednostce, która przeciwko nim z takimi roszczeniami występuje przysługuje w tym zakresie legitymacja.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej wskazane.
W pierwszej kolejności rozważyć należało dopuszczalność skargi. Kontroli sądu poddane zostało postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, wydane
na podstawie art. 149 § 3 kpa. Postanowienie takie jest postanowieniem, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej zwanej "ppsa" kontroli sądu administracyjnego podlegają postanowienia na które przysługuje zażalenie.
Według art. 52 § 1 i § 2 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, tj. w sytuacji, w której skarżącemu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie.
Nie może zatem budzić wątpliwości, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienie wydane na skutek rozpoznania zażalenia czyli
na postanowienie wydane przez organ II instancji.
W art. 52 § 3 ppsa wprowadzony został wyjątek od zasady, zgodnie z którą skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli stronie przysługuje prawo zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę
na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
W powołanym przepisie mowa jest o decyzji, od której stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, czyli o decyzji wydanej w I instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 listopada
2018 r. sygn. akt 1 OSK 3975/18, zgodnie z art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej
w I instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Komisja jako centralny organ administracji publicznej ma status procesowy równy ministrowi (art. 5 § pkt 4 kpa).
Z kolei zgodnie z art. 144 kpa w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 (Zażalenia) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Oznacza to, że do postanowień wydanych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od których przysługuje zażalenie, ma zastosowanie instytucja wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 149 § 3 kpa od postanowienia
o wznowieniu postępowania przysługuje zażalenie. Po przywołaniu brzmienia
art. 52 ppsa w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) NSA podkreślił, że zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa cytowanych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia, od złożenia którego uzależniona jest możliwość skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wspomnianą ustawą zmieniającą wykreślono go z katalogu środków zaskarżenia zawartego w art. 52 § 2 ppsa. W tej sytuacji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem prawnym przysługującym zarówno od decyzji, jak
i postanowień wydanych w I instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, z którego strona może skorzystać. Fakultatywny charakter tego środka prawnego potwierdza art. 52 § 3 ppsa. NSA podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że literalne brzmienie art. 52 § 3 ppsa, odnoszące się wyłącznie do decyzji, a nie do postanowienia, nie ma żadnego wpływu na wynikający z treści art. 52 § 1 i 2 ppsa wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. NSA wskazał, że z obecnego brzmienia art. 52 § 3 ppsa nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako warunek dopuszczalności skargi do Sądu Administracyjnego.
Postanowienie powyższe wydane zostało w sprawie tożsamej po względem faktycznym i prawnym z niniejszą sprawą, tj. w-sprawie ze skargi wniesionej przez skarżącą na postanowienie Komisji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie
o komunalizację nieruchomości.
W konsekwencji, ocena prawna zawarta w powyższym postanowieniu znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie, co skutkuje uznaniem dopuszczalności skargi na postanowienie Komisji o odmowie wznowienia postępowania.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy zauważyć,
że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę stanowi, stosownie do art. 149 § 1 kpa, postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to rozpoczyna postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając w pierwszej kolejności, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b kpa. potwierdziły się. czy też nie (art. 149 § 2 kpa).
Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne (pierwsza faza postępowania), które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy
w sposób przewidziany w art. 149 kpa, a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m. in.
czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych
w art. 148 kpa. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 kpa.
Oznacza to, że Komisja mogła wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli uznałaby, że wniosek został złożony przez podmiot, który
ze względów oczywistych nie mógł być stroną postępowania, czy też że wniosek
nie został oparty na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania byłoby możliwe również w razie stwierdzenia, że wniosek nie został złożony z zachowaniem terminu wynikającego
z art. 148 § 1 kpa.
Należy zauważyć, że czym innym jest złożenie wniosku nie opartego
na ustawowych podstawach wznowienia, a czym innym uznanie przez organ, że owe ustawowe przesłanki (wskazane we wniosku o wznowienie) nie potwierdziły się. Wniosek nie oparty na ustawowych podstawach wznowienia, to wniosek, w którym strona powołuje się na inne podstawy niż. wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1
i 145b § 1 kpa.
Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na ustawową podstawę wznowienia z art. 145 § 1
pkt 5 kpa. Oczywiste jest również, że skarżącej przysługiwał przymiot strony
w postępowaniu (zwykłym) zakończonym wydaniem przez Komisję decyzji
w postępowaniu komunalizacyjnym w administracyjnym toku instancji.
W konsekwencji organ zobowiązany- był do ustalenia, czy wniosek
o wznowienie postępowania złożony został w terminie wskazanym w art. 148 § 1 kpa. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie organ zobowiązany był do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.
Uszło uwadze Komisji, że dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ może badać, czy powołane przez stronę we wniosku przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa spełniają wymogi tego przepisu, tj. czy wskazane we wniosku o wznowienie okoliczności są nowe, istotne dla sprawy, czy istniały w dniu wydania przez Komisję decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym,
czy były jej nieznane w sprawie komunalizacyjnej.
W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego. które kończy wydanie postanowienia o wznowieniu lub o odmowie wznowienia postępowania, nie jest dopuszczalna ocena podanych przez stronę przyczyn wznowienia.
W niniejszej sprawie Komisja wydała postanowienie o odmowie wznowienia postępowania uznając, że skarżąca nie powołała, ani nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, które nie byłyby znane organowi odwoławczemu w postępowaniu komunalizacyjnym. Innymi słowy Komisja dokonała oceny przyczyn wznowienia w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, w której mogła badać jedynie, czy wniosek jest oparty o ustawową podstawę wznowienia oraz czy został wniesiony przez stronę w terminie wynikającym z art. 148 § 1 kpa.
Oznacza to, że Komisja, przeprowadzając postępowanie, co do przyczyn wznowienia w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego (w fazie badania dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego) i dokonując oceny, że
nie potwierdziła się podana we wniosku o wznowienie ustawowa podstawa wznowienia, z pominięciem wyjaśnienia kwestii zachowania przez wnioskodawcę terminu z art. 148 § 1 kpa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wydała zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 149 § 2 i 3 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że zarzut niedoręczenia postanowienia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi należało uznać
za niemający wpływu na wynik sprawy. Pomimo doręczenia postanowienia bezpośrednio skarżącej wniosła ona w terminie skargę do Sądu, co oznacza,
że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 23 ust. le ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.) - zwanej dalej "ugn" Sąd uznał, że nie jest on zasadny.
W pierwszej kolejności wskazać należało, że zarzut pominięcia w toku postępowania może zgłosić pominięta strona, zgodnie z zasadą rozporządzalności przez stronę swymi prawami procesowymi. Jeżeli, w ocenie skarżącej, Skarb Państwa winien być reprezentowany przez Wojewodę, to tylko ten organ mógłby podnieść zarzut naruszenia art. 28 kpa i art. 23 ust. 1 e ugn.
Niezależnie od tego trzeba zaznaczyć, że art. 23 ust. 1e ugn nie może być stosowany w sprawach, w których organem orzekającym w postępowaniu administracyjnym kontrolowanym w sprawie wznowieniowej był Wojewoda. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest łączenie roli organu administracji publicznej i strony postępowania. Albo ustawodawca wyznacza w konkretnym postępowaniu administracyjnym danemu organowi rolę organu administracji publicznej (imperium), albo też nadaje mu status przedstawiciela (organu) strony postępowania (dominium). Skoro zatem w sprawie komunalizacyjnej interesu Skarbu Państwa bronił Wojewoda jako organ administracji publicznej, właściwy do wydania decyzji administracyjnej
w I instancji, to nie jest możliwe przyznanie mu legitymacji procesowej strony
w postępowaniu wznowieniowym kwestionującym decyzję wydaną w postępowaniu komunalizacyjnym.
Sąd zwraca uwagę, że decyzja Komisji z [...] sierpnia 2015 r., której wyeliminowania w postępowaniu wznowieniowym domaga się skarżąca, jest ostateczna. Wobec tego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną może być wznowione postępowanie, co wynika z art. 145 § 1 kpa.
Rozpoznając ponownie wniosek o wznowienie postępowania Komisja zbada, czy podanie to zostało wniesione w terminie. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie, o którym art. 148 § 1 kpa. organ wyda postanowienie
o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw.
z art. 119 pkt 3 i art 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy i koszty działania profesjonalnego pełnomocnika Sąd orzekł, na podstawie art. 200. art. 205 § 2 i art 210 § 2 ppsa
w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI