I SA/Wa 774/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-08-08
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowaniedrogi publicznespecustawa drogowawycena nieruchomościoperat szacunkowyrynek lokalnytransakcje porównawczeWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną pod drogę nieruchomość z powodu wadliwej wyceny.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę drogi. Skarżący, Prezydent Miasta, zarzucił organom administracji błędy w operacie szacunkowym, wskazując na nieprawidłowy dobór transakcji porównawczych i zawężenie rynku lokalnego. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając, że wycena powinna opierać się przede wszystkim na transakcjach nieruchomościami drogowymi, a dopiero w dalszej kolejności na nieruchomościach o przeważającym przeznaczeniu wśród gruntów przyległych. Uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Prezydenta Miasta na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa pod inwestycję drogową. Głównym zarzutem skargi było naruszenie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości, w szczególności § 36 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, poprzez nieprawidłowy dobór transakcji porównawczych i zawężenie analizowanego rynku lokalnego. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, wskazując, że przy wycenie nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową, zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia, należy w pierwszej kolejności uwzględniać ceny transakcyjne nieruchomości drogowych. Dopiero brak wystarczających danych na tym rynku pozwala na zastosowanie cen nieruchomości o przeważającym przeznaczeniu wśród gruntów przyległych. Sąd podkreślił, że rynek lokalny powinien być rozumiany szerzej niż tylko poszczególne dzielnice miasta, a rzeczoznawca niezasadnie ograniczył analizę do wybranego obszaru, pomijając inne, potencjalnie porównywalne transakcje. W związku z tym, operat szacunkowy został uznany za nierzetelny, a decyzje organów administracji za wadliwe. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, operat szacunkowy został sporządzony wadliwie, ponieważ rzeczoznawca nieprawidłowo określił rynek lokalny i nie wyczerpał możliwości analizy transakcji nieruchomościami drogowymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przy wycenie nieruchomości drogowej należy w pierwszej kolejności analizować transakcje nieruchomościami drogowymi, a dopiero w przypadku braku danych rozszerzyć analizę na nieruchomości o przeważającym przeznaczeniu wśród gruntów przyległych. Rzeczoznawca niezasadnie zawęził rynek lokalny i pominął analizę transakcji drogowych na szerszym obszarze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

specustawa drogowa art. 18

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

rozporządzenie art. 36 § ust. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Przy wycenie nieruchomości drogowej należy w pierwszej kolejności analizować transakcje nieruchomościami drogowymi. Dopiero brak danych na tym rynku pozwala na zastosowanie cen nieruchomości o przeważającym przeznaczeniu wśród gruntów przyległych.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

specustawa drogowa art. 12

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 23

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

rozporządzenie art. 36 § ust. 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

W przypadku niewystarczających danych z lokalnego i regionalnego rynku nieruchomości, wartość określa się w podejściu kosztowym.

u.g.n. art. 154 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 151 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwy dobór transakcji porównawczych w operacie szacunkowym. Zbyt wąskie określenie rynku lokalnego dla wyceny nieruchomości drogowej. Naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości (w szczególności § 36 ust. 4 i ust. 2). Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez oparcie decyzji na wadliwym dowodzie.

Godne uwagi sformułowania

przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości przejętej pod drogę publiczną, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wycena rozpoczyna się od porównania transakcji nieruchomości drogowych. Tylko brak wystarczających danych odnoszących się do tego typu transakcji umożliwia dokonanie wyceny przy wykorzystaniu danych dotyczących transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych. pod pojęciem "rynku lokalnego" rozumie się obszar gminy lub powiatu, zaś "rynek regionalny" odnoszony jest do obszaru województwa. porządek ustalania obszaru analizowanego nie jest przypadkowy, co powoduje, że gdy dane z rynku lokalnego są niewystarczające, to rzeczoznawca majątkowy dokonujący wyceny obwiązany jest kierować się danymi z rynku regionalnego. Dla wyceny nieruchomości, które zostały przeznaczone pod inwestycje celu publicznego, w tym drogi publiczne, zasięg rynku lokalnego, na podstawie którego następuje wytypowanie transakcji do porównań – to przestrzeń całego miasta a nie tylko poszczególnych jego dzielnic.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący

Dariusz Pirogowicz

członek

Dorota Apostolidis

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wycena nieruchomości drogowych, określenie rynku lokalnego i regionalnego w kontekście wyceny, stosowanie specustawy drogowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne w ramach specustawy drogowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wyceny nieruchomości przy inwestycjach drogowych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i samorządów. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów dotyczących rynku lokalnego i transakcji porównawczych.

Wadliwa wycena odszkodowania za drogę: Sąd wskazuje, jak prawidłowo określić wartość nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 774/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Dariusz Pirogowicz
Dorota Apostolidis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1331/20 - Postanowienie NSA z 2023-10-17
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1474
art. 12, 18 i 23
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant Referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Miasta [...] - Prezydenta [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Miasta [...] - Prezydenta [...] kwotę 17 670 zł (siedemnaście tysięcy sześćset siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu na rzecz E.R. odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości położonej w [...], dzielnicy [...], obręb [...], oznaczonej jako projektowana dz. nr [...] o pow. [...] ha, w wysokości [...] zł, powiększonego o kwotę [...] zł z tytułu wcześniejszego wydania nieruchomości i zobowiązującą do wypłaty tego odszkodowania Prezydenta [...] w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja ustalająca odszkodowanie stanie się ostateczna.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa ul. [...] na odcinku od "ronda" z ul. [...] do węzła z planowaną trasą ekspresową [...], leżącą w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] w ramach zadania pn. Przebudowa ul. [...] na odc. od ronda z ul. [...] do węzła z planowaną trasą ekspresową [...]". Inwestycją tą objęta została m.in. nieruchomość oznaczona jako dz. nr [...], z której w następstwie ww. decyzji wydzielona została dz. nr [...].
Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2018 r., działając na podstawie art. art. 12, art. 18 i art. 23 ustawy z dna 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1474), powoływanej dalej jako "specustawa drogowa", ustalił na rzecz byłej właścicielki odszkodowanie w wysokości [...] zł za przedmiotową nieruchomość, powiększone o kwotę [...] zł z tytułu wcześniejszego jej wydania. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na potrzeby prowadzonego postępowania zlecono wycenę przejętej nieruchomości przez uprawnionego rzeczoznawcę M.J., który sporządził w tym przedmiocie w dniu [...] lutego 2018 r. operat szacunkowy, określając wartość zajętego gruntu na kwotę [...] zł. Właścicielka nieruchomość pismem z [...] marca 2018 r. zgłosiła uwagi do operatu wskazując, że reklamy stojące na działce nie są jej własnością i zostaną przesunięte, wobec czego wniosła o nieuwzględnianie ich w wycenie. Po przeanalizowaniu powyższych uwag biegły sporządził w dniu [...] kwietnia 2018 r. zamienny operat szacunkowy określający wartość nieruchomości na kwotę [...] zł, na którą składają się wartość gruntu – [...] zł, wartość naniesień – [...] zł, wartość nasadzeń – [...] zł. W ocenie organu powyższy operat stanowi wiarygodny dowód na okoliczność ustalenia wartości przejętej nieruchomości, a zatem mógł stanowić podstawę ustalenia odszkodowania. Jak ponadto wynika z akt, właścicielka nieruchomości zawiadomienie o wydaniu decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej otrzymała w dniu [...] stycznia 2018 r., zaś w dniu [...] stycznia 2018 r. wydała nieruchomość. Zmieściła się zatem w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, co skutkowało powiększeniem ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent [...] podniósł, że w operacie szacunkowym nieprawidłowo dobrano transakcje porównawcze przeznaczone pod usługi, podczas gdy jak wynika ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania [...], projektowana dz. nr [...] przeznaczona jest pod poszerzenie ulicy [...], a jej najbliższe otoczenie stanowi zabudowa handlowo-usługowa oraz zabudowa mieszkaniowa. W tej sytuacji, zgodnie z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", operat powinien zawierać analizę transakcji drogowych na rynku lokalnym (gminy lub powiatu), zaś dopiero w przypadku ich braku biegły powinien przeprowadzić wycenę w oparciu o ceny nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych. Skoro jednak na rynku lokalnym odnotowano transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi, to wycena przedmiotowej nieruchomości winna być przeprowadzona w oparciu o te transakcje.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lutego 2019 r., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, rzeczoznawca oszacował wartość przedmiotowej [...] zł. Biegły szczegółowo przeanalizował rynek cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Badanie tego rynku w przeciągu dwóch ostatnich lat na terenie dzielnicy [...] nie doprowadziło do wyłonienia ani jednej transakcji dotyczącej działki drogowej. Z tej przyczyny rynek transakcji rozszerzono na tereny [...]. Na tak określonym rynku wyłoniono 8 transakcji sprzedaży działek drogowych o cenach od [...] zł/m2 do [...] zł/m2. Transakcje te miały miejsce w dzielnicy [...],[...] i [...]. Analizy powyższej nie rozszerzono na teren [...], gdyż uznano, że są to tereny niepodobne i nie można porównywać terenów [...] z terenami np. [...],[...], czy [...]. Ceny gruntów drogowych są rozproszone i niejednolite, zaś wyłonione działki położone są w mało podobnych lokalizacjach i dotyczą niepodobnych inwestycji drogowych. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczność, że przeważające przeznaczenie gruntów przylegających do przedmiotowej działki to tereny usług, biegły przeprowadził badanie transakcji w przeciągu ostatnich dwóch lat na gruntach niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę usługową. Na terenie dzielnicy [...] od stycznia 2016 r. odnotowano jedynie 17 transakcji takimi gruntami, zaś do analizy przyjęto tylko transakcje obrotu prawem własności. Biorąc pod uwagę powyższe, analizę rynku wydłużono do początku 2015 r. i w ten sposób listę do analizy powiększono do 28 nieruchomości. Ceny takich nieruchomości na terenie [...] kształtują się od ok. [...] zł/m2 do ponad [...] zł/m2. Do celów analizy biegły wyłonił 14 transakcji nieruchomościami możliwie najbardziej podobnymi, na podstawie których określono wartość gruntu wchodzącego w skład przedmiotowej nieruchomości z przedziału cenowego od [...] /m2 do [...] zł/m2, przy cenie średniej [...] zł/m2. Rzeczoznawca ustalił, że na wartość tego typu nieruchomości wpływ mają przede wszystkim takie cech jak: lokalizacja (waga 30%), położenie względem dróg (waga 30%), sposób zagospodarowania nieruchomości sąsiednich (waga 20%) oraz kształt działki (waga 10%). Mając na względzie powyższą wycenę, organ uznał operat sporządzony w sprawie za wiarygodny i spełniający wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnej wyceny nieruchomości w oparciu o transakcje nieruchomościami przeznaczonymi usługi, Minister zauważał, że choć zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym rynkiem lokalnym jest, co do zasady, teren gminy, na którym zlokalizowana jest nieruchomość, to jednak biorąc pod uwagę specyfikę rynku [...] oraz warsztat zawodowy rzeczoznawcy majątkowego uznać należy, że to biegły określa obszar analizowanego rynku, mając na uwadze kształtujące się na nim ceny transakcyjne. W niniejszej sprawie biegły szczegółowo uzasadnił motywy, dla których analiza rynku lokalnego została określona jako dzielnica [...].
W skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję Prezydent [...] reprezentujący Miasto [...] wniósł o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając im naruszenie:
1) § 36 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 154 ust. 2 i art.151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", poprzez uznanie prawidłowości wyceny nieruchomości przyjętej w operacie szacunkowym stanowiącym podstawę ustalenia odszkodowania, podczas gdy naruszona regulacja stanowi o obowiązku dokonania wyceny nieruchomości przeznaczonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy pod poszerzenie ulicy [...], z uwzględnieniem nieruchomości drogowych, czego w operacie rzeczoznawca zaniechał, przyjmując do porównań nieruchomości niepodobne do wycenianej, mimo braku spełnienia przesłanki opisanej w § 36 zd. 1 rozporządzenia, a umożliwiającej sporządzenie wyceny w oparciu o inne niż "drogowe" nieruchomości,
2) § 36 ust. 2 in principio w zw. z ust. 4 zd. 1 in fine i zd. 2 rozporządzenia w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz.U. z 2018 r. poz. 1817) i art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.) poprzez uznanie prawidłowości wyceny nieruchomości przyjętej w operacie szacunkowym stanowiącym podstawę ustalenia odszkodowania, sporządzonej z wadliwie zawężonym rynkiem lokalnym, podczas gdy z naruszonej regulacji wynika, że za obszar rynku lokalnego, z którego mogą pochodzić transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu drogowym przyjmowane do porównań, należy traktować obszar [...], stąd uznanie przez organ prawidłowości ustalenia odszkodowania na podstawie operatu, w którym biegły zawęził rynek do kilku dzielnic miasta, przy jednoczesnym nieuzasadnionym odrzuceniu transakcji położonymi w tych dzielnicach nieruchomościami drogowymi, doprowadziło do naruszenia ww. przepisów,
3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie wydania zaskarżonej decyzji Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a.", poprzez zaniechanie dokładnego rozważenia materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania oraz poprzez pominięcie rozpoznania niezakwestionowanych danych wskazanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, co skutkowało błędnym utrzymaniem w mocy decyzji przyznającej odszkodowanie w oparciu o operat obarczony błędnym przyjęciem do porównań nieruchomości o innym przeznaczeniu niż nieruchomość wyceniana i zawierającym nieprawidłowy dobór nieruchomości podobnych, a w konsekwencji - ustaleniem odszkodowania w niewłaściwej, zawyżonej, wysokości;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, opartej na operacie szacunkowym zawierającym uchybienia dyskwalifikujące go jak dowód przydatny dla celu ustalenia odszkodowania.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie powyższych zarzutów oraz wystąpiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z operatu szacunkowego z [...] lutego 2019 r., na okoliczność faktycznej wartości przejętej nieruchomości, a tym samym wadliwie ustalonego odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zaskarżoną decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2018 r. o ustaleniu odszkodowania, za przejętą z mocy prawa, w trybie przepisów specustawy drogowej nieruchomość, położoną w [...], dzielnicy [...], oznaczoną jako dz. nr [...] i zobowiązującą do wypłaty odszkodowania Prezydenta [...].
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił art. 18 specustawy drogowej oraz stosowane odpowiednio, na mocy odesłania zawartego w art. 12 ust. 4a tej ustawy, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 18 ust. 1 specustawy drogowej stanowi, że wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie natomiast z art. 130 ust. 2 u.g.n. dla ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Wartością tą z kolej jest co do zasady wartość rynkowa, a więc najbardziej prawdopodobna cena nieruchomości, możliwa do uzyskania na rynku (art. 134 ust.1 i art. 151 ust. 1 u.g.n.), przy określaniu której uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2 u.g.n.). Szczegółowe unormowania regulujące sporządzenie wyceny nieruchomości m.in. na potrzeby ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte (wywłaszczone) pod inwestycje drogowe zawarte zostały w rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej określa się, "przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji". Stosownie do § 36 ust. 2 rozporządzenia w przypadku gdy dane z lokalnego i regionalnego rynku nieruchomości są niewystarczające do określenia wartości rynkowej zgodnie z ust. 1, wartość nieruchomości objętej decyzją określa się w podejściu kosztowym. W ustępie 3 § 36 unormowano tryb ustalania wartości rynkowej nieruchomości, w sytuacji, gdy przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości. Zgodnie natomiast z ust. 4 § 36 rozporządzenia, "w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio".
Do tej ostatniej regulacji prawidłowo odwoływał się rzeczoznawca majątkowy w sporządzonym na potrzeby postępowania odszkodowawczego zakończonego zaskarżoną decyzją operacie szacunkowym z [...] kwietnia 2018 r., a także organy orzekające w sprawie.
Kwestią sporną jest natomiast okoliczność, czy na rynku lokalnym istniały nieruchomości, o których mowa w § 36 ust. 4 rozporządzenia, tj. nieruchomości drogowe, które w pierwszej kolejności biegły powinien przyjąć do porównania, czy też prawidłowo dokonał on wyceny wartości gruntu w oparciu o ceny transakcyjne nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych (o przeznaczeniu usługowym).
W odniesieniu do § 36 ust. 4 rozporządzenia podkreślić należy, że przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości przejętej pod drogę publiczną, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem przedmiotowa działka w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] przyjętego uchwałą [...] nr [...] z [...] października 2006 r. (ze zm.), przeznaczona jest pod poszerzenie ul. [...]), wycena rozpoczyna się od porównania transakcji nieruchomości drogowych. Tylko brak wystarczających danych odnoszących się do tego typu transakcji umożliwia dokonanie wyceny przy wykorzystaniu danych dotyczących transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych do szacowanej nieruchomości (por. wyroki NSA z 5 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1395/13; z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2311/15; z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1816/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy, po przeprowadzeniu analizy rynku cen transakcyjnych nieruchomości drogowych w przeciągu dwóch ostatnich lat na terenie dzielnicy [...], nie wyłonił ani jednej transakcji dotyczącej działki drogowej. Z tej przyczyny rynek transakcji rozszerzył na tereny [...]. Na tak określonym rynku wyłonił 8 transakcji sprzedaży działek drogowych o cenach od [...] zł/m2 do [...] zł/m2. Transakcje te miały miejsce w dzielnicy [...],[...] i [...]. Analizy powyższej biegły nie rozszerzył natomiast na teren [...], gdyż uznał, że są to tereny niepodobne i nie można porównywać terenów [...] z terenami np. [...],[...], czy [...]. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczność, że przeważające przeznaczenie gruntów przylegających do przedmiotowej działki to tereny usług, biegły przeprowadził badanie transakcji w przeciągu ostatnich dwóch lat na gruntach niezabudowanych przeznaczonych pod zabudowę usługową i na tej podstawie dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości.
Wskazać jednak należy, że choć użyte w § 36 ust. 2 rozporządzenia określenia "rynku lokalnego" i "rynku regionalnego" nie zostały zdefiniowane przez prawodawcę, to jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że pod pojęciem "rynku lokalnego" rozumie się obszar gminy lub powiatu, zaś "rynek regionalny" odnoszony jest do obszaru województwa (por. wyroki NSA z 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 701/11; z 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1460/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze przyjmuje się również, że porządek ustalania obszaru analizowanego nie jest przypadkowy, co powoduje, że gdy dane z rynku lokalnego są niewystarczające, to rzeczoznawca majątkowy dokonujący wyceny obwiązany jest kierować się danymi z rynku regionalnego. Jeżeli i rynek regionalny nie jest w stanie dostarczyć niezbędnych danych, dopiero wówczas należy kierować się przeznaczeniem nieruchomości przeważającym wśród gruntów przyległych. Tylko w tej sytuacji spełniony zostanie warunek zakładający brak możliwości uwzględnienia cen transakcyjnych nieruchomości drogowych na rynku lokalnym i regionalnym. Skoro odszkodowanie winno odzwierciedlać faktyczną wartość utraconego prawa, to kierowanie się innym przeznaczeniem nieruchomości niż to, które wynika z obowiązujących dla tej nieruchomości regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, winno być ostatecznością (por. wyroki NSA z 13 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1642/11; z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2311/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym szacując wartość nieruchomości drogowej biegły winien wyczerpać możliwość kierowania się cenami transakcyjnymi tego typu nieruchomości nie tylko z rynku lokalnego, a więc gminnego i powiatowego, ale także z rynku regionalnego (wojewódzkiego).
W niniejszej natomiast sprawie, na co wskazano już powyżej, biegły dokonując wyceny przedmiotowej działki, nieruchomości o podobnym przeznaczeniu, tj. przeznaczeniu drogowym, poszukiwał jedynie na terenie [...] (znajdując 8 takich transakcji), pomijając jednak pozostałe dzielnice tego miasta. Biegły badaniem winien był natomiast objąć całą [...], a nie tylko trzy, czy cztery jej dzielnice. Dla wyceny nieruchomości, które zostały przeznaczone pod inwestycje celu publicznego, w tym drogi publiczne, zasięg rynku lokalnego, na podstawie którego następuje wytypowanie transakcji do porównań – to przestrzeń całego miasta a nie tylko poszczególnych jego dzielnic. Tego rodzaju bowiem inwestycje służą całemu miastu a nieruchomości, na których inwestycje te są zrealizowane, stanowią formę zagospodarowania przestrzeni miasta a nie tylko jego dzielnicy. Z tego też powodu ich wartość musi być odnoszona do wartości innych nieruchomości, mających znaczenie dla danego miasta jako całości (por. wyrok NSA z 22 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 701/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro zatem w procesie wyceny nieruchomości, w sposób nieuprawniony treścią § 36 ust. 4 w zw. z § 36 ust. 2 rozporządzenia, rzeczoznawca majątkowy odstąpił od ustalenia wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości w oparciu o analizę rynku nieruchomościami drogowymi, to wykonany przez niego operat nie mógł być uznany za miarodajny dowód w sprawie, którym mowa w art. 130 ust. 2 u.g.n. To zaś wykluczało możliwość podejmowania na jego podstawie decyzji odszkodowawczej. Powyższe czyni zasadnym zarzut wadliwej weryfikacji ww. dowodu i naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 36 ust. 4 w zw. z § 36 ust. 2 rozporządzenia.
Na koniec wskazać należy, że rozpoznając sprawę Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] lutego 2019 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M.B., gdyż wykraczałoby to poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego, zwłaszcza z wykorzystaniem dowodów uzyskanych po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących wpis stosunkowy w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone według stawki minimalnej w wysokości [...] zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Rozpatrując ponownie sprawę organ zleci sporządzenie wyceny przedmiotowej nieruchomości innemu rzeczoznawcy majątkowego, a następnie dokona jej oceny, umożliwiając przy tym wypowiedzenie się w jej przedmiocie wszystkim stronom postępowania. Na bazie tak poszerzonego materiału dowodowego podejmie w sprawie stosowne rozstrzygniecie, uwzględniające ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI