IV SA 4615/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-09-29
NSAnieruchomościŚredniawsa
reforma rolnadekret PKWNnieruchomościwłasnośćpostępowanie administracyjnedowodyzasada prawdy obiektywnejkontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi umarzające postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia dekretu o reformie rolnej przy przejęciu majątków ziemskich, wskazując na nierozpatrzenie istotnych dowodów przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła skargi J. O. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymały w mocy decyzje o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to miało na celu stwierdzenie, czy przejęcie przez Państwo zespołów pałacowo-parkowych w majątkach "[...]" gm. P. i "[...]" gm. G. nastąpiło z naruszeniem dekretu o reformie rolnej. Organy administracji uznały wnioski za bezprzedmiotowe z powodu braku tytułu własności po stronie skarżącego. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, ponieważ organy nie rozpatrzyły wszystkich zgromadzonych dowodów, w tym dokumentów z archiwów państwowych i urzędów ziemskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi J. O. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003 r., które utrzymywały w mocy decyzje Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. i [...] września 2003 r. umarzające postępowanie administracyjne. Postępowanie to dotyczyło wniosku skarżącego o stwierdzenie, że przejęcie na własność Państwa zespołu pałacowo-parkowego w majątku "[...]" gm. P. oraz zespołu pałacowo-parkowego w majątku "[...]" gm. G. nastąpiło z naruszeniem dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organy administracji uznały wnioski za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżący nie przedłożył dowodów własności, a samych tytułów własności nie odnaleziono w archiwach. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasad prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) oraz wymogów uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 kpa). Wskazano, że organy obu instancji nie ustosunkowały się do istotnych dowodów znajdujących się w aktach sprawy, takich jak zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego czy ewidencje nieruchomości z Archiwum Akt Nowych, które wskazywały na poprzednich właścicieli (O. i spadkobierców S. T.). Pominięcie oceny tych dowodów budzi wątpliwości co do trafności rozstrzygnięć. Sąd nakazał organom administracji dokładne przeanalizowanie każdego dowodu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i obowiązku zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez pominięcie oceny istotnych dowodów.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy administracji nie ustosunkowały się do dowodów z archiwów i urzędów ziemskich, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów, z obowiązkiem uzasadnienia odmowy wiarygodności.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg zawarcia w uzasadnieniu decyzji oceny dowodów i przesłanek rozstrzygnięcia.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego, niezwiązanie zarzutami i granicami skargi.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

Dz. U. Nr 3, poz. 13 art. 2

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Podstawa prawna przejęcia nieruchomości.

Dz. U. Nr 3, poz. 13 art. 6

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Podstawa prawna przejęcia nieruchomości.

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § § 1

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy przejściowe dotyczące stosowania przepisów P.p.s.a.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie rozpatrzyły wszystkich istotnych dowodów zgromadzonych w sprawie, co narusza zasady postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Organy orzekające w tychże sprawach nie poczyniły bowiem ustaleń, mających istotne znaczenie dla ich rozstrzygnięcia. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa. [...] wynika dla organu administracji publicznej obowiązek, podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. A to oznacza, że organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny ( art. 80 kpa) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić...

Skład orzekający

Teresa Kobylecka

asesor

Wanda Zielińska - Baran

sprawozdawca

Wojciech Mazur

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważność zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, nawet w sprawach dotyczących historycznych przejęć majątków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o reformie rolnej i koniecznością badania dowodów historycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych przejęć majątków ziemskich i pokazuje, jak ważne jest skrupulatne badanie dowodów przez organy administracji, nawet po wielu latach. Pokazuje też, jak sądy administracyjne dbają o prawidłowy przebieg postępowania.

Czy brak dokumentów własności zawsze oznacza koniec sprawy? Sąd wyjaśnia, jak badać historyczne przejęcia majątków.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA 4615/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Teresa Kobylecka
Wanda Zielińska - Baran /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur Asesor WSA Teresa Kobylecka Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.) Protokolant Joanna Dziedzic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2003 r. Nr [...], [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. O., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. ( znak: [...]) umarzającą na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, iż przejęcie na własność Państwa zespołu pałacowo-parkowego w majątku "[...]" gm. P. w powiecie p. nastąpiło z naruszeniem dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. Nr 3, poz. 13 ).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że wniosek J. O. o wydanie decyzji, stwierdzającej, iż przejęcie na rzecz Skarbu Państwa zespołu pałacowo - parkowego w majątku " [...]" gm. P. nastąpiło z naruszeniem prawa, gdyż nie pozostawał w związku funkcjonalnym z resztą majątku " [...]", a więc nie podpadał pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być załatwiony co do istoty z uwagi na bezprzedmiotowość. Nie stwierdzono bowiem, żadnego tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Dowodów takich jak, wyciągu z księgi wieczystej, aktów notarialnych nabycia nieruchomości, czy też dokumentów odtworzonych sądownie, jak również dokumentów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju wnioskodawca nic przedłożył. Tytułu własności A. i A. O. do zespołu pałacowo-parkowego nie odnaleziono także w Archiwum Państwowym w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P.
Również decyzją z dnia [...] października 2003r. ( nr [...]) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. O. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003r. ( znak: [...] ) umarzającą na art. 105 § I kpa postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, iż przejęcie na własność Państwa zespołu pałacowo-parkowego w majątku ..[...]'" gm. G. w powiecie c. nastąpiło z naruszeniem dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że wniosek J. O. o wydanie decyzji, stwierdzającej, iż przejęcie na rzecz Skarbu Państwa zespołu pałacowo - parkowego w majątku " [...]" gm. G. nastąpiło z naruszeniem prawa, jako że nie pozostawał w związku funkcjonalnym z resztą majątku " [...]" i wobec tego nie podpadał pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być załatwiony co do istoty z uwagi na bezprzedmiotowość. Organ nie stwierdził żadnego tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Dowodów takich jak, wyciągu z księgi wieczystej, aktów notarialnych nabycia nieruchomości, czy też dokumentów odtworzonych sądownie, wnioskodawca nie przedłożył. J. O. przedłożył tylko kserokopię zaświadczenia wystawionego przez Państwie Biuro Notarialne w P., stwierdzające, że dla nieruchomości położonej we wsi S., gm. P., pochodzącej z majątku stanowiącego byłą własność O., prowadzony jest zbiór dokumentów Dh.[...] i ujawnionym w nim właścicielem jest Skarb Państwa". Tytułu własności A. i A. O. do zespołu pałacowo-parkowego nie odnaleziono także w Archiwum Państwowym i w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C.
Skargę na powyżej wskazane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł J. O., uważając je za wysoce krzywdzące i niesprawiedliwe. Podał, że dokumenty odnośnie własności majątków: [...] i [...] załączył w pismach do Delegatury Skarbu Państwa w C.
W odpowiedziach na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż nie znalazł podstaw do uchylenia swoich decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 uslawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie jest związany zarzutami i granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje organu odwoławczego, utrzymujące w mocy decyzje organu pierwszej instancji umarzające postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 27 kwietnia 2002r. o stwierdzenie, że zespól pałacowo-parkowy położony w majątku " [...]" gm. P., pow. p. oraz zespół pałacowo-parkowy położony w majątku ,. [...]" gm. G], pow. c. nie podpadały pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o reformie rolnej ( Dz. U. Nr 3, poz. 13 ). Badając zgodność tych decyzji pod względem zgodności z prawem uznać należy, że zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem sprawy nie zostały wyjaśnione w stopniu umożliwiającym ich rozstrzygnięcie zgodnie z prawem.
Zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Wojewody [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Organy orzekające w tychże sprawach nie poczyniły bowiem ustaleń, mających istotne znaczenie dla ich rozstrzygnięcia. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa. która jest jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wynika dla organu administracji publicznej obowiązek, podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Poza tym , stosownie do treści art. 77 § ł organ obowiązany jest rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. A to oznacza, że organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny ( art. 80 kpa) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej przyczyny nie dał wiary danemu dowodowi a dokonana ocena powinna znaleźć się w treści uzasadnienia decyzji, jak tego wymaga przepis art. 107§ 3 kpa.
Tymczasem, w rozpatrywanych sprawach organy orzekające obu instancji nie ustosunkowały się w ogóle do dowodów znajdujących się w aktach tychże spraw.
W sprawie dotyczącej przejęcia majątku ziemskiego "[...]'" w powiecie p. nie wzięto pod uwagą zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia 16. 10.1946r. wydanego dla Sądu Grodzkiego Oddział Hipoteczny w P., w którym podano, że nieruchomość ziemska pod nazwą "[...]" położona w powiecie p. była własnością O. oraz nadesłanej z Archiwum Akt Nowych w W. " Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej'*, sporządzonej wg stanu na dzień 1 stycznia 1948r
gdzie pod poz. [...] widnieje nazwa nieruchomości "[...]", wpis właściciela- O., podstawa prawna przejęcia - " art. 2 dekretu".
Identyczna sytuacja występuje również w sprawie o przejęcie majątku ziemskiego " [...] " w powiecie c. Nie wzięto pod uwagę pisma z dnia 11 października 1946r. Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. do Powiatowego Urzędu Ziemskiego, w którym jako byłego właściciela majątku "[...]" podano spadkobierców S. T. oraz nadesłanej z Archiwum Akt Nowych w W. " Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej", sporządzonej wg stanu na dzień 1 stycznia 1946r., gdzie pod poz. [...] widnieje nazwa nieruchomości "[...]", wpis właściciela- spadkobiercy S. T., podstawa prawna przejęcia -,. art. 6 dekretu", jak też nadesłanego z Archiwum Państwowego W. " Protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej majątku "[...]" z dnia 20 sierpnia 1945r gdzie jako właścicieli podano spadkobierców S. T., jak też nadesłanego z Archiwum Państwowego W. Oddział w M. ,. Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6.09.1944r., gdzie przy nazwie majątku " [...]" w pozycji właściciel - widnieje wpis - spadkobiercy S. T., a jako podstawę przejęcia podano " art. 2 pkt e i art. 6 '' dekretu PKWN z dnia 6.09.1944r.
Organy obu instancji w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć nie ustosunkowały się do wskazanych powyżej dowodów, a więc nie dokonały ich oceny, a to oznacza, że nie dokonały oceny całego zebranego w obu sprawach materiału dowodowego. Zatem pomięcie oceny części dowodów musi budzić wątpliwości co do trafności podjętych rozstrzygnięć. Dlatego też organy administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy obowiązane są zgodnie z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa dokładnie przeanalizować każdy dowód zgromadzony w sprawie.
Zważywszy na podane powyżej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) -orzekł jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI