I SA/WA 769/04

I SA/Wa 769/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Joanna Banasiewicz
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Sygn. powiązane
I OSK 1091/05 - Wyrok NSA z 2006-07-19
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowych osób prawnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA/Wa 769/04
UZASADNIENIE
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 i 2 kpa, w związku z art. 2 ust 1 ustawy z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 25, poz. 253 ze zm.), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy o stwierdzenie nieważności:
a) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. stwierdzającej uwłaszczenie [...] w B. - w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2 położonej w B. przy ul. [...],
b) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1993 r. (zmieniającej wyżej wymienioną decyzję z dnia [...] maja 1992 r.) w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w B. przy ul. [...],
c) postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. dotyczącego sprostowania obu wyżej wymienionych decyzji, odnoszącego się do działki nr [...] położonej w B. przy ul. [...],
stwierdził nieważność:
a) decyzji z dnia [...] października 1993 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 1992 r., w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] (powstałych z działki nr [...]),
b) wyżej wymienionego postanowienia z dnia [...] czerwca 1999 r.
c) stwierdził, że decyzja z dnia [...] maja 1992 r., w części dotyczącej działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]), została wydana z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części, z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne.
W uzasadnieniu tej decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w B. przy ul. [...] -działka nr [...] o pow. [...] m2 i przy ul. [...] - działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.
Działka nr [..] uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2.
Z kolei, działając na podstawie art. 155 kpa, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 1993 r. zmienił poprzednią decyzję z dnia [...] maja 1992 r. w ten sposób, że stwierdził nabycie prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 (powstałej z działki nr [...]). Decyzja z dnia [...] października 1993 r. nie objęła więc działek nr [...] i nr [...].
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. Wojewoda [...] sprostował obie powyższe decyzje w odniesieniu do działka nr [...], nadając jej nową powierzchnię [...] m2.
Działając z wniosku K. w K., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2001 r., utrzymaną w mocy przez decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2001 r., stwierdził nieważność obu wyżej wymienionych decyzji uwłaszczeniowych - w części dotyczącej działki nr [...]. Skarga na decyzje organu centralnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego została przez sąd oddalona wyrokiem sygn. akt I SA 1730/01 z dnia 11 lipca 2003 r.
Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem sygnalizacyjnym sygn. akt I SA 1730/01 z dnia 11 lipca 2003 r. poinformował Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzonym rażącym naruszeniu prawa przy zmianie i sprostowaniu decyzji Wojewody [...]. Sąd wskazał zwłaszcza na uchybienia w procesie wydawania decyzji w trybie art. 155 kpa oraz na nieprawidłową zmianę decyzji uwłaszczeniowej poprzez wydanie wyżej wymienionego postanowienia z dnia [...] czerwca 1999 r. zmieniającego powierzchnię działki, którego to faktu nie można uznać za oczywisty błąd pisarski.
Na skutek postanowienia sygnalizacyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomieniem z dnia [...] października 2003 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności obu wyżej wymienionych decyzji uwłaszczeniowych z dnia [...] maja 1992 r. i z dnia [...] października 1993 r. oraz postanowienia z dnia [...] czerwca 1999 r.
Minister Infrastruktury stwierdził, że uwłaszczenie, o którym mowa w art. 2 ust 1-2 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. dotyczy państwowych osób prawnych istniejących w tym dniu. Sprawa ta nie była badana w toku postępowania uwłaszczeniowego i akta nie zawierały dowodów o osobowości prawnej uwłaszczonej [...] w B.
Utworzenie [...] (poprzez wydzielenie z [...]), z siedzibą w W., nastąpiło rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia [...] września 1987 r. w sprawie wydzielenia [...] z [...] i utworzenia [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]).
Utworzony [...] w W. istniał w dniu 5 grudnia 1990 r, posiadając osobowość prawną wynikającą z art. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe (Dz. U. Nr 4, poz. 21 ze zm.). Osobowość prawną [...] - jako całości - potwierdza także uchwała nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] września 1987 r. w sprawie nadania statutu [...] (Monitor Polski Nr [...], poz. [...]). Uwłaszczenie - jeżeli zaistniało - winno dotyczyć zatem [...] w W. jako całości. W B. istniał natomiast Oddział [...], będący wewnętrzną jednostką organizacyjną [...], nie posiadający osobowości prawnej. Nie istniała zatem, jako państwowa osoba prawna, [...] w B., na rzecz której stwierdzono uwłaszczenie.
Powyższe oznacza, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] maja 1992 r., a w konsekwencji także decyzja z dnia [...] października 1993 r. (zmieniająca poprzednią decyzję), zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, to jest art. 2 ust. 1-2 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r., co jest objęte dyspozycją z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Akta sprawy nie zawierają też żadnej dokumentacji wskazującej na przeprowadzenie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] października 1993 r. na co zwrócił też uwagę Naczelny Sąd Administracyjny. Bliższe badanie tej sprawy nie jest jednak konieczne, skoro już wyżej uznano, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Tą samą wadą, niezależnie od wady wskazanej wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny, jest obarczone także wyżej wymienione postanowienie z dnia [...] czerwca 1999 r. (dotyczące działki nr [...]), jako prostujące decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie to straciło też rację bytu wobec wyżej wymienionej decyzji kasacyjnej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001 r, utrzymanej w mocy przez decyzję z dnia [...] maja 2001 r.
Oprócz powyższego ustalono, że działki nr [...] i nr [...] uległy komunalizacji z mocy prawa (to jest z dniem 27 maja 1990 r.), co stwierdza ostateczna decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r. Oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa, w zakresie dotyczącym działek nr [...] i nr [...], została wydana przez organ niewłaściwy. Działki te w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły bowiem własność Miasta B., a więc organem właściwym do wydania decyzji uwłaszczeniowej był zarząd gminy. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy jest obarczone wadą z art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Stwierdzenie nieważności decyzji ulega jednak ograniczeniu z przyczyn określonych w art. 156 § 2 kpa. Wówczas nie stwierdza się nieważności decyzji, lecz stwierdza się, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa - art. 158 § 2 kpa.
Ustalono, że prawa rzeczowe do działki nr [...] aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1995 r. nabyły osoby fizyczne. W tym też zakresie nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji, z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Organ administracji nie jest bowiem władny we własnym zakresie odwrócić skutków wynikających z zawartej umowy cywilnoprawnej.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez [...] S.A. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2004 r. i podał dodatkowo, że nie jest trafny zarzut wnioskodawcy, iż nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, skoro upłynęło 10 lat od jej wydania, gdyż termin ten nie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 2kpa.
Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. złożyła skargę [...] S.A. w W. podnosząc ponownie te same argumenty, które zostały podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
decyzja Wojewody [...] z dnia [..] maja 1992 r., zmieniona w trybie art. 155 kpa decyzją tego organu z dnia [...] października 1993 r. oraz obie te decyzje sprostowane postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. były przedmiotem dwukrotnie prowadzonego postępowania o stwierdzenie ich nieważności.
Pierwsze postępowanie prowadzone na wniosek K. w K. dotyczyło działki nr [...] i zakończyło się stwierdzeniem nieważności obu decyzji w części dotyczącej działki nr [...]. Skarga na ostateczną decyzję nadzorczą została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2003 r. sygn. akt I SA 1730/01.
Zawiadomieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności tych samych decyzji oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r., to jest:
a) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. stwierdzającej uwłaszczenie [...] w B. - w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w B. przy ul. [...],
b) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1993 r. (zmieniającej wyżej wymienioną decyzję z dnia [...] maja 1992 r.) – w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w B. przy ul. [...],
c) postanowienia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. dotyczącego sprostowania obu wyżej wymienionych decyzji, odnoszącego się do działki nr [...], położonej w B. przy ul. [...].
Postanowienie o sprostowanie błędu dotyczyło wyłącznie działki nr [...]. Ostateczne postanowienie o sprostowanie błędów i omyłek w decyzji ma ten skutek, że po jego wydaniu decyzja musi być wykonana stosownie do treści zgodnej z postanowieniem, a w przypadku jej zaskarżenia, również w trybach nadzwyczajnych, decyzja oceniana jest w treści jaką miała po sprostowaniu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1993 r. I SA 1429/92; ONSA z 1994 r. nr 1, poz. 39). Dokonane postanowieniem sprostowanie błędów i omyłek staje się bowiem integralną częścią treści decyzji (zob. Barbara Adamiak, Janusz Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2 wydanie C.H. Beck).
W tej sytuacji uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. co do stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. rażąco narusza prawo, gdyż wydana została w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, to jest ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. uwłaszczającą [...] w B. nieruchomością stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 (którą to powierzchnię sprostowano postanowieniem na [...] m2), a skarga na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego została oddalona wyrokiem z dnia 11 lipca 2003 r. sygn. akt I SA 1730/01.
Oznacza to, że w części dotyczącej działki nr [...] (o sprostowanej postanowieniem z dnia [...] czerwca 1999 r. jej powierzchni, co było naruszeniem prawa, lecz nie było oddzielnie zaskarżone) decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, nie mogło zatem postanowienie o sprostowaniu błędu z dnia [...] czerwca 1999 r. być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności po raz drugi. Skoro jednak postępowanie takie zostało po raz drugi przeprowadzone, to wypełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 kpa i z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
W pozostałej części sąd skargę oddalił, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie narusza prawa, co prawidłowo ustalił organ w toku postępowania i uzasadnił w motywach zaskarżonej decyzji.
W dniu 5 grudnia 1990 r., na który to dzień następuje z mocy prawa uwłaszczenie osób prawnych, o ile spełniają określone przepisami warunki, jak i obecnie - osobą prawną, która mogła podjąć starania o uwłaszczenie, jak i występować w niniejszym postępowaniu jako strona jest [...] w W., a nie Oddział w B., co nie wykluczało możliwości udzielenia pełnomocnictw do działania przez Dyrektora Oddziału [...] w B.
Z tych względów sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, iż wystąpiła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tej części skargę oddalił