I SA/WA 768/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego nacjonalizacji nieruchomości z 1966 r., uznając brak legitymacji skarżącej i przedawnienie roszczenia.
Skarżąca domagała się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1966 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, twierdząc, że jej poprzedniczka prawna była właścicielką tych gruntów. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak legitymacji skarżącej. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała swojego związku z nieruchomościami objętymi decyzją, a ponadto, zgodnie z nowymi przepisami, postępowanie nieważnościowe w stosunku do decyzji sprzed ponad 30 lat jest niedopuszczalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymało w mocy odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego. Postępowanie to dotyczyło decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1966 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi [...], o łącznej powierzchni [...]. Minister odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że skarżąca nie wykazała, iż jej poprzedniczka prawna była właścicielką nieruchomości objętych decyzją z 1966 r., ani że jej mienie zostało faktycznie przejęte. W ocenie Ministra, skarżąca nie posiadała legitymacji do zainicjowania postępowania nadzorczego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 28 (brak uznania za stronę), art. 61a § 1 (nieprawidłowa odmowa wszczęcia postępowania) oraz art. 7, 8, 77, 80 (nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ciężar dowodu). Twierdziła, że jej poprzedniczka prawna, T. K., była właścicielką nieruchomości, która została przejęta w związku z Akcją "Wisła" i przesiedleniem na Ziemie Zachodnie. Sąd oddalił skargę. Podkreślił, że zarówno postępowanie zwykłe, jak i nadzwyczajne wymaga ustalenia, czy wnioskodawca jest stroną postępowania. W przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, stroną jest zazwyczaj strona postępowania zwykłego lub podmiot posiadający interes prawny. Sąd stwierdził, że akta sprawy nie zawierały dowodów na to, że nieruchomości poprzedniczki skarżącej zostały objęte decyzją z 1966 r., a samo powoływanie się na fakt przesiedlenia nie jest wystarczające. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na nowe przepisy (art. 156 § 2 i art. 158 § 3 k.p.a. w brzmieniu po nowelizacji z 2021 r.), które wprowadzają terminy (10 lub 30 lat) do wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji. W związku z tym, postępowanie w stosunku do decyzji z 1966 r. nie mogło być już wszczęte.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie wykazała, że jej poprzedniczka prawna była właścicielem nieruchomości objętych decyzją z 1966 r., ani że jej mienie zostało faktycznie przejęte. Samo powoływanie się na fakt przesiedlenia nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie udowodniła swojego związku z nieruchomościami objętymi decyzją nacjonalizacyjną z 1966 r., co pozbawia ją legitymacji do wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, lub gdy wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § 2
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
w zw. z art. 61a par. 1
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącą legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Niemożność wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na upływ ponad 30 lat od wydania decyzji nacjonalizacyjnej, zgodnie z nowymi przepisami k.p.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a. (brak uznania za stronę). Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. (nieprawidłowa odmowa wszczęcia postępowania). Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. (nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ciężar dowodu).
Godne uwagi sformułowania
skarżąca nie wykazała legitymacji warunkującej prawo zainicjowania jakiegokolwiek postępowania nadzorczego nie można zarzucić organowi, że naruszył art. 28 kpa nie uznając skarżącej za stronę w aktualnym stanie prawnym prowadzenie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji nacjonalizacyjnej z 1966r. nie jest możliwe
Skład orzekający
Jolanta Dargas
przewodniczący
Magdalena Durzyńska
sprawozdawca
Iwona Ścieszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie długiego okresu czasu, a także kwestia legitymacji procesowej w sprawach dotyczących nacjonalizacji mienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją mienia w przeszłości oraz nowelizacją k.p.a. z 2021 r. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznej nacjonalizacji mienia i pokazuje, jak nowe przepisy mogą wpływać na możliwość dochodzenia praw z przeszłości. Jest to ciekawe z perspektywy prawnej i historycznej.
“Czy można odzyskać ziemię przejętą przez państwo 50 lat temu? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 768/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-11-26 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-04-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Ścieszka Jolanta Dargas /przewodniczący/ Magdalena Durzyńska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1444/22 - Wyrok NSA z 2023-10-19 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 157 par. 2 w zw. z art. 61a par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2021r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw z art. 144 kpa utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie z wniosku M. K. (dalej jako skarżąca) dotyczącego decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1966 r., znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi [...]. Ww decyzja dotyczyła nacjonalizacji gruntów o łącznej powierzchni [...] ha. Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego organ podał, że skarżąca nie wykazała, że jej poprzedniczka była właścicielem nieruchomości w ww miejscowości a także, że z akt sprawy nie wynika aby jakakolwiek jej nieruchomość została objęta ww orzeczeniem. Minister uznał zatem, że skarżąca nie wykazała legitymacji warunkującej prawo zainicjowania jakiegokolwiek postępowania nadzorczego w stosunku do ww decyzji z 1966r. W skardze na ww postanowienie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: 1. art. 28 kpa poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie polegające na uznaniu, iż skarżąca będąca następcą prawnym T. K. pozbawionej własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] na podstawie ww decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1966 r., nie posiada przymiotu strony postępowania we wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tej decyzji w sytuacji gdy poprzedniczka prawna skarżącej T. K. była do czasu przesiedlenia w ramach Akcji "Wisła" na Ziemie Zachodnie po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcem wsi [...] i posiadała w niej majątek nieruchomy, który to został następnie przejęty na własność Skarbu Państwa, 2. art. 61a § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie tego artykułu, polegające na uznaniu, iż skarżąca będąca następcą prawnym T. K. pozbawionej własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1966 r. nie posiada przymiotu strony postępowania we wszczęciu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności ww decyzji w sytuacji gdy poprzedniczka prawna skarżącej T. K. była do czasu przesiedlenia na Ziemie Zachodnie po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcem wsi [...] i posiadała w niej majątek nieruchomy, który to został następnie przejęty na własność Skarbu Państwa, 3. art. 7, 8, 77, 80 kpa poprzez bezzasadne niezastosowanie tych przepisów i uznanie, że to skarżąca winna wykazać prawo własności do nieruchomości położonych w miejscowości [...], w sytuacji gdy skarżona decyzja o przejęciu mienia w części dotyczącej [...] wprost wskazuje, że przejęciu na własność Skarbu Państwa podlegają nieruchomości wraz z przynależnościami po osobach repatriowanych do ZSRR i na Ziemie Zachodnie, a poprzedniczka prawna skarżącej była przesiedlona na Ziemie Zachodnie i przedstawiła stosowne dokumenty potwierdzające jej prawo własności do nieruchomości położonych w miejscowości [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Złożenie wniosku, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, obliguje organ do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. również podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznie do rozpoznania. Konieczność taka wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 kpa. Jest to tzw. wstępny etap rozpoznawania wniosku. Jeżeli z oczywistych względów na tym etapie postępowania wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2241/10, LEX nr 1138119, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07). W pojedynczych przypadkach stroną postępowania nieważnościowego może być podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie określone uprawnienie lub nakładające obowiązek. Istnienie interesu prawnego oznacza zatem wykazanie i ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego w danym stanie faktycznym można żądać skutecznie czynności lub zaniechania organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11). Skarżąca domaga się zainicjowania postępowania nieważnościowego w stosunku do "zbiorczej" decyzji nacjonalizacyjnej z 1966r. a więc sprzed ponad pół wieku. Tymczasem z akt sprawy administracyjnej nie wynika aby jakakolwiek nieruchomość poprzedniczki skarżącej została objęta ww orzeczeniem. Akta zawierają wykaz znacjonalizowanych nieruchomości i dane osobowe właścicieli, jednak nie zawierają nazwiska poprzedniczki skarżącej ani jakichkolwiek danych dotyczących jej osoby czy jej mienia. W konsekwencji samo powoływanie się przez skarżącą na fakt przesiedlenia i zamieszkiwania w ww miejscowości nie może być uznane za wystarczające do zainicjowania po ponad pół wieku postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji, z której nie wynika w żadnej mierze aby naruszała w jakikolwiek sposób prawa skarżącej bądź jej poprzedniczki prawnej. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi, że naruszył art. 28 kpa nie uznając skarżącej za stronę a w dalszej kolejności, że naruszył art. 61a § 1 kpa , art. 7, 77 czy art. 80 kpa. Warto też zwrócić uwagę, że wg treści art. 156 § 2 kpa nadanej ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego "nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1–4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jednocześnie art. 2 ww ustawy nowelizującej wprowadził do art. 158 kpa par 3, zgodnie z którym jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wg art. 2 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej "postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa". Powyższe oznacza, że - niezależnie od uzasadnionego stanowiska organu, w aktualnym stanie prawnym prowadzenie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji nacjonalizacyjnej z 1966r. nie jest możliwe. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI