I SA/WA 756/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, uznając, że skarżąca nie miała wiedzy o dochodach byłego męża i nie doszło do kumulacji świadczeń.
Skarżąca kwestionowała decyzję o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, argumentując brak wiedzy o dochodach byłego męża przebywającego za granicą. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji. Sąd stwierdził, że skarżąca nie miała świadomości o dochodach byłego męża, a postępowanie organów było wadliwe, zwłaszcza w kontekście braku możliwości uzyskania przez skarżącą wymaganych dokumentów i nieprawidłowego pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego o ustaleniu i zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Sprawa dotyczyła okresu od listopada 2015 r. do października 2016 r. Skarżąca W. R. podnosiła, że nie miała wiedzy o dochodach byłego męża, L. R., przebywającego za granicą, co uniemożliwiło jej przedłożenie wymaganych dokumentów. Sąd uznał, że organy administracji wydały decyzje z naruszeniem przepisów, ponieważ skarżąca nie miała świadomości o dochodach byłego męża, a postępowanie organów było wadliwe. Sąd podkreślił, że celem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest zapobieganie kumulacji świadczeń, a nie pozbawianie uprawnień. W tej sprawie nie doszło do kumulacji świadczeń, gdyż świadczenia nie zostały wypłacone w innym państwie z powodu niezłożenia wniosku przez ojca dzieci. Sąd uznał, że pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania było nieprawidłowe, gdyż nie było to brak formalny, a organ miał możliwość samodzielnego ustalenia dochodów. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody i umorzył postępowanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia te nie mogą być uznane za nienależnie pobrane, ponieważ skarżąca nie miała świadomości o dochodach byłego męża, a organy nie wykazały, że doszło do kumulacji świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie miała wiedzy o dochodach byłego męża, a postępowanie organów było wadliwe. Kluczowe jest zapobieganie kumulacji świadczeń, a nie pozbawianie uprawnień. W tej sprawie nie doszło do kumulacji, gdyż świadczenia nie zostały wypłacone w innym państwie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 23a § ust. 5, 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 1, 2 pkt 1, 2b, 8
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 64 § par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
PoPPSA art. 145 § par. 1, pkt 1 lit. a i c, par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PoPPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie miała wiedzy o dochodach byłego męża przebywającego za granicą. Nie doszło do kumulacji świadczeń rodzinnych. Postępowanie organów było wadliwe, w szczególności pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Organ miał możliwość samodzielnego ustalenia dochodów byłego męża.
Godne uwagi sformułowania
Celem tego systemu jest zapobieganie kumulacji świadczeń tj. eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres. Jeżeli do takiej kumulacji świadczeń systemów zabezpieczenia społecznego nie doszło, to nie można mówić o konieczności realizacji celów tych regulacji i stwierdzać, że uprawniony pobrał świadczenia w sposób nienależny, a następnie zobowiązywać go do ich zwrotu. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa było wyłącznie czynnością techniczną od której skarżącej nie przysługiwała możliwość wniesienia środków zaskarżenia (...) i nie stanowiła merytorycznego rozpoznania sprawy, do czego organ był zobowiązany. Zastosowanie powołanego przepisu nie może zatem zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący sprawozdawca
Anna Falkiewicz-Kluj
sędzia
Iwona Ścieszka
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym, zasada zaufania obywatela do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wiedzy o dochodach członka rodziny przebywającego za granicą i wadliwego postępowania organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania przez organy administracji i jak brak wiedzy o dochodach członka rodziny może wpłynąć na prawo do świadczeń. Pokazuje też, że sądy administracyjne potrafią korygować błędy organów.
“Czy brak wiedzy o dochodach byłego męża może oznaczać zwrot świadczeń? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 756/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-06-01 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-03-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj Iwona Ścieszka Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 217/23 - Wyrok NSA z 2025-01-17 Skarżony organ Minister Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par. 1, pkt 1 lit. a i c , art. 145 par. 3, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 8, 64 par. 2, 7, 77, 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 111 art. 23a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne w całości; 3. zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz W. R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją 8 lutego 2022 r. nr DSZ.V.5321.1.696.2021.MD Minister Rodziny i Polityki Społecznej (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania W. R. (skarżąca) od decyzji Wojewody Podkarpackiego nr PUW/001509/N/2021 z dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ wskazał, że pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r. W. R. została wezwana przez Burmistrza R., do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów koniecznych do rozpatrzenia jej wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 15 września 2015 r. tj. oświadczenia dotyczącego wysokości dochodu osiągniętego przez L. R. na terytorium N. (dalej: N.) uzyskanego za miesiąc październik 2015 r. oraz osiągniętego w okresie od 7 września 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Organ wskazał, że powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 27 sierpnia 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że nie posiada informacji odnośnie dochodu byłego męża. Organ podał, że w związku z brakiem przedstawienia przez skarżącą powyższych dokumentów, Wojewoda Podkarpacki pismem z dnia 13 stycznia 2021 r. zawiadomił ją o pozostawieniu jej wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego bez rozpoznania za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. W konsekwencji Wojewoda Podkarpacki decyzją nr PUW/001509/N/2021 z dnia 6 lipca 2021 r. uznał, iż świadczenia rodzinne w wysokości 3 032 zł wypłacone skarżącej na dzieci R. R. i N. R. w formie zasiłku rodzinnego za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. oraz w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017, są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązał ją do zwrotu ww. kwoty wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda Podkarpacki wskazał, że w związku z koniecznością ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w dniu 26 sierpnia 2020 r. skierowano do skarżącej pismo z prośbą o dostarczenie wymaganych dokumentów wraz z pouczeniem, że w przypadku niedostarczenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie przedmiotowy wniosek może pozostać bez rozpatrzenia. Wojewoda Podkarpacki podkreślił przy tym, że w odpowiedzi wpłynęło oświadczenie skarżącej, że nie posiada informacji na temat dochodów byłego męża. Wojewoda Podkarpacki podniósł jednocześnie, iż fakt pozostawienia wniosku bez rozpoznania nie tamuje postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz ich dochodzenia. Minister podał, że jako podstawę prawną ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, organ I instancji wskazał art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Minister wskazał, że powyższe świadczenia zostały przyznane skarżącej na podstawie decyzji Burmistrza R. nr 8128/XII/ZR/115/2015 z dnia 15 września 2015 r., w której przyznano skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości po 118 zł miesięcznie oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości po 100 zł, na dzieci N. R. i R. R., uchylonej następnie decyzją Burmistrza R. nr ZM/387.1/XLZR/2020 z dnia 8 grudnia 2020 r. w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Minister podkreślił, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją, jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, świadczenia rodzinne zostały wypłacone skarżącej w formie zasiłku rodzinnego w wysokości 236 zł miesięcznie, za okres 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego we wrześniu 2016 r. w wysokości 200 zł r., w łącznej kwocie 3 032 zł. Organ wskazał, że od powyższej decyzji skarżąca złożyła w przewidzianym terminie odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21, art. 23a ust. 5 i ust. 9, art. 24a ust. 2, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust.6-8, art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji ustalenie, że świadczenia rodzinnego, które pobrała są świadczeniami nienależnie pobranymi. Podkreśliła, że współpracowała z organami administracji i w toku prowadzonego postępowania podała organom szereg okoliczności faktycznych, z których jednoznacznie wynikało, że była w trakcie postępowania o rozwód, które zakończyło się wydaniem wyroku w dniu 11 kwietnia 2016 r. Wskazała także, że z pisemnych wyjaśnień jednoznacznie wynika, że nie miała wiedzy od kiedy ojciec dzieci przebywał poza granicami kraju tj. na terenie N. oraz jaki osiągał dochód. Podała, że nie zamieszkuje wspólnie z ojcem dzieci od 2015 r., tj. od czasu gdy opuścił on rodzinę nie informując gdzie będzie przebywał i zerwał wszelkie kontakty z rodziną. Wskazała jednocześnie, że potwierdzeniem nagannego zachowania ojca dzieci, które świadczy o jej prawdomówności jest orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy L. R.. Podała również, że wiedzę o przebywaniu ojca dzieci poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Polska) w N. od 2017 r. uzyskała dopiero po złożeniu przez niego oświadczenia w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. . Wskazała przy tym, że niezrozumiałym jest ustalenie organu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za ww. okres, podczas gdy organ jako datę początkową pobytu L. R. na terytorium N. ustalił datę 1 stycznia 2017 r. Zarzuciła także naruszenie art. 28 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne uznanie, że nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku powiadomienia organu, o tym, że wystąpiły zmiany mające wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego, dotyczące wyjazdu L. R. poza granice kraju i podjęcia przez niego zatrudnienia, podczas gdy wykazywała, że nie ma wiedzy w zakresie tego gdzie przebywa i jakie osiąga dochody ojciec dzieci. Skarżąca wniosła jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - pisma skierowanego do Sądu Rejonowego w Mielcu z dnia 5 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt I C 1401/18 - postanowienia Sądu Rejonowego w Mielcu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Mielcu z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt III Nsm 664/18 - pisma Wojewody Podkarpackiego z dnia 1 lipca 2019 r. - zaświadczenia z banku o wysokości kredytu i miesięcznych ratach ponoszonych przez skarżącą z dnia 9 lipca 2021 r. - zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości dochodów z dnia 12 lipca 2021 r. Wskazała , że powyższe dokumenty przedłożyła na wykazanie faktu, że nie miała wiedzy od kiedy L. R. przebywa poza granicami kraju oraz jaki dochód uzyskał, a także na okoliczność jej sytuacji finansowej. Minister wskazał, że decyzja została wydana na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 23a ust. 2, 5 i 6 oraz art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Minister wskazał w pierwszej kolejności, że nie jest na tym etapie uprawniony do badania, czy przysługiwały skarżącej świadczenia rodzinne za okres, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż w tym zakresie, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i w związku z brakiem uzupełnienia przez skarżącą koniecznych dokumentów, Wojewoda Podkarpacki pozostawił jej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 15 września 2015 r. bez rozpoznania w dniu 13 stycznia 2021 r. Organ odwołując się do treści art. 23a ust. 9 oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in.: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie. zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5 tej ustawy, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Minister dodał, że obowiązek zwrotu jest instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego przez osoby nieuprawnione do nich, które w toku postępowania nie wykazały całego, istotnego dla sprawy stanu faktycznego, albo też zaniechały realizacji ciążącego na nich, jako uprawnionych, obowiązku informowania organu, o każdej zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczenia, a organ z urzędu nie wykrył tych zdarzeń ani w postępowaniu, ani też w ramach kontroli legalności pobierania świadczeń rodzinnych (por. A. Korcz - Maciejko i W. Maciejko, wyd. Beck 2009 r., Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, s. 455). Organ wskazał, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 15 września 2015 r. skarżąca nie wskazała, że któryś z członków rodziny przebywa poza granicami Polski, w kraju, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Minister podkreślił, że zarówno w decyzji przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych oraz w ww. wniosku skarżąca została pouczona, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych w szczególności, zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie. We wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych zostało również wskazane, iż niepoinformowanie organu właściwego, prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Minister wyjaśnił, że skuteczne pouczenie, to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia. W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 733/19). Zdaniem Ministra kwestia prawidłowości i skuteczności udzielonego pouczenia nie budzi w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości. Minister wskazał następnie, że świadczenia rodzinne zostały przyznane decyzją Burmistrza R. na skutek wniosku skarżącej i załączonych do wniosku dokumentów oraz braku oświadczenia, iż członek rodziny przebywa poza granicami kraju oraz oświadczenia o dochodzie uzyskanym z tytułu zatrudnienia poza granicami Polski. W związku z powyższym, brak jest okoliczności wskazujących na błędne działanie organu. W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo uznał, że w związku z pozostawieniem wniosku skarżącej bez rozpoznania za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., z uwagi na niedostarczenie przez nią, mimo prawidłowego wezwania, dokumentów do przedłożenia których została wezwana, że świadczenia rodzinne w kwocie 3 032 zł wypłacone za ww. okres, są świadczeniami nienależnie pobranymi i należało zobowiązać skarżąca do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca, następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych. Organ uznał, że w związku z powyższym nie doszło do naruszenia powołanych przez skarżącą w odwołaniu przepisów. Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w odwołaniu, Minister wskazał, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, uzależnionych od kryterium dochodowego, brane są pod uwagę dochody rodziny osiągnięte w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. W przypadkach określonych w ustawie dochód ten powiększa się o dochód uzyskany. Minister wskazał jednocześnie, że powyższe okoliczności badane są w postępowaniu dotyczącym ustalenia uprawniania do świadczeń rodzinnych w konsekwencji złożonego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. We wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego z dnia 15 września 2015 r. jako członka rodziny skarżąca wskazała L. R.. Minister wskazał, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, rozwiązanie małżeństwa skarżącej przez rozwód nastąpiło wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu sygn. akt I C 1064/15 z dnia 11 kwietnia 2016 r., który został następnie zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie sygn. akt I ACa 212/17 z dnia 25 stycznia 2018 r. na skutek apelacji skarżącej, w zakresie alimentów i władzy rodzicielskiej. W zakresie natomiast pkt I tj. punktu dotyczącego rozwodu, wyrok Sądu Okręgowego w Tarnowie, jak wynika z pisma Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 17 lipca 2019 r. uprawomocnił się z dniem 3 maja 2016 r. Minister zwrócił także uwagę, że to strona w znacznym stopniu zobowiązana jest do niezwłocznego informowania o zmianie sytuacji rodzinnej. Wnioskodawca ma też możliwość wstrzymania wypłaty świadczeń. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy mowa jest w ustawie o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Zgodnie zatem z powyższym, zdaniem Ministra do dochodu rodziny skarżącej powinien być wliczany dochód ojca dzieci. Minister podał, że okres, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Wojewoda Podkarpacki ustalił w oparciu o informację podaną przez instytucję zagraniczną w piśmie z dnia 23 lipca 2020 r., w którym podano, iż ojciec dzieci jest osobą aktywną zawodowo na terytorium N. od 7 września 2015 r. Organ wskazał, że wydając niniejszą decyzję oparł się zarówno na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oraz na dokumentach przedłożonych przez skarżącą wraz z odwołaniem. Wskazał, że oświadczenia oraz dokumenty dotyczące sytuacji finansowej rodziny mogą być przedmiotem postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Sytuacja finansowa rodziny, nawet w przypadku uznania jej za szczególną, nie tamuje postępowania w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych, wypłacanych zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, oraz wypłacanego świadczenia wychowawczego i świadczenia dobry start, w myśl art. 30 ust. 6 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zastosowanie powyższych ulg odbywa się na wniosek osoby zobowiązanej i pozostaje do uznania organu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła W. R. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 17 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego w zw. z art. 21, 23 a ust. 5 , ust. 9, art. 24 a ust. 2, art. 30 ust.1 , ust. 2 pkt 1, ust. 6-8, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego znak: PUW/001509/N/2021 z dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. ustalającej, że świadczenie rodzinne, które pobrała skarżąca W. R. za okres od 01.11.2015 r. do 31.10.2016 r. na dzieci tj. R. R. oraz N. R. w kwocie 3 032, 00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym podczas gdy: -skarżąca wbrew zarzutom jej stawianym współpracowała z organami administracji (Wojewodą Podkarpackim), w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przed organem podała szereg okoliczności faktycznych, z których jednoznacznie wynikało, iż w okresie kiedy pobierała świadczenie rodzinne była w trakcie postępowania w sprawie o rozwód, które toczyło się przed Sądem Okręgowym w Tarnobrzegu o sygn. akt I C 1064/15, a które zakończyło się wydaniem wyroku w dniu 11 kwietnia 2016r. między W. R., a L. R., który rozwiązał małżeństwo stron z wyłącznej winy powoda L. R., a co świadczyło o tym, iż nie miała ona żadnej wiedzy w zakresie, gdzie pracuje L. R. i jaki osiąga dochód z tego tytułu, nie posiadała również na tę okoliczność stosownych dokumentów co wynika z treści pism kierowanych przez skarżącą do organów, - z pisemnych wyjaśnień składanych przez W. R. jednoznacznie wynika, iż nie miała ona wiedzy od kiedy L. R. przebywał poza granicami kraju, tj. na terenie H., jaki osiągał dochód, strony od 2015r. nie zamieszkiwały wspólnie, były w trakcie postępowania o rozwód, L. R. opuścił rodzinę nie informując, gdzie będzie przebywał, zerwał wszelkie kontakty, uprawdopodobnieniem z kolei tych twierdzeń jest tocząca się sprawa przed Sądem Okręgowym w Tarnobrzegu., sygn. akt I C 1064/15 w sprawie o rozwód zainicjowana w 2015 r. z powództwa L. R., a potwierdzeniem nagannego zachowania L. R., które świadczy o prawdomówności W. R. jest orzeczenie rozwodu między stronami z wyłącznej winy L. R., wyrok w tej sprawie zapadł przed Sądem Okręgowym w Tarnobrzegu w dniu 11 kwietnia 2016 r., - skarżąca nie miała żadnej wiedzy o tym, gdzie i od kiedy przebywa L. R. , a świadczą o powyższym również inne postępowania, które skarżąca inicjowała z uwagi na brak informacji co do miejsca pobytu L. R., między innymi skarżąca podnosi, iż musiała zainicjować postępowanie przed Sądem Rejonowym w Mielcu , I Wydział Cywilny o zobowiązanie pozwanego do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie wyrażenia zgody na wyrejestrowanie samochodu osobowego stanowiącego współwłasność stron, które toczyło się do sygn. akt I C 1401/18, w toku niniejszego postępowania skarżąca z uwagi na brak wiedzy odnośnie miejsca pobytu pozwanego L. R. wnosiła o wyznaczenie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu, -skarżąca zainicjowała również w 2018r. postępowanie przed Sądem Rejonowym, III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Mielcu do sygn. akt III Nsm 664/18 w przedmiocie zobowiązania L. R. do podania numeru ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego, którym się legitymuje albowiem dane te były niezbędne do uzyskania przedmiotowych świadczeń. Skarżąca wiedzę, iż L. R. przebywa za granicą w H. uzyskała dopiero po złożeniu przez niego oświadczenia w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. , powyższe świadczy o tym, iż skarżąca nie ma żadnych informacji co do miejsca pracy, dochodów uzyskiwanych przez L. R. poza granicami kraju, tym bardziej, skoro strony żyją w konflikcie skarżąca nie dysponuje stosownymi dokumentami dotyczącymi sytuacji zarobkowej L. R., -L. R. złożył oświadczenie przed Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w R. , iż przebywa w H. od 2017r. w ślad za powyższym Wojewoda Podkarpacki w piśmie z dnia 01.07.2019r. wskazał skarżącej, iż w przypadku nie dostarczenia przez skarżącą W. R. oświadczenia dotyczącego okresów zamieszkiwania i zatrudnienia L. R. na terenie H. organ przyjmie, iż jako początkową datę pobytu L. R. na terenie H. 01.01.2017 r. stąd niezrozumiałe wysoce jest ustalenie organu, że świadczenie wychowawcze, które pobrała skarżąca za okres od 01.05.2016 r. do 30.09.2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym skoro sam organ w piśmie z dnia 01.07.2019 r. ustala początkową datę pobytu L. R. na terenie H. na dzień 01.01.2017 r. nadto sam L. R. oświadczył, że przebywa poza granicami kraju od 2017 r. powyższe świadczy o niekonsekwencji organu i działaniu na niekorzyść skarżącej, 2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77§1 k.p.a. poprzesz zaniechanie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne inicjatywy dowodowej skoro skarżąca wskazywała przed organem, iż nie może uzyskać od L. R. dokumentów do przedłożenia których zobowiązał ją organ, to organ w ramach normy wyrażonej w art. 77 k.p.a. winien poczynić stosowne kroki w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego i pozyskać informację dotyczące aktualnego miejsca pobytu L. R., co więcej organ taką informację samodzielnie pozyskał w 2020r., albowiem pismem z dnia 23 lipca 2020r. Wojewoda Podkarpacki otrzymał informację z instytucji zagranicznej, iż L. R. przebywa poza granicami kraju i jest osobą aktywną zawodowo na terenie N. od 7 września 2015r. Z powyższego zatem wynika, iż organ mógł wcześniej pozyskać (w czasie kiedy zwracał się o te dokumenty do skarżącej) taką wiedzę skoro skarżąca nie posiadała informacji, gdzie przebywa L. R. i wykazywała na poparcie swoich twierdzeń stosowne dowody, 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, iż strona (skarżąca) nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku powiadomienia organu o tym, iż wystąpiły zmiany mające wpływ na prawo do świadczenia rodzinnego a dotyczące wyjazdu L. R. poza granicę kraju, podjęcia pracy podczas gdy skarżąca wskazywała w szeregu pism składanych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. , oraz do Wojewody Podkarpackiego, że nie utrzymuje żadnego kontaktu z L. R., nie ma wiedzy w zakresie tego gdzie przebywa, jakie osiąga dochody, nadto skarżąca nie pozostawała bierna w zakresie ustalenia powyższych kwestii, inicjowała szereg postępowań przed Sądem Rejonowym w Mielcu, które świadczyły o tym, iż faktycznie nie ma ona wiedzy odnośnie miejsca pobytu L. R. i uzyskiwanego przez niego dochodu, co więcej L. R. sam złożył oświadczenie przed organem, że przebywa poza granicami od 2017r. a zatem świadczenia, które skarżąca pobrała w okresie od 01.05.2016r. do 30.09.2017r. są świadczeniami należnymi. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 lutego 2022r. znak DSZ.V.5321.1.696.2021.MD w sprawie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oraz uchylenie decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 6 lipca 2021r. znak: S-VIII.9474.495.2021.AOŻ w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, co uzasadniało ich uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 23a ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej; ustawa), wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 30 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio. Stosownie do treści przepisów art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 3, ust. 2b i ust. 8 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in.: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania oraz świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5 ww. ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Celem tego systemu jest zapobieganie kumulacji świadczeń tj. eliminacja sytuacji, w której będą pobierane świadczenia tego samego rodzaju z dwóch różnych państw za ten sam okres. Jeżeli do takiej kumulacji świadczeń systemów zabezpieczenia społecznego nie doszło, to nie można mówić o konieczności realizacji celów tych regulacji i stwierdzać, że uprawniony pobrał świadczenia w sposób nienależny, a następnie zobowiązywać go do ich zwrotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L. 2004.166.1) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L. 2004.284.1), jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 541/16 i z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1481/19) W niniejszej sprawie decyzją Burmistrza R. z dnia 15 września 2015 r., nr 8128/XII/ZR/115/2015, przyznano skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości po 118 zł miesięcznie oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości po 100 zł na dzieci N. R. i R. R. na okres od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. Z kolei decyzją Burmistrza R. z dnia 8 grudnia 2020 r. nr ZM/387.1/XLZR/2000 uchylono powyższą decyzję w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych za okres 2015/2016 skarżąca własnoręcznie złożonym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do świadczeń rodzinnych oraz z treścią pouczenia zamieszczonego na druku przedmiotowego wniosku. Z treści pouczenia wynikało, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia osoba uprawniona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie wychowawcze. W treści wniosku wpisała również ojca dzieci - L. R. jako członka rodziny. Z akt sprawy wynika także, że organ dokonał analizy przedmiotowego wniosku, zwracał się również do właściwych organów o ustalenie danych dotyczących dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej (jeszcze wówczas) męża. Nie jest również sporne, że skarżąca w tym wniosku nie zawarła informacji, że L. R. pracuje za granicą gdyż w dacie złożenia wniosku nie miała wiedzy o tym, że L. R. pracuje za granicą. W tym okresie małżonkowie żyli już w rozdzieleniu. Jak wynika bowiem z informacji zawartych w aktach sprawy L. R. od maja 2015 r. nie mieszkał wspólnie ze skarżącą i od 2015 toczyło się postępowanie o rozwód, na skutek pozwu L. R.. Postępowanie to zakończyło się wyrokiem Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z 11 kwietnia 2016 r., w którym Sąd orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego L. R. i W. R. przez rozwód. Wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 25 stycznia 2018 r. w zakresie władzy rodzicielskiej i wysokości alimentów na dzieci. Władza rodzicielska L. R. została zawieszona. Tych okoliczności organ nie kwestionował. Ponadto z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że informację o miejscu pobytu L. R. powziął organ na podstawie oświadczenia L. R. złożonego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R. oraz z informacji przekazanej przez instytucje zagraniczną – SVB Sociale Verzekerinsbank w H.. Przy czym zwrócić należy uwagę, że L. R. złożył oświadczenie, że przebywa i pracuje na terenie H. od 2017 tymczasem z informacji udzielonej przez organ holenderski wynika, że jest zatrudniony na terytorium tego państwa od 7 września 2015 r. Skarżąca natomiast tej wiedzy nie posiadała i konsekwentnie w korespondencji z organem wskazywała, że nie wie gdzie przebywa L. R. gdyż nie utrzymuje kontaktu z rodziną od maja 2015 r. Sama również powzięła informacje o miejscu jego pobytu za pośrednictwem organu. Nie jest przy tym kwestionowane, że skarżąca przed sądami powszechnymi prowadziła postępowania, które zmierzały do ustalenia okoliczności istotnych związanych z opieką nad małoletnimi dziećmi (kwestie dotyczące podlegania ubezpieczeniu) zwracając się jednocześnie o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Organ zatem miał możliwość za pośrednictwem instytucji zagranicznych pozyskać także informację o dochodach L. R.. W ocenie Sądu czynności organu, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji były nieprawidłowe i skutkowały błędnym rozstrzygnięciem. Wojewoda blisko pięć lat po złożeniu wniosku przez skarżącą o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wezwał skarżącą do wskazania dochodu ojca dzieci mając świadomość na podstawie obszernych informacji udzielanych przez skarżącą, że ta informacji tego rodzaju i dokumentów w tym zakresie nie posiada ani nie może uzyskać by na skutek ich nie złożenia pozostawić wniosek skarżącej o przyznanie świadczeń bez rozpoznania. Wprawdzie, jak słusznie wskazuje organ przyznanie prawa do świadczenia nie jest przedmiotem niniejszego postępowania to jednak nie może ujść uwadze Sądu, że zaskarżona decyzja nie była skutkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia. Wniosek skarżącej powinien być rozpoznany przez organ właściwy (Wojewodę) w związku z uchyleniem decyzji Burmistrza z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzja Burmistrza z 8 grudnia 2020 r nie rozstrzygała bowiem merytorycznie o uprawnieniu skarżącej do tego świadczenia lecz była wynikiem zmiany właściwości organu w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (wynikająca ze zmiany okoliczności faktycznych wobec podjęcia zatrudnienia przez ojca dziecka na terenie państwa, w którym przepisy te mają zastosowanie). Burmistrz nie był wówczas już właściwy (do podkreślono w uzasadnieniu) do merytorycznej weryfikacji prawa skarżącej do tego świadczenia z uwagi na podjęcie zatrudnienia przez ojca dziecka w H.. Takiej merytorycznej weryfikacji powinien dokonać Wojewoda, który pozostawił wniosek bez rozpoznania. Ponadto z informacji zawartych w aktach wynika, że świadczenia rodzinne na dzieci Nikolę i R. R. nie zostały wypłacone w H. ponieważ ich ojciec nie złożył tam wniosku, a organ nie przekazał wniosku skarżącej w terminie. W niniejszej sprawie nie zostały zatem spełnione przesłanki art. 23 a ust. 5 ww. ustawy, tj. za okres w jakim miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego świadczenia nie zostały przyznane w H. ponieważ nie został złożony wniosek a skarżąca złożyła wniosek w Polsce gdyż nie miała wiedzy o tym, że L. R. przebywa za granicą. Zatem nie doszło do kumulacji w wypłacie świadczeń, a tylko wówczas wypłacone dotychczas świadczenia mogłyby zostać uznane za nienależne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Mając to na uwadze Sąd podkreśla, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa było wyłącznie czynnością techniczną od której skarżącej nie przysługiwała możliwość wniesienia środków zaskarżenia (ewentualnie możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu o czym nie została poinformowana) i nie stanowiła merytorycznego rozpoznania sprawy, do czego organ był zobowiązany. Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. służy wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów. Tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia. Wezwanie to nie może dotyczyć natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy a taką było ustalenie miejsca pobytu i wysokości dochodu ojca dziecka w sytuacji gdy posiada jednocześnie wiedzę, że rodzice dziecka są rozwiedzeni, L. R. nie utrzymuje kontaktu ze skarżąca od maja 2015 r., skarżąca nie ma wiedzy o miejscu jego pobytu i uzyskiwanych dochodach a miejsce i okres zatrudnienia L. R. a zostaje ustalone na podstawie informacji z instytucji zagranicznej w 2020 r. Jednocześnie instytucja ta informuje, że nie wypłaciła świadczeń z uwagi na brak wniosku. Dodatkowo ojciec ma zawieszone prawa rodzicielskie i jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych wobec małoletnich dzieci. Brak wskazania wysokości dochodu ojca, pięć lat po dacie złożenia wniosku w sytuacji gdy ojciec nie zamieszkiwał już z rodziną, nie mogła w tym wypadku stanowić przesłanki merytorycznej do odmowy rozpoznania wniosku o świadczenia rodzinne na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów gdyż nie jest to brak formalny. Organ, na co wskazują również akta, ma możliwość weryfikacji informacji o dochodach na podstawie art. 7 kpa w zw. z art. 23 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z art. 23 b ust. 1 ustawy, organ właściwy prowadzący postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych obowiązany jest do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji m.in. od organów podatkowych odpowiednio m.in.: informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.f., każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierających dane o wysokości dochodu, składek na ubezpieczenie społeczne oraz należnego podatku. Dopiero w przypadku braku możliwości samodzielnego uzyskania przez organ ww. informacji z przyczyn nieleżących po stronie organu, organ wzywa wnioskodawcę do dołączenia tych informacji (art. 23b ust. 5 u.ś.r.). Można więc powiedzieć, iż zasadą jest samodzielne ustalanie przez organ stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie danych pozwalających na ustalenie dochodu rodziny, a wyjątkiem jest sytuacja, w której dokumenty obrazujące stan faktyczny w tym zakresie powinien dostarczyć wnioskodawca. Przy czym organ każdorazowo powinien zbadać czy brak dostarczenia dokumentu wynika ze złej woli wnioskodawcy czy z obiektywnych przeszkód. Zastosowanie powołanego przepisu nie może zatem zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku. Przepis art. 64 § 2 kpa nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości rozpatrzenia jej sprawy w sposób merytoryczny w szczególności w okolicznościach gdy wniosek jest ponownie rozpoznawany na skutek zmiany okoliczności sprawy. W takiej sytuacji żądanie przez organ prowadzący sprawę dodatkowych informacji należy do postępowania dowodowego i winno być oparte o reguły normujące to postępowanie. Z tego powodu pozostawienie w niniejszej sprawie wniosku skarżącej, która działała samodzielnie, odpowiadała na wszelkie wezwania organu, bez rozpoznania było nieprawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy (gdy podstawę pozostawienia bez rozpoznania stanowiła kwestia merytoryczna, a nie formalna) takie działanie organu podważa zasadę zaufania obywatela do organów państwa wynikającą z art. 8 kpa i stanowi naruszenie art. 64 § 2 kpa. Organy bowiem winny w sposób należyty prowadzić postępowanie, gromadzić dowody. Ponadto rację ma skarżąca, że współpracowała z organem i przedstawiała informację zgodnie ze swą najlepszą wiedzą. To L. R. podał nieprawdę co do okresu swojego zatrudnienia w H.. Organ powinien dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego na podstawie wszelkich dokumentów potwierdzających określony stan faktyczny do czego zobowiązuje go treść art. 7, 77 i 80 kpa, a tego nie uczynił. Na etapie na jakim organ wzywał skarżącą do złożenia dodatkowego dokumentu w związku z ponownym rozpoznaniem wniosku, organ dysponował materiałem dowodowym, który pozwalał mu na podjęcie czynności w sprawie i rozpoznanie merytoryczne sprawy. Organ nie podjął natomiast czynności do których obligowały go powołane przepisy prawa. Nie można również czynić zarzutu skarżącej, że składając wniosek o przyznanie świadczenia za okres 2015/2016 nie poinformowała organu, że ojciec dziecka przebywa za granicą skoro takiej wiedzy nie posiadała gdyż nie miała kontaktu z ojcem dzieci, który opuścił rodzinę w maju 2015 r. o czym świadczą właśnie prowadzone przez skarżącą postępowania ale także postepowanie prowadzone przez organ w celu ustalenia miejsca pobytu i zatrudnienia L. R.. Wiadomość w tym zakresie organ pozyskał dopiero w 2020 r. z instytucji zagranicznych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika zatem, że skarżąca była uprawniona do pobrania świadczeń za okres od 1 listopada 2015 roku do 31 października 2016 r na rzecz swoich małoletnich dzieci. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie błędnie uznały, że kwota przyznanego skarżącej pierwotnie świadczenia w zakresie w jakim została uchylona decyzja wobec zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu powołanych wyżej przepisów ustawy o oświadczeniach rodzinnych w okolicznościach niniejszej sprawy. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., uznać można jedynie te świadczenia rodzinne, które zostały wypłacone za te same okresy w Polsce oraz w innym państwie członkowskim UE, a taka sytuacja nie miała miejsca. Dopuszczenie możliwości żądania zwrotu świadczeń rodzinnych w zakresie, w jakim nie zostały one wypłacone na terenie innego państwa, ponieważ ojciec dziecka, zobowiązany do alimentacji takich świadczeń nie otrzymał, wyraźnie szkodziłoby interesom osób korzystających z pomocy i zaprzeczałoby roli świadczeń rodzinnych jako formy pomocy społecznej państwa na rzecz osób najbardziej potrzebujących. Tym samym, w ocenie Sądu, pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie uprawniało organu do niejako automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w sytuacji gdy organy dysponowały materiałem dowodowym świadczącym o tym, że nie zostały wypłacone świadczenia w innym państwie nie na skutek wadliwych informacji czy oświadczenia skarżącej ale wobec nie złożenia wniosku przez ojca dzieci (który rodzina się nie interesował) i zatajeniu przez niego informacji o miejscu jego pobytu tak wobec skarżącej jak i organów. Z tych też względów Sąd uznał, że świadczenia wypłacone skarżącej nie mogą być uznane za świadczenia nienależne i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżone decyzje zaś na podstawie art. 145 § 3 i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. O kosztach orzeczono n a podstawie art. 200 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI