I SA/WA 738/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 11 stycznia 2023 r., która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 25 lutego 2022 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską i umorzyła postępowanie przed organem I instancji. Wojewoda Mazowiecki, opierając się na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r. (sygn. akt I OPS 1/22), stwierdził, że skarżąca A. D., która nabyła prawa do odszkodowania na podstawie umów cywilnoprawnych (sprzedaży spadku i praw do nieruchomości), nie posiadała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), aby być stroną postępowania administracyjnego. W konsekwencji uznał, że Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.) i uchylił ją, umarzając postępowanie. A. D. zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując m.in., że umowy cywilnoprawne dotyczące spadku i praw do nieruchomości nie są umowami przelewu wierzytelności, o których mowa w uchwale NSA, a nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że uchwała NSA I OPS 1/22 ma charakter uniwersalny i dotyczy wykładni pojęcia interesu prawnego w każdej sprawie administracyjnej. Sąd podkreślił, że skutki czynności cywilnoprawnych same w sobie nie stanowią źródła interesu prawnego w prawie administracyjnym, a umowa cywilnoprawna nie może modyfikować ustawowo określonego zakresu podmiotowego uprawnień. Sąd odwołał się również do konstytucyjnej ochrony prawa dziedziczenia, wskazując, że A. D. nie jest spadkobiercą w rozumieniu prawa cywilnego ani konstytucyjnego, a jej status jako strony postępowania nie wynika z woli ustawowo określonych podmiotów. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w związku z wcześniejszym wyrokiem WSA w Warszawie (I SA/Wa 960/19), wskazując, że tamten wyrok nie zawierał wiążącej oceny prawnej co do legitymacji A. D. jako strony postępowania odszkodowawczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że nabycie praw do odszkodowania za nieruchomości warszawskie na podstawie umów cywilnoprawnych nie daje statusu strony postępowania administracyjnego, zgodnie z wykładnią NSA.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretowym przejęciem nieruchomości warszawskich i interpretacją przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz k.p.a. w kontekście uchwały NSA I OPS 1/22.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabywca praw do odszkodowania za nieruchomość warszawską na podstawie umów cywilnoprawnych posiada interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabywca praw do odszkodowania na podstawie umów cywilnoprawnych nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego, ponieważ źródłem interesu prawnego jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 1/22, zgodnie z którą umowy cywilnoprawne nie mogą modyfikować ustawowo określonego zakresu podmiotowego uprawnień w prawie administracyjnym. Status strony postępowania administracyjnego musi wynikać z normy prawa materialnego, a nie z umów cywilnoprawnych.
Czy nabycie spadku po poprzednim właścicielu nieruchomości warszawskiej na podstawie umowy cywilnoprawnej skutkuje wstąpieniem nabywcy w prawa i obowiązki spadkobiercy w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie spadku na podstawie umowy cywilnoprawnej nie jest tożsame z dziedziczeniem ustawowym lub testamentowym, które konstytuuje status spadkobiercy jako strony postępowania administracyjnego. A. D. nie jest spadkobiercą w rozumieniu prawa cywilnego ani konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił skutki umów cywilnoprawnych od dziedziczenia ustawowego lub testamentowego. Podkreślono, że status spadkobiercy wynika z woli ustawodawcy lub spadkodawcy, a A. D. nabyła prawa na podstawie umowy cywilnoprawnej, która nie może modyfikować przepisów prawa administracyjnego.
Czy wcześniejszy wyrok WSA w Warszawie (I SA/Wa 960/19) wiążąco przesądził o legitymacji A. D. do bycia stroną postępowania odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wcześniejszy wyrok WSA w Warszawie nie zawierał wiążącej oceny prawnej co do legitymacji A. D. jako strony postępowania odszkodowawczego, a jedynie odnosił się do kwestii proceduralnych związanych z decyzją Komisji Weryfikacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wyrok z 2019 r. dotyczył kontroli decyzji Komisji Weryfikacyjnej, a nie merytorycznej oceny legitymacji A. D. jako strony postępowania odszkodowawczego. Ocena taka musi być wyrażona wprost w uzasadnieniu orzeczenia.
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 215 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten określa sferę podmiotową sprawy odszkodowawczej, odwołując się do pojęcia następcy prawnego, które należy interpretować w kontekście przepisów dotyczących odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego, która musi legitymować się interesem prawnym lub obowiązkiem.
dekret art. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Stanowi, że grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy z dniem wejścia w życie dekretu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa lub skierowanie do osoby niebędącej stroną.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakłada na sądy administracyjne obowiązek stosowania wykładni przepisów prawnych zgodnej z uchwałami NSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez WSA.
k.c. art. 509 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przelewu wierzytelności.
k.c. art. 1051
Kodeks cywilny
Dotyczy zbycia spadku.
k.c. art. 1053
Kodeks cywilny
Dotyczy wstąpienia nabywcy spadku w prawa i obowiązki spadkobiercy.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przejścia praw i obowiązków zmarłego na spadkobiercę.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje ochronę prawa dziedziczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabywca praw do odszkodowania na podstawie umów cywilnoprawnych nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 1/22. • Umowy cywilnoprawne nie mogą modyfikować ustawowo określonego zakresu podmiotowego uprawnień w prawie administracyjnym. • Status strony postępowania administracyjnego musi wynikać z normy prawa materialnego, a nie z umów cywilnoprawnych. • A. D. nie jest spadkobiercą w rozumieniu prawa cywilnego ani konstytucyjnego, a jej status jako strony postępowania nie wynika z woli ustawowo określonych podmiotów.
Odrzucone argumenty
A. D. nabyła prawa do odszkodowania na podstawie umów cywilnoprawnych, które nie są umowami przelewu wierzytelności, o których mowa w uchwale NSA. • Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy na podstawie art. 1053 k.c. • Wcześniejszy wyrok WSA w Warszawie (I SA/Wa 960/19) przesądził o legitymacji A. D. do bycia stroną postępowania odszkodowawczego. • Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 2022 r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego • umowa cywilnoprawna nie może modyfikować ustawowo określonego zakresu podmiotowego uprawnień unormowanych w przepisie prawa materialnego • Nacjonalizacja nieruchomości dekretowej mieści się bowiem w pojęciu szeroko rozumianego wywłaszczenia
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący sprawozdawca
Marta Kołtun-Kulik
członek
Anna Milicka-Stojek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nabycie praw do odszkodowania za nieruchomości warszawskie na podstawie umów cywilnoprawnych nie daje statusu strony postępowania administracyjnego, zgodnie z wykładnią NSA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretowym przejęciem nieruchomości warszawskich i interpretacją przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz k.p.a. w kontekście uchwały NSA I OPS 1/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i kluczowej kwestii interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w kontekście prawnym i społecznym.
“Reprywatyzacja: Czy umowa cywilna daje prawo do odszkodowania za grunty warszawskie? Sąd mówi: nie!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.