I SA/Wa 731/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnecudzoziemcykarta pobytudostęp do rynku pracyustawa o świadczeniach rodzinnychprawo do pracywykładnia przepisówochrona praw dzieckaobywatelstwo polskie

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego cudzoziemce, uznając, że brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie jest wystarczający do odmowy, jeśli cudzoziemiec ma prawo do pracy w Polsce.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego N. N., obywatelce Ukrainy, z powodu braku adnotacji "dostęp do rynku pracy" na jej karcie pobytu. Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów jest niewystarczająca i konieczna jest wykładnia systemowa oraz celowościowa. Stwierdzono, że prawo do pracy w Polsce, wynikające z przepisów ustawy o cudzoziemcach, jest kluczowe, a brak adnotacji na karcie pobytu nie powinien dyskryminować wnioskodawczyni, zwłaszcza że jej dziecko jest obywatelem polskim. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego N. N., obywatelce Ukrainy, z tytułu opieki nad dzieckiem. Organ odmówił świadczenia, powołując się na art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wymaga posiadania przez cudzoziemca karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Sąd uznał, że taka interpretacja jest zbyt wąska. Podkreślono, że z przepisów ustawy o cudzoziemcach wynika, iż prawo do pracy na terytorium RP jest kluczowe, a brak adnotacji na karcie pobytu nie powinien pozbawiać świadczenia, jeśli takie prawo istnieje. Sąd odwołał się do wykładni systemowej i celowościowej przepisów, wskazując, że celem świadczeń jest pomoc rodzinom, a dyskryminowanie cudzoziemców z powodu braku formalnej adnotacji na karcie pobytu, zwłaszcza gdy ich dziecko jest obywatelem polskim, narusza zasady konstytucyjne i konwencyjne. Sąd wskazał również na wcześniejsze orzecznictwo, które potwierdza potrzebę prokonstytucyjnej wykładni przepisów w takich sprawach. Podkreślono, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wpływa negatywnie na sytuację dziecka będącego obywatelem polskim. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując organ do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli cudzoziemiec posiada prawo do wykonywania pracy na terytorium RP, co wynika z wykładni systemowej i celowościowej przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niewystarczająca. Prawo do pracy, wynikające z przepisów ustawy o cudzoziemcach, jest kluczowe, a brak adnotacji na karcie pobytu nie powinien dyskryminować wnioskodawczyni, zwłaszcza w kontekście ochrony praw dziecka i zasady równego traktowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.ś.r. art. 1 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie jest jedynym warunkiem uzyskania świadczenia, jeśli cudzoziemiec posiada prawo do wykonywania pracy na terytorium RP.

Pomocnicze

u.c. art. 244 § ust. 1 pkt 11

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Określa kiedy umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu.

u.p.z.i.r.p. art. 87 § ust. 1 pkt 11a

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Określa, jacy cudzoziemcy są uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium RP.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równego traktowania i zakaz dyskryminacji.

Konstytucja RP art. 18

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona i opieka nad rodziną.

Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zdanie drugie

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek zapewnienia pomocy rodzinom w trudnej sytuacji.

Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 zdanie pierwsze

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona praw dziecka.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczająca jest literalna wykładnia przepisów; konieczna jest wykładnia systemowa i celowościowa. Prawo do pracy na terytorium RP, a nie tylko adnotacja na karcie pobytu, decyduje o uprawnieniu do świadczenia. Odmowa świadczenia cudzoziemcowi, którego dziecko jest obywatelem polskim, narusza zasadę równego traktowania i ochronę rodziny. Poprzednia karta pobytu skarżącej zawierała adnotację "dostęp do rynku pracy", a brak tej adnotacji wynika z praktyki administracyjnej, a nie z utraty uprawnień.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych przez cudzoziemca legitymującego się kartą stałego pobytu uzależnione jest od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Umieszczenie w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało zapewne na celu uproszczenie postępowania przed właściwym organem... Takie zaś postępowanie w oczywisty sposób prowadziłoby do naruszenia przepisów Konstytucji...

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Łukasz Trochym

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych dla cudzoziemców, znaczenie wykładni systemowej i celowościowej, ochrona praw dziecka i zasada równego traktowania."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy cudzoziemiec ma prawo do pracy w Polsce, ale jego karta pobytu nie zawiera odpowiedniej adnotacji. Może być mniej istotne dla cudzoziemców bez prawa do pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza ważny temat praw cudzoziemców w Polsce, zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych i praw dziecka, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych prawami człowieka.

Cudzoziemiec bez "haczyka" na karcie pobytu? Sąd: świadczenie pielęgnacyjne się należy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 731/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Joanna Skiba
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2220
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr SRA.5211.24.2.JJ.2020.21.OD w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmówił przyznania N. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
N. N. 27 kwietnia 2021 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem D. N..
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] maja 2021 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne przysługują:
1) obywatelom polskim;
2) cudzoziemcom:
a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,
c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 i 2399 oraz z 2019 r. poz. 577 i 622), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do tynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
- na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. I39a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
- w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
- na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
- na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
- w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
- z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Prezydent Miasta [...] zaznaczył, że N. N. udzielono zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w związku z okolicznościami wskazanymi w art. 160 pkt 3, art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Nie posiada ona karty pobytu z dostępem do rynku pracy. Tym samym wobec niespełnionych pozytywnych przesłanek określonych w art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, sprawa rozstrzygnięta została decyzją odmowną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2021 r. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że sam brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu, nie jest wystarczający do uznania, że skarżąca nie ma podmiotowej zdolności do bycia beneficjentem świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że z literalnego brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ww. ustawy wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia rodzinnego. Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego przez cudzoziemca legitymującego się kartą pobytu uzależnione jest od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium RP.
Organ wskazał, że adnotacja w przedmiocie dostępu do rynku pracy na karcie pobytu ma jedynie charakter następczy, techniczny i informacyjny stanowiąc ułatwienie w legitymowaniu się konkretnym uprawnieniem przez cudzoziemców. Dlatego ustalenie czy skarżąca ma uprawnienie do wykonywania pracy na terenie RP (w szczególności w świetle ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i ustawy o cudzoziemcach) ma kluczowe znaczenie do rozstrzygnięcia sprawy.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 2021 r. ponownie rozpoznając sprawę odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał, że N. N. jest obywatelką Ukrainy posiadającą kartę pobytu bez adnotacji "dostęp do rynku pracy". Zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] udzielono jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP do dnia 11 lipca 2023 r. na podstawie art. 160 pkt 3 w związku z art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Organ zaznaczył, że rozpoznając ponownie sprawę uwzględnił przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określone w art. 1 ust. 2 oraz stanowisko Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z [...] kwietnia 2021 r., w którym wskazano, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 11a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1409 ze zm.), cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP, jeżeli posiada zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub ust. 1a, art. 126, art. 127, art. 139a ust. 1, art. 139o ust. 1 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Ponadto w świetle art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wydane przez Wojewodę Mazowieckiego 25 stycznia 2021 r. zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie daje N. N. uprawnienia do wykonywania pracy na terenie RP. N. N. nie należy też do grupy cudzoziemców, którzy z obowiązku posiadania zezwolenia na prace są zwolnieni.
Tym samym organ stwierdził, że N. N. nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem D. N.. Prezydent podkreślił, że wnioskodawczyni jest cudzoziemcem posiadającym kartę pobytu i zamieszkuje na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy. Jednak wydana karta pobytu nie zawiera adnotacji "dostęp do rynku pracy", a status pobytu nie daje uprawnienia do wykonywania pracy na terenie RP. Niespełniony został zatem warunek wskazany w art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez znaczenia pozostaje fakt, że strona od wielu lat przebywa legalnie w Polsce. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że N. N. nie ma uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium RP w świetle ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i ustawy o cudzoziemcach.
Rzecznik Praw Dziecka wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, a polegającym na ograniczeniu się do wykładni językowej pkt 1 w ust. 1 art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - dalej: u.ś.r. i niedokonaniu wykładni systemowej oraz celowościowej tego punktu z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. oraz z częścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. następującą po pkt 4 tego przepisu (po myślniku), skutkiem czego zignorowano fakt, że choć o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rodzice dziecka, zaspokaja ono w istocie potrzeby całej rodziny (w szczególności dziecka) wynikające z rezygnacji rodzica z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej (co przekłada się na kondycję finansową całej rodziny) w celu sprawowania przez niego opieki nad dzieckiem,
- a także z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 8 § 2 k.p.a., mającym wpływ na wynik sprawy, a polegającym na całkowitym zignorowaniu, że:
analogiczna decyzja odmawiająca przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego na małoletniego D. N. na poprzedni okres zasiłkowy była - w tożsamym stanie faktycznym oraz przy niezmienionym stanie prawnym kontrolowana przez WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2392/19 - uchylił w całości tę decyzję, zobowiązując organ do prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.ś.r. w sprawie małoletniego D.,
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
a) art. 32 Konstytucji, wyrażającego nakaz równego traktowania przez władze publiczne podmiotów podobnych (małoletnich obywateli polskich), przy zastosowaniu nieuzasadnionego i nieadekwatnego kryterium różnicującego (obywatelstwa i statusu pobytowego rodzica dziecka, jako osoby formalnie zwracającej się o przyznanie świadczenia rodzinnego),
b) art. 18 i art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, zapewniających rodzinie oraz macierzyństwu ochronę i opiekę państwa oraz nakazujących władzom publicznym zapewnienie szczególnej pomocy rodzinom, które znajdują się w trudnej sytuacji społecznej i materialnej,
c) art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji w zw. z art. 2 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka, w zw. z art. 9 oraz art. 91 ust. 1 i 2, w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji, zakazujących dyskryminacji dzieci w zakresie realizacji ich praw konwencyjnych.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zdaniem Sądu uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2220 ze zm.). Zgodnie z jego treścią świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.
W niniejszej sprawie organ odmówił wnioskodawczyni świadczenia rodzinnego, ponieważ aktualnie posiadana przez nią karta pobytu nie posiada adnotacji "dostęp do rynku pracy". W ocenie organu brak tej adnotacji powoduje, że wnioskodawczyni nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przywołanego przepisu.
Rozpatrując przedmiotową sprawę, Sąd stwierdził, że z dosłownego (literalnego) brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych faktycznie wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczenia rodzinnego. Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2094 ze zm.) wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych przez cudzoziemca legitymującego się kartą stałego pobytu uzależnione jest od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienie takie może wynikać z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Cudzoziemcy posiadający m.in. status uchodźcy oraz cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej, a także którzy posiadają zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej, posiadają zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, posiadają zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, korzystają z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 1482 ze zm.) są z mocy tego przepisu uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że jeśli cudzoziemiec, przebywający za zgodą odpowiednich organów, czasowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, spełnia tym samym warunek konieczny do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z analizy akt sprawy wynika, że N. N. posiada prawo pobytu czasowego w Polsce i legitymuje się kartą stałego pobytu. Na jej karcie właściwy organ nie umieścił adnotacji "dostęp do rynku pracy". W tej sytuacji, w ocenie Sądu, jedynie językowa (literalna) wykładnia omawianego przepisu ustawy o pomocy państwa o świadczeniach rodzinnych jest w rozpatrywanej prawie niewystarczająca. Konieczne jest przeanalizowane powołanego przepisu w świetle wykładni systemowej (czyli na podstawie systemu prawa, w którym funkcjonuje ten przepis) oraz celowościowej (czyli na podstawie celu, jaki ma realizować ten przepis). Jak zaś wykazano powyżej, z wykładni systemowej wynika, że art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia rodzinnego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą stałego pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu.
Umieszczenie w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało zapewne na celu uproszczenie postępowania przed właściwym organem, który co do zasady nie ma kompetencji do badania uprawnień cudzoziemców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca nie przewidział jednak sytuacji, w której praktyka stosowania art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zbiegu z przepisami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. doprowadziła do powstania kategorii osób, których uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało przez właściwy organ ujawnione na wydanych im kartach pobytu. Zdaniem Sądu wykładnia systemowa nie upoważnia w takiej sytuacji do zróżnicowania cudzoziemców i do wykluczenia tych osób z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej, że osoby te nie mają w praktyce żadnego wpływu na treść wydawanych im dokumentów, a ich uprawnienie do wykonywania pracy wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, a więc z przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
Ponadto podkreślić należy, że celem omawianej regulacji prawnej jest częściowe zapewnienie pomocy uprawnionym osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Co do zasady żaden przepis ustawy nie wyłącza spod omawianej regulacji prawnej rodziców i dzieci cudzoziemców (w szczególności, gdy dzieci te są obywatelami Polski) posiadających prawo czasowego pobytu i uprawnienie do pracy w Polsce. Odmienna wykładania omawianego przepisu mogłaby prowadzić do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji prawnej zarówno samych cudzoziemców (na tych, którym właściwy organ wydał kartę pobytu z adnotacją i tych, którzy otrzymali karty pobytu bez adnotacji), jak i samych dzieci ze względu na ich pochodzenie i narodowość ich rodziców. Takie zaś postępowanie w oczywisty sposób prowadziłoby do naruszenia przepisów Konstytucji (art. 2, art. 32, art. 71 ust. 1, a przede wszystkim art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze), jak również art. 2 ust. 1 oraz art. 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120 poz. 526), a także art. 23 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119 poz. 515).
Również wykładnia celowościowa analizowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że art. 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia rodzinnego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu, czy też nie.
Takie stanowisko dotyczące co prawda możliwości przyznania świadczenia wychowawczego, które ze względu na podobieństw regulacji prawnej, w ocenie Sądu jest w pełni adekwatne do spraw dotyczących możliwości przyznania świadczenia rodzinnego, zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia: 10 sierpnia 2018 r. sygn. akt. I OSK 535/18, 14 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1164/16, 18 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2426/17, 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2337/17, a także m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia: 12 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1050/19, 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/17, 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 552/17, 21 marca 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 838/17, 3 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1389/16, 8 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1416/16, 7 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1197/16.
Należy zwrócić uwagę, że poprzednio wydana skarżącej karta pobytu zawierała adnotację "dostęp do rynku pracy". Podkreślenia wymaga, że jeśli skarżąca nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, to nie mogła tym samym ubiegać się o pozwolenie na prace (wydawane na wniosek pracodawcy), nie miała też powodu, aby ubiegać się o uznanie jej prawa dostępu do rynku pracy przez organ wydający kartę pobytu. Z art. 1 ust. 3 pkt h ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że skarżącej (której obecnie wydano kartę pobytu zezwalającą jej na pobyt czasowy z powołaniem art. 160 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach) dotyczą przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o ile będzie zamierzała pracować w Polsce. Nie można także wykluczyć, że w aktualnej sytuacji życiowej skarżąca spełnia przesłanki do legalizacji jej pobytu w Polsce także na podstawie innych przepisów niż art. 160 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w tym takich, z których wprost wynika dostęp do rynku pracy.
Oceniając prawidłowość zapadłej decyzji Sąd wziął także pod uwagę argumenty zawarte w skardze, dotyczące naruszenia interesu syna skarżącej, który jest obywatelem polskim. Nie ulega wątpliwości, że choć ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jako adresatów świadczeń rodzinnych wskazuje osoby o nie się ubiegające, faktycznym adresatem tych świadczeń, w tym i świadczenia pielęgnacyjnego, jest rodzina jako wspólnota ekonomiczna. Skoro w skład rodziny skarżącej wchodzi syn, który jest obywatelem polskim, odmowa udzielenia skarżącej wnioskowanego świadczenia ma bezpośredni wpływ na jego sytuację. Przywołane w skardze wzorce konstytucyjne, w tym art. 32, art. 18 i art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji muszą być zatem brane pod uwagę przy ocenie zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozbawia dziecko zamieszkałe w Polsce i będące obywatelem polskim przewidzianej w ustawie pomocy finansowej, tylko dlatego, że jednym z jego rodziców jest cudzoziemiec. Na potrzebę stosowania wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z celem ustawy oraz zasadami określonymi w Konstytucji wielokrotnie zwracano już uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednoznacznie podkreślano, że interpretacja przepisów ww. ustawy pomijająca fakt polskiego obywatelstwa dzieci, których matka jest cudzoziemką, stawia je w gorszej sytuacji niż ich rówieśników - także obywateli polskich. Takiemu nierównemu traktowaniu małoletnich dzieci posiadających obywatelstwo polskie i zamieszkujących na terytorium Polski, tylko z tego powodu, że ich matka ma inne obywatelstwo, wojewódzkie sądy administracyjne stawiały zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, który to przepis gwarantuje wszystkim równość wobec prawa i równe traktowanie przez władze publiczne, a także zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 546/04, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Op 211/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 158/18).
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że zapadła w rozpatrywanej sprawie decyzja wydana została z naruszeniem art. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie miał na względzie wiążącą go ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI