I SA/Wa 726/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-08-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomościprawo administracyjneorzeczenie wywłaszczeniowek.p.a.dekret z 1948 r.prawomocnośćskarżącyorgan administracji

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1955 r., uznając, że skierowanie go do osoby zmarłej nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle ówczesnych przepisów.

Skarga dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1955 r. Skarżący podnosili, że orzeczenie było wadliwe, ponieważ zostało skierowane do osoby zmarłej przed jego wydaniem. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że w świetle przepisów obowiązujących w 1955 r., skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej, której dane wynikały z księgi wieczystej lub innych rejestrów, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, zwłaszcza przy zastosowaniu formy doręczeń przez obwieszczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na decyzję Ministra Infrastruktury, która odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1955 r. dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, argumentując, że zostało ono skierowane do osoby zmarłej przed jego wydaniem, co stanowiło rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że okoliczność ta nie wpływa na legalność orzeczenia z 1955 r., które zostało wydane na podstawie dekretu z 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, oddalając skargę. Sąd podkreślił, że oceny należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Stwierdził, że orzeczenie z 1955 r. miało charakter deklaratoryjny, a nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 9 maja 1945 r. Sąd uznał, że wskazanie zmarłej osoby jako właściciela było konsekwencją danych wynikających z księgi wieczystej lub innych rejestrów, a forma doręczeń przez obwieszczenie dawała możliwość uzyskania informacji o postępowaniu również następcom prawnym. Wobec tego, zastosowanie się organu do ówcześnie obowiązujących przepisów wykluczało możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli dane o właścicielu wynikały z ówcześnie obowiązujących przepisów (księgi wieczyste, rejestry) i zastosowano formę doręczeń przez obwieszczenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w świetle przepisów z 1955 r., dane o właścicielu mogły być nieaktualne, a forma doręczeń przez obwieszczenie była zgodna z prawem i dawała możliwość uzyskania informacji następcom prawnym. Zastosowanie się do ówcześnie obowiązujących przepisów wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Dekret o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. art. 1

Dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości zajętych w okresie wojny na określone cele.

Dekret o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. art. 2 § 1

Cele, na które może nastąpić wywłaszczenie.

Dekret o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. art. 3 § 1

Obowiązek zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie.

Dekret o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. art. 4 § 1

Stosowanie przepisów Prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym z 1934 r.

Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca ustawę dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 6

Kontynuacja postępowań wywłaszczeniowych na podstawie dekretu z 1948 r.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Pomocnicze

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym art. 11 § 1

Wymagane załączniki do wniosku o wywłaszczenie.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym art. 13

Obwieszczenie wniosku wywłaszczeniowego w gminach.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym art. 14 § 2

Treść obwieszczenia o wywłaszczeniu.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym art. 25 § 1

Doręczenie orzeczenia wywłaszczeniowego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ.

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez sąd administracyjny.

Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych

Obowiązek ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skierowanie orzeczenia wywłaszczeniowego do osoby zmarłej nie stanowi rażącego naruszenia prawa w świetle przepisów obowiązujących w 1955 r., jeśli dane wynikały z ksiąg wieczystych lub innych rejestrów, a zastosowano formę doręczeń przez obwieszczenie.

Odrzucone argumenty

Orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Nie spełniono przesłanki wywłaszczenia wynikającej z art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Nie podjęto próby pertraktacji z właścicielem nieruchomości. Zawiadomienie o rozprawie nie zostało właściwie ogłoszone.

Godne uwagi sformułowania

orzeczenie wywłaszczeniowe miało charakter deklaratoryjny nieruchomość przechodziła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z dniem 9 maja 1945 r. akty administracyjne wydawane na podstawie tego dekretu były aktami rzeczowymi ocena dokonywana jest na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, a nie na podstawie dzisiejszych standardów niekompletność akt nie może przemawiać za przyjęciem, że wniosek nie został sporządzony brak ogłoszenia o rozprawie zamieszczonego w dzienniku urzędowym nie stanowi rażącego naruszenia prawa przede wszystkim wobec okoliczności, że obwieszczenie takie bezspornie ukazało się na okoliczność wszczęcia postępowania wymienienie w orzeczeniu wywłaszczeniowym zmarłej [...] było konsekwencją opisu nieruchomości – zgodnie z danymi wynikającymi z rejestru pomiarowego [...] a także wynikało z danych z księgi wieczystej.

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący

Dorota Apostolidis

sprawozdawca

Elżbieta Sobielarska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wywłaszczeń z okresu PRL, zwłaszcza w kontekście wadliwości orzeczeń wydanych na podstawie dekretów z lat 40. i 50. XX wieku oraz stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu PRL, a jego zastosowanie do współczesnych spraw może być ograniczone. Kluczowe jest odniesienie do przepisów obowiązujących w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia nieruchomości i interpretacji przepisów z okresu PRL, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach, a także dla osób zainteresowanych historią prawa.

Czy orzeczenie wywłaszczeniowe wydane na zmarłego jest nieważne? Sąd wyjaśnia, jak interpretować przepisy z czasów PRL.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 726/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Dorota Apostolidis /sprawozdawca/
Elżbieta Sobielarska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 621/20 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] (w którego miejsce wstąpiła [...]) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], orzeczeniem z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...], wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa, na cele [...], nieruchomości położone w [...],[...], oznaczone jako parcela I.kat. [...] o pow. [...] obj. Iwh [...] (pkt [...] orzeczenia) oraz parcela l.kat. [...] o pow. [...] obj. Iwh [...] (pkt [...] orzeczenia), stanowiące własność [...].
Postanowieniem z dnia [...] maja 1977 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy [...] sprostował błędy pisarskie w orzeczeniu z dnia [...].02.1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości m.in. w części dot. pkt 83 oraz pkt 85 w ten sposób, iż wskazano, że przedmiotem wywłaszczenia jest część parceli l.kat. [...] o pow. [...] oraz część parceli l.kat. [...] o pow. [...].
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., skierowanym do Ministra Infrastruktury
i Budownictwa, [...] (następcy prawni byłej właścicielki, [...]), złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, w części dotyczącej pkt [...] oraz pkt [...] - wskazując, że [...] zmarła przed datą wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], a skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, strona skarżąca wskazała, że nie tylko decyzja powinna być skierowana do osoby żyjącej, ale także poprzedzające ją postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej winno być prowadzone tylko pomiędzy stronami stosunku administracyjnoprawnego istniejącymi w sensie faktycznym i prawnym. Dodatkowo, strona skarżąca podniosła, że w powołanej decyzji z dnia [...] lutego 1955 roku, w pozycji [...] błędnie wpisano nazwisko właściciela wywłaszczonej nieruchomości.
Po rozpatrzeniu wniosku, Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...], sprostowanego postanowieniem Naczelnika Dzielnicy [...], z dnia [...] maja 1977 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, na cele [...], nieruchomości położonych w [...],[...], oznaczonych jako parcela l.kat. [...] o pow. [...] obj. Iwh [...] (pkt [...] orzeczenia) oraz parcela I.kat. [...] o pow. [...] obj. Iwh [...] (pkt [...] orzeczenia), stanowiących własność [...].
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, odnosząc się do zarzutów wnioskodawców, że okoliczność dotycząca wskazania w przedmiotowym orzeczeniu [...], zmarłej w 1954 r., pozostaje bez wpływu na legalność kontrolowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1955 r.
Wymaga również, według organu, podkreślenia, iż oznaczenie właściciela nieruchomości w orzeczeniach wydawanych w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. miało charakter jedynie opisowy i nie wpływało na krąg podmiotów, których prawa i obowiązki były przedmiotem postępowania. Orzeczenie wywłaszczeniowe potwierdzało bowiem jedynie skutek, który nastąpił z mocy prawa
(na skutek spełnienia przesłanek dekretowych). W tych warunkach nie można – zdaniem organu – uznać, aby przedmiotowym orzeczeniem ukształtowano prawa osoby zmarłej.
W związku z tym wskazanie zmarłej [...], jako właścicielki nieruchomości objętej wywłaszczeniem, nie może skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowego orzeczenia, a co najwyżej wznowieniem postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odniesieniu do potencjalnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, organ wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 byłoby to w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...], zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, z późn. zm). W zakresie nieuregulowanym dekretem stosowano przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r.
nr 86, poz. 776, z późn. zm.).
Wskazano, że zgodnie z treścią kontrolowanego orzeczenia oraz pozostałych zachowanych akt archiwalnych sprawy wynika, że przedmiotowe nieruchomości, położone w [...], zostały zajęte na cele komunikacji publicznej - kolejowe (tj. linię kolejową obwodową [...]) w okresie wojny 1939-1945 r. (tj. do dnia 9 maja 1945 r.) i w dniu 16 kwietnia 1948 r. były nadal na ww. cel wykorzystywane, a to wypełnia zdaniem organu przesłanki wywłaszczeniowe, sformułowane w art. 1 i art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.
Stwierdzono ponadto, że w przedmiotowym orzeczeniu nie doszło ani do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 dekretu, ani także proceduralnych przepisów art. 3 ust. 1 dekretu oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu, a także art. 22 § 1 i §2, dotyczącego treści orzeczenia wywłaszczeniowego.
Podkreślono również, że w przedmiotowym orzeczeniu, z dnia [...] lutego 1955 r., w ocenianym zakresie nie stwierdzono żadnych pozostałych wad decyzji, mogących skutkować jej nieważnością, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju wnieśli [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie:
1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości w części dotyczącej pkt. [...] oraz pkt. [...] nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, pomimo, że ww. orzeczenie zostało skierowane do osoby zmarłej oraz nie została spełniona przesłanka wywłaszczenia wynikająca z art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., a także pomimo, że – jak podkreślają skarżący – nie podjęto nigdy próby pertraktacji z właścicielem nieruchomości w celu dobrowolnego nabycia tych nieruchomości i pomimo, że zawiadomienie o rozprawie w przedmiocie wywłaszczenia nie zostało – zdaniem strony – właściwie ogłoszone;
2. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, ukierunkowanej zdaniem skarżących pod konstatację, że w niniejszej sprawie istniały przesłanki do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego;
Przedmiotowej decyzji zarzucono także rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez nieustalenie przez organ wywłaszczający właściwego kręgu uczestników tego postępowania, a w konsekwencji skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do osoby zmarłej.
W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że są one bezzasadne i nie wskazują nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w prowadzonym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Zaskarżoną decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lutego 1955 r. w części dotyczacej pkt [...] oraz pkt [...].
Sąd uznał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się przede wszystkim do rozstrzygnięcia, czy pominięcie przez organ administracji faktu, że strona tego postępowania zmarła i skierowanie do niej orzeczenia, stanowi naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czy też art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Na wstępie Sąd podnosi, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla je w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2) w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2008, s. 357). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nimi stosunki administracyjnoprawne materialne lub procesowe. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. J. P. Tarno, op. cit., s. 211 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 305).
Natomiast zwracając uwagę na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zważyć trzeba, że uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić wówczas, gdy naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. W takim wypadku rzeczą sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa materialnego dokonane przez organ orzekający było tak istotne, że zastosowanie danego przepisu prawa materialnego albo jego wykładnia były na tyle nieprawidłowe, że przy zastosowaniu poprawnego przepisu albo należytej wykładni przyjętej normy, brzmienie osnowy decyzji byłoby inne.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest w trybie nadzwyczajnej weryfikacji decyzji ostatecznej, to jest z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego1955 r., wobec tego oceny, czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., należało dokonać na podstawie zgodności tego orzeczenia z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania.
Podstawę wydania orzeczenia z dnia [...] lutego 1955 r. stanowiły przepisy art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej ustawę dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 25), przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków ziemskich na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. (Dz. U. z 1948 r., Nr 20, poz. 138 i z 1949 r., Nr 65, poz. 527) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 341). Zgodnie z treścią art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. postępowanie wywłaszczeniowe, prowadzone na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., miało być prowadzone dalej na tej samej podstawie, aż do wydania ostatecznego orzeczenia o wywłaszczeniu, z tym, że odwołania miały być rozpatrywane przez odwoławcze komisje wywłaszczeniowe.
W myśl art. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości, które zostały zajęte w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu i które znajdowały się w dniu wejścia w życie tego dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanego dekretu, dopuszczalne było także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i przewidzianych w dniu wejścia w życie powołanego dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa.
Przepis art. 1 ust. 3 tego dekretu stanowił, że wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Natomiast z treści art. 2 pkt 1 wynikało, że wywłaszczenie dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe
i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. do wywłaszczenia na podstawie tego dekretu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. R.P. Nr 86, poz. 776) w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R.P. Nr 31, poz. 205) z takimi zmianami, iż: wniosek o wywłaszczenie może obejmować poszczególne nieruchomości bądź łącznie nieruchomości położone na terenie jednej gminy lub na terenie jednej gromady, jeżeli gmina wiejska obejmuje więcej niż jedną miejscowość; do wniosku załącza się tylko ogólny plan sytuacyjny, przewidziany w art. 11 § 1 pkt 1, natomiast dane przewidziane w pkt 2 i 3 tegoż § 1 i art. 17 § 2 ubiegający się o wywłaszczenie przedstawi tylko o tyle, o ile jest w ich posiadaniu; zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego
i wywłaszczenia zastępowano ogłoszeniem w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym
i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego.
W myśl § 11 powołanego wyżej rozporządzenia do wniosku o wywłaszczenie należy dołączyć ogólny plan sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu, który ma ulec wywłaszczeniu, natomiast wyciągi z ksiąg hipotecznych wywłaszczanych nieruchomości, jeżeli nieruchomości te posiadają hipotekę oraz wykaz właścicieli wywłaszczanych gruntów, możliwie z podaniem adresów ubiegających się o wywłaszczenie podmiotów tylko o tyle, o ile nieruchomość jest w ich posiadaniu.
Stosownie zaś do art. 13 i 14 § 1 powołanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. wniosek wywłaszczeniowy podlega obwieszczeniu w gminach, w których obrębie znajduje się wywłaszczana nieruchomość. Stosownie do treści art. 14 § 2 rozporządzenia w obwieszczeniu należało podać do wiadomości, że plan sytuacyjny i inne załączniki zostały wyłożone w lokalu zarządu gminy do przejrzenie w okresie 14 dni oraz ogłosić, iż w powyższym terminie każdy zainteresowany mógł zgłosić wnioski lub sprzeciwy.
Zgodnie z art. 25 § 1 tego rozporządzenia, orzeczenie wywłaszczeniowe doręcza się wywłaszczającemu i wywłaszczonemu na piśmie. W przypadku, gdy orzeczenie dotyczy większej liczby osób, treść jego może być podana do wiadomości interesowanych za pomocą obwieszczeń publicznych we właściwych gminach.
Z treści przytoczonych przepisów wynikają następujące konkluzje:
1) orzeczenie wydane na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. miało charakter deklaratoryjny, gdyż nieruchomość przechodziła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z dniem 9 maja 1945 r.,
2) przepisy te miały nacjonalizacyjny charakter, a akty administracyjne wydawane na podstawie tego dekretu były aktami rzeczowymi, które regulowały sytuację prawną rzeczy (nieruchomości). Regulatywne oddziaływanie takiego aktu rozciąga się na każdoczesnego właściciela, czy posiadacza nieruchomości.
Taki charakter miało orzeczenie z [...] lutego1955 r., które wskazywało ujawnionych w księdze wieczystej właścicieli nieruchomości lub ich sukcesorów, a także nieruchomości, których właścicieli nie dało się ustalić. Należy mieć na uwadze, że ocena dokonywana jest na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, a nie na podstawie dzisiejszych standardów.
Jak ustalił organ administracji, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele komunikacji publicznej – kolejowej przez władze kolejowe już w okresie wojny 1939-1945. Również z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 1953 r. wynika, że przedmiotowe parcele zajęte były pod szlak kolejowy [...]. Niewątpliwie zatem przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 lit. a dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Ta okoliczność słusznie została oceniona przez organ jako wypełniająca przesłankę dopuszczalności wywłaszczenia wskazaną w art. 2 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., który stwierdzał, że wywłaszczenie nieruchomości w trybie przepisów dekretu dopuszczalne było na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, cele wojskowe, pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, pod zalesienia lub na melioracje oraz cele użyteczności publicznej, jeżeli ponadto nieruchomość ta była nadal użytkowana na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego, bądź w wytycznych do tych planów była przewidziana na wyżej wymienione cele i została częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszów publicznych, bądź też zagospodarowanie jej było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.
Organ wskazał również, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., ubiegający się o wywłaszczenie zobowiązany był zgłosić wniosek o wywłaszczenie nieruchomości do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950 r., przy czym wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra. Wojewoda po zapoznaniu się z aktami sprawy miał zawiadomić wywłaszczającego o zgłoszonych wnioskach lub sprzeciwach, wyznaczając mu termin do zapoznania się z niemi i złożenia wyjaśnień (art. 17 § 1 powołanego Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r.). Mając na względzie znaczący upływ czasu (60 lat) od daty wydania badanego orzeczenia, za słuszny zdaniem Sądu należy przyjąć pogląd organu, że niekompletność akt nie może przemawiać za przyjęciem, że wniosek nie został sporządzony bowiem się nie zachował w materiale archiwalnym. Nie sposób również na tej podstawie wywieść, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Organ podniósł, że obwieszczenie z dnia [...] kwietnia 1953 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego min. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1953 r.( Nr 7,poz.32,pkt25) oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Rady Narodowej w [...] ( wraz z wykazem nieruchomości) w dniach [...] kwietnia 1953r. - [...] kwietnia 1953r. Kolejnym obwieszczeniem z [...] marca 1954 r. organ poinformował strony o wyznaczeniu na dzień [...] kwietnia 1954 r. terminu komisyjnego opisu nieruchomości. Obwieszczenie to zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady narodowej w [...] w dniach [...] kwiecień 1954 r. - [...] kwiecień 1954 r. Sąd podzielił ocenę i argumentację organu, że brak ogłoszenia o rozprawie zamieszczonego w dzienniku urzędowym nie stanowi rażącego naruszenia prawa przede wszystkim wobec okoliczności, że obwieszczenie takie bezspornie ukazało się na okoliczność wszczęcia postępowania, a organ wywłaszczeniowy poinformował zainteresowanych o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia obwieszczenia. (art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.). Znajdujący się w aktach sprawy protokół z rozprawy wywłaszczeniowej potwierdza, że została ona przeprowadzona w wyznaczonym dniu, to jest w dniu [...] września 1953 r.. Z protokołu rozprawy wynika, że w jej toku potwierdzone zostało zaistnienie przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia określonych w art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r.
W niniejszej sprawie organ administracyjny wydając decyzję z dnia [...] września 2018 r. szczegółowo uzasadnił, że orzeczenie z dnia [...] lutego 1955 r. nie narusza rażąco prawa. Zdaniem Sądu pogląd, że w przedmiotowej sprawie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji stanowi rażące naruszenie prawa nie może się ostać. Sąd podnosi, że fakt publicznego ogłoszenia przez organ wydanego orzeczenia w sposób wskazany w przepisach winien mieć wpływ na odmienną ocenę.
Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. zmienił art. 17 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w ten sposób, że na wnioskującego o wywłaszczenie nałożony został obowiązek dostarczenia dokumentów potwierdzających określone dane o nieruchomości, między innymi wskazanie imion, nazwisk i adresów właścicieli oraz tych osób trzecich, którym służą prawa rzeczowe na danej nieruchomości, z wymienieniem tych praw, zgodnie z księgą hipoteczną, a w jej braku na zasadzie innych odpowiednich dokumentów, przy czym wnioskujący o wywłaszczenie przedstawi te dokumenty tylko o tyle, o ile jest w ich posiadaniu. Oznacza to, że organ określając właściciela nieruchomości kierował się zapisami w księgach wieczystych lub innych wskazanych dokumentach. Także przepisy dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych – ówcześnie regulującego prowadzenie ksiąg wieczystych – nakładały na właściciela nieruchomości obowiązek ujawnienia swego prawa własności w księdze wieczystej. Wskazać także należy, że przepisy powołanego wyżej dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. stanowiły, że zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela (lub posiadacza nieruchomości) w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępuje się przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Z akt sprawy wynika, że takie ogłoszenia zostały dokonane. Zastosowanie się więc organu do ówcześnie obowiązujących przepisów wyklucza możliwość dokonania oceny, że nastąpiło rażące naruszenie prawa.
Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie wymienienie w orzeczeniu wywłaszczeniowym zmarłej [...] było konsekwencją opisu nieruchomości – zgodnie z danymi wynikającymi z rejestru pomiarowego posiadanego przez ubiegającego się o wywłaszczenie, a także wynikało z danych z księgi wieczystej. Forma doręczeń przez obwieszczenie dawała możliwość również następcom prawnym uzyskania informacji o toczącym się postępowaniu i podejmowanych czynnościach.
Uznać zatem należy, że zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw
i mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI