I SA/Wa 717/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-09-05
NSAbudowlaneŚredniawsa
zajęcie nieruchomościdroga ekspresowainwestycje drogowepostępowanie wywłaszczenioweprawo budowlaneinteres społecznyśrodki europejskieWSAadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi ekspresowej, uznając zasadność zastosowania art. 17 ustawy o drogach krajowych.

Skarżący kwestionowali decyzję Ministra Transportu i Budownictwa zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi ekspresowej, argumentując m.in. kwestie odszkodowania i dostępu do drogi publicznej. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że postępowanie dotyczyło jedynie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w trybie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, a podniesione zarzuty wykraczają poza zakres tego postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi M. A., B. B., G. B. oraz Z. B. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi ekspresowej "[...]". Skarżący podnosili, że nabycie nieruchomości powinno nastąpić na podstawie art. 13, a nie art. 17 ustawy o drogach krajowych, oraz że proponowali sprzedaż całości nieruchomości, a nie tylko części. Kwestionowali również, że wywłaszczenie działek spowoduje brak dostępu do drogi publicznej dla pozostałej działki oraz że jedna z działek stanie się bezużyteczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości było prowadzone prawidłowo na podstawie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Podkreślono, że wnioskujący Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykazał uzasadnienie wniosku, w tym konieczność realizacji inwestycji współfinansowanej ze środków europejskich. Sąd stwierdził, że zarzuty dotyczące wywłaszczenia, wysokości odszkodowania, dostępu do drogi publicznej czy wykupu pozostałych działek wykraczają poza zakres postępowania o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i powinny być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu wywłaszczeniowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wydane na podstawie art. 17 ustawy, jeśli postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, a zajęcie jest uzasadnione i niezbędne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 17 ustawy o drogach krajowych dopuszcza wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jeśli jest to uzasadnione i niezbędne dla realizacji celu publicznego, zwłaszcza w kontekście wykorzystania środków europejskich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.s.z.p.r.i.w.k. art. 17 § 1

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe.

u.s.z.p.r.i.w.k. art. 17 § 2

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych

Decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Pomocnicze

u.g.n. art. 93 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przywołany przez skarżących w kontekście naruszenia prawa do dostępu do drogi publicznej.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa prawna sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie wniosku o niezwłoczne zajęcie nieruchomości przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Niezbędność zajęcia nieruchomości dla realizacji celu publicznego, w tym ze względu na współfinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i konieczność dotrzymania terminów. Zakres postępowania o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nie obejmuje merytorycznego rozpatrywania kwestii wywłaszczeniowych.

Odrzucone argumenty

Nabycie nieruchomości powinno nastąpić na podstawie art. 13, a nie art. 17 ustawy o drogach krajowych. Właściciele wyrażali wolę sprzedaży całości nieruchomości, a nie tylko części. Wywłaszczenie działek spowoduje pozostawienie innej działki bez dostępu do drogi publicznej. Jedna z pozostałych działek stała się bezużyteczna.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że wnioskujący o niezwłoczne zajęcie nieruchomości Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykazał, iż przypadek niniejszy jest uzasadniony oraz, że zostały pełnione pozostałe przesłanki z art. 17 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Natomiast sąd nie mógł uwzględnić zarzutów skargi takich jak gotowość zbycia nieruchomości, oczekiwanie na inną korzystniejszą cenę nieruchomości, gdyż dotyczą ona wywłaszczenia nieruchomości i mogą być przedmiotem rozpatrzenia tylko w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podobnie w ramach niniejszego postępowania nie ma żadnego znaczenia zarzut pozostawienia wywłaszczanych działek bez dostępu do drogi publicznej czy kwestia wykupu pozostałej części nieruchomości, która ma charakter cywilnoprawny i nie podlega jurysdykcji sądu administracyjnego.

Skład orzekający

Elżbieta Sobielarska

przewodniczący

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Joanna Skiba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w szczególności w kontekście niezwłocznego zajęcia nieruchomości pod inwestycje drogowe współfinansowane ze środków UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu postępowania (niezwłoczne zajęcie) i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii wywłaszczeniowych czy odszkodowawczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między interesem publicznym (szybka realizacja inwestycji drogowej) a prawami właścicieli nieruchomości, a także pokazuje ograniczenia jurysdykcji sądu administracyjnego w sprawach cywilnoprawnych.

Droga ekspresowa kontra prawa właścicieli: kiedy państwo może zająć Twoją ziemię od ręki?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 717/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący/
Joanna Skiba
Mirosław Gdesz. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi M. A., B. B., Z. B. i G. B. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości pod budowę drogi krajowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] orzekającą o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w gminie S., obręb [...] stanowiącej działki nr "A", nr "B", nr "C" o łącznej [...] ha, przeznaczonej pod pas drogowy drogi ekspresowej "[...]" oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:
W dniu 7 czerwca 2005 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do opisanej na wstępie nieruchomości stanowiącej współwłasność: M. A., B. B., G. B. oraz Z. B. - zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi ekspresowej "[...]" – została ona przeznaczona pod pas drogowy autostrady.
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Wojewoda [...], działając na wniosek z dnia 7 kwietnia 2005 r. zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie opisanej wyżej nieruchomości oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. A., domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż nabycie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa powinno się odbyć na podstawie art. 13 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) a nie na mocy art. 17 powołanej wyżej ustawy. Twierdzi przy tym, że właściciele wielokrotnie wyrażali wolę sprzedaży gruntu pod pas drogowy, ale proponowali sprzedaż całości nieruchomości działki a nie tylko 3 działek.
Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) stanowi, iż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 powołanej ustawy decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jak wynikało z akt sprawy, postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości, wszczęte na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, nie zostało dotychczas zakończone decyzją ostateczną, co oznaczało, że spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Ponadto podniesiono, iż w piśmie z dnia 7 kwietnia 2005 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o wydanie w trybie art. 17 powołanej wyżej ustawy decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wskazanej we wniosku i o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności motywując swój wniosek niezbędnością wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedłużająca się bowiem procedura przygotowania inwestycji, w tym nabycia przedmiotowej nieruchomości, wstrzymywała wystąpienie inwestora o wydanie pozwolenia na budowę.
Następnie, w trakcie postępowania odwoławczego, pismem z dnia 26 października 2005 r. inwestor podniósł, iż powodem wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem była pilna potrzeba rozpoczęcia realizacji inwestycji, ponieważ realizacja powołanej drogi ekspresowej na wskazanym odcinku ma być współfinansowana z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Warunkiem wykorzystania środków z tego funduszu jest zakończenie i rozliczenie inwestycji do połowy 2008 r. Biorąc pod uwagę zakres niezbędnych prac do wykonania tej inwestycji, konieczne jest rozpoczęcie prac budowlanych najpóźniej w końcu II kwartału 2006 r. i uzyskania pozwolenia na budowę w I kwartale 2006 r.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości było niezbędne do realizacji celu publicznego a zwłoka poważnie zagrażała interesowi społecznemu, co wyczerpywało – w jego ocenie - drugą przesłankę warunkującą wydanie przedmiotowego zezwolenia.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśniono, iż odnosiły się one w swej istocie do postępowania wywłaszczeniowego i wykraczały poza zakres niniejszego postępowania.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. A., B. B., G. B. oraz Z. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący domagając się uchylenia decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji wskazał, że wywłaszczenie działek nr "B" i nr "C" spowoduje pozostawienie działki nr "D" bez dostępu do drogi publicznej, ponadto druga z pozostałych po wywłaszczeniu działek nr "E" stała się bezużyteczna. Skarżący wskazuje, że pozbawienie działki nr "D" dostępu do drogi publicznej narusza art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podkreślają ponadto, że popierają budowę drogi a celem ich wniosków jest otrzymanie właściwych odszkodowań oraz przejęcie działek nr "E" oraz "D".
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), który w ust. 1 stanowi, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2005 r. wystąpił o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2005 r. wobec bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości i nie zostało zakończone.
W piśmie z dnia 26 października 2005 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podał, że inwestycja będzie realizowana z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a więc ich wykorzystanie leży w interesie społecznym i narodowych, a zwłoka w zajęciu nieruchomości może spowodować, że zaplanowana inwestycja drogowa nie będzie zrealizowana, a nadto nie dotrzymanie harmonogramu prac spowoduje nie uzyskanie środków na ten cel.
Sąd uznał, że wnioskujący o niezwłoczne zajęcie nieruchomości Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wykazał, iż przypadek niniejszy jest uzasadniony oraz, że zostały pełnione pozostałe przesłanki z art. 17 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Natomiast sąd nie mógł uwzględnić zarzutów skargi takich jak gotowość zbycia nieruchomości, oczekiwanie na inną korzystniejszą cenę nieruchomości, gdyż dotyczą ona wywłaszczenia nieruchomości i mogą być przedmiotem rozpatrzenia tylko w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podobnie w ramach niniejszego postępowania nie ma żadnego znaczenia zarzut pozostawienia wywłaszczanych działek bez dostępu do drogi publicznej czy kwestia wykupu pozostałej części nieruchomości, która ma charakter cywilnoprawny i nie podlega jurysdykcji sądu administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI