I SA/Wa 704/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-08-28
NSAnieruchomościŚredniawsa
uwłaszczeniegospodarka nieruchomościaminieruchomościprawo administracyjnezarząd nieruchomościąskarb państwaprzedsiębiorstwo państwowewłasnośćużytkowanie wieczyste

WSA uchylił decyzje Ministrów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uwłaszczenia, wskazując na błędy proceduralne i merytoryczne organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o odmowie uwłaszczenia. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji, argumentując m.in. błędną wykładnię art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami i niewłaściwe ustalenie prawa zarządu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa, stwierdzając błędy organów administracji w ocenie przesłanek uwłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury oraz decyzję Ministra Budownictwa, które utrzymywały w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uwłaszczenia. Skarżące Przedsiębiorstwo [...] S.A. domagało się stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, kwestionując sposób, w jaki organy oceniły przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się istotnych naruszeń prawa procesowego i materialnego. W szczególności, Wojewoda błędnie ustalił podstawę nabycia gruntu przez poprzednika prawnego skarżącego oraz oparł odmowę uwłaszczenia na przeznaczeniu gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, co nie było właściwą przesłanką. Minister Infrastruktury, w postępowaniu nadzorczym, również nieprawidłowo ocenił legalność decyzji Wojewody, wkraczając w merytoryczne badanie sprawy, które nie było przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że kwestia przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia, a rolny charakter gruntu mógłby mieć znaczenie jedynie w kontekście ustalenia, czy znajdował się on w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi. Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skarżącego, że prawo zarządu wynikało wprost z ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, wskazując na konieczność ustalenia tego prawa na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja Ministra Infrastruktury została uchylona z powodu istotnych naruszeń prawa procesowego i materialnego popełnionych przez organy administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie oceniły przesłanki uwłaszczenia, opierając się na niewłaściwych przepisach i nie badając w sposób prawidłowy stanu faktycznego, co stanowiło rażące naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.g.n. art. 200

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten reguluje nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przez państwowe i komunalne osoby prawne gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, będących w ich zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Nie uzależnia uwłaszczenia od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd ocenił, że decyzja Ministra Infrastruktury została wydana z naruszeniem tego przepisu.

Pomocnicze

u.g.g.w.n.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przepisy tej ustawy (lub wcześniejszej z 1961 r.) stanowiły podstawę prawną do ustalenia prawa zarządu państwowych jednostek organizacyjnych do gruntów.

u.p.p. art. 42 § ust. 3

Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

Skarżący wywodził z tego przepisu prawo zarządu mieniem, jednak sąd uznał, że nie stanowiło to samoistnej podstawy prawnej do ustalenia prawa zarządu nieruchomością.

u.g.n.r. S.P.

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Sąd uznał, że przepisy tej ustawy nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ ocenie podlegał stan prawny z dnia 5 grudnia 1990 r., a ustawa weszła w życie później.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia z art. 200 ugn. Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie ma zastosowania do oceny stanu prawnego z 1990 r. Organy administracji dopuściły się naruszenia art. 156 § 1 KPA w postępowaniu nadzorczym.

Odrzucone argumenty

Prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego wynikało wprost z ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.

Godne uwagi sformułowania

Celem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ocena legalności kwestionowanej decyzji administracyjnej. W postępowaniu tym obowiązek organu nadzoru sprowadza się do dokonania oceny, czy kwestionowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja nie jest obarczona którąś z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 KPA... Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego, co do tego, że prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego do będącego w jego dyspozycji mienia wynika wprost z mocy ustawy 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych...

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

przewodniczący

Jolanta Rudnicka

członek

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasady prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, ustalanie prawa zarządu nieruchomością przez przedsiębiorstwa państwowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu transformacji ustrojowej i uwłaszczenia gruntów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia uwłaszczenia gruntów państwowych i błędów popełnianych przez organy administracji, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.

Błędy urzędników uniemożliwiły uwłaszczenie. Sąd administracyjny naprawił niesprawiedliwość.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 704/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Przemysław Żmich. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia uwłaszczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku "[...]" Przedsiębiorstwa [...] S.A. w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwłaszczenia Zakładów [...] "M." w B.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą: Zakłady Przemysłu [...] "M." w B. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w B. w obrębie [...] B., oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], stanowiące obecnie działkę nr [...] o łącznej pow. [...] ha.
Pismem z dnia 18 lipca 2007 r. "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. w B. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r.
"[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. w B. wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, i inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 tej ustawy). Minister zauważył, że z materiałów sprawy wynika, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], połączone następnie w jedną działkę nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Istotną kwestią jest więc posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Zakłady Przemysłu [...] "M.", którego następcą prawnym jest skarżący, prawa zarządu do gruntu oraz ewentualnych przeciwwskazań do uwłaszczenia. Organ stwierdził, że w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wywodzi to prawo wprost z przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, wskazując na status przedsiębiorstwa państwowego Zakładów Przemysłu [...] "M." oraz art. 42 ust. 3 tej ustawy, a także na wypis z księgi wieczystej Kw nr [...] obejmującej te działki, tj. zapis w dziale II tej księgi: "właściciel: Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B.". Ponadto w aktach znajduje się oświadczenie Prezesa Zarządu "[...]." Przedsiębiorstwa [...] S.A. w B. z dnia 3 października 2005 r. Analizując sporną kwestię prawa zarządu do gruntów organ uznał, że powołana wyżej ustawa o przedsiębiorstwach państwowych nie stanowiła podstawy prawnej do ustalenia prawa zarządu. Również z zapisu zawartego w księdze wieczystej "Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B." nie wynika jednoznacznie, iż nieruchomość w niej uregulowana pozostawała w zarządzie poprzednika prawnego skarżącego. Prawo zarządu dla państwowej jednostki organizacyjnej mogło powstać na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w użytkowanie wydanej przez organ administracji państwowej w trybie art. 3 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), lub na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd na podstawie art. 39 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), bądź też na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, lub umowy o nabyciu nieruchomości.
W oświadczeniu prezesa zarządu "[...]" Przedsiębiorstwa [...] S.A. stwierdzono zaś wyłącznie, że nieruchomość uregulowana w Kw nr [...] była przekazana przedsiębiorstwu państwowemu Zakładom Przemysłu [...] "M.", którego następcą prawnym jest "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. W oświadczeniu tym nie wskazano jednakże, w jakiej formie nastąpiło przekazanie, jeżeli w ogóle przekazanie takie nastąpiło i czy odnośnie zarządu wydane były stosowne dokumenty, które nie zachowały się (por. § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.). Minister zauważył, że oświadczenie samo w sobie nie kreuje prawa zarządu, lecz jedynie może potwierdzać fakt, który wcześniej zaistniał (a dokumenty potwierdzające prawo zarządu zaginęły). Oświadczenie złożone w przedmiotowej sprawie nie jest więc wystarczające, co do istnienia prawa zarządu do gruntu. Zdaniem organu, prawo zarządu do gruntu nie powstało również samoistnie z faktu korzystania z terenu, czy też jak twierdzi skarżący z "samego uprawnienia do władania nieruchomością ( ... )". Odnosząc się zaś do kwestii przeznaczenia gruntów w planach zagospodarowania przestrzennego, jak wykazano już w zaskarżonej decyzji, przepis art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie uzależnia uwłaszczenia od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego i od przeznaczenia gruntów. Minister dodał, że jeżeli nawet założyć, że istniało prawo zarządu, to przedmiotowe grunty, jako grunty rolne (patrz np. wpisy w ewidencji gruntów wskazujące, że są to grunty rolne i pastwiska oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych), nie podlegały uwłaszczeniu w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., gdyż ustawodawca w art. 2 pkt 4 tej ustawy wyraźnie zastrzegł, że nie narusza ona przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Mając powyższe pod uwagę, Minister stwierdził brak podstaw do uznania, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Ministra w sprawie nie wystąpiły również inne podstawy nieważności z art. 156 § 1 KPA.
Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 14 marca 2008 r. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" S.A. w B. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji, tj. - art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, o ile organ administracyjny przyjął, iż przepis ten uzależnia możliwość stwierdzenia uwłaszczenia od przeznaczenia gruntów; - art. 200 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o ile organ administracyjny uznał, iż zastrzeżenie przez ustawodawcę iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128, ze zm.) uniemożliwia stwierdzenie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntów widniejących w ewidencji gruntów jako grunty rolne i pastwiska; - art. 1 oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych poprzez błędną interpretację, co skutkowało przyjęciem iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy Zakładom Przemysłu [...] "M." S.A. nie przysługiwało prawo zarządu w stosunku do nieruchomości nr 14/3 dla której prowadzona jest księgą wieczysta nr 48101; 2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, a mianowicie: - art. 156 § 1 pkt 2 KPA, o ile organ administracyjny przyjął, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nie narusza rażąco prawa; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a., o ile nie rozpatrzono całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności o ile organ administracyjny nie odniósł się do treści wypisu z księgi wieczystej nieruchomości Kw nr [...], z której wynika, iż w dniu 5 grudnia 1990 właścicielem działki nr [...] było Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B., a także o ile organ administracyjny nie rozważył i nie odniósł się w sposób prawidłowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu wskazanego w tirecie drugim punktu pierwszego zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 3 grudnia 2007 r. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o chylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych W uzasadnieniu podniósł, że dla uwłaszczenia się gruntem w trybie przepisu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez znaczenia jest kwestia przeznaczenia gruntów w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Art. 200 w sposób suwerenny i kompleksowy reguluje kwestię uwłaszczenia. Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie reguluje kwestii gospodarowania nieruchomościami w zakresie uwłaszczenia w związku z czym jej przepisy nie sprzeciwiają się uwłaszczeniu w trybie art. 200. Poza tym w dacie 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie obowiązywała. Odnosząc się do kwestii zarządu skarżący wskazał, iż uprawnienie do zarządu mieniem wchodzącym w skład Zakładów Przemysłu [...] M., a następnie Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. oraz wnioskodawcy Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. wywodzi się wprost z przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Poprzednik prawny wnioskodawcy miał status przedsiębiorstwa państwowego. Stosownie do art. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo państwowe posiada osobowość prawną. Mienie będące przedmiotem niniejszego postępowania jest mieniem powierzonym przedsiębiorstwu państwowemu. Stosownie do treści art. 42 ust. 3 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych "przedsiębiorstwo państwowe wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji" dotyczy to mienia przyznanego mu przy jego utworzeniu oraz nabytego w toku działalności. Oznacza to iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy w dacie 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu nad mieniem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa, w tym nad mieniem będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Samo uprawnienie do władania nieruchomością oznaczoną nr [...], której dotyczy wniosek wynika natomiast wprost z dokumentacji załączonej do akt sprawy, w szczególności z wypisu z księgi wieczystej nieruchomości oznaczonej nr [...] obejmującej wszystkie działki będące przedmiotem wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W ocenie skarżącego, dokument ten został całkowicie pominięty przy ustalaniu stanu faktycznego, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do jego treści właścicielem wszystkich działek jest Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] M. w B. Podstawą nabycia nie była wyłącznie umowa sprzedaży z dnia 29 listopada 1979 r., która jak słusznie zauważa organ administracyjny dotyczyła wyłącznie działki o nr [...]. Pozostałe działki zostały wpisane na wniosek z dnia 29 listopada 1979 r. nr [...] na podstawie odpisu z rejestru Przedsiębiorstw Państwowych Ministerstwa Finansów z dnia 14 lipca 1978 r. Zatem wszystkie działki wpisane do księgi wieczystej nr [...] znajdowały się w dacie 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowej osoby prawnej - poprzednika prawnego wnioskodawcy. W kontekście treści księgi wieczystej skarżący wskazał na domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jego zdaniem zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a decyzja wydana przez Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 200 tej ustawy i zachodzą warunki do stwierdzenia jej nieważności.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona choć z innych względów, niż w niej podniesione.
Na wstępie należy zauważyć, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ocena legalności kwestionowanej decyzji administracyjnej. W postępowaniu tym obowiązek organu nadzoru sprowadza się do dokonania oceny, czy kwestionowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja nie jest obarczona którąś z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 KPA oraz czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności wskazane w § 2 tego przepisu. W tego rodzaju sprawie organ nadzoru nie prowadzi więc postępowania, co do istoty sprawy i nie orzeka w sprawie merytorycznie na podstawie przepisów prawa materialnego (tak jak organ orzekający w postępowaniu zwyczajnym), lecz załatwiając sprawę o stwierdzenie nieważności wydaje decyzję o charakterze kasacyjnym na podstawie przepisów prawa procesowego o stwierdzeniu nieważności decyzji, zawartych w Dziale II Rozdziale 13 KPA (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1684/97, LEX nr 45686; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1527/98, LEX nr 48554).
W niniejszej sprawie do obowiązków organu nadzoru należała więc ocena, w kontekście art. 156 § 1 KPA, działalności Wojewody [...], który - wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami –zwanej dalej ugn w nawiązaniu do ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. – zwanej dalej zuggwn) - odmówił uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładów Przemysłu [...] "M." w B., motywując to tym, że grunty będące przedmiotem wniosku "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. będąc przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. pod ogrody działkowe wykraczają poza zakres zastosowania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sąd zauważa, że Minister Infrastruktury nie odniósł się do tego jakie znaczenie dla oceny legalności decyzji Wojewody [...] ma to, że: 1) Wojewoda błędnie ustalił, iż przedmiotowy grunt (działki nr [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...]) został nabyty przez Zakłady Przemysłu [...] "M." umową w z dnia 29 listopada 1979 r., w sytuacji, gdy z tej umowy wynika, że dotyczy ona jedynie działki nr [...]; 2) Wojewoda orzekł negatywnie dla skarżącego w oparciu o przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, a nie zbadał przesłanek z art. 200 ugn w zw. z art. 2 zuggwn, tj. czy w dniu 5 grudnia 1990 r. – grunty te stanowiły własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), znajdowały się w zarządzie Zakładów Przemysłu [...] "M.", znajdowały się w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi utworzonego dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), uwłaszczenie naruszało uprawnienia osób trzecich (chodzi tu zwłaszcza o prawa do przedmiotowego gruntu zgłaszane przez PZD - pismo z dnia 4 października 2005 r.); 3) Wojewoda odmówił skarżącej uwłaszczenia z powołaniem się na zakres przedmiotowy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – dalej uggwn, której przepisy w niniejszej sprawie nie miały zastosowania (art. 200 ugn nie odsyła do uggwn i do art. 1 zuggwn, który to przepis zawiera regulację zmieniającą uggwn, lecz do przepisów materialnoprawnych dotyczących uwłaszczenia z mocy prawa – tj. np. art. 2, 2a, 2f zggwn); 4) Wojewoda nie wyjaśnił stanu ewidencyjnego gruntu jaki istniał w dniu 5 grudnia 1990 r. Z decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. wynika, że odmowa uwłaszczenia dotyczyła istniejących w dniu 5 grudnia 1990 r. działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, a obecnie działki nr [...], natomiast z dokumentacji sprawy (np. umowy z dnia 29 listopada 1979 r., pisma Urzędu Miasta B. z dnia 3 października 2005 r.) zdaje się wynikać, że w 1979 r. istniało 9 wyżej wymienionych działek, natomiast w 1988 r. (WZG [...]), a więc przed dniem uwłaszczenia, istniała już działka nr [...].
Zamiast tego Minister przeprowadził w sprawie postępowanie z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 156 § 1 KPA, skoro w postępowaniu nadzorczym zajął się badaniem przedmiotowego zakresu uggwn i wystąpienia w sprawie przesłanki władania z art. 200 ugn w zw. z art. 2 uggwn. Zdaniem Sądu, takie działanie Ministra byłoby dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdyby Wojewoda [...] w kwestionowanej decyzji badał przesłanki wymienione w wyżej wymienionych przepisach (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca). Wówczas to organ nadzoru obowiązany byłby do analizy materialnoprawnych przesłanek uwłaszczenia w oparciu o zgromadzone w postępowaniu uwłaszczeniowym jak i uzupełnione w postępowaniu nadzorczym dowody, celem zweryfikowania legalności rozstrzygnięcia Wojewody.
Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów skargi Sąd zauważa, że rację ma Minister i skarżący twierdząc, że kwestia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia z art. 200 ugn w zw. z art. 2 zuggwn. Rolny charakter gruntu mógłby mieć jedynie znaczenie w kontekście ustalenia (czego Wojewoda [...] nie uczynił), czy przedmiotowe działki gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zasobie PFZ (okoliczność tą potwierdziło by zaświadczenie wystawione przez Agencję Nieruchomości Rolnych, która przejęła zasób PFZ). Rację ma również skarżący twierdząc, że znaczenia dla sprawy nie mają uregulowania ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skoro w sprawie toczącej się w oparciu o art. 200 ugn organ ocenia stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., tzn. w dniu nabycia z mocy prawa przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntu (ustawa z 19 października 1991 r. weszła zaś w życie w dniu 1 stycznia 1992 r.).
Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego, co do tego, że prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego do będącego w jego dyspozycji mienia wynika wprost z mocy ustawy 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (w brzmieniu obowiązującym w tekście jednolitym z 1987 r.), czy z mocy ustawy z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (z pisma skarżącego z dnia 29 sierpnia 2005 r. wynika, że Zakłady Przemysłu [...] "M." utworzono w 1967 r.) . W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd – który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela – że wyposażenie przez organ założycielski tworzonego przedsiębiorstwa państwowego w takie składniki mienia, jak zabudowane grunty Skarbu Państwa, może nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (wcześniej ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach). W orzecznictwie przyjmuje się również, że Minister, tworząc przedsiębiorstwo państwowe, nie miał podstaw prawnych do orzekania o prawach do nieruchomości gruntowych, ponieważ gospodarka nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa albo gminy nie należała do jego kompetencji (por. wyrok SN z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III CSK 156/07, LEX nr 361443 i powołane tam orzecznictwo). W tej sytuacji ustalenie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego do przedmiotowej nieruchomości musiało opierać się na wnikliwym i wszechstronnym zbadaniu przez organ dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), czego Wojewoda [...] w postępowaniu uwłaszczeniowym nie uczynił (błędnie ocenił nabycie przez poprzednika prawnego skarżącego gruntu (prócz działki nr [...]) na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 listopada 1979 r., a w ogóle nie ocenił odpisu z Kw nr [...] i oświadczenia prezesa zarządu "[...]" S.A. z dnia 3 października 2005 r.).
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI