I SA/Wa 704/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje Ministrów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uwłaszczenia, wskazując na błędy proceduralne i merytoryczne organów administracji.
Sprawa dotyczyła skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o odmowie uwłaszczenia. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji, argumentując m.in. błędną wykładnię art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami i niewłaściwe ustalenie prawa zarządu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa, stwierdzając błędy organów administracji w ocenie przesłanek uwłaszczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury oraz decyzję Ministra Budownictwa, które utrzymywały w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie uwłaszczenia. Skarżące Przedsiębiorstwo [...] S.A. domagało się stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, kwestionując sposób, w jaki organy oceniły przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się istotnych naruszeń prawa procesowego i materialnego. W szczególności, Wojewoda błędnie ustalił podstawę nabycia gruntu przez poprzednika prawnego skarżącego oraz oparł odmowę uwłaszczenia na przeznaczeniu gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, co nie było właściwą przesłanką. Minister Infrastruktury, w postępowaniu nadzorczym, również nieprawidłowo ocenił legalność decyzji Wojewody, wkraczając w merytoryczne badanie sprawy, które nie było przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Sąd podkreślił, że kwestia przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia, a rolny charakter gruntu mógłby mieć znaczenie jedynie w kontekście ustalenia, czy znajdował się on w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi. Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skarżącego, że prawo zarządu wynikało wprost z ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, wskazując na konieczność ustalenia tego prawa na podstawie przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja Ministra Infrastruktury została uchylona z powodu istotnych naruszeń prawa procesowego i materialnego popełnionych przez organy administracji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie oceniły przesłanki uwłaszczenia, opierając się na niewłaściwych przepisach i nie badając w sposób prawidłowy stanu faktycznego, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
u.g.n. art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten reguluje nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego przez państwowe i komunalne osoby prawne gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, będących w ich zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Nie uzależnia uwłaszczenia od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd ocenił, że decyzja Ministra Infrastruktury została wydana z naruszeniem tego przepisu.
Pomocnicze
u.g.g.w.n.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Przepisy tej ustawy (lub wcześniejszej z 1961 r.) stanowiły podstawę prawną do ustalenia prawa zarządu państwowych jednostek organizacyjnych do gruntów.
u.p.p. art. 42 § ust. 3
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych
Skarżący wywodził z tego przepisu prawo zarządu mieniem, jednak sąd uznał, że nie stanowiło to samoistnej podstawy prawnej do ustalenia prawa zarządu nieruchomością.
u.g.n.r. S.P.
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Sąd uznał, że przepisy tej ustawy nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ ocenie podlegał stan prawny z dnia 5 grudnia 1990 r., a ustawa weszła w życie później.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia z art. 200 ugn. Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie ma zastosowania do oceny stanu prawnego z 1990 r. Organy administracji dopuściły się naruszenia art. 156 § 1 KPA w postępowaniu nadzorczym.
Odrzucone argumenty
Prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego wynikało wprost z ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Godne uwagi sformułowania
Celem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ocena legalności kwestionowanej decyzji administracyjnej. W postępowaniu tym obowiązek organu nadzoru sprowadza się do dokonania oceny, czy kwestionowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja nie jest obarczona którąś z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 KPA... Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego, co do tego, że prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego do będącego w jego dyspozycji mienia wynika wprost z mocy ustawy 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych...
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Przemysław Żmich
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasady prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, ustalanie prawa zarządu nieruchomością przez przedsiębiorstwa państwowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu transformacji ustrojowej i uwłaszczenia gruntów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia uwłaszczenia gruntów państwowych i błędów popełnianych przez organy administracji, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.
“Błędy urzędników uniemożliwiły uwłaszczenie. Sąd administracyjny naprawił niesprawiedliwość.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 704/08 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2008-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-05-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka Przemysław Żmich. /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Skarżony organ Minister Infrastruktury Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 200 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia uwłaszczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku "[...]" Przedsiębiorstwa [...] S.A. w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwłaszczenia Zakładów [...] "M." w B. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą: Zakłady Przemysłu [...] "M." w B. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w B. w obrębie [...] B., oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], stanowiące obecnie działkę nr [...] o łącznej pow. [...] ha. Pismem z dnia 18 lipca 2007 r. "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. w B. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. w B. wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, i inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 tej ustawy). Minister zauważył, że z materiałów sprawy wynika, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], połączone następnie w jedną działkę nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Istotną kwestią jest więc posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Zakłady Przemysłu [...] "M.", którego następcą prawnym jest skarżący, prawa zarządu do gruntu oraz ewentualnych przeciwwskazań do uwłaszczenia. Organ stwierdził, że w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wywodzi to prawo wprost z przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, wskazując na status przedsiębiorstwa państwowego Zakładów Przemysłu [...] "M." oraz art. 42 ust. 3 tej ustawy, a także na wypis z księgi wieczystej Kw nr [...] obejmującej te działki, tj. zapis w dziale II tej księgi: "właściciel: Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B.". Ponadto w aktach znajduje się oświadczenie Prezesa Zarządu "[...]." Przedsiębiorstwa [...] S.A. w B. z dnia 3 października 2005 r. Analizując sporną kwestię prawa zarządu do gruntów organ uznał, że powołana wyżej ustawa o przedsiębiorstwach państwowych nie stanowiła podstawy prawnej do ustalenia prawa zarządu. Również z zapisu zawartego w księdze wieczystej "Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B." nie wynika jednoznacznie, iż nieruchomość w niej uregulowana pozostawała w zarządzie poprzednika prawnego skarżącego. Prawo zarządu dla państwowej jednostki organizacyjnej mogło powstać na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w użytkowanie wydanej przez organ administracji państwowej w trybie art. 3 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), lub na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd na podstawie art. 39 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), bądź też na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, lub umowy o nabyciu nieruchomości. W oświadczeniu prezesa zarządu "[...]" Przedsiębiorstwa [...] S.A. stwierdzono zaś wyłącznie, że nieruchomość uregulowana w Kw nr [...] była przekazana przedsiębiorstwu państwowemu Zakładom Przemysłu [...] "M.", którego następcą prawnym jest "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. W oświadczeniu tym nie wskazano jednakże, w jakiej formie nastąpiło przekazanie, jeżeli w ogóle przekazanie takie nastąpiło i czy odnośnie zarządu wydane były stosowne dokumenty, które nie zachowały się (por. § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.). Minister zauważył, że oświadczenie samo w sobie nie kreuje prawa zarządu, lecz jedynie może potwierdzać fakt, który wcześniej zaistniał (a dokumenty potwierdzające prawo zarządu zaginęły). Oświadczenie złożone w przedmiotowej sprawie nie jest więc wystarczające, co do istnienia prawa zarządu do gruntu. Zdaniem organu, prawo zarządu do gruntu nie powstało również samoistnie z faktu korzystania z terenu, czy też jak twierdzi skarżący z "samego uprawnienia do władania nieruchomością ( ... )". Odnosząc się zaś do kwestii przeznaczenia gruntów w planach zagospodarowania przestrzennego, jak wykazano już w zaskarżonej decyzji, przepis art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie uzależnia uwłaszczenia od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego i od przeznaczenia gruntów. Minister dodał, że jeżeli nawet założyć, że istniało prawo zarządu, to przedmiotowe grunty, jako grunty rolne (patrz np. wpisy w ewidencji gruntów wskazujące, że są to grunty rolne i pastwiska oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych), nie podlegały uwłaszczeniu w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., gdyż ustawodawca w art. 2 pkt 4 tej ustawy wyraźnie zastrzegł, że nie narusza ona przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Mając powyższe pod uwagę, Minister stwierdził brak podstaw do uznania, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Ministra w sprawie nie wystąpiły również inne podstawy nieważności z art. 156 § 1 KPA. Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 14 marca 2008 r. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" S.A. w B. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść decyzji, tj. - art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, o ile organ administracyjny przyjął, iż przepis ten uzależnia możliwość stwierdzenia uwłaszczenia od przeznaczenia gruntów; - art. 200 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o ile organ administracyjny uznał, iż zastrzeżenie przez ustawodawcę iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128, ze zm.) uniemożliwia stwierdzenie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntów widniejących w ewidencji gruntów jako grunty rolne i pastwiska; - art. 1 oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych poprzez błędną interpretację, co skutkowało przyjęciem iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy Zakładom Przemysłu [...] "M." S.A. nie przysługiwało prawo zarządu w stosunku do nieruchomości nr 14/3 dla której prowadzona jest księgą wieczysta nr 48101; 2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, a mianowicie: - art. 156 § 1 pkt 2 KPA, o ile organ administracyjny przyjął, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nie narusza rażąco prawa; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a., o ile nie rozpatrzono całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności o ile organ administracyjny nie odniósł się do treści wypisu z księgi wieczystej nieruchomości Kw nr [...], z której wynika, iż w dniu 5 grudnia 1990 właścicielem działki nr [...] było Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] "M." w B., a także o ile organ administracyjny nie rozważył i nie odniósł się w sposób prawidłowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu wskazanego w tirecie drugim punktu pierwszego zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 3 grudnia 2007 r. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o chylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych W uzasadnieniu podniósł, że dla uwłaszczenia się gruntem w trybie przepisu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez znaczenia jest kwestia przeznaczenia gruntów w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Art. 200 w sposób suwerenny i kompleksowy reguluje kwestię uwłaszczenia. Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie reguluje kwestii gospodarowania nieruchomościami w zakresie uwłaszczenia w związku z czym jej przepisy nie sprzeciwiają się uwłaszczeniu w trybie art. 200. Poza tym w dacie 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie obowiązywała. Odnosząc się do kwestii zarządu skarżący wskazał, iż uprawnienie do zarządu mieniem wchodzącym w skład Zakładów Przemysłu [...] M., a następnie Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. oraz wnioskodawcy Przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w B. wywodzi się wprost z przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Poprzednik prawny wnioskodawcy miał status przedsiębiorstwa państwowego. Stosownie do art. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo państwowe posiada osobowość prawną. Mienie będące przedmiotem niniejszego postępowania jest mieniem powierzonym przedsiębiorstwu państwowemu. Stosownie do treści art. 42 ust. 3 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych "przedsiębiorstwo państwowe wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji" dotyczy to mienia przyznanego mu przy jego utworzeniu oraz nabytego w toku działalności. Oznacza to iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy w dacie 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu nad mieniem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa, w tym nad mieniem będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Samo uprawnienie do władania nieruchomością oznaczoną nr [...], której dotyczy wniosek wynika natomiast wprost z dokumentacji załączonej do akt sprawy, w szczególności z wypisu z księgi wieczystej nieruchomości oznaczonej nr [...] obejmującej wszystkie działki będące przedmiotem wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W ocenie skarżącego, dokument ten został całkowicie pominięty przy ustalaniu stanu faktycznego, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do jego treści właścicielem wszystkich działek jest Państwo Polskie - Zakłady Przemysłu [...] M. w B. Podstawą nabycia nie była wyłącznie umowa sprzedaży z dnia 29 listopada 1979 r., która jak słusznie zauważa organ administracyjny dotyczyła wyłącznie działki o nr [...]. Pozostałe działki zostały wpisane na wniosek z dnia 29 listopada 1979 r. nr [...] na podstawie odpisu z rejestru Przedsiębiorstw Państwowych Ministerstwa Finansów z dnia 14 lipca 1978 r. Zatem wszystkie działki wpisane do księgi wieczystej nr [...] znajdowały się w dacie 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowej osoby prawnej - poprzednika prawnego wnioskodawcy. W kontekście treści księgi wieczystej skarżący wskazał na domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jego zdaniem zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a decyzja wydana przez Wojewodę [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 200 tej ustawy i zachodzą warunki do stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona choć z innych względów, niż w niej podniesione. Na wstępie należy zauważyć, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ocena legalności kwestionowanej decyzji administracyjnej. W postępowaniu tym obowiązek organu nadzoru sprowadza się do dokonania oceny, czy kwestionowana w postępowaniu nadzwyczajnym decyzja nie jest obarczona którąś z kwalifikowanych wad, o których mowa w art. 156 § 1 KPA oraz czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody do stwierdzenia nieważności wskazane w § 2 tego przepisu. W tego rodzaju sprawie organ nadzoru nie prowadzi więc postępowania, co do istoty sprawy i nie orzeka w sprawie merytorycznie na podstawie przepisów prawa materialnego (tak jak organ orzekający w postępowaniu zwyczajnym), lecz załatwiając sprawę o stwierdzenie nieważności wydaje decyzję o charakterze kasacyjnym na podstawie przepisów prawa procesowego o stwierdzeniu nieważności decyzji, zawartych w Dziale II Rozdziale 13 KPA (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1684/97, LEX nr 45686; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt I SA 1527/98, LEX nr 48554). W niniejszej sprawie do obowiązków organu nadzoru należała więc ocena, w kontekście art. 156 § 1 KPA, działalności Wojewody [...], który - wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami –zwanej dalej ugn w nawiązaniu do ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. – zwanej dalej zuggwn) - odmówił uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego Zakładów Przemysłu [...] "M." w B., motywując to tym, że grunty będące przedmiotem wniosku "[...]" Przedsiębiorstwo [...] S.A. będąc przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. pod ogrody działkowe wykraczają poza zakres zastosowania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd zauważa, że Minister Infrastruktury nie odniósł się do tego jakie znaczenie dla oceny legalności decyzji Wojewody [...] ma to, że: 1) Wojewoda błędnie ustalił, iż przedmiotowy grunt (działki nr [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...]) został nabyty przez Zakłady Przemysłu [...] "M." umową w z dnia 29 listopada 1979 r., w sytuacji, gdy z tej umowy wynika, że dotyczy ona jedynie działki nr [...]; 2) Wojewoda orzekł negatywnie dla skarżącego w oparciu o przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, a nie zbadał przesłanek z art. 200 ugn w zw. z art. 2 zuggwn, tj. czy w dniu 5 grudnia 1990 r. – grunty te stanowiły własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), znajdowały się w zarządzie Zakładów Przemysłu [...] "M.", znajdowały się w zasobie Państwowego Funduszu Ziemi utworzonego dekretem PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), uwłaszczenie naruszało uprawnienia osób trzecich (chodzi tu zwłaszcza o prawa do przedmiotowego gruntu zgłaszane przez PZD - pismo z dnia 4 października 2005 r.); 3) Wojewoda odmówił skarżącej uwłaszczenia z powołaniem się na zakres przedmiotowy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – dalej uggwn, której przepisy w niniejszej sprawie nie miały zastosowania (art. 200 ugn nie odsyła do uggwn i do art. 1 zuggwn, który to przepis zawiera regulację zmieniającą uggwn, lecz do przepisów materialnoprawnych dotyczących uwłaszczenia z mocy prawa – tj. np. art. 2, 2a, 2f zggwn); 4) Wojewoda nie wyjaśnił stanu ewidencyjnego gruntu jaki istniał w dniu 5 grudnia 1990 r. Z decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. wynika, że odmowa uwłaszczenia dotyczyła istniejących w dniu 5 grudnia 1990 r. działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, a obecnie działki nr [...], natomiast z dokumentacji sprawy (np. umowy z dnia 29 listopada 1979 r., pisma Urzędu Miasta B. z dnia 3 października 2005 r.) zdaje się wynikać, że w 1979 r. istniało 9 wyżej wymienionych działek, natomiast w 1988 r. (WZG [...]), a więc przed dniem uwłaszczenia, istniała już działka nr [...]. Zamiast tego Minister przeprowadził w sprawie postępowanie z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 156 § 1 KPA, skoro w postępowaniu nadzorczym zajął się badaniem przedmiotowego zakresu uggwn i wystąpienia w sprawie przesłanki władania z art. 200 ugn w zw. z art. 2 uggwn. Zdaniem Sądu, takie działanie Ministra byłoby dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdyby Wojewoda [...] w kwestionowanej decyzji badał przesłanki wymienione w wyżej wymienionych przepisach (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca). Wówczas to organ nadzoru obowiązany byłby do analizy materialnoprawnych przesłanek uwłaszczenia w oparciu o zgromadzone w postępowaniu uwłaszczeniowym jak i uzupełnione w postępowaniu nadzorczym dowody, celem zweryfikowania legalności rozstrzygnięcia Wojewody. Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów skargi Sąd zauważa, że rację ma Minister i skarżący twierdząc, że kwestia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przesłanką uwłaszczenia z art. 200 ugn w zw. z art. 2 zuggwn. Rolny charakter gruntu mógłby mieć jedynie znaczenie w kontekście ustalenia (czego Wojewoda [...] nie uczynił), czy przedmiotowe działki gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zasobie PFZ (okoliczność tą potwierdziło by zaświadczenie wystawione przez Agencję Nieruchomości Rolnych, która przejęła zasób PFZ). Rację ma również skarżący twierdząc, że znaczenia dla sprawy nie mają uregulowania ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skoro w sprawie toczącej się w oparciu o art. 200 ugn organ ocenia stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., tzn. w dniu nabycia z mocy prawa przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntu (ustawa z 19 października 1991 r. weszła zaś w życie w dniu 1 stycznia 1992 r.). Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego, co do tego, że prawo zarządu poprzednika prawnego skarżącego do będącego w jego dyspozycji mienia wynika wprost z mocy ustawy 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (w brzmieniu obowiązującym w tekście jednolitym z 1987 r.), czy z mocy ustawy z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (z pisma skarżącego z dnia 29 sierpnia 2005 r. wynika, że Zakłady Przemysłu [...] "M." utworzono w 1967 r.) . W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd – który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela – że wyposażenie przez organ założycielski tworzonego przedsiębiorstwa państwowego w takie składniki mienia, jak zabudowane grunty Skarbu Państwa, może nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (wcześniej ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach). W orzecznictwie przyjmuje się również, że Minister, tworząc przedsiębiorstwo państwowe, nie miał podstaw prawnych do orzekania o prawach do nieruchomości gruntowych, ponieważ gospodarka nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa albo gminy nie należała do jego kompetencji (por. wyrok SN z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt III CSK 156/07, LEX nr 361443 i powołane tam orzecznictwo). W tej sytuacji ustalenie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego do przedmiotowej nieruchomości musiało opierać się na wnikliwym i wszechstronnym zbadaniu przez organ dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), czego Wojewoda [...] w postępowaniu uwłaszczeniowym nie uczynił (błędnie ocenił nabycie przez poprzednika prawnego skarżącego gruntu (prócz działki nr [...]) na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 listopada 1979 r., a w ogóle nie ocenił odpisu z Kw nr [...] i oświadczenia prezesa zarządu "[...]" S.A. z dnia 3 października 2005 r.). Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI