I SA/Wa 550/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-12-22
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomościdecyzja administracyjnanieważność decyzjiprawo rzeczoweprawo administracyjneniezbędnośćcel publicznyplany zagospodarowania przestrzennegospadkobiercy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o wywłaszczeniu nieruchomości z 1961 i 1962 roku, stwierdzając rażące naruszenie prawa, w tym brak wykazania niezbędności wywłaszczenia pod planowaną rozbudowę zakładów.

Skarżąca A. L. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1961 roku i utrzymującej ją w mocy decyzji z 1962 roku. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzje te nie były dotknięte rażącym naruszeniem prawa. WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że pierwotne decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ nie wykazano niezbędności wywłaszczenia pod konkretny cel, a plany zagospodarowania przestrzennego wskazywały na inne przeznaczenie terenu.

Sprawa dotyczyła skargi A. L. na decyzję Ministra Infrastruktury odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1961 roku oraz decyzji Komisji Odwoławczej z 1962 roku. Pierwotne decyzje dotyczyły wywłaszczenia części nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] na cele rozbudowy Zakładów [...]. Minister Infrastruktury uznał, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności, ponieważ decyzje nie były wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd uznał, że decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie wykazano niezbędności wywłaszczenia pod konkretny cel użyteczności publicznej lub wykonania zadań z planów gospodarczych, co było wymogiem art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. Sąd wskazał, że decyzja lokalizacyjna nie potwierdza niezbędności inwestycji, a dokumenty z akt sprawy wskazywały na inne przeznaczenie terenu (targowisko, budownictwo mieszkaniowe) i potrzebę likwidacji zakładów w tym miejscu. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie art. 16 ust. 6 ustawy, gdyż nie zawiadomiono Ministra Spraw Zagranicznych o postępowaniu, mimo że wśród spadkobierców byli cudzoziemcy. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter kasacyjny i powinno być interpretowane ściśle.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja wywłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie wykazano niezbędności wywłaszczenia, a dokumenty wskazywały na inne przeznaczenie terenu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja lokalizacyjna nie dowodzi niezbędności wywłaszczenia, a inne dokumenty wskazywały na sprzeczne przeznaczenie terenu i potrzebę likwidacji zakładów, co podważało cel wywłaszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.z.i.t.w.n. art. 3 § 1

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Niezbędność oznacza konieczność osiągnięcia celu, bez której cel ten będzie niemożliwy do osiągnięcia.

u.z.i.t.w.n. art. 20 § 2

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Orzeczenie o wywłaszczeniu zapada na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności na podstawie ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.i.t.w.n. art. 1

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.z.i.t.w.n. art. 14

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.z.i.t.w.n. art. 22

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.z.i.t.w.n. art. 16 § 6

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Jeżeli właściciel nieruchomości jest cudzoziemcem, zawiadamia się ponadto o wszczęciu postępowania Ministra Spraw Zagranicznych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezbędność wywłaszczenia nie została wykazana zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. Plany zagospodarowania przestrzennego wskazywały na inne przeznaczenie terenu, co podważało cel wywłaszczenia. Nie zawiadomiono Ministra Spraw Zagranicznych o postępowaniu, mimo że wśród spadkobierców byli cudzoziemcy.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa niezbędność wywłaszczenia decyzja lokalizacyjna nie potwierdza niezbędności nie można zaakceptować przez organy praworządnego państwa

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Maria Tarnowska

sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia niezbędności wywłaszczenia oraz wymogów formalnych postępowania wywłaszczeniowego, zwłaszcza w kontekście starych decyzji i zmian planów zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 60. XX wieku i ustawy z 1958 r., ale zasady dotyczące niezbędności i prawidłowości procedury mogą być analogicznie stosowane do współczesnych spraw wywłaszczeniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak stare decyzje wywłaszczeniowe mogą być kwestionowane po latach z powodu wad proceduralnych i braku wykazania niezbędności, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości.

Czy wywłaszczenie sprzed ponad 40 lat było legalne? Sąd administracyjny uchyla starą decyzję z powodu rażących naruszeń prawa.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 550/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Kosińska
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Maria Tarnowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz skarżącej A. L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1962 r. nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], zapisanych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. P., tj. z ww. księgi wieczystej tom [...] wykaz [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność H. R. i z ww. księgi wieczystej tom [...] wykaz [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność Z. R., oraz ustaleniu z tego tytułu odszkodowania - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r.
W uzasadnieniu organ podał, że orzeczeniem z dnia [...] listopada 1961 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych działając na podstawie art. 1, art. 14 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) orzekło o wywłaszczeniu części nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], zapisanych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. P.: (1) z księgi wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] o pow. [...] m2 stanowiącej własność H. R., a faktycznie jego spadkobierców, (2) z księgi wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] o pow. [...] m2 stanowiącej własność Z. R., a faktycznie jej spadkobierców, oraz ustalono odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia, po rozpoznaniu odwołania P. R., spadkobiercy Z. i H. R., decyzją z dnia [...] lipca 1962 r. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] listopada 1961 r.
W imieniu spadkobierców byłych właścicieli, o stwierdzenie nieważności obu decyzji wystąpiła A. L. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1962 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] listopada 1961 r., twierdząc w uzasadnieniu, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby były one wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Po rozpatrzeniu wniosku A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury stwierdził, że przed wydaniem kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. obowiązany był do ustalenia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili dokonania wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
Z ustaleń organu wynika, że skoro decyzje z dnia [...] listopada 1961 r. i dnia [...] lipca 1962 r. wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), to zaskarżoną decyzję należy ocenić w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy. W niniejszej sprawie części nieruchomości będące własnością Z. i H. R. były niezbędne pod rozbudowę Zakładów [...] [...] Przedsiębiorstwo Państwowe w P., co potwierdza zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1959 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej m. P., jak również prolongata decyzji lokalizacji szczegółowej z dnia [...] czerwca 1962 r. Nieruchomość ta była niezbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. na wykonanie zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a zatem została spełniona przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia, wskazana w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Ponieważ wymienieni w księdze wieczystej właściciele przedmiotowej nieruchomości H. R. i Z. R. zmarli, a ich spadkobiercy nie zostali ujawnieni w księdze wieczystej, Zakład [...] [...] w P. - przedsiębiorstwo państwowe domagające się wywłaszczenia, wystąpił do P. R., jako posiadacza nieruchomości i domniemanego spadkobiercy, oraz do H. i C. B., jako domniemanych spadkobierców właścicieli o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, jednakże rozmowy wstępne z domniemanymi spadkobiercami nie dały wyników z uwagi na domaganie się przez nich parceli zastępczej.
Z art. 6 ust. 4 ustawy wynika, że obowiązek wystąpienia do właściciela i zawarcia z nim umowy o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie ciąży na wnioskodawcy, gdy wywiązanie się z niego wiąże się z przeszkodami trudnymi do pokonania, w szczególności, jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu są nieznane, oraz z uwagi na wystąpienie wnioskodawcy do posiadacza i domniemanych spadkobierców, a zatem, zdaniem organu, nie zawiadomienie wszystkich spadkobierców o zamiarze nabycia nieruchomości nie było naruszeniem przepisów ustawy ani nie miało istotnego znaczenia dla dalszego postępowania.
Zdaniem organu, niezawarcie umowy o dobrowolnym odstąpieniu nieruchomości, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy, dawało organowi administracji podstawę do wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Inwestor występujący z wnioskiem o wywłaszczenie załączył w myśl art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy zaświadczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] marca 1959 r. o lokalizacji szczegółowej, posiadał również decyzję Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Architektury i Nadzoru o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1959 r. na wywłaszczanym terenie, podtrzymaną pismem z dnia 9 listopada 1961 r. Jej moc wiążąca została potwierdzona w postępowaniu odwoławczym przed Komisją do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w dniu [...] czerwca 1962 r.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy, gdy wywłaszczenie obejmowało część nieruchomości, należało wskazać powierzchnię zarówno części, jak i całości. Z akt sprawy wynika, że we wniosku o wywłaszczenie nie wskazano całkowitej powierzchni nieruchomości, lecz nie miało to jednak istotnego wpływu na wynik postępowania wywłaszczeniowego, a posiadacz nieruchomości nie zgłosił w toku postępowania żądania wywłaszczenia całości nieruchomości. Stwierdzone naruszenie, zdaniem organu, nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 16 ust. 2 ww. ustawy organ wywłaszczeniowy miał obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania właściciela (posiadacza) nieruchomości za doręczeniem dowodu, a osób zainteresowanych w razie, gdy miejsce ich pobytu nie jest znane - za pomocą obwieszczenia zastępującego zawiadomienie. Organ wywłaszczeniowy zawiadomił P. R. i H. R., pismem z dnia 31 sierpnia 1960 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, a następnie zawiadomienie wywiesił na tablicy ogłoszeń Prezydium Rady Narodowej m P. We wniosku o wywłaszczenie nieruchomości złożonego przez Zakłady [...] [...] P.P. dnia [...] czerwca 1960 r., jako właścicieli nieruchomości wskazano spadkobierców po H. R. i Z. R. Jednocześnie stwierdzono, że domniemani spadkobiercy nie wszczęli postępowania spadkowego, więc ustne rozmowy zostały przeprowadzone z jednym ze spadkobierców, czyli z P. R., zamieszkałym w P. przy ul. [...]. Zdaniem organu, wniosek w części dotyczącej wskazania osoby właściciela lub posiadacza spełniał przesłanki art. 16 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Treść zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 1960 r. nie naruszała art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Brak wskazania osoby właściciela, czy też spadkobierców, zdaniem organu, nie może być uznany za wadliwy, skoro w chwili złożenia wniosku o wywłaszczenie jak również w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu oraz decyzji odwoławczej, domniemani spadkobiercy nie posiadali udokumentowanego sądownie statusu spadkobierców, bowiem postępowania spadkowe po zmarłym w 1914 r. H. R., a także pod zmarłej w 1941 r. Z. R., nie zostały wszczęte. W tej sytuacji, zdaniem organu, za spełnienie wymogów art. 15 i art. 16 nastąpiło przez zawiadomienie posiadacza nieruchomości wywłaszczanej, tj. P. R.
Rozprawa wywłaszczeniowo - odszkodowawcza została przeprowadzona w dniu [...] września 1960 r., a nie uczestniczenie w niej spadkobierców byłych właścicieli, zdaniem organu, nie daje podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Z protokołu rozprawy wynika, że organ powołał biegłych, a na rozprawie wysłuchał ich opinii, która była niezbędna przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Z tych względów, zdaniem organu, brak jest podstaw do stwierdzenia, aby orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1961 r. oraz utrzymująca go w mocy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] lipca 1961 r. dotknięte były wadami określonymi w art. 156 kpa.
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. L., zarzucając rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w szczególności przez uznanie, iż wydanie zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1959 r. było wystarczającą przesłanką uzasadniającą wywłaszczenie, wskazującą na jego niezbędność, oraz naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności okoliczności wskazujących na brak celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.
Skarżąca zarzuciła, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikają odwrotne wnioski, niż wyprowadziły to organy podejmujące decyzje o wywłaszczeniu oraz Minister Infrastruktury, ponieważ z akt sprawy wynika, że (1) wskazywano na inne przeznaczenie w lokalizacji szczegółowej wywłaszczonego terenu (budownictwo mieszkaniowe, powierzchnia targowa), oraz (2) różne organy państwowe wielokrotnie podnosiły brak celowości rozbudowy zakładów w tym miejscu, wskazując, że zakłady te powinny zostać w niedługim czasie przeniesione w inne miejsce, co oznacza, że wywłaszczenie było niecelowe i niekonieczne.
Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...].
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku A. L. o stwierdzenie nieważności wydanego na podstawie art. 1, art. 14 i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) orzeczenia z dnia [...] listopada 1961 r. wywłaszczającego części nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], opisanych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. P., stanowiących uprzednio własność H. R. oraz Z. R.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1962 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1961 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...].
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym, dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. A zatem, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu jest wyłącznie rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w postępowaniu tym organ administracji nie może rozstrzygnąć sprawy co do istoty, może działać tylko jako organ kasacyjny.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa, a skoro przesłanki stwierdzenia nieważności zostały wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 kpa, powinny być interpretowane dosłownie, a nie rozszerzająco.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, i gdy taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Rażącym naruszeniem prawa jest przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.
Decyzję wywłaszczeniową z dnia [...] listopada 1961 r. organ uzasadnił przytaczając jedynie ust. 1 art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz stwierdzając, że Zakłady [...] [...] w P. będące przedsiębiorstwem państwowym dysponują odpowiednimi kredytami i przewidują w swym planie inwestycyjno – gospodarczym rozbudowę Zakładu, a "wspomniana inwestycja została zlokalizowana zaświadczeniem lokalizacyjnym ... z dnia [...] marca 1959 r. między innymi na wyżej określonych częściach nieruchomości." Te sformułowania uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 1961 r. nie wskazują, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona, a tym samym uniemożliwiają dokonanie oceny, czy dokonane wywłaszczenie było dopuszczalne, i nie wykazują przesłanki niezbędności wywłaszczenia.
Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury, że niezbędność pod rozbudowę Zakładów [...] [...] przedsiębiorstwa państwowego w P. części nieruchomości będących własnością Z. i H. H. potwierdza zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej oraz prolongata decyzji lokalizacji szczegółowej, oraz że zaświadczenie to potwierdza, że nieruchomość była niezbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. na wykonywanie zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Decyzja lokalizacyjna wskazuje bowiem miejsce, na którym zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego może być zlokalizowana inwestycja, ale nie potwierdza, nie wykazuje, że lokalizowana nią inwestycja jest objęta zatwierdzonym planem gospodarczym.
Zdaniem Sądu, niezbędność wywłaszczenia w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oznacza sytuację, kiedy przedmiot wywłaszczenia jest wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu – dopuszczającego wywłaszczenie – bez tego przedmiotu cel ten będzie niemożliwy do osiągnięcia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2003 r. I SA 1505/03).
Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. orzeczenie o wywłaszczeniu zapada na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności na podstawie ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne. Te przesłanki nie zostały spełnione – nie wyjaśniono, czy wywłaszczona nieruchomość była rzeczywiście niezbędna wnioskodawcy na realizację celów, dla których wywłaszczenie było dopuszczalne.
W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty – pisma z dnia [...] czerwca 1962 r. oraz [...] marca 1962 r. dotyczące lokalizacji Zakładów [...] [...] w P. oraz terenu położonego przy ul. [...], z których wynika, że zgodnie z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Rady Narodowej m. P. z dnia [...] kwietnia 1960 r., teren ten przeznaczony jest częściowo pod targowisko dzielnicowe, częściowo pod budownictwo mieszkaniowe z usługami (przedszkole), oraz zgodnie z uchwałą Urzędu Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] kwietnia 1962 r. teren ten przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wysoką oraz pod budowę dzielnicowej hali targowej w związku z czym istniejące na tym terenie zakłady winny ulec likwidacji, a zatem do chwili przeniesienia zakładu na inny teren, uzasadnione jest dokonywanie jedynie ograniczonych nakładów inwestycyjnych na modernizację i rozbudowę ekonomicznie uzasadnioną. Równocześnie, z pisma Głównego Architekta Miasta do Zakładów [...] [...] w P. z dnia 26 maja 1962 r. wynika, że dalsze inwestowanie na tym terenie jest ekonomicznie nieuzasadnione, w związku z czym planowane nakłady na modernizację winny być ograniczone tylko do niezbędnie potrzebnych, w celu zapewnienia normalnego funkcjonowania zakładu do chwili likwidacji, oraz, że inwestor winien niezwłocznie wystąpić z wnioskiem o wskazanie terenu pod budowę nowego zakładu. Do tych dokumentów organ się nie odniósł.
Stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynika, że jeżeli właściciel nieruchomości jest cudzoziemcem, zawiadamia się ponadto o wszczęciu postępowania Ministra Spraw Zagranicznych. Pomimo tego, że we wniosku o wywłaszczenie wskazano, że część domniemanych spadkobierców właścicieli nieruchomości H. R. oraz Z. R. zamieszkuje za granicą – w [...] i [...], z akt administracyjnych sprawy, w oparciu o które zostały wydane zaskarżone decyzje nie wynika, aby o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego został zawiadomiony Minister Spraw Zagranicznych, chociaż taki obowiązek jednoznacznie z przywołanego wyżej przepisu wynika.
Powyższe wskazuje, że decyzje orzekające o wywłaszczeniu zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zaskarżone decyzje Ministra Infrastruktury są wadliwe, naruszają przepisy postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI