I SA/Wa 7/24

I SA/Wa 7/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 22 listopada 2023 r. nr KO-1099/4103/638/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu odwołania M. O. (dalej również jako "Skarżący"), reprezentowanego przez adwokata, decyzją z 22 listopada 2023 r., nr KO-1099/4103/638/23, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...][...] (dalej również jako "Wójt/organ I instancji") z 8 września 2023 r., nr GOPS.5112.8.2023, odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 16 sierpnia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Skarżącego z 10 sierpnia 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, M. O., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z [...] lipca 2023 r., Nr [...], zgodnie z którym M. O. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od 21 czerwca 2023 r.
Decyzją z 8 września 2023 r., nr GOPS.5112.8.2023, Wójt Gminy [...][...] odmówił M. O. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M. O. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał jako podstawę prawną decyzji odmownej przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że skoro niepełnosprawność u M. O.powstała 21 czerwca 2023 r. (w 91. roku życia), to niepełnosprawność u ww. osoby powstała po ukończeniu 25 roku życia, co nie spełnia warunków określonych w w/w przepisie.
Organ I instancji ustalił również, że M. O. zamieszkuje w jednym budynku z rodziną syna M. O., który prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pasierbicą. M. O. pozostawał w zatrudnieniu do 31 grudnia 2022 r., a następnie pobierał z ZUS świadczenie rehabilitacyjne do 8 sierpnia 2023 r. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że M. O. ma problemy z kręgosłupem oraz zawroty głowy. Jak podał następnie Wójt, matka Skarżącego porusza się samodzielnie po mieszkaniu, samodzielnie korzysta z toalety (wymaga asekuracji drugiej osoby tylko w przypadku zawrotów głowy), samodzielnie spożywa posiłki i pije napoje. Jak wskazał organ I instancji, Skarżący pomaga matce w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowuje i podaje matce wszystkie posiłki oraz leki, robi zakupy, realizuje recepty, wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zawozi matkę na wizyty lekarskie, pali w piecu, opłaca rachunki i załatwia sprawy urzędowe. Wójt wskazał także, że M. O. oprócz syna M. ma jeszcze pięcioro dzieci: T. O (zam. [...]), A. O. (zam. [...]), H. S. (zam. [...][...]), B. O. (zam. [...][...]), i D. W. (zam. [...). Jak podał organ I instancji, Skarżący podkreślił, że z uwagi na odległość zamieszkania oraz pracę zawodową pozostałe dzieci nie są w stanie sprawować opieki nad matką, ale często ją odwiedzają. Wobec takich ustaleń faktycznych Wójt uznał, że nie sposób przyjąć, że M. O. nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Zgodnie bowiem ze świadectwem pracy z 2 stycznia 2023 r. stosunek pracy Skarżącego w firmie [...][...] R. K. ustał w wyniku upływu czasu, na który umowa o pracę była zawarta. Ponadto, M. O. sam miał problemy zdrowotne. W okresie od 12 sierpnia 2022 r. do 13 września 2022 r. otrzymał z zakładu pracy wynagrodzenie chorobowe, a od 14 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. przebywał na zasiłku chorobowym. Następnie do 8 sierpnia 2023 r. Skarżący pobierał z ZUS świadczenie rehabilitacyjne. Zdaniem Wójta, trudno jest uznać za wiarygodne, że powodem zaprzestania przez Skarżącego zatrudnienia w ww. firmie była konieczność sprawowania przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawna matką. W związku z czym organ I instancji doszedł do wniosku, że Skarżący nie udowodnił w sposób dostateczny związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Organ I instancji nie zanegował przy tym zakresu opieki sprawowanej nad matką przez Skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, reprezentowanego przez adwokata, wniesionego od powyższej decyzji organu I instancji, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stanie faktycznym stanowiącym podstawę rozpoznania przedmiotowego wniosku, nie mógł być przyczyną odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Kolegium uznało jednak, że decyzja odmowna organu I instancji jest prawidłowa z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez Skarżącego opieką, a nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także rezygnacją z takich form aktywności zawodowej. Kolegium wskazało bowiem, że faktycznie matka Skarżącego jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a co za tym idzie, wymaga opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak nie można dać wiary twierdzeniom Skarżącego, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad matką. Jak wyjaśniło Kolegium, Skarżący na stałe nie pracuje od początku 2023 r., ponieważ ostatnie jego zatrudnienie zakończyło się 31 grudnia 2022 r., z uwagi na upływ czasu na jaki umowa o pracę Skarżącego z firmą [...][....] R. K. została zawarta. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 lutego 2023 r. Skarżący złożył wniosek do ZUS o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego i przedmiotowe świadczenie, decyzją ZUS z [...] marca 2023 r., nr [...] (zmienioną decyzją z [...] kwietnia 2023 r., nr [...]), zostało Skarżącemu przyznane. Jak podniosło Kolegium, Skarżący pobierał z ZUS świadczenie rehabilitacyjne do 8 sierpnia 2023 r. Na tej podstawie Kolegium uznało, że jeszcze przed podjęciem się opieki nad matką Skarżący był nieaktywny zawodowo, i nie podejmował zatrudnienia, nie z powodu tejże opieki, ale z powodu problemów zdrowotnych.
Dodatkowo Kolegium stanęło na stanowisku, że opieki sprawowanej przez Skarżącego nie można uznać za opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ww. ustawy, nie ma ona bowiem charakteru stałego i długotrwałego, wyłączającego podjęcie zatrudnienia – tym samym brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem Kolegium, czynności wykonywane wobec matki przez Skarżącego, tj.: przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, pomoc w kąpieli, przygotowanie leków dwa razy dziennie, organizowanie świadczeń medycznych, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Nie są to zatem czynności, które wypełniają Skarżącemu cały dzień i nie są one na tyle absorbujące, aby stanowić realną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucając jej naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., 8 § 1 k.p.a., 77 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a., 108 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji;
2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że w niniejszej sprawie opieka sprawowana przez Skarżącego nad niepełnosprawną matką nie ma charakteru stałego i długotrwałego, wyłączającego podjęcie zatrudnienia, tym samym brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką;
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i wskazanie, że zakres opieki wykazany przez Skarżącego nie koliduje z podjęciem zatrudnienia, tym bardziej że są jeszcze inne osoby zobowiązane do współudziału w opiece nad niepełnosprawną matką Skarżącego, a Skarżący może liczyć na ich pomoc.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono dodatkową argumentacje na poparcie postawionych zarzutów.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniósł również o przyznanie kosztów postępowania od organu na rzecz Skarżącego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, nie żądając przy tym przeprowadzenia rozprawy w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podstawę materialną zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako "u.ś.r."), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "k.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, wnioskowanego na niepełnosprawną matką – M. O.
Pierwszym z powodów odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było uznanie przez organ I instancji, że ustalona data powstania niepełnosprawności u M. O. przekreśla spełnienie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki w wieku nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zdaniem Sądu, powyższy pogląd organu I instancji, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium, jest błędny.
Wyjaśnić bowiem należy, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 ugruntowała się linia orzecznicza, którą Sąd orzekający w pełni aprobuje, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (np. wyrok WSA w Krakowie z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1156/18; z 25 października 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 812/18, wyrok WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 309/18). Zasadniczej zmianie uległ zatem zakres stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie regulacji nim objętej, ponieważ zakwestionowana norma prawna została ostatecznie wyeliminowana z systemu prawnego, co oznacza, że dalsze stosowanie tego przepisu wraz z normą prawną uznaną za niekonstytucyjną prowadzi do niedopuszczalnego – z punktu widzenia zasady równości – ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Norma prawna uznawana za niekonstytucyjną stanowi zaś wadliwą podstawę prawną, a wydana na takiej podstawie prawnej decyzja administracyjna musi być uznana za wadliwą (por. wyrok WSA w Krakowie z 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 967, LEX nr 2404154 oraz wyrok WSA w Kielcach z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 633/17, LEX nr 2404119).
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Kolegium w zakresie rozumienia art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest prawidłowe. Tym samym organ I instancji naruszył powyższy przepis prawa materialnego poprzez dokonanie jego wadliwej wykładni skutkiem czego niewłaściwie go zastosował wywodząc z tego tytułu jeden z powodów odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla Skarżącego. Wobec przedstawionego przez Trybunał sposobu wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., data powstania niepełnosprawności u M. O., nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu. Prawidłowo zatem Kolegium odrzuciło ten powód decyzji odmownej organu I instancji.
Drugim z kolei powodem odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było uznanie przez organy orzekające w sprawie, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez Skarżącego opieką, a nie podejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także rezygnacją z takich form aktywności zawodowej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd organów.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą Sąd aprobuje, istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19). Nadto, warunku "stałej lub długotrwałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 145/21; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 728/20). Określenia "stała lub długoterminowa" wskazują, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, a zatem sporadycznie (wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. I OSK 2201/15, Lex 2240790). Podkreślić zatem należy, że ustawową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji faktycznej takiej, jak w niniejszej sprawie, wynikającą z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w taki sposób, że opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji podopiecznego, co wynika z faktu, że podopieczny nie jest w stanie normalnie bez opiekuna funkcjonować.
Ponieważ celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu, musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 35/22). Wszak chodzi o to by osoba rezygnującą (niepodejmująca) z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania.
Zdaniem Sądu, prawidłowo Kolegium, jak i organ I instancji uznały, że w realiach niniejszej sprawy nie ma bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) przez Skarżącego, a sprawowaną opieką nad matką M.O.
Ze zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego wynika, że pomiędzy zakończeniem pracy zawodowej przez Skarżącego (co miało miejsce 31 grudnia 2022 r.), a wydaniem orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji M. O. (co miało miejsce 24 lipca 2023 r.) upłynęło prawie 6 miesięcy. W realiach tej konkretnej sprawy, sama rozpiętość czasowa pomiędzy zakończeniem pracy przez Skarżącego w firmie [...][...] R. K. a momentem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (wpływ wniosku do organu I instancji – 16 sierpnia 2023 r.), zdaniem Sądu, nie świadczy sama w sobie o braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Istotne jest tutaj bowiem co innego, a mianowicie przyczyna zakończenia stosunku pracy Skarżącego, którą był upływ czasu na jaki zawarta została umowa o pracę. Wbrew zatem temu, co twierdzi Skarżący, zakończenie zatrudnienia nie było związane z koniecznością sprawowania opieki przez Skarżącego nad chorą matką. Tym bardziej, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącego spowodowane było tym, że sam Skarżący w okresie poprzedzającym złożenie wniosku miał problemy zdrowotne uniemożliwiające mu podjęcie zatrudnienia, w tym do 8 sierpnia 2023 r. Skarżący pobierał z ZUS świadczenie rehabilitacyjne. Wyjaśnić przy tym należy, że świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 1 i 2 ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz. U. z 2023 r. poz. 2780).
A zatem to nie konieczność pomocy niepełnosprawnej matce spowodowała w sytuacji Skarżącego konieczność rezygnacji z aktywności zawodowej lub też niemożność podjęcia zatrudnienia, lecz okoliczności które nie miały żadnego związku ze sprawowaną opieką nad M. O. Tym samym zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, jak też organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją (niepodejmowaniem) przez Skarżącego zatrudnienia, a koniecznością opieki nad matką. Z kolei. Skarżący nie zaoferowała w tym zakresie żadnych bliższych wyjaśnień czy dowodów, aby organy czy Sąd mogły przyjąć, że było inaczej.
Zdaniem Sądu, zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy potwierdził również, że częstotliwość oraz zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zauważyć przy tym należy, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (vide: protokół wywiadu środowiskowego z 25 sierpnia 2023 r. – w aktach sprawy), M. O. porusza się samodzielnie, samodzielnie korzysta z toalety, również posiłki spożywa samodzielnie. Choć matka Skarżącego ma problemy zdrowotne oraz jest osoba w podeszłym wieku, nie jest jednak osobą na stałe leżącą, wymagającą karmienia czy pampersowania. Co prawda Skarżący pomaga matce przy niektórych czynnościach dnia codziennego (w robieniu zakupów, sprzątaniu, gotowaniu), jednakże z zakresu wykonywanych przez Skarżącego czynności wynika generalny wniosek, że są one wykonywane przez Skarżącego w zależności od aktualnych potrzeb M. O. oraz nie odbiegają od zwykłych czynności jakie wykonuje się w ramach prowadzenia gospodarstwa domowego (Skarżący wykonywałby je również wtedy gdyby jego matka nie była chora). Nie są one przy tym na tyle absorbujące dla Skarżącego ażeby Skarżący nie mógł podjąć jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W ocenie Sądu, trudno zatem uznać powyższe działania jako przykład ponadprzeciętnej aktywności Skarżącego, uniemożliwiającej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd wyraźnie chce przy tym podkreślić, że nie neguje, że z orzeczenia wynika obiektywna okoliczność, że M. O. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Niemniej jednak dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie i rozstrzygnięcie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. W przypadku Skarżącego ustalenia poczynione przez organy w sprawie przeczą tezie, że Skarżący nie jest w stanie pogodzić opieki nad matką z wykonywaniem pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze lub dodatkowe źródło dochodu. Z taką sytuacją, zdaniem Sądu, nie mamy do czynienia w tym przypadku.
To z kolei doprowadziło organy do słusznego wniosku, że Skarżący nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. W konsekwencji należy więc uznać, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowa, znajduje potwierdzenie w materialne dowodowym zebranym w sprawie oraz w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Stwierdzić należy więc, że organ I instancji pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia swojej decyzji (w zakresie rozumienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.), dokonał jednak właściwej oceny całokształtu materiału dowodowego, nie naruszając tym samym podstawowych zasad postępowania określonych w art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., a rozstrzygnięcie przez niego wydane odpowiada prawu. Podobnie pozytywnie ocenić należy rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie przez Kolegium, które "naprawiło" powyższy błąd organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.