I SA/Wa 7/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, uznając brak szczególnie uzasadnionych okoliczności.
Skarżąca domagała się umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną swoją oraz dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą umorzenia, rozkładając jedynie kwotę na raty. Sąd administracyjny uznał, że skarżąca nie wykazała szczególnie uzasadnionych okoliczności, które są warunkiem umorzenia świadczeń, a sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczająca.
Sprawa dotyczyła skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł, jednocześnie rozkładając tę kwotę na trzy raty. Skarżąca argumentowała, że jej sytuacja zdrowotna i finansowa, a także stan zdrowia dzieci, powinny uzasadniać umorzenie należności. Organ administracji wskazał, że umorzenie świadczeń jest możliwe tylko w "szczególnie uzasadnionych okolicznościach", a sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającą przesłanką. Sąd administracyjny zgodził się z organem, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała takich okoliczności, jak np. wypadek losowy, ciężka choroba czy obiektywny brak możliwości zarobkowych. Sąd podkreślił, że zasada subsydiarności prawa socjalnego wymaga, aby umorzenie było wyjątkiem, a trudna sytuacja materialna jest często przesłanką do samego przyznania świadczeń, a nie do ich umorzenia. W związku z brakiem wykazania szczególnie uzasadnionych przesłanek, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczająca. Konieczne jest wykazanie "szczególnie uzasadnionych okoliczności", takich jak zdarzenia losowe, ciężka choroba czy obiektywny brak możliwości zarobkowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała szczególnie uzasadnionych okoliczności, które są warunkiem umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Podkreślono, że trudna sytuacja materialna jest często przesłanką do przyznania świadczeń, a nie do ich umorzenia, zgodnie z zasadą subsydiarności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 30 § 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.k.o.
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącą szczególnie uzasadnionych okoliczności uzasadniających umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Trudna sytuacja materialna sama w sobie nie stanowi podstawy do umorzenia świadczeń, a jedynie do ich przyznania lub rozłożenia na raty. Ciężar udokumentowania szczególnej sytuacji spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Decyzja organu była krzywdząca dla skarżącej. Stan zdrowia skarżącej i jej dzieci powinien skłonić organ do umorzenia należności.
Godne uwagi sformułowania
Sama zaś okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji, wg organu, nie uzasadnia zwolnienia z długu publicznego. Trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. Kłóciłoby się to bowiem z fundamentalną dla prawa socjalnego zasadą subsydiarności.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
sprawozdawca
Mariola Kowalska
członek
Przemysław Żmich
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, znaczenie \"szczególnie uzasadnionych okoliczności\" oraz zasady subsydiarności w prawie socjalnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z świadczeniami rodzinnymi i uznaniem administracyjnym. Konieczność indywidualnej oceny każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak trudne jest uzyskanie umorzenia świadczeń, nawet w sytuacji problemów finansowych i zdrowotnych, podkreślając rygorystyczne wymogi prawne.
“Czy choroba i brak pieniędzy wystarczą, by umorzono dług? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na pomoc państwa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 7/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-07-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Magdalena Durzyńska /sprawozdawca/ Mariola Kowalska. Przemysław Żmich /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 390/21 - Wyrok NSA z 2023-03-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 7 I 77 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255 art. 30 ust. 9 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Mariola Kowalska, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę Uzasadnienie Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako SKO/organ) działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako ustawa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. Nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł i o rozłożeniu na trzy raty ww. kwoty nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnianiu decyzji organ wskazał, że dochód na osobę w czteroosobowej rodzinie A. C. (dalej jako skarżąca) wynosi [...] zł, a po odliczeniu wskazanych w odwołaniu wydatków [...] zł, przy czym po uwzględnieniu kosztów związanych z używaniem telefonu, Internetu, odbiorników RTV, żywności, kosztów zakupu leków, spłaty kredytu rodzinie pozostaje kwota [...] zł/os. Organ wskazał, że skarżąca nie wykazała podstaw do umorzenia kwoty [...] zł, jednak uznał za zasadne, w jej sytuacji rodzinnej i finansowej, rozłożenie ww. kwoty na trzy raty. Odnośnie do przesłanek umorzenia nienależnie pobranych świadczeń organ przywołał art. 30 ust. 9 ustawy i wyjaśnił, że decyzja zapada w ramach uznania administracyjnego. Wyjaśnił, że zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. Wskazał, że w tego typu sprawach uwzględnieniu podlega wiek, stan zdrowia, stan rodzinny, majątkowy a także wyjątkowość sytuacji danej rodziny. SKO zwróciło uwagę, że umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, w tym dochodowej rodziny osoby zobowiązanej. Sama zaś okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji, wg organu, nie uzasadnia zwolnienia z długu publicznego. Organ zaznaczył, że skarżąca w żadnej mierze nie udokumentowała sytuacji, na którą powołuje się w odwołaniu, a zatem przyjął, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 30 ust. 9 ustawy. W skardze na decyzję SKO skarżąca zarzuciła, że decyzja jest dla niej krzywdząca a także że zarówno jej dzieci jak i ona sama - pozostaje chora, i to powinno skłonić organ do umorzenia żądanych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 30 pkt. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W kontrolowanej sprawie nie wykazano aby zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności. Skarżąca posiada dwójkę dzieci, jest osobą stosunkowo młodą, nie pracuje, nie pracuje także jej mąż (utrzymuje się jedynie z prac dorywczych). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca pozostaje bezrobotna od wielu lat, niezależnie od tego gdzie aktualnie przebywa wraz z rodziną. Szczególna sytuacja, na którą powołała się w skardze, a wcześniej w odwołaniu, a więc jej stan zdrowia i stan zdrowia dzieci – nie zostały w jakikolwiek sposób wykazane. Zasadnie zatem organ uznał, że w sprawie nie wykazano zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 9 ustawy. Sama okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi podstawy do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń gdyż pozostawanie w trudnej sytuacji jest w ogóle przesłanką pobierania danego świadczenia – zwłaszcza że jest ono uzależnione właśnie od niskich dochodów na osobę w rodzinie. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, wskazano w niej stan faktyczny, podstawę prawną a wywód organu pozostaje logiczny i nie budzi wątpliwości Sądu. Nie sposób zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia prawa czy też przekroczenia granic uznania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się dowolności. Nie sposób przy tym przyjąć aby organ naruszył art. 7 czy art. 77 kpa – skoro wykazanie szczególnej sytuacji warunkującej skorzystanie z beneficjum, jakim jest umorzenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – obciąża wnioskodawcę. Trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin. W świetle orzecznictwa szczególnymi okolicznościami w rozumieniu omawianej regulacji są np. wypadki losowe – np. wypadek komunikacyjny, klęska żywiołowa, ciężka choroba, ale i splot różnych okoliczności, w tym kalectwo, obiektywny i stały brak jakichkolwiek możliwości zarobkowych itp. Za niezasadne uznaje się umorzenie należności w stosunku do osób, które co prawda deklarują, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie posiadają obiektywną zdolność do pracy i do uzyskiwania dochodu pozwalającego na zapewnienie odpowiedniego poziomu życia. Kłóciłoby się to bowiem z fundamentalną dla prawa socjalnego zasadą subsydiarności (tak np. WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku 17 października 2019 r. II SA/Go 412/19). W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI