I SA/Wa 697/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-10-25
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościrekompensatagranica RPwłasnośćpostępowanie administracyjnedowodyrepatriacjaustawa o rekompensacie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymującą w mocy odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP z powodu braku wystarczających dowodów własności i opuszczenia terytorium z przyczyn wskazanych w ustawie.

Skarga dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły brak wystarczających dowodów na własność nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego oraz na opuszczenie terytorium z przyczyn określonych w ustawie. Mimo zgromadzenia licznych dokumentów, nie potwierdziły one jednoznacznie prawa własności do gruntu, a jedynie do zabudowań, co nie spełniało wymogów ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Istotą sporu było wykazanie przez skarżącego prawa własności do nieruchomości oraz opuszczenia byłego terytorium RP z przyczyn wskazanych w ustawie. Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ciężar udowodnienia przesłanek spoczywał na wnioskodawcy. Mimo starań organów o pozyskanie dokumentów z archiwów, nie udało się jednoznacznie potwierdzić prawa własności do gruntu, a jedynie do zabudowań (młyna wodnego). Sąd podkreślił, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, nieruchomość to grunt i trwale z nim związane budynki stanowiące odrębny przedmiot własności. Ponieważ brak było podstaw do wykazania własności gruntu, rozstrzygnięcia organów uznano za prawidłowe. Sąd zaznaczył, że choć niektóre dokumenty (np. karta ewakuacyjna) powinny zostać ocenione, to brak wykazania własności nieruchomości uniemożliwiał przyznanie rekompensaty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził jednoznacznie prawa własności do gruntu, a jedynie do zabudowań, co nie spełnia wymogów ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Mimo starań organów, nie udało się uzyskać dokumentów potwierdzających prawo własności do gruntu. Własność zabudowań bez prawa do gruntu nie uprawnia do rekompensaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

ustawa o rekompensacie art. 1

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Określa przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, w tym wymóg posiadania obywatelstwa polskiego, miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP, opuszczenia go z określonych przyczyn oraz posiadania obywatelstwa polskiego.

ustawa o rekompensacie art. 2

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Określa krąg osób uprawnionych do rekompensaty.

Pomocnicze

ustawa o rekompensacie art. 6 § 4 pkt 3

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wskazuje na dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.

k.c. art. 46

Kodeks cywilny

Definicja nieruchomości jako gruntu i trwale z nim związanych budynków stanowiących odrębny przedmiot własności.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej. Brak wystarczających dowodów na prawo własności do gruntu pozostawionego poza granicami RP. Własność samych zabudowań bez prawa do gruntu nie uprawnia do rekompensaty.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Zarzut niezastosowania art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy o rekompensacie. Zarzut nieuwzględnienia dowodów takich jak karta ewakuacyjna czy dokumenty dotyczące przejścia kontroli sanitarnej. Zarzut pominięcia kopii dokumentów wykonanych w latach 80-tych.

Godne uwagi sformułowania

To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedłożenia organowi dowodów na spełnienie przesłanek warunkujących zgodnie z przepisami ustawy przyznanie prawa do rekompensaty. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Brak pozostawienia nieruchomości na byłym terytorium RP powoduje zbędnym dokonywanie ocen pozostałych przesłanek ustawowych.

Skład orzekający

Dorota Apostolidis

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykazanie prawa własności do gruntu jako kluczowej przesłanki do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o rekompensacie i wymaga udowodnienia prawa własności do gruntu, a nie tylko zabudowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu rekompensat za mienie utracone w wyniku zmian granic państwowych, jednak rozstrzygnięcie opiera się na braku dowodów, co czyni je mniej interesującym z perspektywy nowej wykładni prawa.

Czy można uzyskać rekompensatę za utracony młyn bez dowodu własności ziemi?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 697/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Apostolidis /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2449/20 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7; 77; 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2019r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] listopada 1990 r. [...] zwrócił się do Urzędu Rejonowego w [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...].
W trakcie postępowania administracyjnego zebrano następujący materiał dowodowy:
1) kserokopię zaświadczenia Przewodniczącego [...] z dnia [...] lipca 1945 r., zgodnie z którym [...] był właścicielem młyna wodnego turbinowego położnego we wsi [...],
2) kserokopię zaświadczenia Urzędu Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1927 r., zgodnie z którym [...], mieszkaniec wsi [...], posiada własne budynki: młyn, dom i chlew, zbudowane w 1920 r. na ziemi wydzierżawionej od włościan wsi [...],
3) wykaz ubezpieczenia budowli z dnia [...] grudnia 1924 r., nr [...], zgodnie z którym ubezpieczono na rzecz [...] dom drewniany z dachem pokrytym gontem o powierzchni [...] i chlew drewniany, kryty słomą o pow. [...],
4) zawiadomienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 1927 r. skierowane do "[...],",
5) pismo Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 1928 r. skierowane "do firmy [...]" o wpisaniu młyna wodnego do Rejestru Handlowego,
6) poświadczenie obywatelstwa polskiego [...], mieszkańca wsi [...], wydane przez Starostę [...] w lipcu 1936 r.,
7) orzeczenie wodno-prawne Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 1931 r., nr: [...],
8) potwierdzenie zgłoszenia nr Rej. [...] wydane przez Starostę Powiatu [...] w dniu [...] lutego 1935 r., w którym [...] wpisany jest jako właściciel młyna wodnego we wsi [...],
9) polisę z dnia [...] lutego 1924 r., nr [...], na podstawie której, na wniosek [...] ubezpieczono dom mieszkalny we wsi [...], woj. [...],
10) polisę z dnia [...] lutego 1924 r.; nr [...], na podstawie której, na wniosek [...] ubezpieczono młyn wodny - walcowy i urządzenia we młynie,
11) polisę z dnia [...] sierpnia 1926 r., nr [...], na podstawie której, na wniosek [...] ubezpieczono dom mieszkalny i kantor w młynie walcowym,
12) polisę zbiorową na ubezpieczenie od ognia z dnia [...] listopada 1937 r., na podstawie której ubezpieczono na wniosek [...] budynek młyna, budynek silniczni, budynek turbiny i komorę kurzową,
13) dwa dokumenty datowane na dzień [...] lipca 1945 r. sporządzone w języku rosyjskim,
14) kserokopię karty ewakuacyjnej wystawionej na nazwisko [...],
s. [...] z dnia [...] lipca 1945 r.,
15) kwity nr [...] oraz [...] wystawione przez Zarząd Gminy [...], w których wskazano, że [...] to "właściciel budowli, ubezpieczonych w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w miejscowości [...] ",
16) kwit nr [...] Zarządu Miejskiego w [...] skierowany do Pana "[...] " z dnia [...] września 1948 r.,
17) podanie [...] z dnia [...] lutego 1947 r. o przydzielenie gospodarstwa rolnego oraz młyna motorowego na terenie województwa [...],
18) opinię szacunkową sporządzoną przez inż. [...] w listopadzie 1988 r. (brak daty dziennej) określającą wartości zabudowań i urządzeń pozostawionych przez repatrianta [...],
19) wykaz urządzeń znajdujących się w młynie wodno-motorowym położonym we wsi [...],
20) wezwania płatnicze Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych z 1938 r.,
21) plan instalacji elektrycznej młyna turbinowego,
22) orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] października 1938 r.,
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania strony uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazując na obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W ocenie organu odwoławczego zasadnym byłoby pozyskanie dokumentacji dotyczącej przyznania [...] mieszkania w [...] przy ul. [...], a także zwrócenie się do polskich i zagranicznych archiwów w celu odnalezienia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] ponownie rozpatrując sprawę odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. W ocenie organu strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających pozostawienie przez [...] nieruchomości budynkowych we wsi [...]. Ponadto nie wykazano również okoliczności opuszczenia byłego terytorium RP przez poprzednika prawnego strony z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2097; dalej ustawa). Organ stwierdził, że nieuwierzytelniona kopia karty ewakuacyjnej nie może stanowić dowodu potwierdzającego jego ewakuację.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy m.in. wskazał na konieczność zwrócenia się przez Wojewodę [...] do polskich i zagranicznych instytucji archiwalnych w celu pozyskania dokumentów potwierdzających pozostawienie przez pana M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] ponownie odmówił potwierdzenia [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w/w nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu nie wykazano, że [...] był właścicielem przedmiotowych nieruchomości oraz, że opuścił byłe terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. [...] wniósł odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W odwołaniu wskazano, że organ I instancji wydając przedmiotową decyzją popełnił błędy w ustaleniach faktycznych oraz w sposób nieuzasadniony odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pełnomocnika strony - [...] na okoliczność pozostawienia przez [...] przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał stronę postępowania do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawo własności [...] do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości oraz oryginału bądź uwierzytelnionej kopii karty ewakuacyjnej wystawionej na nazwisko [...], s. [...] z dnia [...] lipca 1945 r.
W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. pełnomocnik strony wskazał, że w jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza spełnienie wszystkich przesłanek, o których mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2019r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym majątki na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy zmuszeni byli je pozostawić, ale wyłącznie tym, którzy spełniali łącznie warunki określone w art. 1 i art. 2 ustawy. Prawo do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Niespełnienie choćby jednej z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie Ministra na podstawie zgromadzonych dokumentów można jedynie domniemywać, że [...] pozostawił nieruchomości w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Wskazano, że organ administracyjny oceniając, czy w sprawie o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP zostały spełnione wymogi ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - nie może opierać się na jakimkolwiek domniemaniu. Obowiązkiem wnioskodawcy jest potwierdzenie okoliczności faktycznych, na które się powołuje w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, czego w niniejszej sprawie nie dokonano.
Wskazano również, że Wojewoda Mazowiecki wielokrotnie informował strony o konieczności uzupełnienia braków wniosku. Ponadto mając na uwadze obowiązek wynikający z art. 7 i 77 k.p.a. organ I instancji także z urzędu podjął czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego
i wystąpił zarówno do archiwów polskich, tj. Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego [...], Archiwum Głównego Akt Dawnych, a także do Konsulatu Generalnego RP we [...] celem odnalezienia wymaganych w sprawie dokumentów. Jednak mimo wskazanych powyżej działań - nie udało się odnaleźć dowodów świadczących o pozostawieniu przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. W ocenie Ministra organ wojewódzki wykazał wymaganą w postępowaniu administracyjnym inicjatywę w gromadzeniu materiału dowodowego.
Podkreślono ponadto, że obowiązki organów wynikające z art. 7 k.p.a. nie wykluczają aktywności stron w przedstawianiu dowodów. Zgodnie z orzecznictwem sądowym możliwe jest powstanie negatywnych skutków procesowych dla strony wnioskującej o wydanie określonego orzeczenia wobec faktu nieprzedłożenia określonych dowodów.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. złożył [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez błędne wyjaśnienie stanu faktycznego
i ustalenie, że [...] nie dysponował prawem własności nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium RP w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], podczas gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że [...] był właścicielem nieruchomości w miejscowości [...], tj. (1) orzeczenia wodno- prawnego z dnia [...] marca 1941 r., (2) potwierdzenia zgłoszenia Starosty Powiatu [...] nr rej. [...], (3) pokwitowania odbioru wynagrodzenia za pracę przez inż. [...] z dnia [...] maja 1929 r., (4) planu instalacji elektrycznej młyna turbinowego, (5) planu młyna turbinowego, (6) orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] w [...] z dnia [...] października 1938 r., (7) pisma Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 1935 r., (8) pokwitowania wydanego przez Zarząd miasta [...], (9) pisma Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 1933r., (10) zawiadomienia Sądu Okręgowego w [...], (11) pisma [...] z 1928 r., (12) Polis ubezpieczeniowych, w konsekwencji czego należało przyjąć że, [...] dysponował prawem własności nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium RP w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...];
2. art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie i pominięcie że w aktach sprawy znajdują się dowody w rozumieniu art. 6 ust. 4 pkt 3 przywołanej ustawy, które świadczą o pozostawieniu przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 przywołanej ustawy, tj. orzeczenia: Starosty Powiatu [...], Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...], pismo Starosty Powiatu [...] i pismo z Sądu Okręgowego w [...] w których jako właściciel nieruchomości wskazywany jest [...], w konsekwencji czego organ błędnie przyjął, że dokumenty te nie wystarczą do ustalenia, że [...] dysponował prawem własności nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium RP w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...];
3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na błędnym i pobieżnym ustaleniu stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. (1) dowodu przejścia przez [...] przez kontrolę sanitarną [...] w celu repatriacji z dnia [...] lipca 1945 r., (2) kopii karty ewakuacyjnej z dnia [...] lipca 1945r. oraz (3) dokumentów świadczących o tym, że [...] od roku 1945 przebywał na obszarze dzisiejszej Polski, w konsekwencji czego organ błędne przyjął, że nie zostało udowodnione, że mienie [...] zostało pozostawione z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty;
4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegający na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez całkowite pominięcie wykonanych w latach 80-tych kopii dokumentów, w sytuacji gdy stanowią one źródło dowodowe w niniejszej sprawie, które pomaga ocenić wiarygodność oryginalnych dokumentów w sprawie, w konsekwencji czego organ błędnie przyjął, że [...] nie dysponował prawem własności nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium RP w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] oraz błędne przyjął, że nie zostało udowodnione, że mienie [...] zostało pozostawione z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r., oraz uchylenie w całości poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r.. Ponadto wniesiono o przyznanie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego;
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. wydane zostały zgodnie z prawem.
Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], którą odmówiono [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w miejscowości [...] gmina [...], powiat [...], województwo [...].
Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji w zakresie stwierdzenia przez nie braku dowodów na okoliczność, że poprzednik prawny skarżącego – [...] był właścicielem ww. nieruchomości oraz, że opuścił byłe terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art.1 ustawy. Sąd analizując materiał dowodowy zgromadzony w niniejsze sprawie podkreśla, że został on w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrany oraz oceniony. Należy się zgodzić ze stwierdzeniem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedłożenia organowi dowodów na spełnienie przesłanek warunkujących zgodnie z przepisami ustawy przyznanie prawa do rekompensaty. (vide wyrok NSA I OSK 486/13). Tym niemniej organ I instancji wystąpił – realizując wytyczne Ministra Skarbu Państwa – do Archiwum Akt Nowych, do Konsulatu Generalnego RP we [...], Archiwum Państwowego [...] oraz Archiwum Głównego Akt Dawnych, a kwerendy te nie przyniosły rezultatu. W ocenie Sądu nie do obrony jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów procedury administracyjnej przez organy obu instancji jedynie z powodu wniosków i ocen, których dokonały, a które nie korespondują z ocenami skarżącego. Z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że [...] był właścicielem naniesienia budowlanego w postaci młyna wodnego turbinowego, który został przez niego ubezpieczony. Poprzednik prawny skarżącego ubezpieczał również zabudowania posadowione na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie jednak z dokumentem znajdującym się w aktach sprawy – orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Wojewodzie [...] w [...] z [...] października 1938 r. [...] starał się o wykup dzierżawionych gruntów przy wsi [...], które stanowiły własność gromady wsi [...], gmina [...], powiat [...], na której posadowiony był młyn i zabudowania. Orzeczeniem Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] października 1937 r. odmówiono [...] prawa do wykupu ww. dzierżawionych gruntów, a odwołanie od tego rozstrzygnięcia zostało oddalone ww. orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z [...] października 1938 r.. Okoliczności te potwierdza również zaświadczenie nr [...] z [...] sierpnia 1927 r..
Sąd podnosi, że choć organy z należytą wagą nie odniosły się do ww. dokumentów to jednak ta okoliczność nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Z orzeczenia wodno-prawnego z [...] marca 1931 r. wynikało, że [...] przysługiwało prawo piętrzenia wody bezimiennego dopływu rzeki [...] za pomocą urządzenia wodnego.
Ocena przesłanki pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP wymaga w każdej tego typu sprawie, w oparciu o obowiązującą ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. dowiedzenia przez wnioskodawcę tytułu prawnego do pozostawionej nieruchomości. Rozumienie pojęcia nieruchomości – na gruncie stosowanej ustawy – zgodnie z wykładnią językową i systemową nie może być odmienne od tego, które sformułowane zostało w art.46 Kodeksu cywilnego – "nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności". Zatem skoro brak podstaw do realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawionych przez różnego rodzaju posiadaczy zależnych gruntu, znajdującego się poza obecnymi granicami RP – naniesień, czy to w postaci zabudowań czy jak w niniejszej sprawie turbiny wodnej – to tym samym rozstrzygnięcia organów obu instancji należy uznać za prawidłowe. W aktach sprawy znajduje się nadto oświadczenie [...] z 1928 r., z którego wynika, że był on właścicielem młyna wodnego i zwracał się o jego wpis do ksiąg wodnych.
Na marginesie należy podnieść, że Sąd podziela ocenę organu co do obcojęzycznych dokumentów składanych do akt (mimo licznych wezwań organu) bez ich urzędowego tłumaczenia na język polski, podobnie jak niepoświadczonych za zgodność kopii dokumentów. Załączenie do skargi tłumaczenia obcojęzycznego dokumentu nie zmienia w tym zakresie oceny Sądu, a nadto dokumenty te nie potwierdziły tytułu prawnego do nieruchomości poprzednika prawnego skarżącego.
Brak pozostawienia nieruchomości na byłym terytorium RP powoduje zbędnym dokonywanie ocen pozostałych przesłanek ustawowych. Tym niemniej podkreślić należy, że kopia karty ewakuacyjnej oraz dokument potwierdzający przejście przez [...] przez kontrolę sanitarną [...] w celu repatriacji z dnia [...] lipca 1945 r. powinny zostać przez organy poddane badaniu i ocenie. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na niepozostawienie poza byłymi granicami RP nieruchomości przez [...] okoliczności dotyczące opuszczenia przez niego tego terytorium w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. nie mogły przesądzić o odmiennym rozstrzygnięciu sprawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI