I SA/Wa 679/05

I SA/Wa 679/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący/
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Maria Tarnowska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2005 r. sprawy ze skargi I. S., Z. O., M. P., A. B. i, P. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Wa 679/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku W. B., I. S., M. P. i Z. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta W. z dnia [...] września 1977 r., nr [...], orzekającej o dodatkowym wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem m.in. parceli [...] kat. [...], o pow. [...] ha, na cele budowy ośrodka mieszkaniowego im. [...] w W. orzekł, że wyżej wymieniona decyzja Naczelnika Miasta W. została wydana z naruszeniem prawa.
Odwołanie od tej decyzji do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnieśli w dniu 27 maja 2003 r. W. B., I. S., Z. O. i M. P. podnosząc w nim, że nie zgadzają się ze stwierdzeniem, iż decyzja Naczelnika Miasta W. z dnia [...] września 1977 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, wnosząc jednocześnie o unieważnienie decyzji Naczelnika Miasta W.
Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania W. B., I. S., M. P. oraz Z. O. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] stwierdzającej, że decyzja Naczelnika Miasta W. z dnia [...] września 1977 r., nr [...] orzekająca w pkt 1 o dodatkowym wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem parceli [...] kat. [...] wh [...], zbiór dok. [...] o pow. [...] m- została wydana z naruszeniem prawa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podał, że organ administracji posłużył się instytucją wywłaszczenia, chociaż w sprawie nie spełniono wymogów formalnych do wydania decyzji wywłaszczeniowej, bowiem przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. obowiązujące w tym czasie nie przewidywały trybu dodatkowego wywłaszczenia, a zatem wydanie takiej decyzji było niedopuszczalne. Naczelnik Miasta W. rażąco naruszył zatem art. 6, 16, 17 i 21 tej ustawy. Jednak przeszkodą do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji są nieodwracalne skutki prawne o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli W. B., I. S., Z. O. i M. P.
W uzasadnieniu podnieśli, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. oraz zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nie spowodowały wycofania z obiegu pierwotnej decyzji wydanej przez Naczelnika Miasta W. z dnia [...] września 1977 r. z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, z czym oni się nie zgadzają, uważając, że skutki takie nie nastąpiły i wnieśli o wydanie właściwej decyzji w sprawie.
Podnieśli także, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeśli ustanowienia użytkowania wieczystego dokonano umową cywilnoprawną na podstawie uprzedniej decyzji administracyjnej, to sytuacja ta nie powoduje nieodwracalnych skutków prawnych (uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r.). Stwierdził także, że rzeczą właściwych urzędów jest podjęcie działań mających na celu wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych.
Natomiast, zdaniem skarżących, wchodzenie na drogę cywilnoprawną dla odzyskania działki o pow. [...] m- jest ekonomicznie nieuzasadnione i obciąża Skarb Państwa niepotrzebnymi kosztami.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zagadnienie o charakterze procesowym.
Stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z treści art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podkreślić przy tym należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie podzielił stanowiska skarżących przedstawionego w skardze i uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zaskarżona decyzja została wydana przez organ po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy i zarzuty zawarte w skardze nie podważają skutecznie jej legalności. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się także innych wadliwości zapadłego rozstrzygnięcia, które miały wpływ na jego treść. Za trafne należy w szczególności uznać stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie zachodził nieodwracalny skutek prawny.
Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy bezspornie wynika, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Przepisy powyższej ustawy nie przewidywały jednak trybu dodatkowego wywłaszczenia, a zatem wydanie takiej decyzji nie było dopuszczalne bez uprzedniego przeprowadzenia nowego postępowania wywłaszczeniowego.
W postępowaniu nadzorczym Wojewoda [...] prawidłowo zatem uznał, że wydając decyzję z dnia [...] września 1977 r. Naczelnik Miasta W. rażąco naruszył przepisy ustawy wywłaszczeniowej.
Jednak jak wynika z akt sprawy, działka powyższa, która jest aktualnie częścią działki o nr [...] będącej własnością Gminy W. pozostaje od dnia [...] stycznia 1979 r. do dnia [...] stycznia 2078 r. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej W., nabytym na podstawie aktu notarialnego nr Rep [...], a prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej pod nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. Powyższe wskazuje, że w dacie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta W. z dnia [...] września 1977 r. o dodatkowym wywłaszczeniu działki o pow. [...] m-, od wielu już lat było na nim ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Zgodnie z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. (sygn. akt AZP 4/92 - OSNC 1992/12/211) powoływanej następnie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym między innymi w wyroku z dnia 13 października 1999 r. IV SA 1038/97, LEX nr 48680, pojęcie nieodwracalnego skutku prawnego należy rozumieć jako niemożność przywrócenia poprzedniego stanu prawnego przez organy administracji państwowej w formach prawnych właściwych tej administracji i w trybie postępowania jej przypisanym. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, totalna niemożność przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego.
Jednak, po zawarciu przez strony umowy notarialnej przenoszącej prawo wieczystego użytkowania i po dokonaniu wpisu osoby nabywcy w księdze wieczystej, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej nie mają możliwości prawnych "przywrócenia" pierwotnego stanu rzeczy.
W tym miejscu trzeba zauważyć, podzielając pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest innym postępowaniem niż postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku zarzutu braku zagospodarowania jej zgodnie z celem wywłaszczenia oraz dalszego użytkowania jej przez dawnych właścicieli.
Przedmiotowe postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji o dodatkowym wywłaszczeniu i ta decyzja była w nim przedmiotem oceny. Natomiast kwestia ważności i prawidłowości aktu notarialnego może być rozpatrywana wyłącznie przed sądem powszechnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.