I SA/Wa 665/23

I SA/Wa 665/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Skiba
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 stycznia 2023 r. nr DO-II.7610.300.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Wa 665/23
UZASANIENIE
Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr DO-II.7610.300.2021JL z dnia 12 stycznia 2023 r., po rozpatrzeniu wniosku H. S., o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr GG.VI.7243/16/93/343 z dnia 3 marca 1993 r., - odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r., w zakresie dotyczącym nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] (z wyłączeniem obszaru odpowiadającego dawnej parceli nr [...]), działki nr [...] i część działki nr [...] (obejmującej powierzchnię działki z wyłączeniem obszaru ograniczonego czerwoną linią stanowiącą załącznik do decyzji Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r.).
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wojewoda [...], działając na podstawie m.in. art. 2 ust. 1 - 3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia 3 marca 1993 r., stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Bank [...] w [....], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], gminie [...], oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha wraz z prawem własności budynków i innych urządzeń trwale związany z ww. gruntem.
Pismem z dnia 8 września 2021 r., H. S. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r w zakresie w jakim zaskarżona decyzja obejmuje część dawnego majątku ziemskiego, objętą decyzją Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., nr SN-IV.7515.6.2016.14, podnosząc, iż ww. decyzja, w części dotyczącej części działki nr [...] (z wyłączeniem obszaru odpowiadającego dawnej parceli nr [...]), działki nr [...] i części działki nr [...] (obejmującej powierzchnię działki z wyłączeniem obszaru ograniczonego czerwoną linią stanowiącą załącznik do decyzji Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r.), rażąco narusza prawo, gdyż ww. grunt w dniu uwłaszczenia nie był własnością Skarbu Państwa. Powyższe, zdaniem wnioskodawczyni potwierdza decyzja Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., stwierdzająca, że ww. działki nie podpadały pod art. 2 ust 1 lit e Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U.1945.3.13 ze zm.).
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r., we wnioskowanym zakresie.
Organ wskazał, że badana decyzja Wojewody z dnia 3 marca 1993 r., została wydana m.in. na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 i 9 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy oraz stanu faktycznego i prawnego w dacie orzekania należy ocenić zaskarżoną decyzję w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Oznacza to, że ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej.
W przedmiotowej sprawie uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością położoną w [...] nastąpiło na rzecz [...] Banku [...] w [...], który został utworzony na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 145). Następnie na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie wyrażenia zgody na przekształcenie niektórych banków państwowych w spółki akcyjne (Dz. U. Nr 45, poz. 196) [...] Bank [...] w [...] został przekształcony w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Ponadto jak wynika z odpisu KRS nr [...], spółka [...] Bank [...] S.A. została przekształcona w spółkę Bank [...] S.A. Obecnie ww. spółka Bank [....] S.A. działa pod nazwą [...] S.A. o czym świadczy odpis z KRS nr [....].
Wojewoda [...] ustalił, że badana nieruchomość położona w [...], stanowiła własność Skarbu Państwa, zgodnie z poświadczonym skróconym odpisem księgi wieczystej nr [...] z dnia 23 października 1992 r., co oznacza, że organ uwłaszczeniowy prawidłowo ustalił ziszczenie się przesłanki uwłaszczenia tj. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa.
Odnosząc się do omawianej przesłanki wnioskodawczyni podnosiła, że wskazana nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, gdyż zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - pkt 1. Przedmiotowa decyzja Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r. stała się ostateczna w dniu 18 sierpnia 2018 r.
Organ ustalił, że przedwojennym właścicielem majątku ziemskiego położonego w [...], w skład którego wchodziły m. in. przedmiotowe nieruchomości, oznaczone jako działki nr [...], był S. C. z [...], co potwierdza dołączone do akt sprawy zaświadczenie Sądu Rejonowego[....] Wydziału Ksiąg Wieczystych w [...] z dnia 30 czerwca 2017 r., sporządzone na podstawie treści Księgi Wieczystej [...] Tom I karta 1 (wpisu w księdze wieczystej dokonano w 1919 r.).
Organ ustalił również ,w sposób prawidłowy i nie budzący żadnych zastrzeżeń, w oparciu o postanowienia sądów spadkowych, następstwo prawne po S. C., który zmarł [...] lutego 1967 r. (przytoczone szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji).
Wnioskodawczyni jest jedną z jego następców prawnych.
Minister Rozwoju i Technologii wskazał , że w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej obecnie m.in. dla działek nr [...], jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa na podstawie: decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 30 stycznia 1975 r., protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 15 marca 1975 r., załącznika do protokołu, umowy przekazania nieruchomości między państwowymi jednostkami z dnia 4 października 1990 r. oraz aneksu nr 1 z dnia 31 października 1990 r., zaś jako użytkownika wieczystego wpisano spółkę [...] Sp. z 0.0. – [....] Nieruchomości Sp. j. na podstawie umowy odnowienia, umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności z dnia 30 listopada 2021 r.
Wskazał również, że decyzja Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., nie stanowiła podstawy do ujawnienia w ww. księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości następców prawnych przedwojennego właściciela.
Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 3 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2022 r. poz, 1728 ze zm.) – domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego.
Wskazał również, że istotą postępowań dotyczących ustalenia czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 pkt e) dekretu PKWN jest badanie istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem pałacowo - parkowym a częścią nieruchomości wykorzystywaną rolniczo, co samo w sobie nie oznacza utraty przez Skarb Państwa tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem organu samo wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z dnia 16 lipca 2018 r. nie może przesądzić o wystąpieniu rażącego naruszenia prawa skoro na dzień 1 grudnia 1990 r., na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej tj. 3 marca 1993 r. oraz obecnie wpis Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości nie był i nie jest podważany.
Organ w ramach niniejszego postępowania nie stwierdził, aby kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r., naruszała pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 Kpa. Decyzja ta wydana została przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo oraz powołano w niej prawidłową podstawę prawną. Ponadto z materiału dowodowego nie wynika aby decyzja ta dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i została skierowana do osób niebędących stroną postępowania. Również wykonanie tej decyzji, w dacie jej wydania, nie prowadziło do czynu zagrożonego karą ani też nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Zaskarżona decyzja była ponadto wykonalna w dacie jej wydania. W związku z tym należy uznać, że badana decyzja nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii nr DO-II.7610.300.2021JL z dnia 12 stycznia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła H. S..
Zaskarżonej decyzji zarzucała :
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. względnie, art. 156 § 2 K.p.a. oraz art.158 § 2 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 1, 2, 3, 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 79, poz. 464) oraz art. 232 § 1 K.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r., GG.Vl.-7243/16/93/343, względnie odmowę stwierdzenia wydania objętej wnioskiem decyzji z naruszeniem prawa, we wnioskowanym zakresie, mimo że ta obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, albowiem nieruchomość, w stosunku do której nastąpiło ustanowienie z mocy prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] Banku [...] S.A. w [...] wraz przyznaniem [...] Bankowi [...] S.A. w [...] własności budynków i innych urządzeń trwale z gruntem związanych dotyczyło gruntów i budynków niestanowiących własności Skarbu Państwa (ani jednostki samorządu terytorialnego), co znajduje potwierdzenie w ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., SN-IV.7515.6.2016.14 stwierdzającej niepodpadanie nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51; dalej również jako: "Dekret");
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982
roku o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 z późn. zm.;
dalej jako; U.kw.h.) oraz w związku z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z
art. 80 K.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracji publicznej, w
toku nadzorczego postępowania administracyjnego, nie jest władny, na podstawie posiadanych dowodów, w tym ostatecznej decyzji administracyjnej, dokonywać jakichkolwiek ustaleń, które podważyłyby domniemanie prawne wynikające z art. 3 ust. 1 U.k.w.h., albowiem obalenie przedmiotowego domniemania prawnego pozostaje w wyłącznej sferze działalności sądów powszechnych i może zostać dokonane wyłącznie w postępowaniu sądowym, podczas gdy w niniejszej sprawie
takim dowodem jest ostateczna i prawomocna decyzja Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., SN-IV.7515.6.2016.14 stwierdzająca niepodpadanie nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej która obala domniemanie prawdziwości wpisu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, bez konieczności przedstawiania w tym przedmiocie dodatkowego dowodu w postaci orzeczenia sądu powszechnego.
Wnosiła o uchylenie całości zaskarżonej decyzji administracyjnej Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 stycznia 2023 r., DO-II.7610.300.2021.JL;
Skarżąca wywodziła, że decyzja administracyjna stwierdzająca, że określony grunt nie wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej , o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu wywiera skutek ex tunc, co oznacza, że nieruchomość nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa.
W związku z tym, że Skarb Państwa nie nabył nieruchomości będącej przedmiotem postepowania przed Wojewodą [...], to nie mógł nią dysponować ustanawiając użytkowanie wieczyste na rzecz [...] poprzez wydanie decyzji przez Wojewodę [...].
Mając powyższe na względzie, zdaniem skarżącej, skoro Skarb Państwa nie nabył własności przedmiotowych działek gruntu w trybie przepisów Dekretu, to ustanowienie użytkowania wieczystego na tym gruncie jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał skargę za niezasadną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w k.p.a., a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 stycznia 2023 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r. o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Bank [...] w [...] , prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], gminie [...], oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha wraz z prawem własności budynków i innych urządzeń trwale związany z ww. gruntem.
Materialnoprawną podstawą kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r. stanowił art. 2 ust. 1-3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób.
Oceniając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że prawidłowo Minister Rozwoju i Technologii uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia 3 marca 1993 r. - albowiem w odniesieniu do niego nie występują żadne przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. Zwłaszcza nie można stwierdzić, że orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tak jak tego domagają się skarżąca.
Zdaniem skarżącej decyzja Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r. rażąco narusza prawo albowiem decyzja Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2018 r., stwierdzająca niepodpadanie działek gruntu objętych kwestionowaną decyzją, pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wywarła skutek ex tunc. Skutek ten oznacza, że omawiana nieruchomość nigdy nie przeszła na własność Skarbu Państwa. Art. 2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. swoją dyspozycją obejmuje grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy . Wobec tego, że Skarb Państwa nie nabył nieruchomości będącej przedmiotem postępowania przed Wojewodą [...], to nie mógł nią dysponować ustanawiając użytkowanie wieczyste na rzecz [...] poprzez wydanie decyzji Wojewody [...].
Z tym stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić - należy bowiem podkreślić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej obecnie m.in. dla działek nr [...], jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa na podstawie: decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 30 stycznia 1975 r., protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 15 marca 1975 r., załącznika do protokołu, umowy przekazania nieruchomości między państwowymi jednostkami z dnia 4 października 1990 r. oraz aneksu nr 1 z dnia 31 października 1990 r., zaś jako użytkownik wieczysty wpisana jest spółka [...] Sp. z 0.0. – [...] Nieruchomości Sp. j. na podstawie umowy odnowienia, umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności z dnia 30 listopada 2021 r.
W konsekwencji, w związku z istnieniem od 1975 r. w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotne jest, że wynikająca z art. 3 ust. 1 u.k.w. zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) - zgodności z rzeczywistym stanem prawnym wpisu prawa własności do księgi wieczystej - wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest przymiotem ksiąg wieczystych i łączy się ono z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych.
Oznacza to, że dla wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości istotny był stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r., zaś w czasie rozstrzygania przez Wojewodę [...] w tym przedmiocie Skarb Państwa wpisany był od 1975 r. jako właściciel gruntu w księdze wieczystej prowadzonej miedzy innymi dla spornych działek gruntu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jedynym sposobem wzruszenia domniemania przewidzianego w art. 3 ust. 1 u.k.w. (domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym) jest przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym - zwykle z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 u.k.w. lub powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., czy też w postępowaniu o zasiedzenie albo w każdym innym postępowaniu sądowym, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1675/17 i I OSK 1/17, wyrok SN z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt V CSK 450/12). W konsekwencji oznacza to, że organ administracyjny nie ma możliwości dokonywać w toku prowadzonego postępowania odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.
Organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie są powołane do rozstrzygania sporu wynikającego na tle stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi a Skarbem Państwa. Nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń niż te wynikające z księgi wieczystej. Do rozpoznania takich spraw, z mocy art. 2 § 1 i 3 k.p.c., powołane są sądy powszechne.
Reasumując skarżący nie wykazali, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.
Naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy został on wydany wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawa, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. Nie chodzi bowiem w tego typu przypadkach o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodzi. Kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia 3 marca 1993 r., wydana została w oparciu o wpis w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej obecnie m.in. dla działek nr [...],gdzie jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa m.in. na podstawie: decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 30 stycznia 1975 r.
Wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, natomiast w dacie jej wydania jak i obecnie to Skarb Państwa jest ujawnionym w powołanej wyżej księdze wieczystej właścicielem nieruchomości.
W tej sytuacji Wojewoda [...], nie naruszył art. 2 ust. 1 - 3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób.
Organ prawidłowo ustalił wszystkie przesłanki uwłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, która w dacie wydania kwestionowanej decyzji była własnością Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie [...] Banku [...] w [...].
Oznacza to, że treść kwestionowanej decyzji nie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią wskazanego wyżej przepisu prawa dającego się zastosować w bezpośrednim jego rozumieniu.
W tym stanie rzeczy - wobec nie stwierdzenia również żadnej innej kwalifikowanej wady prawnej orzeczenia z 3 marca 1993 r. - brak było podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności.
Podejmując zatem rozstrzygnięcie, Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia - słusznie uznając, że nie zachodzi żadna z kwalifikowanych wad określonych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.
Z powyższych przyczyn skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.