I SA/Wa 659/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-06-23
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościpodział nieruchomościzniesienie współwłasnościprawo administracyjneplan miejscowysłużebność gruntowagospodarka nieruchomościamiWSA

WSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą zatwierdzenia podziału nieruchomości, uznając, że podział w celu zniesienia współwłasności jest dopuszczalny nawet wbrew planowi miejscowemu, jeśli budynki są już wybudowane i oddane do użytkowania.

Sprawa dotyczyła odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej we wsi [...] gmina [...], która stanowiła współwłasność spółki T. sp. z o.o. 2 sp. k. oraz osób fizycznych. Wnioskodawcy chcieli podziału nieruchomości na dwie działki, aby znieść współwłasność i przypisać każdemu współwłaścicielowi odrębną działkę z budynkiem. Organy administracji odmówiły zatwierdzenia podziału, wskazując na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (powierzchnia działek poniżej 1500 m2) oraz na fakt, że nieruchomość nadal pozostawałaby we współwłasności. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że art. 95 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza podział w celu zniesienia współwłasności nawet wbrew planowi, jeśli istnieją na nieruchomości co najmniej dwa budynki oddane do użytkowania, a podział ma na celu wydzielenie budynków wraz z niezbędnymi działkami dla poszczególnych współwłaścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki T. sp. z o.o. 2 sp. k. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Nieporęt odmawiającą zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność spółki oraz osób fizycznych (A. K. i J. D.). Wnioskodawcy wystąpili o podział nieruchomości na dwie działki, aby znieść współwłasność i przypisać każdemu współwłaścicielowi odrębną działkę z budynkiem. Organy administracji odmówiły zatwierdzenia podziału, argumentując, że projekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (powstałe działki miałyby poniżej 1500 m2), a po podziale nieruchomość nadal pozostawałaby we współwłasności. Sąd uznał te argumenty za wadliwe. Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podział nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, oddanymi do użytkowania, może nastąpić w celu zniesienia współwłasności, nawet jeśli jest niezgodny z planem miejscowym. Sąd podkreślił, że podział geodezyjny jest elementem poprzedzającym zniesienie współwłasności, które następuje w drodze umowy lub postanowienia sądu powszechnego. W niniejszej sprawie istniały dwa budynki wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę, a dostęp do drogi publicznej był zapewniony poprzez służebność gruntową. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ma ocenić, czy zaproponowany podział jest niezbędny do prawidłowego korzystania z budynków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podział nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, oddanymi do użytkowania, może nastąpić w celu zniesienia współwłasności, nawet jeśli jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 95 ust. 1 ugn dopuszcza podział w celu zniesienia współwłasności niezależnie od ustaleń planu miejscowego, jeśli istnieją co najmniej dwa budynki oddane do użytkowania, a podział ma na celu wydzielenie budynków wraz z niezbędnymi działkami dla poszczególnych współwłaścicieli. Podział geodezyjny jest elementem poprzedzającym zniesienie współwłasności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ugn art. 95 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Dopuszcza podział nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, oddanymi do użytkowania, w celu zniesienia współwłasności, niezależnie od ustaleń planu miejscowego, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków.

Pomocnicze

ugn art. 4 § 3a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definicja działki budowlanej.

kpa art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 97 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kc art. 195

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

kc art. 196

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

kpc art. 617

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

kpc art. 622 § 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział nieruchomości w celu zniesienia współwłasności jest dopuszczalny na podstawie art. 95 ust. 1 ugn, nawet jeśli jest niezgodny z planem miejscowym, pod warunkiem istnienia co najmniej dwóch budynków oddanych do użytkowania i wydzielenia ich wraz z niezbędnymi działkami. Dostęp do drogi publicznej jest zapewniony poprzez służebność gruntową wpisaną do księgi wieczystej. Organy administracji wadliwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego i procesowego.

Odrzucone argumenty

Projekt podziału jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (powierzchnia działek poniżej 1500 m2). Po podziale nieruchomość nadal pozostawałaby we współwłasności. Brak podstaw do zawieszenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

podział nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków. Geodezyjny podział nieruchomości jest elementem poprzedzającym samo zniesienie współwłasności gdyż skutek rzeczowy w tym wypadku powstaje nie mocą decyzji podziałowej ale czynności stron (współwłaścicieli) przed notariuszem w drodze umowy czy na mocy postanowienia sądu powszechnego w postępowaniu o zniesienie współwłasności. Niezależność podziału od ustaleń planu miejscowego musi być interpretowana zawężające, a możliwość skorzystania z niej daje dopiero wykazanie jednego z enumeratywnie wymienionych celów podziału.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Dargas

członek

Magdalena Durzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 95 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście podziału nieruchomości w celu zniesienia współwłasności, zwłaszcza w sytuacji niezgodności z planem miejscowym."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy na nieruchomości znajdują się co najmniej dwa budynki oddane do użytkowania i podział ma na celu wydzielenie tych budynków wraz z niezbędnymi działkami dla poszczególnych współwłaścicieli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o podziale nieruchomości i zniesieniu współwłasności, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości. Wyrok wyjaśnia ważną kwestię możliwości podziału wbrew planowi miejscowemu.

Podział nieruchomości wbrew planowi miejscowemu? Sąd wyjaśnia, kiedy jest to możliwe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 659/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2939/23 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145  par. 1  pkt 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r. nr KOA/5165/Pn/2022 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 10 października 2022 r. nr GN.6831.41.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 19 stycznia 2023 r., KOA/5165/Pn/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania T. sp. z o.o. 2 sp. k. z siedzibą w [...], dalej "skarżąca", od decyzji Wójta Gminy Nieporęt z 10 października 2022 r. nr GN.6831.41.2022, odmawiającej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej we wsi [...] gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o po w. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...], dalej nieruchomość", stanowiącej współwłasność T. sp. z o.o. 2 sp. k. z siedzibą w [...] oraz A. K. i J. D. utrzymało ją w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Skarżący oraz A. K. i J. D. są współwłaścicielami wyżej opisanej nieruchomości. 22 lipca 2022 r. wystąpili do Urzędu Gminy Nieporęt o podział tej nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o. gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej "ugn") w ten sposób, że po podziale powstałaby działka nr [...] o pow. [...] m2, na której posadowiony byłby budynek I, stanowiąca wyłączną własność nabywców nieruchomości oraz działka nr [...] o pow. [...] m2, na której posadowiony byłby budynek II, stanowiący wyłączną własność Spółki.
10 października 2022 r. organ I instancji wydał decyzję nr 80/2022, na mocy której odmówił zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, rozpoznając odwołanie Skarżącej nie znalazło podstaw do odmiennej, niż to uczynił organ I instancji oceny.
Wskazało na:
-konieczność rozpatrzenia wniosku zgodnie z żądaniem a więc na podstawie art. 95 ust. 1 ugn;
- możność dokonania podziału wbrew ustaleniom planu tj. wydzielenia działek o pow. mniejszej niż [...] m2,
-dalsze pozostawanie nieruchomości we współwłasności gdyż na nieruchomości znajdują się dwa budynki przy czym żaden w projekcie podziału nie podlega podziałowi. Po podziale budynek nr I wraz z działką [...] byłby wciąż współwłasnością dwojga z trójki obecnych współwłaścicieli a w konsekwencji nie nastąpiłoby wydzielenie poszczególnych budynków i działek dla poszczególnych osób (właścicieli). Podział na podstawie art. 95 pkt 1 ugn nie może polegać na wydzieleniu budynku wraz z działką gruntu stanowiącą nadal przedmiot współwłasności.
Zdaniem organu, wnioskowany podział nie jest możliwy ze względu na jego niecałkowitość (wydzielona nieruchomość pozostanie we współwłasności) oraz ze względu na brak celu, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ugn.
Powyższe zamierzenie inwestycyjne zostało zrealizowane na działkach nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, które zostały wydzielone z działki nr [...] (wraz z działkami: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] - przeznaczonych pod poszerzenie drogi publicznej) na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., przy czym podział nastąpił zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Do trzech powstałych w ten sposób działek budowlanych wyznaczono dostęp do drogi publicznej poprzez pas gruntu o szerokości 5 m, objęty służebnością drogową, co zostało uwidocznione również na mapie z projektem podziału. W wyniku proponowanego podziału powstałaby kolejna - czwarta - działka w szeregu. Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego drogi niepubliczne - wewnątrzosiedlowe nie mogą być węższe niż: 1/ przy obsłudze do trzech działek - [...]; 2/ przy obsłudze do [...] działek - [...] m (k. 41). Zdaniem Kolegium deklarowany cel - zniesienie współwłasności nie uzasadnia odstępstwa od reguł wytyczania dróg dojazdowych sformułowanych w planie. Bezwzględny wymóg dostępu do drogi publicznej jest warunkiem ustawowym podziału wynikającym z art. 93 ust. 3 u.g.n. i nie podlega wyłączeniu na mocy art. 95
ugn. Tymczasem w przedłożonym projekcie wskazano, że obsługa komunikacyjna projektowanych działek będzie odbywać się poprzez istniejącą służebność gruntową, co jest wprost niezgodne z ww. zapisem planu. Niezależnie od powyższego, propozycja obsługi komunikacyjnej z projektu narusza warunki, na jakich wydzielono działki sąsiednie nr [...] i [...], a które powinny mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej na warunkach miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działka nr [...] oraz pozostałe omawiane działki wyczerpują definicję działki zabudowanej, przez którą zgodnie z art. 4 pkt 3a ugn należy rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce. W wyniku podziału wszystkie działki z szeregu utraciłyby cechy działki zabudowanej z powodu utraty prawidłowego dostępu do drogi publicznej.
Podział na omawianej podstawie jest możliwy, jeżeli ma polegać na wydzieleniu budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do korzystania z tych budynków. Niewątpliwie warunek niezbędności dla budynku spełnia działka objęta pozwoleniem na budowę wydanym zgodnie z Planem. Stan nieruchomości nie wymaga zatem kolejnego podziału do jej prawidłowego funkcjonowania.
Poszczególne zarzuty odwołania w przekonaniu Kolegium nie są zasadne. Data nie jest konstytutywnym elementem decyzji, a jej brak nie może przesądzać o nieważności decyzji. Zarzut braku daty na decyzji organu nie jest zarzutem, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i może zostać naprawiony w trybie art. 113 kpa. Akta przekazane wraz z odwołaniem zawierają decyzję opatrzoną datą 10 października 2022 r., przy czym dzień uzupełniono pismem odręcznym.
Oddanie budynków do użytkowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Przesłanką podziału jest w niniejszej sprawie zabudowa działki na podstawie pozwolenia, która to okoliczność nie była kwestionowana.
Kolegium nie dostrzegło żadnych uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego przeprowadzonej przez organ I instancji. Organ ustosunkował się do wprost wyrażanego przez strony celu podziału oraz do zebranej w sprawie kompletnej dokumentacji, czym wyczerpał swoje obowiązki wynikające z art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa.
Nie było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 4 k.p.a., albowiem wynik postępowania ze skargi na decyzję Kolegium nr KOA/94/Pd/22 nie ma wpływu na ocenę przesłanek niniejszego rozstrzygnięcia. Oba postępowania toczą się z różnych podstaw prawnych i nie pozostają ze sobą w takim stosunku, że bez rozpoznania skargi niemożliwe jest rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Poza materią postępowania w sprawie podziału pozostaje stosowanie art. 65 u.p.z.p. (jak można się domyślać ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), który stanowi o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o warunkach zabudowy.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego Kolegium wskazało, że wykładnia art. 95 pkt 1 ugn została przedstawiona w toku niniejszego uzasadnienia. Niezależność podziału od ustaleń m.p.z.p. musi być interpretowana zawężające, a możliwość skorzystania z niej daje dopiero wykazanie jednego z enumeratywnie wymienionych celów podziału. Z punktu widzenia definicji działki budowlanej podział pogorszyłby zaś korzystanie z działek dzielonych oraz z działek sąsiednich ze względu na niezapewnienie prawidłowej komunikacji z drogą publiczną.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca spółka.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 138 § 1 pkt 1 kpa art. 7 kpa oraz art. 77 kpa oraz art 136 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie przez organ odwoławczy całości materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności:
pominięcie tego, że budynki znajdujące się na działkach objętych wnioskiem spółki zostały oddane do użytkowania a co za tym idzie, wskazane nieruchomości stanowią działki budowlane w rozumieniu art. 3 ust. 4 a ugn;
nieustalenie przyczyn i celu wnioskowanego przez spółkę podziału działki nr [...] między innymi na działkę o numerze [...] oraz [...], który wynikał z konieczności - przy zachowaniu wymogów przewidzianych przez przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 z późn. zm.) zniesienia współwłasności;
art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 6 i art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nierespektujący zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażające się zwłaszcza wybiórczym lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów ugn prawa oraz w dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego;
art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 6 i art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nierespektujący zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażające się zwłaszcza wybiórczym lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów ugn, a w szczególności art. 95 pkt 1 tej ustawy oraz w dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego;
art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, polegający na braku rzetelnego i spełniającego wymogi procedury uzasadnienia okoliczności dowodowych stanowiących podstawę do wydania decyzji, w szczególności nieuwzględnienie argumentacji zawartej we wniosku o podział nieruchomości w trybie art. 95 ust 1 ugn;
art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez nie zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zainicjowanego wnioskiem spółki z 10 sierpnia 2021 r., w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości w oparciu o art 95 pkt 7 ugn podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd w ww. postępowaniu. Powyższego z tego względu, że ewentualne uchylenie decyzji tut organu z 2 grudnia 2021 r, nr 108/2021 oraz decyzji SKO w Warszawie z 25 sierpnia 2022 r., nr KOA/94/Pd22, tj. rozstrzygnięć jakie zapadły w sprawie wniosku spółki z 10 sierpnia 2021 r. w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości w oparciu o art 95 pkt 7 ugn, które to decyzje nie są prawomocne z uwagi na możliwość (otwarty bieg terminu do złożenia skargi) ich zaskarżenia do Sądu administracyjnego (który decyzje może wyeliminować z obrotu prawnego) może mieć wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy;
II. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj.:
art. 95 pkt 1 ugn polegającą na przyjęciu, że projekt podziału nieruchomości nie spełnia podstawowego warunku planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w zakresie dopuszczalności dokonywania podziału terenów gdyż przewiduje dokonanie podziału na działki o powierzchni po podziale mniejszej niż 1500 m2 podczas gdy plan wprost zakazuje aby powstałe w wyniku podziału działki miały powierzchnię mniejszą niż 1500 m2 podczas gdy taka wykładania jest sprzeczna z celem regulacji art. 95 pkt 1 ugn który stanowi o możliwości podziału działki niezależnie od ustaleń planu miejscowego;
art. 95 pkt 1 ugn poprzez jego niezastosowanie w sprawie, co doprowadziło organ do wydania błędnego rozstrzygnięcia;
art. 4 pkt 3a ugn w zw. z art. 95 pkt 1 ugn poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, co doprowadziło do błędnego uznania, że:
złożony w sprawie wniosek w przedmiocie podziału nieruchomości nie spełnia drugiego warunku określonego w art. 95 pkt 1 ugn tj. tego, że budynki muszą być wydzielone wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków podczas gdy przesłanka ta w sprawie została spełniona;
niedopuszczalne jest dokonanie wnioskowanego przez spółkę podziału, bowiem nie spełnia on podstawowego warunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z [...] sierpnia 2003 w sytuacji, gdy w świetle art. 95 pkt 1 ugn dopuszczalne jest dokonanie podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń mpzp;
art. 95 pkt 1 ugn poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek do zatwierdzenia projektu podziału mimo, że zamiar właścicieli (stron postępowania) jest oczywisty, a sam podział służy realizacji roszczeń przewidzianych w art. 210 i 211 kodeksu cywilnego (roszczenie o zniesienie współwłasności przez podział rzeczy wspólnej);
art. 95 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 3 ugn poprzez uznanie, że działka powstała w wyniku podziału nie zapewniłaby prawidłowego korzystania z posadowionego na niej budynku podczas gdy ten warunek zostałby spełniony gdyby uwzględniono wniosek.
Wniesiono o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego.
jak w zaskarżonym postanowieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (D.U: 2022, poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mień wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2023, poz. 259), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarżąca, wniosła o wydanie decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, wskazując jako podstawę prawną art. 95 § 1 ugn i cel jakim jest zniesienie współwłasności nieruchomości.
Niesporne przy tym było, że w niniejszej sprawie zaproponowany podział jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gdyż w jego wyniku powstałby działki o powierzchni mniejszej niż dopuszczalne w planie (poniżej 1500 m2).
Dlatego współwłaściciel wystąpił o dokonanie podziału bez uwzględnienia postanowień planu, wskazując na cel jakim jest konieczność zniesienia współwłasności, zgodnie z umową sprzedaży wraz z przedwstępną umową zniesienia współwłasności z 24 maja 2022 r. Warunkiem zniesienia współwłasności ustalonym w tym akcie było uzyskanie ostatecznej decyzji podziałowej - § 5 pkt 2 tej umowy.
W ocenie Sądu organy w sposób wadliwy przyjęły wykładnię zgodnie z którą nie można dokonać podziału nieruchomości w sposób zaproponowany przez skarżącą z uwagi na fakt, że w dalszym ciągu nieruchomość będzie pozostawała w współwłasności.
Zgodnie z art. 95 ust. 1 ugn, niezależnie od ustaleń planu miejscowego podział nieruchomości może nastąpić w celu zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków. Geodezyjny podział nieruchomości jest elementem poprzedzającym samo zniesienie współwłasności gdyż skutek rzeczowy w tym wypadku powstaje nie mocą decyzji podziałowej ale czynności stron (współwłaścicieli) przed notariuszem w drodze umowy czy na mocy postanowienia sądu powszechnego w postępowaniu o zniesienie współwłasności.
W niniejszej sprawie, zgodnie z decyzją nr [...] Starosty [...] na przedmiotowej nieruchomości zostały wybudowane 2 budynki mieszkalne. Skarżąca 24 maja 2022 r. zawarła z J. D. i A. K. umowę sprzedaży i umowę przedwstępną zniesienia współwłasności, mocą której sprzedano im udziały we wspólnej nieruchomości. Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta. [...]. Jak wynika z działu III tej księgi wieczystej ustanowiona jest w niej "nieodpłatna, nieograniczona w czasie służebności gruntowa na rzecz każdoczesnego właściciela działki o numerze [...], objętej księgą wieczystą kw nr [...] polegająca na prawie przejścia i przejazdu oraz przeprowadzenia mediów przez nieruchomość obciążoną pasem gruntu zaznaczonym na załączniku nr [...]".
Nie ulega zatem wątpliwości, że:
-zgodnie z planem miejscowym nie ma możliwości dokonania podziału, gdyż powstałe w wyniku podziału działki ewidencyjne miałaby powierzchnię mniejszą niż 1500 m2;
-budynki pobudowane na przedmiotowej nieruchomości zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę i oddane do użytkowania;
-podział nieruchomości jest uzasadniony ze względu na konieczność zniesienia współwłasności nieruchomości;
-dostęp do drogi publicznej następuje poprzez zagwarantowaną w księdze wieczystej [...] służebność gruntową na rzecz każdoczesnego właściciela działki [...].
Na gruncie przepisów ustawy 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U.2022.1360), dalej "kc" współwłasność polega na przysługiwaniu własności rzeczy kilku osobom – co wynika z art. 195 kc. Współwłasność jest albo łączna (np. małżeńska) albo w udziałach – art. 196 kc. Zniesienie współwłasności regulują natomiast przepisy ustawy z 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2021.1805), dalej "kpc", art. 617 i następne. Zgodnie z nimi, a w szczególności art. 622 § 2 kpc w przypadku "gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wydaje postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o których mowa w dwóch artykułach poprzedzających, a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. Oczywiście regulacje te odnoszą się do sposobu zniesienia współwłasności przez sąd, to jednak przepisy te kreują ramy w jakich może dojść do zniesienia współwłasności. Z kolei art. 95 ust. 1 ugn wskazuje na cel jakim jest właśnie zniesienie współwłasności. Dlatego, w ocenie Sądu, nie ma podstaw do uznania, że zniesienie współwłasności może nastąpić wyłącznie poprzez przyznanie nowej nieruchomości gruntowej jednej osobie. Takiego ograniczenia nie zawierają ani przepisy kodeksu cywilnego ani kodeksu postępowania cywilnego ani ustawa o gospodarce nieruchomościami.
Taka wykładnia wynika z tego, że odesłanie w art. 95 ust. 1 ugn do instytucji współwłasności nieruchomości oznacza, w ocenie Sądu, konieczność uwzględnienia regulacji właściwych dla tej instytucji a więc przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego.
Powołany przez organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 stycznia 2013 r. II SA/Wr 762/12 dotyczył innej sytuacji tj. takiej w której w wyniku podziału powstałaby trzecia działka pozostająca nadal we współwłasności dotychczasowych właścicieli przy pozostawieniu w wyniku podziału działek niezabudowanych. W obecnie rozpoznawanej sprawie sytuacja jest inna. Zaproponowany podział polega na wydzieleniu 2 zabudowanych działek, co stanowi spełnienie przesłanki "wydzielenia dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami" – art. 95 pkt 1 ugn. Rzeczą która wymaga oceny pozostaje w takim stanie faktycznym ocena czy wydzielona mocą proponowanego sposobu podziału działka gruntowa jest niezbędna do prawidłowego korzystania z tych budynków – art. 95 pkt 1 in fine. Kwestia dostępu do drogi publicznej uregulowana jest służebnościami gruntowymi o których mowa w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości władnącej i obciążonej i w związku z tym nie ma wpływu na możliwość podziału.
Tym samym na uwzględnienie zasługują zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji do naruszenie art. 95 ust. 1 ugn, poprzez przyjęcie wadliwej wykładni tego przepisu i uznanie, że w wyniku podziału działki [...] nie mogą powstać dwie działki zabudowane budynkiem z których jedna będzie stanowiła przedmiot współwłasności.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni czy zaproponowany podział nieruchomości gruntowej w zakresie powierzchni gruntu jest niezbędny do prawidłowego korzystania z posadowionych na nich budynków.
Odnosząc się natomiast do kwestii zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne z wniosku z 10 sierpnia 2021 r. Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że w sytuacji gdy przedmiotem wniosku jest podział w trybie art. 95 ugn, organ ma obowiązek samodzielnie ocenić czy zaproponowany podział jest możliwy na podstawie całej regulacji art. 95, oczywiście w konfrontacji z celami podziału. Organ ocenia treść wniosku i dokonuje subsumpcji pod określoną normę prawa materialnego.
Skarżąca wnioskiem z 10 sierpnia 2021 r. wystąpiła podział działki [...] na podstawie art. 95 pkt 7 ugn. Po decyzji odmownej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. I SA/WA 2789/22 uchylił decyzje. Jak wynika z motywów uzasadnienia wyroku w tamtej sprawie wskazywany przez skarżącą cel podziału był inny niż wskazywany obecnie. - powstanie odrębnych działek budowlanych niezbędnych do korzystania z budynku mieszkalnego jednorodzinnego dla współwłaścicieli udziałów w nieruchomości wspólnej i właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Co prawda numery nowych działek są inne to jednak ich powierzchnia tożsama z powierzchnią proponowanych działek w sprawie niniejszej (0, 628 ha i 0, 0872 ha). Nowy wniosek o zatwierdzenie projektu podziału wpłynął do organu 22 lipca 2022 r. natomiast decyzja organu II instancji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału wydana została 25 sierpnia 2022 r. (decyzja organu I instancji została wydana 2 grudnia 2021 r.).
W takiej sytuacji, brak było podstaw do zawieszenia postępowania gdyż nie spełnione zostały przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na brak zależności pomiędzy oboma postępowaniami administracyjnymi. Inne są podstawy faktyczne żądania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na uwadze dokonaną przez sąd wykładnię prawa, oceni czy przedstawiony projekt podziału spełnia pozostałe warunki z art. 95 ust. 1 ugn, tj. czy powstałe w wyniku podziału działki gruntu są niezbędne do korzystania z tych budynków.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c oraz 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2023, poz. 259 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa w zw. z § 14.1.1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (D.U., 2015, poz. 1804).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI