I SA/Wa 654/21

I SA/Wa 654/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Kosińska
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Joanna Skiba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 153/22 - Wyrok NSA z 2023-05-31
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku Prezydenta Miasta [...], utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2020 r., stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., znak: [...], dotyczącej nabycia przez miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów nr działek [...] i [...], jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] w Sądzie Rejonowym w [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji - w części dotyczącej działki nr [...] i działki nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]).
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister ustalił, że decyzją z [...] października 1991 r., Wojewoda [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: ustawa komunalizacyjna), stwierdził nabycie przez miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów nr działek [...] i [...], jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] w Sądzie Rejonowym w [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna.
P. O., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik T. O., J. O. i A. J., wystąpił m.in. o stwierdzenie nieważności przywołanej decyzji Wojewody [...] wskazując, że przedmiotowe nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.). Decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r, została stwierdzona nieważność decyzji przejmującej na własność Skarbu Państwa nieruchomości objęte wnioskiem. W ocenie wnioskodawców nieruchomości te nie mogły w dniu komunalizacji stanowić własności Skarbu Państwa, a zatem przedmiotowa decyzja komunalizacyjna jest obarczona wadą prawną.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], o czym zawiadomił strony postępowania. Postanowieniem z [...] marca 2019 r. organ zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia, że ww. nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Po otrzymaniu odpisu ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. podjął postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2020 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] października 1991 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że ponowna analiza akt nie wykazała nowych istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska wyrażonego w zakwestionowanej decyzji.
Organ nadzoru podkreślił, że kontrolowana w części decyzja Wojewody [...] z [...] października 1991 r. wydana została na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jednoznacznie wynika, że z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją Wojewody [...] z [...] października 1991 r. objęte zostały działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...], położone w [...]. W wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych działki nr [...] z obrębu [...] powstała m.in. działka nr [...] - vide: pismo Urzędu Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 1993 r., znak: [...], decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2000 r., znak: [...], decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., znak: [...]. Zgodnie z ekspertyzą n.t. "Określenie aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w [...], stanowiących byłą własność J. O., wykazanych w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r." oraz dołączonych do niej zestawień, działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wchodziły w skład nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...], składającej się z pałacu wraz z parkiem, objętych księgą hipoteczną p.n. "[...], lit. [...]" Rep. Hip Nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność J. O. - vide: akt notarialny z dnia [...] marca 1941 r. Rep. Nr [...], akt notarialny z dnia [...] sierpnia 1943 r. Rep. Nr [...]. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1946 r., L dz. [...], Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] postanowił:
1) uznać obszar gruntów o pow. [...] ha położonych w granicach miasta [...], pochodzących z obszarów podleśnych, a użytkowanych jako działki, stanowiące własność J. O. za podlegający działaniu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;
2) uznać, że parcele budowlane pochodzące z majątku [...] vel [...] Nr [...] położone przy ul. [...] oznaczone numerami od [...] do [...] i [...], przy ul. [...] od Nr [...] do [...], przy ul. [...] od nr [...] do [...] i od nr [...] do nr [...], przy ul. [...] od nr [...] do nr [...], oraz od nr [...] do nr [...], przy ul. [...] Nr [...], [...] i [...], działki budowlane, pochodzące z nieruchomości hip nr. [...] i hip. Nr [...], położone przy ul. [...], [...], [...], [...] i [...], wykazane na planie parcelacyjnym, sporządzonym w 1934 r. Nr [...] i zatwierdzonym przez Zarząd Miejski w [...] w 1934 r. nie podlegają działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;
3) uznać, że nieruchomość wraz z parkiem w [...] przy ul. [...] składająca się z budynku wraz z parkiem nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. wskazano, że akta sprawy zakończonej ww. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1946 r., L. dz. [...], nie zostały odnalezione. Treść powyższego orzeczenia wynika natomiast z uzasadnienia orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. (nr [...]). Dodatkowo z treści ww. orzeczenia z dnia [...] stycznia 1949 r. wynika, że J. O. odwołał się od orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1946 r. w odniesieniu do pkt 1. Na mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. utrzymano w mocy orzeczenie z dnia [...] grudnia 1946 r. w pkt 1, a pkt 2 i 3 tego orzeczenia uchylono i jednocześnie uznano, że wszystkie nieruchomości położone w granicach miasta [...], stanowiące własność J. O. przechodzą na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w punkcie 3 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 w zakresie dotyczącym m.in. parku i pałacu przy ul. [...] oznaczonego w obrębie [...] jako działki nr [...] i nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał ww. decyzję w mocy, w wyżej opisanej części. Zgodnie z zaświadczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2017 r. decyzja z [...] grudnia 2015 r. jest ostateczna i prawomocna.
Następnie Minister zauważył, że decyzją z [...] września 2019 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie o ustalenie, że m.in. działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazano, że "skoro została przez organ naczelny stwierdzona nieważność wcześniejszego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w odniesieniu do wskazanych we wniosku działek - obowiązuje wydana w pierwszej instancji decyzja Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1946 r., której treść sentencji jest znana."
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał zatem za uzasadnione stanowisko, że skoro w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] grudnia 1946 r., na mocy którego uznano, że m.in. działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] nie podlegają działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, Państwo w tym trybie nie stało się właścicielem przejętej nieruchomości, a jedynie posługiwało się wadliwym tytułem własności. Decyzja taka odnosi skutek ex tunc. Brak tytułu własności Skarbu Państwa oznacza, że taka nieruchomość nie mogła być przedmiotem prawidłowej komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W świetle powyższego Minister uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...] i działki nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]) z obrębu [...], została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, co uzasadnia stwierdzenie nieważności tej decyzji w określonej wyżej części na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu oparcia rozstrzygnięcia między innymi o decyzję Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] grudnia 1946 r., która to decyzja nie została przez organ odnaleziona Minister zaznaczył, że co prawda decyzja ta nie została odnaleziona, jednak prawomocne decyzje innych organów w sposób bezsprzeczny dowodzą, że Państwo posługiwało się wobec działek [...] i nr [...] wadliwym tytułem własności, wobec czego nie mogły one podlegać komunalizacji. Za bezzasadny Minister uznał również zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne i powinna pozostać w obrocie prawnym. Organ podkreślił, że nieodwracalne skutki prawne to takie, których organ administracji nie może odwrócić w ramach własnych kompetencji przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego. Nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności. Czynione nakłady na utrzymanie i funkcjonowanie nieruchomości nie mogą w tym świetle być uznane za nieodwracalne skutki prawne decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...].
Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wwnętrznych i Administracji wniosła Gmina Miasto [...] podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. naruszenie art. 7, art. 77 i art 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w tym niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego polegającego na:
a) pominięciu analizy wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości, z których wynika, że w dacie [...]maja 1990 r. Skarb Państwa legitymował się tytułem własności tej nieruchomości,
b) oparciu rozstrzygnięcia o orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...]grudnia 1946 r., (znak: [...]), która to decyzja nie została
przez organ odnaleziona;
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 1991 r., znak: [...], wydana została z rażącym naruszeniem prawa;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] października 2020 r., mimo naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającego na braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.
W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a ponadto zasądzenie od organu kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wywiodła, że organ nadzoru zarówno w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] października 2020 r., jak i po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaniechał dokonania analizy treści księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., tj. z chwili przejścia z mocy samego prawa mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej na rzecz gminy. Taka analiza ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji Wojewody stwierdzającego nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Skarga zakwestionowała również możliwość oparcia rozstrzygnięcia na orzeczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] grudnia 1946 r. pomimo tego, że jak sam organ stwierdził, nie odnalazł akt sprawy zakończonej ww. orzeczeniem, ani też samego orzeczenia. Skarga podniosła również, że o ile z treści orzeczenia z 1949 roku dowiedzieć można się o treści samego rozstrzygnięcia z 1946 roku, to jednak przy braku akt sprawy i samego orzeczenia wniosek, iż pozostaje ono w obrocie jest sformułowany co najmniej na wyrost. Nie jest bowiem pewne, czy na przestrzeni kilkudziesięciu lat które upłynęły od czasu jego wydania nie zostało zainicjowane postępowanie w którym zniweczone zostały skutki tego orzeczenia. Prawidłowo dokonana ocena winna skłonić organ nadzoru do weryfikacji swojej uprzedniej decyzji, nie zaś do jej utrzymania w mocy, jak błędnie uczyniono w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wyżej przedstawionych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie administracyjne objęte zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jego przedmiotem było stwierdzenie, czy decyzja Wojewody [...] z [...] października 1991 r. stwierdzająca nabycie przez gminę z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: [...], [...], jedn. ewid. [...], obrębie [...], w części dotyczącej działki nr [...] i [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...]), rażąco naruszała prawo. Wypada zatem podkreślić, że w postępowaniu nadzorczym na podstawie art. 156 i nast. k.p.a., nie dokonuje się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją wydaną w trybie zwykłego postępowania administracyjnej, lecz ocenia się jedynie, czy decyzja ta dotknięta jest przynajmniej jedną z wad nieważności, określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem tej oceny jest w szczególności okoliczność, czy kontrolowana w trybie nadzorczym decyzja spełnia wymagania do jej wydania wynikające ze stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania i czy ustalony przez organ orzekający w owym dniu stan faktyczny był wystarczający do zastosowania przepisów prawa, na podstawie których wydano tę decyzję.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji wydanej w trybie zwykłym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1. rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2. przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3. zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Cytowany przepis znajdował zatem zastosowanie jedynie wobec mienia będącego w dniu 27 maja 1990 r. mieniem ogólnonarodowym (państwowym), w tym do nieruchomości, które do tego dnia stanowiły własność ówczesnego Skarbu Państwa. Decyzja komunalizacyjna miała więc jedynie potwierdzić, że gmina nabyła prawo własności z dniem wskazanym w przepisie ustawy komunalizacyjnej, a więc odnosić się powinna do istniejącego w tej dacie stanu prawnego i nie mogła rozstrzygać o stanie prawnym powstałym na skutek późniejszych zdarzeń - po dniu jej wejścia w życie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 501/06; 20 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 523/06, CBOSA).
W wyroku z 29 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3703/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, z którym to stanowiskiem należy się zgodzić, że wpis w księdze wieczystej dotyczący komunalizowanej nieruchomości ma zasadnicze znaczenie przy ustaleniu stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, jednakże stanu zachodzącego w określonej dacie, wynikającej z przepisów ustawy komunalizacyjnej, a następnie przy ocenie legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej. Wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147, dalej: u.k.w.h.) zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) – zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej – wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Słusznie zatem zauważa skarżąca Gmina-Miasto [...], że organ w postępowaniu nadzorczym nie może pomijać analizy wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości ustalając je na dzień [...] maja 1990 r., czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zostało w sposób dokładny i wszechstronny wyjaśnione, czy nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] i [...] w dacie komunalizacji ([...] maja 1990 r.) miała założoną księgę wieczystą w rozumieniu art. 114 w zw. z art. 1 obowiązującej wówczas u.k.w.h. i kto został w niej ujawniony jako właściciel. Kwestia ta jako podstawowa dla wydania decyzji komunalizacyjnej, a tym samym oceny w postępowaniu nadzorczym, nie mogła być ustalona w oparciu o znajdujące się w nadesłanych aktach administracyjnych dokumenty. Wypada zauważyć, że niekompletne wydruki elektroniczne treści ksiąg wieczystych dla przedmiotowych nieruchomości pozwalają zobrazować jedynie ich aktualny stan prawny. Podstawowej wiedzy w omawianym zakresie nie dostarcza ekspertyza n.t. "Określenie aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w [...] stanowiących byłą własność J. O., wykazanych w Orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform z dnia [...] stycznia 1949 r." sporządzona w grudniu 2009 r. na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z tego też względu, opisy ksiąg wieczystych zawarte w przedmiotowej analizie kończą się wraz z zamknięciem dawnych ksiąg wieczystych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 r. o prowadzeniu dotychczasowych ksiąg hipotecznych (gruntowych, wieczystych) po dniu 31 grudnia 1946 r. (Dz. U. Nr 66, poz. 367). Wobec zaś niepełnej zawartości załączników do tej ekspertyzy, określonych jako dowody ksiąg wieczystych, niemożliwym było przeprowadzenie analizy własnościowej w omawianym zakresie, dla której istotną – jak wykazano powyżej - była data 27 maja 1990 r. Tego rodzaju kwestia ma zaś istotne znaczenie dla oceny w trybie nieważnościowym decyzji z 1991 r. Wyjaśnić przy tym należy, że w toku postępowania administracyjnego nie można obalić domniemania zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.). Domniemanie to może być obalone we właściwym postępowaniu cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym.
Wobec tego, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wyjaśnił opisanych wyżej zagadnień Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie sposób natomiast zgodzić się ze skargą w zakresie, w jakim podważa ona ustalenia organu i oparcie decyzji nieważnościowej na orzeczeniu Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] grudnia 1946 r. W okoliczościach rozpoznawanej sprawy należało uznać, że zgromadzone w tym postępowaniu dowody pośrednie ewidentnie dowodziły istnienia w obrocie prawnym tego orzeczenia, które dotyczyło kwestii podpadania przejętych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W toku ponownego rozpoznawania sprawy organ powinien ustalić status księgi wieczystej jak i stan prawny nieruchomości obowiązujący w dacie komunalizacji. W tym celu zobowiązany będzie wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o udzielenie stosownej informacji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).