I SA/Wa 649/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, uznając, że spółka nie nabyła z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego do gruntów Skarbu Państwa, ponieważ nie stanowiły one własności Skarbu Państwa w kluczowych datach.
Sprawa dotyczyła skargi PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego do gruntów Skarbu Państwa. Kluczowym argumentem sądu było prawomocne postanowienie sądu powszechnego o zasiedzeniu tych gruntów na rzecz Skarbu Państwa z datą późniejszą niż daty wymagane przez ustawę o komercjalizacji PKP. Sąd uznał, że brak własności Skarbu Państwa w wymaganych terminach uniemożliwia uwłaszczenie, nawet jeśli spółka posiadała te grunty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego do gruntów Skarbu Państwa. Podstawą prawną wniosku o uwłaszczenie był art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", który wymagał, aby grunty były własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.), a także znajdowały się w posiadaniu PKP. Sąd administracyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na prawomocnych postanowieniach Sądu Rejonowego w [...] stwierdzających nabycie przez zasiedzenie prawa własności przedmiotowych gruntów na rzecz Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 2003 r. W ocenie Sądu, skoro własność Skarbu Państwa powstała dopiero w 2003 r., to nie mogła ona istnieć ani w 1990 r., ani w 2000 r. Tym samym, podstawowy warunek uwłaszczenia – własność Skarbu Państwa w wymaganych datach – nie został spełniony. Sąd odrzucił argumenty PKP S.A. dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), wskazując, że nawet gdyby pozostałe przesłanki (posiadanie, brak dokumentów przekazania) zostały spełnione, to brak własności Skarbu Państwa w kluczowych datach czynił dalsze postępowanie dowodowe bezcelowym. Sąd podkreślił również, że prawomocne orzeczenia sądów powszechnych wiążą inne organy państwowe i administracji publicznej, uniemożliwiając ponowną ocenę kwestii własności. W konsekwencji, Sąd uznał decyzje organów obu instancji za prawidłowe i oddalił skargę PKP S.A.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie nabyła prawa użytkowania wieczystego, ponieważ kluczowym warunkiem jest, aby grunty stanowiły własność Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.), a w tym przypadku własność Skarbu Państwa powstała dopiero w 2003 r. w drodze zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na prawomocnych postanowieniach sądu powszechnego o zasiedzeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z datą 1 stycznia 2003 r. Skoro własność Skarbu Państwa powstała tak późno, nie mogła być spełniona przesłanka własności państwowej w wymaganych przez ustawę datach (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.), co uniemożliwia uwłaszczenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.o.k.i.r.p.p. art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis ten określa przesłanki nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. do gruntów Skarbu Państwa, w tym wymóg własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis stanowiący podstawę do oddalenia skargi, jeśli sąd uzna, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Pomocnicze
u.o.k.i.r.p.p. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis ten stanowi, że nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1, potwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.c. art. 365 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądowych, które wiążą nie tylko strony, ale także inne sądy, organy państwowe i administracji publicznej.
k.c. art. 172 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie po upływie określonego czasu posiadania.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis umożliwiający rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych okolicznościach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie kluczowej przesłanki materialnoprawnej – własności Skarbu Państwa do gruntów w wymaganych datach (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.), co wynika z prawomocnych postanowień sądu powszechnego o zasiedzeniu. Prawomocne orzeczenia sądów powszechnych wiążą organy administracji, uniemożliwiając ponowną ocenę kwestii własności.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) przez organy administracji. Argumentacja PKP S.A. o posiadaniu nieruchomości i konieczności uwzględnienia tego faktu mimo braku własności Skarbu Państwa w odpowiednich datach.
Godne uwagi sformułowania
"Skoro tak, to nie można twierdzić, że Skarb Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. mógł być właścicielem tego mienia. Podobnie nie był właścicielem (Skarb Państwa) spornych działek również 27 października 2000 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy." "Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, zarówno organ I instancji, jak i Minister zasadnie przyjęły, że brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez skarżącą spółkę powstania z mocy prawa (ex lege) prawa użytkowania wieczystego gruntów opisanych we wniosku." "Zasiedzenie nieruchomości jest zatem pierwotnym sposobem nabycia prawa własności gruntu, w sytuacji gdy podmiot nieuprawiony (nie właściciel), który posiada nieruchomość nabywa wymienione prawo podmiotowe. Nie jest bowiem możliwa sytuacja, aby właściciel nieruchomości dochodził swojego prawa w trybie zasiedzenia. Zasiadywać można bowiem jedynie cudzą nieruchomość a nie własną." "Niemniej jednak wobec niewątpliwej okoliczności niespełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do gruntu, zdaniem Sądu, ustalanie spełnienia pozostałych przesłanek jest bezcelowe, ponieważ muszą być one spełnione łącznie, aby mogło dojść do uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy."
Skład orzekający
Dorota Apostolidis
przewodniczący
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Dariusz Pirogowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP w kontekście prawomocnych orzeczeń o zasiedzeniu stwierdzających własność Skarbu Państwa z datą późniejszą niż wymagana przez ustawę. Potwierdzenie mocy wiążącej orzeczeń sądów powszechnych dla organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia PKP S.A. na podstawie ustawy z 2000 r. i prawomocnych orzeczeń o zasiedzeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocne orzeczenia sądów powszechnych (o zasiedzeniu) mogą wpływać na postępowania administracyjne dotyczące uwłaszczenia, nawet po wielu latach. Jest to przykład złożonych relacji między różnymi gałęziami prawa.
“PKP S.A. nie uwłaszczyło się na gruncie Skarbu Państwa. Kluczowe okazało się prawomocne orzeczenie o zasiedzeniu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 649/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-10-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz Dorota Apostolidis /przewodniczący/ Łukasz Trochym /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2140/21 - Wyrok NSA z 2022-11-09 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1311 art. 34 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7, 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2017 poz 1369 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P K P S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia - z mocy prawa – prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Ministra Rozwoju (dalej również jako "Minister/organ"), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...] (dalej również jako "Skarżący/[...]"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z [...] listopada 2019 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] października 2000 r., przez [...]. S.A w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zaskarżona decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] października 2000 r., przez [...], prawa użytkowania wieczystego opisanych powyżej gruntów Skarbu Państwa położonych w gminie [...], obręb [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Pismem z [...] grudnia 2019 r. [...] złożyło odwołanie od ww. decyzji Wojewody z [...] listopada 2019 r. podnosząc, że organ I instancji jedynie częściowo rozpoznał wniosek uwłaszczeniowy oraz w toku postępowania zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto, w ocenie [...], Wojewoda [...] naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu [...]. Po rozpatrzeniu odwołania [...], Minister Rozwoju uznał, że decyzja Wojewody jest prawidłowa i z tego powodu utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W pierwszej kolejności Minister Rozwoju wskazał, że zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.", grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem [...] października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Organ ustalił, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowych gruntów wynika, że Skarb Państwa został ujawniony w dziale [...] ww. księgi wieczystej na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w [...]: z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...] oraz z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] stwierdzających, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2003 r. prawo własności m.in. nieruchomości położonej w powiecie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W ocenie organu oznacza to, że zarówno w dniu [...] grudnia 1990 r., jak i w dniu [...] października 2000 r., przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. Organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że skoro przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r., to Minister Rozwoju jest obowiązany utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. Podkreślono przy tym, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. Minister odnosząc się do zarzutu P. dotyczącego pominięcia w zaskarżonej decyzji działki nr [...], która również była objęta wnioskiem z [...] października 2015 r. inicjującym niniejsze postępowanie wskazał, iż jest on bezzasadny. Jak bowiem wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] lutego 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] do czasu ustalenia właściciela gruntu i ujawnienia jego praw w księdze wieczystej. Następnie jak wyjaśnił organ, Wojewoda postanowieniem z [...] listopada 2019 r., nr [...] podjął zawieszone postępowanie w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], z uwagi na ustanie przyczyny uzasadniającej jego zawieszenie. Jednakże w uzasadnieniu ww. postanowienia z [...] listopada 2019 r. organ wojewódzki wskazał, iż w zakresie działki nr [...] postępowanie pozostaje nadal zawieszone. Na ww. decyzję Ministra z [...] maja 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...], zaskarżając ją w całości. Decyzji zarzucono natomiast: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 w zw. z art. 37c ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948, dalej jako "ustawa"), przez błędną wykładnię, bowiem art. 34 ust. 1 ustawy wymaga jedynie, aby nieruchomość, o uwłaszczenie której występuje [...], była w posiadaniu tego podmiotu, podczas gdy organ przyjął, iż konieczny był tytuł własności Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r., z czym nie zgadza się [...]; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie od organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. Skarżący w uzasadnieniu skargi stwierdził, że na organie ciążył obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Organ był zatem zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tak by na jego podstawie możliwe było prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Powyższe obejmuje ustalenie chociażby kwestii tego czy skarżący sprawowała zarząd nad sporną nieruchomością w przewidzianym czasie, jak też ewentualnego wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ponadto skarżący wskazał, że w zaistniałej sytuacji organ naruszył również bezpośrednio regulacje art. 7 i 80 k.p.a., ponieważ uniemożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego oraz przedstawienie w postępowaniu jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie przysługujących jej praw do nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o oddalenie skargi. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej niniejszej sprawy. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 1 ustawy, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Stosownie natomiast do treści art. 35 ust. 1 ustawy, nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez [...] lub [...] SA. Cytowany powyżej przepis art. 34 ust. 1 ustawy określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez P. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to: 1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu; 2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. tego gruntu oraz; 3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności do gruntów, które zostały objęte wnioskiem uwłaszczeniowym [...]. Z ustaleń dokonanych przez organy, na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w [...]: z [...] marca 2018 r., sygn. akt [...] oraz z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2003 r. prawo własności m.in. nieruchomości położonej w powiecie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], a więc tych działek o uwłaszczenie, których stara się obecnie [...]. Potwierdzają to również zapisy księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości. Skoro tak, to nie można twierdzić, że Skarb Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. mógł być właścicielem tego mienia. Podobnie nie był właścicielem (Skarb Państwa) spornych działek również 27 października 2000 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, zarówno organ I instancji, jak i Minister zasadnie przyjęły, że brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez skarżącą spółkę powstania z mocy prawa (ex lege) prawa użytkowania wieczystego gruntów opisanych we wniosku. Jeżeli bowiem sąd powszechny stwierdził w prawomocnych orzeczeniach, że prawo własności Skarbu Państwa co do spornych działek powstało dopiero w dniu 1 stycznia 2003 r., to niezasadnie [...] argumentuję, że organy popełniły błąd odmawiając wydania pozytywnej dla [...] decyzji w niniejszej sprawie. Przepis art. 34 ust. 1 ustawy wymaga bowiem expressis verbis, aby grunty podlegające uwłaszczeniu na rzecz [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Jedynie bowiem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa (lub jednostek samorządu terytorialnego) mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Prezentowany przez [...] odmienny pogląd byłby zatem wprost sprzeczny z normą wyrażoną w art. 34 ust. 1 ustawy. Jak wskazano powyżej, że postanowienia sądów o zasiedzeniu spornych gruntów są prawomocne. Wskazać należy zatem na brzmienie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej jako "k.p.c."), zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której jest mowa w powyższym przepisie oznacza zatem związanie stron postępowania treścią wydanego w danej sprawie rozstrzygnięcia. Związanie takim orzeczeniem dotyczy również innych sądów, za wyjątkiem sądów karnych (§2), organów państwowych oraz organów administracji publicznej. Powyższe determinuje również zakres ustaleń organów w sprawach prawomocnie już osadzonych. W takiej sytuacji organy nie mogą dokonywać ponownej oceny osądzonej sprawy, jak też nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. Nie sposób zatem uznać, że wobec jednoznacznych rozstrzygnięć sądu powszechnego w sprawie o zasiedzenie spornych nieruchomości, organy były zobligowane czynić dodatkowe ustalenia faktyczne. Tak jak już Sąd wyjaśnił powyższej, organy nie mogą dokonywać ponownej oceny osądzonej prawomocnie sprawy, jak też nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych niż dokonane przez sąd powszechny. Wyjaśnienia wymaga również, że zasiedzenie zawsze biegnie przeciwko właścicielowi. Z tego względu posiadanie jako przesłanka zasiedzenia musi mieć jeszcze tę cechę, że posiadacz nie może być jednocześnie właścicielem rzeczy, co wynika zresztą z brzmienia przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 172 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm., dalej jako "k.c."), posiadacz nieruchomości, nie będący właścicielem, nabywa własność tej nieruchomości, jeżeli posiada ją nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze, zaś po upływie lat 30 nabywa on własność nieruchomości, chociażby uzyskał jej posiadanie w złej wierze. Zasiedzenie nieruchomości jest zatem pierwotnym sposobem nabycia prawa własności gruntu, w sytuacji gdy podmiot nieuprawiony (nie właściciel), który posiada nieruchomość nabywa wymienione prawo podmiotowe. Nie jest bowiem możliwa sytuacja, aby właściciel nieruchomości dochodził swojego prawa w trybie zasiedzenia. Zasiadywać można bowiem jedynie cudzą nieruchomość a nie własną. W takim przypadku możliwe jest tylko ustalenie prawa właściciela nieruchomości poprzez powództwo na podstawie art. 189 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 1964 r., I CR 52/64, RPEiS 65, nr 2, s. 358, wyrok Sądu Najwyższego z 12 września 1974 r., III CRN 189/74, Lex nr 309160, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2002 r. III CKN 1144/00, Lex nr 75256). Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy przeprowadziły w niniejszej sprawie prawidłowe badanie spełnienia przesłanek uwłaszczenia. Wynik tego badania nie pozostawia natomiast wątpliwości, że zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r., przedmiotowe nieruchomości, oznaczone jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nie były własnością Skarbu Państwa, w innym bowiem przypadku sąd powszechny nie orzekłaby jej zasiedzenia na rzecz tego podmiotu z datą 1 stycznia 2003 r. Zdaniem Sądu niezasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. statuujący zasadę prawdy obiektywnej stanowi nakaz skierowany do organu administracji państwowej zobowiązując organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Formułuje w ten sposób ogólną zasadę, nie precyzując jednak, o jakie konkretnie czynności chodzi. Ich zakres każdorazowo zależy od rodzaju sprawy, przesłanek wynikających z prawa materialnego, wyznaczających zakres postępowania wyjaśniającego. Formułując zarzut naruszenia tej zasady należy zatem wskazać jakie okoliczności wymagały w sprawie ustalenia i określić zaniechania, które spowodowały niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Kwestia prowadzonego postępowania dowodowego oraz jego wyniku, a w szczególności ustalenie kluczowych kwestii koniecznych do wydania rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ wprawdzie nie zgromadził dowodów na potwierdzenie istnienie pozostałych przesłanek nabycia prawa w trybie art. 34 ust. 1 ustawy, tj. posiadania przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r. tego gruntu oraz braku po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Niemniej jednak wobec niewątpliwej okoliczności niespełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do gruntu, zdaniem Sądu, ustalanie spełnienia pozostałych przesłanek jest bezcelowe, ponieważ muszą być one spełnione łącznie, aby mogło dojść do uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy. Skuteczne powołanie się na naruszenie art. 7 k.p.a. może odnieść skutek jedynie w sytuacji, kiedy miałoby to wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Skarżący też nie wykazał takiej okoliczności. Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 roku, sygn. akt I OSK 445/19, Lex nr 3020326). Dodatkowo należy przywołać pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który podziela również Sąd orzekający w sprawie, że kwestia prawa zarządu do gruntu w sprawie uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy nie ma żadnego znaczenia, gdyż w tym postępowaniu najistotniejsza jest kwestia posiadania gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przez [...] w określonej dacie. Istnienie takiego tytułu (prawa zarządu nieruchomością) nie jest warunkiem uwłaszczenia osoby prawnej w omawianym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, CBOSA). Wbrew zatem twierdzeniom [...], wykazanie prawa zarządu do nieruchomości w sprawie uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy nie ma znaczenia dla wyniku tej sprawy. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że rozstrzygnięcia organów obydwu instancji są prawidłowe, ponieważ nie naruszają obowiązującego prawa i dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI