I SA/WA 647/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] marca 1977 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Sąd uznał, że decyzja z 1977 r. była obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, ponieważ postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i prowadzone wobec osób zmarłych, co potwierdzają prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Sąd podkreślił, że prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej jest traktowane jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie podzielił stanowiska Ministra, że brak zatwierdzenia wniosku o wywłaszczenie przez Prezydenta stanowił jedyną wadę, wskazując, że kluczową kwestią jest prowadzenie postępowania wobec nieżyjących osób. W związku z tym, Minister, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r., naruszył przepisy k.p.a. Sąd nakazał Ministrowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej, w tym rozważenie, czy decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność decyzji administracyjnej z powodu prowadzenia postępowania wobec osób zmarłych i braku prawidłowego udziału spadkobierców.
Dotyczy spraw wywłaszczeniowych z okresu obowiązywania ustawy z 1958 r. oraz postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w tamtym okresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja wywłaszczeniowa wydana wobec osób zmarłych, których spadkobiercy nie zostali prawidłowo powiadomieni lub nie brali udziału w postępowaniu, jest decyzją nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja wywłaszczeniowa wydana wobec osób zmarłych, które nie miały zdolności prawnej do bycia stroną postępowania, jest decyzją nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Uzasadnienie
Postępowanie administracyjne i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej jest traktowane jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji, gdy postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i prowadzone wobec osób, które zmarły przed wydaniem decyzji, a ich spadkobiercy nie zostali prawidłowo włączeni do postępowania, decyzja ta jest nieważna.
Czy brak zatwierdzenia wniosku o wywłaszczenie przez właściwy organ stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące nieważnością decyzji?
Odpowiedź sądu
Brak zatwierdzenia wniosku o wywłaszczenie może stanowić naruszenie przepisów postępowania, ale samo w sobie, zwłaszcza po upływie kilkudziesięciu lat i przy braku dokumentacji, niekoniecznie musi być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji, w przeciwieństwie do prowadzenia postępowania wobec osób zmarłych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji wadliwie ocenił brak dokumentu zatwierdzającego wniosek o wywłaszczenie jako rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie tego braku mogło prowadzić jedynie do wniosku o naruszenie przepisów postępowania, a niekoniecznie do nieważności decyzji, zwłaszcza biorąc pod uwagę upływ czasu. Sąd wskazał, że decyzja lokalizacyjna poprzedzająca wywłaszczenie mogła pośrednio stanowić zatwierdzenie wniosku.
Czy szczególny tryb doręczeń (np. poprzez obwieszczenie) może być stosowany wobec osób zmarłych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, szczególny tryb doręczeń można zastosować jedynie wobec właścicieli nieruchomości, których miejsce pobytu nie jest znane, ale którzy żyją. Nie można go stosować wobec osób zmarłych.
Uzasadnienie
Minister pominął okoliczność, że współwłaściciele wywłaszczanej nieruchomości zmarli przed wszczęciem postępowania. Tryb doręczeń dla osób nieznanych z miejsca pobytu można zastosować tylko do osób żyjących, a nie do osób zmarłych.
Przepisy (27)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną albo sprawę, którą organ administracji mógł rozstrzygnąć na podstawie wniosku strony o ustalenie istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, albo o przyznanie świadczenia, albo gdy została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c i a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
ustawa wywłaszczeniowa art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Obowiązek wystąpienia do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.
ustawa wywłaszczeniowa art. 6 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Obowiązek przeprowadzenia rokowań nie ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie, jeżeli prowadzenie rokowań natrafiłoby na przeszkody trudne do pokonania, w szczególności jeżeli osoba właściciela lub miejsce jego pobytu były nieznane.
ustawa wywłaszczeniowa art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek dotyczący nieruchomości o powierzchni ponad 10 ha na inne cele niż określone w art. 3 ust. 2, powinien być zatwierdzony przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie.
ustawa wywłaszczeniowa art. 22 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Organ odroczył ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
ustawa wywłaszczeniowa art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Decyzja wywłaszczeniowa powinna zawierać ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazanie wnioskodawcy, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w celu utrzymania porządku prawnego i przeciwdziałania naruszeniom prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić lub zmienić zaskarżoną decyzję na niekorzyść strony tylko w razie wniesienia odwołania również na jej korzyść.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania sądowego.
Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określenie wysokości opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64 art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Cel wywłaszczenia.
Dz. U. Nr 33, poz. 232 art. 12
Konstytucja PRL z dnia 22 lipca 1952 r.
Ochrona własności indywidualnej.
Dz. U. Nr 33, poz. 232 art. 4 § ust. 2 i 3
Konstytucja PRL z dnia 22 lipca 1952 r.
Zasada praworządności ludowej.
Dz. U. Nr 33, poz. 232 art. 39
Konstytucja PRL z dnia 22 lipca 1952 r.
Ochrona praw obywatelskich.
Dz. U. Nr 16, poz. 114 art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych
Realizacja celów społecznych poprzez zakładanie pracowniczych ogrodów działkowych.
k.c. art. 8 § ust. 1
Kodeks cywilny
Zdolność prawna osób fizycznych.
k.p.a. art. 25
Kodeks postępowania administracyjnego
Strony postępowania.
k.p.a. art. 27 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zdolność do czynności prawnych w postępowaniu administracyjnym.
Dz.U. 1974 nr 21 poz. 120 art. 1 § pkt 12
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974 r.
Przekazanie niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i prowadzone wobec osób zmarłych, co stanowi rażące naruszenie prawa i skutkuje nieważnością decyzji. • Brak prawidłowego włączenia spadkobierców do postępowania wywłaszczeniowego.
Odrzucone argumenty
Argument Ministra, że brak zatwierdzenia wniosku o wywłaszczenie przez Prezydenta stanowił rażące naruszenie prawa. • Argument Ministra, że brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. z powodu upływu czasu i braku dokumentów.
Godne uwagi sformułowania
prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej poprzez orzeczenie o odebraniu (wywłaszczenie), czy przyznaniu (odszkodowanie) jej praw materialnych jest traktowane jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa • Minister pominął natomiast okoliczność, że współwłaściciele wywłaszczanej nieruchomości [...] nie mogli być potraktowani jako osoby nieznane z miejsca pobytu. • Decyzja wywłaszczeniowa została zatem wydana z naruszeniem prawa materialnego, a jej skutki były nie do pogodzenia z zasadą praworządności.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
przewodniczący
Dorota Apostolidis
sprawozdawca
Dariusz Pirogowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność decyzji administracyjnej z powodu prowadzenia postępowania wobec osób zmarłych i braku prawidłowego udziału spadkobierców."
Ograniczenia: Dotyczy spraw wywłaszczeniowych z okresu obowiązywania ustawy z 1958 r. oraz postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości sprzed ponad 40 lat, gdzie kluczowym problemem okazało się prowadzenie postępowania wobec osób zmarłych, co jest rzadkim i zaskakującym faktem, mającym istotne konsekwencje prawne.
“Wywłaszczenie sprzed 40 lat unieważnione. Sąd: Postępowanie wobec zmarłych to rażące naruszenie prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.