I SA/WA 647/07

I SA/Wa 647/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie : NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia równoważności stopnia naukowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dokumentu o nadaniu stopnia naukowego doktora nauk w dziedzinie [...], wydanego przez Międzynarodową Akademię [...] w Republice [...] z odpowiednim dyplomem o nadaniu stopnia naukowego, wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynikało z ustaleń Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wnioskiem z dnia 20 września 2006 r. W. S. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego równoważność stopnia naukowego doktora nauk otrzymanego od Międzynarodowej Akademii [...] (MA[...]) na [...] z odpowiednim stopniem naukowym, nadawanym w Rzeczpospolitej Polskiej, dołączając do wniosku dyplom [...] nr [...] wydany w dniu [...] lutego 2006 r. a stwierdzający nadanie stopnia naukowego doktora nauk w zakresie [...]. Rozpatrując przedmiotową sprawę Minister podniósł, że - zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz.595) - zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami naukowymi nadawanymi w Rzeczpospolitej Polskiej określają umowy międzynarodowe. W przypadku braku umów międzynarodowych, stopnie naukowe nadane za granicą mogą być uznane za równorzędne stopniom naukowym nadawanym w Rzeczpospolitej Polskiej w drodze nostryfikacji. W zakresie natomiast uznawalności wykształcenia w stosunkach z Republiką [...] obowiązywały Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych, i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. Nr 5
z 1975 r., poz. 28 i 29) oraz Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. Nr 4 z 1975 r. poz. 14 i 15).
Oba wyżej wymienione akty obecnie utraciły moc. Na skutek bowiem ich wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polskę, Konwencja praska z 1972 r. utraciła moc obowiązującą w stosunku do Republiki [...] w dniu 6 sierpnia 2004 r., natomiast Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich z 1974 r. utraciło moc obowiązującą w dniu
29 września 2005 r., choć dokumenty o wykształceniu uzyskane w okresie obowiązywania powyższych umów nadal podlegają uznaniu na ich podstawie.
Odnosząc się natomiast do umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym, równoważności stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki, sporządzona w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r. (M. P. z 2006 r.. nr 26, poz. 288), która weszła w życie
12 grudnia 2005 r. Minister zajął stanowisko, że nie mogła być ona podstawa do uznania równoważności stopnia doktora, uzyskanego na [...] za równoważny z odpowiednim polskim stopniem naukowym, ponieważ zakres przedmiotowy tejże Umowy nie obejmuje uznawania równorzędności dokumentów a tylko jedynie przyznaje pewne uprawnienia w zakresie kontynuacji kształcenia.
Ponadto, w oparciu o treść pisma z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Głównego Sekretarza Wyższej Komisji Atestacyjnej Republiki [...] oraz pisma z
[...] kwietnia 2006 r. nr [...] - 16 Kierownika MA[...], przekazanego stronie polskiej przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Dyrektora [...] Centrum Informacji ds. Uznawalności i Mobilności Akademickiej (nadesłanych do innej, analogicznej sprawy) Minister ustalił, że na terytorium [...] jedynymi uznawanymi dokumentami, potwierdzającymi nadanie stopnia naukowego oraz tytułu naukowego, są dyplomy o nadaniu stopni naukowych i atestaty nadające tytuł naukowy, wydane przez Wyższą Komisję Atestacyjną Republiki [...] (dawniej Wyższy Komitet Atestacyjny [...]), będący organem państwowym, którego kompetencję zostały określone w Regulaminie Wyższej Komisji Atestacyjnej Republiki [...], zatwierdzonym Dekretem Prezydenta RB nr 29 z 22 stycznia 2003 r. Międzynarodowa Akademia [...] w M. jest natomiast organizacją społeczno-naukową, działającą poza strukturą szkolnictwa wyższego i wydawane przez nią dyplomy o nadaniu stopni i tytułów nie mają na terytorium [..] mocy prawnej. Organizacja ta jednoczy około 1500 uczonych i specjalistów. Zgodnie zaś z pkt. 2.2.3 jej statutu, Międzynarodowa Akademia [...] ustanawia i nadaje członkom MA[...] tylko honorowe nagrody i tytuły.
W myśl pkt. 4.3 statutu tej organizacji, Prezydium Międzynarodowej Akademii [...] określa warunki i tryb przedstawienia kandydatów do nagród i tytułów akademii oraz zatwierdza przyznane honorowe nagrody i tytuły. Na mocy pkt 3.3 statutu, członkowie stowarzyszenia mają prawo otrzymywać nagrody honorowe tj. stopnie i tytuły naukowe: "bakaławr", "magister", "doktor filozofii (kandydat nauk)", "doktor nauk", "docent", "profesor", po przygotowaniu projektów naukowo - badawczych i ich obronie na Radzie Naukowej MA[...]. Międzynarodowa Akademia [...] nie jest zatem instytucją działającą w strukturze szkolnictwa wyższego i nie ma prawa do wydawania dokumentów o wykształceniu o wzorze państwowym. Członkowie stowarzyszenia, którzy otrzymali dyplomy doktora nauk lub inne dyplomy MA[...], mogą korzystać wyłącznie z jednego prawa jakim jest uznanie ich naukowo-praktycznych osiągnięć przez naukowe zrzeszenia MA[...]. W szczególności - podkreślono - z faktu przyznania przez MA[...] stopnia naukowego nie wynikają żadne inne uprawnienia zatwierdzone ustawowo np. prawo do podwyżki płacy. Ponadto Minister powołał się w tym miejscu na treść art. 1 ust. 4 wspomnianej Umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi z 2005 r. w myśl, którego to zapisu, stopniem naukowym w rozumieniu umowy jest stopień naukowy doktora nauk nadawany przez Wyższą Komisję Atestacyjną Republiki [...].
W tych warunkach Minister przyjął, iż Międzynarodowa Akademia [...] nie posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych uznawanych na terytorium [...] a dyplomy wydane przez nią, nie będąc dokumentami o wzorze państwowym, nie są dyplomami wydanymi przez organ uprawniony według prawa obowiązującego na [...] do wydawania dyplomów o nadaniu stopnia naukowego. Stopnie naukowe zaś oraz tytuły naukowe przyznane przez Międzynarodową Akademię [...] mając charakter jedynie honorowy, nie mają mocy prawnej na [...]. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. organ odmówił wydania wnioskodawcy przedmiotowego zaświadczenia.
Rozpoznając sprawę na skutek wniosku W. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie, podkreślając zwłaszcza, że objęty wnioskiem dyplom nie posiada na terytorium Republiki [...] mocy prawnej.
Powyższe postanowienie stało się z kolei przedmiotem skargi W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia twierdził w szczególności, że Międzynarodowa Akademia [...] jest instytucją, która działa legalnie na terenie [...] i posiada uprawnienia do nadawania stopni i tytułów naukowych z racji uprawnień nadanych jej przez ONZ. Z tego względu nie mają w tym przypadku przywołane przez Ministra przepisy dotyczące relacji pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką [...].
Z tych powodów - zdaniem skarżącego - zaskarżone postanowienie naruszało regulacje zawarte w Konwencji w sprawie zwalczania dyskryminacji w dziedzinie oświaty sporządzonej w Paryżu w dniu 15 grudnia 1960 r., Konwencji o uznawaniu studiów, dyplomów wyższego wykształcenia i stopni naukowych w państwach regionu Europy, podpisanej w Paryżu w dniu 21 grudnia 1979 r. oraz Konwencji o uznawaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w regionie Europy, podpisanej w Lizbonie 11 kwietnia 1997 r.
W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że Międzynarodowa Akademia [...] nie figuruje w publikacji "World List of Universities and Rother institutions of higher education" 2006 r. Edycja 25, wydawanej przez Organizację Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury UNESCO a zawierającej listę wszystkich uznanych szkół wyższych na świecie podkreślając przy tym, że legalna działalność tej organizacji na obszarze [...] oraz ewentualne uprawnienia jej do nadawania dyplomów przekazane przez - jak to określił w skardze skarżący cyt. "Agendę do spraw nauki ONZ" - nie zmieniają faktu, że MA[...] nie ma uprawnień do nadawania stopni naukowych (w sensie prawnym), gdyż nadaje swoim członkom jedynie stopnie honorowe. Z tych względów stopnie naukowe nadane przez tę organizację nie mają charakteru stopni naukowych uzyskanych za granicą - w rozumieniu przepisu art. 24 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki.
Ponadto organ podkreślił, że swoim rozstrzygnięciem nie pozbawił skarżącego żadnego prawa, ponieważ - w świetle obowiązujących przepisów prawnych - W. S. nie przysługiwało prawo do żądania uznania przedmiotowego dyplomu za równoważny z odpowiednim dokumentem o nadaniu stopnia naukowego wydawanemu w Polsce.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia konwencji międzynarodowych, Minister stwierdził, że Konwencja podpisana w Paryżu w dniu 21 grudnia 1979 r. (Dz. U. z 1983 r. Nr 7, poz. 38) oraz Konwencja podpisana w Lizbonie w dniu 11 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2339) nie stanowią bezpośredniej podstawy prawnej do uznawania zagranicznych dokumentów o wykształceniu. Wg bowiem art. ust. 1 Konwencji podpisanej w Paryżu uznanie dyplomów lub stopni naukowych uzyskanych za granicą musi pozostawać w zgodzie z prawem obowiązującym w państwie Stronie Konwencji. Natomiast Konwencja Lizbońska zawiera jedynie wytyczne odnośnie ogólnych zasad oceny zagranicznych kwalifikacji i dobrej praktyki w ich uznawaniu. Dotyczy ona formalnego uznawania potwierdzenia przez kompetentne władze wartości kwalifikacji uzyskanych za granicą w związku z podejmowaniem nauki (pracy zawodowej) a nie daje ona podstaw do stwierdzenia równoważności wykształcenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, ponieważ rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że pomimo nie w pełni prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, rozstrzygnięcie odpowiadało prawu, skutkowało to oddaleniem skargi.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa prowadzona była w trybie przepisów regulujących tryb wydawania zaświadczeń a więc przepisów mających - w stosunku do ogólnych przepisów procedury administracyjnej - charakter uproszczony. Przejawia się on m.in. w ograniczonym - pod względem zakresu - postępowaniu dowodowym.
Zgodnie z przepisem art. 218 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w określonych przypadkach do wydania zaświadczenia dla urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i przed wydaniem takiego zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, które w tym przypadku zostało istotnie przeprowadzone.
Przypomnieć wypada w tym miejscu, że wniosek W. S. z dnia 20 września 2006 r. dotyczył wydania zaświadczenia stwierdzającego równoważność stopnia naukowego doktora nauk przyznanego na [...] w dziedzinie [...] i taki wniosek podlegał rozpoznaniu w niniejszej sprawie.
Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) - zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami naukowymi nadawanymi w Rzeczpospolitej Polskiej określają umowy międzynarodowe. Organ prawidłowo ustalił, że w dacie orzekania obowiązywała już umowa bilateralna zawarta w dniu 28 kwietnia 2005 r. pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi.
W ocenie Sądu umowa ta - wbrew odmiennemu stanowisku Ministra - może jednak stanowić podstawę nie tylko dla możliwości kontynuacji wykształcenia, ale także do uznawania równoważności poziomu tego wykształcenia. W art. 1 Umowy stwierdzono bowiem, że dotyczy ona zarówno prawa wstępu do szkół wyższych, kontynuacji studiów, studiów podyplomowych oraz w przypadku Rzeczypospolitej Polskiej - przewodów doktorskich i habilitacyjnych, wyniku przeprowadzenia których nadawany jest stopień doktora lub doktora habilitowanego, w przypadku Republiki [...] - aspirantury i doktorantury, w wyniku przeprowadzenia których uzyskuje się stopień kandydata nauk lub doktora nauk, a także używania stopni i tytułów wymienionych w tejże umowie. Zgodnie zaś z art. 6 Umowy stopień naukowy doktora nadany w Rzeczypospolitej Polskiej uprawnia do ubiegania się o wstęp na doktoranturę w Republice [...] a stopień naukowy kandydata nauk nadany w Republice [...] uprawnia do ubiegania się w szczęcie przewodu habilitacyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej - zgodnie z przepisami obowiązującymi w każdej ze Stron.
Nadmienić wypada, że przepis art. 8 Umowy zezwalający na używanie na terytorium każdej ze Stron wymienionego w Umowie tytułu zawodowego i stopnia w brzmieniu oryginalnym, nie zawiera w tym zakresie obowiązku a jedynie na to zezwala.
Szczególnego podkreślenia wymaga również określenie przez Umawiające się Strony przedmiotu wspomnianej Umowy, który dotyczy uznania ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym, równoważności stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki, co wyraźnie wskazuje, że przedmiotem Umowy jest również kwestia równoważności stopni naukowych.
Powyższa interpretacja znajduje, zdaniem Sądu, oparcie w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439). W myśl bowiem art. 31-33 Konwencji wiedeńskiej traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu.
Wskazać też trzeba, że choć Minister twierdził, że Umowa z 2005 r. nie może stanowić podstawy do stwierdzania równoważności stopni naukowych to jednak w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia odwołał się do zapisu art. 1 ust. 4 cytowanej Umowy, zauważając przy tym, że skoro uzyskany przez skarżącego stopień nie spełnia przewidzianego w tym przepisie wymogu, to nie było podstaw do wydania żądanego zaświadczenia. Zatem w istocie rzeczy jedno z podstawowych w tej sprawie ustaleń organ uczynił odnosząc się do treści cytowanej Umowy.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego, będącego przedmiotem analizy należy podnieść, że Umowa zawarta pomiędzy Polską a [...] we wspomnianym art. 1 ust.2 stwierdza, że "szkołą wyższą" w rozumieniu umowy jest każda instytucja edukacyjna w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice [...], której w myśl przepisów prawnych danego Państwa przyznano status szkoły wyższej i prawo wydawania dyplomów wg wzoru określonego w odpowiednich przepisach Rzeczypospolitej Polskiej i o wzorze państwowym w Republice [...]. Skoro zatem stopień doktora, którego dotyczył przedmiotowy wniosek nie był nadany w Republice [...] - jak prawidłowo to ustalił Minister - przez szkołę wyższą, w rozumieniu tejże umowy, bo stopień ten pochodził od instytucji nie będącej szkołą wyższą w rozumieniu prawa białoruskiego i miał znaczenie jedynie honorowe, to brak było podstaw do wydania (jak żądał tego skarżący) zaświadczenia stwierdzającego równoważność stopnia doktora nauk przyznanego na [...]. Z tego powodu zatem zaskarżone postanowienie Ministra było zgodne z prawem.
Nadmienić wypada, że zarzuty podniesione w skardze, w których skarżący twierdził, że zapadłe rozstrzygnięcie narusza szereg konwencji międzynarodowych, jest całkowicie wadliwe. Konwencja Lizbońska z 1997 r. i Konwencja podpisana w Paryżu w 1979 r. nie stanowią wprost podstawy prawnej do uznawania za równoważne konkretnych stopni naukowych, uzyskanych w konkretnym państwie. Zawierają one jedynie ogólne w tej mierze sformułowania. Konwencja zaś sporządzona w Paryżu w 1960 r. dotyczy zwalczania dyskryminacji w dziedzinie oświaty (ze względu na: rasę, kolor skóry, płeć, język, wyznanie, przekonania polityczne, sytuacje materialną lub urodzenie), co w tej sprawie nie zachodziło.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.