I SA/Wa 645/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę N.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 21 grudnia 2021 r., która uchyliła decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 25 sierpnia 2021 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia z 31 grudnia 1963 r. w sprawie przejścia przedsiębiorstwa na własność Państwa, i umorzyła postępowanie. Decyzja Ministra opierała się na nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) z dnia 11 sierpnia 2021 r., która wprowadziła m.in. art. 156 § 2 k.p.a. (10-letni termin na stwierdzenie nieważności) oraz art. 158 § 3 k.p.a. (30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności). Nowelizacja ta miała na celu dostosowanie przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. (sygn. P 46/13), który wskazał na potrzebę ograniczenia możliwości wzruszania starych decyzji administracyjnych w celu zapewnienia pewności prawa i ochrony zaufania do państwa. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, w tym kwestionując zgodność nowych przepisów z Konstytucją oraz błędne przyjęcie doręczenia orzeczenia z 1963 r. Sąd oddalił skargę, uznając, że nowe przepisy k.p.a. są zgodne z Konstytucją i mają zastosowanie w sprawie. Podkreślono, że upływ 30 lat od doręczenia orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1963 r. (co potwierdzono na podstawie późniejszych pism spadkobiercy) oraz fakt, że postępowanie zostało wszczęte po tym terminie, skutkują umorzeniem postępowania z mocy prawa. Sąd podzielił stanowisko organu, że brak dokumentów potwierdzających doręczenie orzeczenia z 1963 r. nie wyklucza jego wejścia do obrotu prawnego, zwłaszcza w kontekście upływu czasu. Sąd uznał, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa w tak długim okresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 r. ograniczających możliwość wzruszania starych decyzji administracyjnych, w tym decyzji nacjonalizacyjnych. Potwierdzenie zgodności tych przepisów z Konstytucją RP i zasady pewności prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją i nowymi przepisami k.p.a. Wymaga analizy stanu faktycznego pod kątem upływu 30-letniego terminu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca ograniczenia czasowe w możliwości wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania do państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja jest zgodna z Konstytucją RP. Wprowadzone ograniczenia czasowe (30 lat na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności) są proporcjonalne i konieczne dla zapewnienia pewności prawa oraz trwałości decyzji administracyjnych, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, wynikające z nowelizacji k.p.a. po wyroku TK P 46/13, jest proporcjonalne i służy stabilizacji prawnej. Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad możliwością dochodzenia stwierdzenia nieważności po tak długim okresie.
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1963 r. powinno zostać umorzone na podstawie przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 r., jeśli od doręczenia orzeczenia upłynęło ponad 30 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie powinno zostać umorzone z mocy prawa, ponieważ zostało wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia orzeczenia, a nowe przepisy k.p.a. wyłączają możliwość prowadzenia takich postępowań.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z 2021 r., postępowania wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, podlegają umorzeniu z mocy prawa. Dowody w aktach sprawy (pisma spadkobiercy z 1990 i 1991 r.) wskazują, że orzeczenie z 1963 r. zostało doręczone lub było znane stronie, a wniosek o stwierdzenie nieważności złożono po ponad 50 latach.
Czy brak bezpośrednich dowodów doręczenia orzeczenia administracyjnego wydanego w 1963 r. wyklucza jego wejście do obrotu prawnego i możliwość zastosowania przepisów ograniczających możliwość jego wzruszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak bezpośrednich dowodów doręczenia nie wyklucza wejścia decyzji do obrotu prawnego, zwłaszcza gdy istnieją inne dokumenty wskazujące na jej znajomość przez stronę, a upłynął znaczny czas od jej wydania.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu i orzecznictwo, że z uwagi na upływ czasu i procedury brakowania dokumentów, wykazanie dnia doręczenia starych decyzji (np. nacjonalizacyjnych) jest utrudnione lub niemożliwe. Istnienie późniejszych pism strony powołujących się na daną decyzję pozwala na przyjęcie, że decyzja weszła do obrotu prawnego i upłynęły terminy do jej wzruszenia.
Przepisy (26)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
ustawa nowelizująca art. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a.
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym art. 9 § ust. 2
Wyznacza kompetencję właściwego ministra do wydania orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym art. 2
Przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie ustawy pod zarządem państwowym przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, bezpieczeństwa prawnego, ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Termin zasiedzenia nieruchomości w dobrej wierze (20 lat).
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Termin zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (30 lat).
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja k.p.a. z 2021 r. wprowadziła uzasadnione konstytucyjnie ograniczenia czasowe w możliwości wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji. • Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1963 r. zostało wszczęte po upływie 30 lat od jego doręczenia, co skutkuje jego umorzeniem z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. • Dowody w aktach sprawy (pisma spadkobiercy) pozwalają na przyjęcie, że orzeczenie z 1963 r. zostało doręczone lub było znane stronie, a upłynął wymagany termin.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja narusza przepisy k.p.a. i Konstytucji RP, w tym art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) poprzez nieuwzględnienie sprzeczności art. 156 § 2 i 158 § 3 k.p.a. z Konstytucją. • Nowe przepisy k.p.a. są sprzeczne z art. 32, 64 i 77 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewskazanie w podstawie prawnej decyzji odpowiednich przepisów. • Błędne przyjęcie doręczenia orzeczenia z 1963 r.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania • postępowanie stało się bezprzedmiotowe • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody • brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego • ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący
Monika Sawa
sprawozdawca
Mateusz Rogala
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 r. ograniczających możliwość wzruszania starych decyzji administracyjnych, w tym decyzji nacjonalizacyjnych. Potwierdzenie zgodności tych przepisów z Konstytucją RP i zasady pewności prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją i nowymi przepisami k.p.a. Wymaga analizy stanu faktycznego pod kątem upływu 30-letniego terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych decyzji nacjonalizacyjnych i ich wpływu na współczesne prawo, a także interpretacji przepisów wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie dla pewności prawa i stabilności obrotu.
“Czy po ponad 50 latach można jeszcze wzruszyć decyzję o nacjonalizacji? Sąd Administracyjny odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.