I SA/Wa 609/20

I SA/Wa 609/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Dariusz Pirogowicz
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2139/21 - Wyrok NSA z 2022-11-10
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1311
art. 34,35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7,77 par. 1,6,79,80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151,  art. 119 pkt 2,  art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń na nim się znajdujących oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju (dalej jako "Minister/organ") decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w Warszawie (dalej jako "[...] SA"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z [...] listopada 2019 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...] (dalej jako "[...]’) prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], gmina [...], w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie.
Zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku [...] SA z [...] kwietnia 2019 r., Wojewoda, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego powyżej gruntu Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że oceniając spełnienie przesłanek wymienionych w art. 34 ww. ustawy, nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż przedmiotowy grunt zajęty był pod linię kolejową. Okoliczność powyższa winna być udowodniona w sposób wyraźny, nie budzący żadnych wątpliwości w oparciu o konkretne dokumenty. Organ I instancji podjął, w jego ocenie, wszystkie możliwe działania mające na celu zgromadzenie całego dostępnego materiału dowodowego, jednakże wobec braku aktywnego udziału wnioskodawcy - czyli [...] SA, Wojewoda przy wydawaniu decyzji oparł się o dostępny materiał zgromadzony w tej sprawie. Wobec nie wykazania faktu posiadania przez [...] przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r., organ I instancji wydał decyzję odmowną.
Odwołanie od powyżej decyzji Wojewody złożyło [...] SA.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] listopada 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał na brzmienie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wyjaśniając przy tym, że przesłankami niezbędnymi do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] w trybie art. 34 ww. ustawy komercjalizacyjnej jest, aby w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Minister ustalił, na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], iż grunt oznaczony jako działka nr [...] o pow. [...] ha w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowi własność Skarbu Państwa, która została ujawniona w obecnej księdze wieczystej spornej nieruchomości na podstawie treści dawnej księgi wieczystej [...] karta 9,10.
Zdaniem Ministra, nie została natomiast spełniona przesłanka posiadania przez [...] gruntu Skarbu Państwa. W tym zakresie Minister zwrócił uwagę, że znajdujące się
w aktach sprawy dokumenty przedłożone przez [...] SA m.in.: wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] lutego 2019 r., wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący działki nr [...], a także oświadczenie z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Eksploatacji, nie świadczą o tym, iż sporny grunt oznaczony jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. był w posiadaniu [...].
Ponadto, organ podniósł, że Wojewoda występował z wezwaniem do [...] SA o przedłożenie dokumentów potwierdzających przesłankę posiadania przez v przedmiotowego gruntu w dacie 5 grudnia 1990 r., wraz z informacją kiedy znajdujące się na niej urządzenia infrastruktury kolejowej zostały wybudowane oraz czy linia [...] - [...] jest linią kolejową czynną. Minister zauważył, że wnioskodawca nie odpowiedział na żadne wezwanie organu I instancji.
Końcowo Minister uznał, że wobec braku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji
i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", decyzja Wojewody z [...] listopada 2019 r. jest prawidłowa.
Skargę na powyższą decyzję Ministra z [...] stycznia 2020 r., wywiodła [...] SA, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie od Ministra na rzecz [...] SA kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
1) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż [...] SA nie przedłożyło
w niniejszym postępowaniu dowodów pozwalających stwierdzić, iż [...] było posiadaczem przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 roku oraz przez błędne uznanie, iż oświadczenie osób reprezentujących [...] SA z [...] kwietnia 2019 r. nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy grunt był w posiadaniu [...] w tej dacie,
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny tj. poprzez wadliwe przyjęcie przez organ, że:
- sporna nieruchomość nie pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 roku we władaniu PKP,
- nieistotny jest fakt znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci rowu odwadniającego, skarpy, podtorza, które jednoznacznie potwierdzają ich przeznaczenie jako infrastruktury kolejowej linii [...]-[...], co w pełni koresponduje z oznaczeniem działki nr [...] w rejestrze gruntów jako terenu kolejowego,
- nieistotny jest fakt, że linia kolejowa nr [...] na odcinku [...]-[...] została ujęta w wykazie linii kolejowych o znaczeniu państwowym, który stanowi załącznik do rozporządzenia rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (pozycja nr 121),
- data powstania linii kolejowej [...]-[...] nie jest faktem powszechnie znanym i w związku z tym okoliczność ta wymaga dodatkowego dowodzenia przez [...] SA;
3) art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;
4) art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez mylne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, iż sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego [...].
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że organy błędnie ograniczyły własne działania jedynie do wystąpienia do samego wnioskodawcy, przyjmując, iż dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy możliwe są do pozyskania tylko u [...] SA. W ocenie pełnomocnika, organy powinny poczynić ustalenia z urzędu w zakresie tego, od kiedy nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem jest terenem kolejowym. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż linia kolejowa nr [...] na odcinku [...]-[...] została ujęta w wykazie linii kolejowych o znaczeniu państwowym, który stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (pozycja nr 121). Organy niesłusznie zatem odmówiły mocy dowodowej, a co za tym idzie wiarygodności dokumentowi w postaci oświadczenia przedstawicieli [...] S.A. z [...] kwietnia 2019 roku, w którym jednoznacznie stwierdzono, że przedmiotowa działka była w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...].[...] SA przedłożyło bowiem szereg dowodów, które w jej ocenie, pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej zgodnie z jej wnioskiem. Ponadto, organy administracyjne winny uwzględnić, że przed II wojną światową oraz w okresie międzywojennym państwu przysługiwał monopol w zakresie transportu kolejowego. Uprawnienia te były wykonywane przez Skarb Państwa od 1926 r. za pomocą przedsiębiorstwa państwowego [...]. Uwzględniając powyższe, nieruchomości objęte przez [...] w zarząd i użytkowanie w 1926 r. do dzisiaj znajdują się we władaniu [...] SA. Na nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem znajdują się naniesienia należące do [...] SA w tym rów odwadniający, skarpa i podtorze zatem nieruchomość ta była i jest od dawna we władaniu [...].
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z 29 lipca 2020 r. [...] SA wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Z powyższym wnioskiem [...] SA zgodzili się następnie – Starostwa [...] (pismo z [...] października 2020 r.) oraz Minister (pismo z [...] listopada 2020 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji organu oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm., dalej r jako "ustawa komercjalizacyjna"). Zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Stosownie natomiast do treści art. 35 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej, nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez [...] lub [...] SA. Cytowany powyżej przepis art. 34 ustawy komercjalizacyjnej określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów
i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:
1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntów;
2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. tych gruntów oraz;
3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej.
Wskazać należy także na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29, dalej jako "rozporządzenie"), który to akt w § 2 ust. 1 określa na podstawie jakich dokumentów następuje potwierdzenia posiadania przez [...] gruntów, o których mowa w § 1. Z kolei w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów [...] można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że grunt oznaczony jako działka nr [...]
o pow. [...] ha z obrębu [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r., stanowił własność Skarbu Państwa, co wynika z wpisów w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu. Niekwestionowane jest również to, że PKP nie legitymowało się żadnym dokumentem o przekazaniu jej tego gruntu w formie prawem przewidzianej.
Kwestią, która w niniejszej sprawie jest sporna jest to czy przedmiotowy grunt w dacie 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu PKP. Powyższe ustalenie dla niniejszej sprawy ma zasadnicze znaczenie z uwagi na to, że stanowi przesłankę niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP
w trybie art. 34 ww. ustawy komercjalizacyjnej.
W ocenie organu, samo oświadczenie [...] SA z [...] kwietnia 2019 r., zgodnie z którym działka numer [...], była w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], przy jednoczesnym braku dostatecznego wykazania istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowej działce infrastruktury kolejowej, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż grunt ten pozostawał w posiadaniu [...]. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, organ I instancji podejmował czynności mające na celu uzyskanie dodatkowego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie przebiegu linii kolejowej na działce numer [...], a także jakie dokładnie elementy infrastruktury kolejowej znajdowały się na wskazanej powyżej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Wobec braku reakcji ze strony [...] SA, organ I instancji uznał, że nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż przedmiotowy grunt zajęty był pod linię kolejową i wydał decyzję odmowną. Minister, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, podzielił argumentację organu I instancji i utrzymał w mocy jego decyzję.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów obu instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe.
W ocenie Sądu, nie ma racji [...] SA, że to organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powoływanych przez nią okoliczności. Wbrew stanowisku [...] SA, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał nie na organie, lecz na skarżącej. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia z inicjatywy dowodowej strony postępowania, o czym świadczy aktualne brzmienie art. 7 k.p.a. Jest niewątpliwe, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jednak po noweli art. 7 k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., strona nie może pozostać bierna w zbieraniu materiału dowodowego (patrz: Wojciech Chróścielewski "Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r.", ZNSA 2011/4/, s. 11-12, oraz por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1631/19, LEX nr 3041375). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1830/11, CBOSA; z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1203/15, Lex nr 2348966 oraz z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18, Lex nr 2690526). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17, Lex nr 3031035). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela powyższy pogląd.
Wyjaśnić należy w tym miejscu, że stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 Nr 26 poz. 138 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., do zadań przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe należało utrzymywanie i naprawa obiektów, taboru i urządzeń kolejowych w stanie zapewniającym sprawne wykonywanie przewozów, regularność i bezpieczeństwo ruchu kolejowego, ochronę środowiska naturalnego i przeciwpożarową oraz wymogi sanitarne, jak też budowa, przebudowa i modernizacja kolei. Ustawodawca powierzył zatem temu przedsiębiorstwu uprawnienie do budowy, utrzymania i eksploatacji infrastruktury kolejowej. Z istoty zarządzania infrastrukturą kolejową, o której jest mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", wynikały zatem określone powinności tego podmiotu związane z utrzymywania eksploatowanych linii kolejowych, co w ocenie Sądu, uzasadnia w realiach niniejszej sprawy, poszukiwanie właśnie u [...] SA informacji na temat elementów infrastruktury kolejowej zlokalizowanej na działce nr [...].
A skoro tak, to brak było, zdaniem Sądu, podstaw do poszukiwania materiału dowodowego dotyczącego ustalenia przebiegu linii kolejowej nr [...][...] – [...] na spornej działce nr [...] czy szczegółów istniejącej na tym gruncie infrastruktury kolejowej, w innym miejscu jak tylko u wnioskodawcy, czyli [...] SA. Nie ma zatem racji PKP SA twierdząc, że w powyższym zakresie organy winny wystąpić do Starostwa Powiatowego w Wągrowcu, które nie posiada w tym zakresie żadnych wiadomości, ponieważ nie jest, i nie było zarządcą linii kolejowej nr 281.
Sąd zwraca uwagę, że niewątpliwie obowiązkiem [...] SA w niniejszej sprawie było, zanim wystąpiło z żądaniem wszczęcia postępowania, staranne przygotowanie całości dokumentacji potwierdzającej w sposób niebudzący wątpliwości fakt posiadania przez [...] spornego gruntu w dacie 5 grudnia 1990 r. Tymczasem [...] SA przedstawiło dokumenty wykazujące stan istniejący na datę o wiele późniejszą, niż relewantna data 5 grudnia 1990 r., przedstawiły bowiem wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej według stanu na [...] lutego 2019 r. Zauważyć należy przy tym, że przedstawiony przez v SA wypis z ewidencji środków trwałych dotyczący działki nr 188/1 nie jest opatrzony żadną datą, nie może zatem potwierdzać, zdaniem Sądu, istnienia na spornym gruncie w dacie 5 grudnia 1990 r. wyszczególnionych w nim: rowu odwadniającego, skarpy czy podtorza. W powyższym zakresie Sąd akceptuję w całości ustalenia organu.
Z kolei, sama treść oświadczenia z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Eksploatacji, nie świadczy o tym, jak słusznie wskazał organ, iż sporny grunt oznaczony jako działka nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. był w posiadaniu [...]. Oświadczenie tej treści nie może bowiem, zdaniem Sądu, automatycznie zastępować dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzania. Potwierdza to chociażby brzmienie § 2 ust. 2 rozporządzenia, w którym ustawodawca przewidział, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na żadnym etapie niniejszego postępowania [...] SA nie podnosiły natomiast, że istnieją obiektywne przeszkody w przedstawieniu ww. dokumentów z powodu ich utraty lub zniszczenia. Brak było zatem podstaw do zastosowania w takim przypadku reguły określonej w art. 75 k.p.a. w miejsce wymogów określonych przez § 2 ust. 1 rozporządzenia. W związku z czym, zdaniem Sądu, organ słusznie przyjął, że dowód w postaci oświadczenia z [...] kwietnia 2019 r. A. S. - Dyrektora Oddziału i D. O. - Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Eksploatacji, nie potwierdza, że działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. była w posiadaniu [...].
Co równie istotne w tej sprawie, nawet gdy organ I instancji zwracał się z prośbą do [...] SA o wyjaśnienie powstałych w sprawie wątpliwości, w tym związanych z brakiem infrastruktury kolejowej na przedmiotowym gruncie i przedstawienie właściwych dokumentów potwierdzających fakt posiadania spornego gruntu przez PKP w dacie 5 grudnia 1990 r. (pismo z 14 sierpnia 2019 r.), [...] SA nie uznało za stosowane udzielnie odpowiedzi na ww. pismo Wojewody, choć niewątpliwie leżało to w jej interesie jako strony postępowania.
Przede wszystkim Sąd chciałby podkreślić, jak zresztą podniosła sama [...] SA, że okoliczność daty powstania linii kolejowej na odcinku [...]-[...] jest faktem powszechnie znanym. Niemniej jednak, powyższa okoliczność nie świadczy w żaden sposób, zdaniem Sądu, że sporna działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...].[...] SA nie wykazała bowiem w sposób jednoznaczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowej działce elementów infrastruktury kolejowej. W ocenie Sądu, przedstawione przez [...] SA zdjęcie budynku dworca w Wapnie z 1927 r. nie może wpłynąć na inną ocenę tej sprawy.
Sąd zwraca także uwagę, że po odzyskaniu przez Polskę niepodległości weszła w życie ustawa z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych
i o organizacji urzędów kolejowych (Dz. U. Nr 57, poz. 580). Następnie 28 września 1926 r. weszły w życie:
1) rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. w sprawie ustanowienia urzędu Ministra Komunikacji (Dz. U. Nr 97, poz. 567);
2) rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 97, poz. 568).
Z art. 4 tego ostatniego rozporządzenia wynikało, że przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy.
2 grudnia 1930 r. zmieniony został art. 2 tego ostatniego rozporządzenia, na mocy art. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 82, poz. 641). Do art. 2 dodano nowy ustęp w brzmieniu: "organom przedsiębiorstwa "[...]" służą wszystkie publiczno-prawne uprawnienia dotychczasowego państwowego zarządu kolejowego". Ze zmiany tej wynika, że organy przedsiębiorstwa państwowego [...] zastąpiły państwowe jednostki organizacyjne - zarządy kolejowe, funkcjonujące dotychczas w strukturach administracji kolejowej.
3 sierpnia 1948 r., na mocy art. 1 pkt 19 dekretu z dnia 28 lipca 1948 r.
o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r.
o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]" (Dz. U. Nr 36, poz. 255), zarząd powierniczy stał się zarządem.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...], w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 5 grudnia 1930 r. (Dz.U. R.P. Nr 97, poz. 568), a następnie i art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu jednolitym, ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 12 sierpnia 1948 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przedsiębiorstwo "[...]" uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy, który następnie uległ przekształceniu w zarząd poprzez skreślenie użytego w tekście przedwojennym słowa "powierniczy". Jednakże na mocy art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. Nr 54, poz. 311) utraciło moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]", a skutek ten – zgodnie z art. 47 tej ustawy następował z dniem jej ogłoszenia, tj. z dniem 8 grudnia 1960 r. Ustawa
o kolejach z 1960 r. nie zawierała żadnych postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów z czego – uznając koncepcję racjonalnego ustawodawcy - wyprowadzić należy wniosek, że nie było intencją ustawodawczą utrzymanie tego prawa.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. przez ustawę z 1960 r., było m.in. to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...].[...] utraciły tym samym 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo [...]", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania
i eksploatacji kolei użytku publicznego". Oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania [...] zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta z 1926 r. po zmianach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedsiębiorstwo [...], jako wykonawca narodowego planu gospodarczego, mogło więc po 1960 r. – wobec uchylenia przez ustawę o kolejach z 1960 r. rozporządzenia RP z dnia
24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...], a co za tym idzie upadku podstawy prawnej dotychczasowego zarządu nieruchomościami - uzyskać grunt w zarząd i użytkowanie, występując ze stosownym wnioskiem i uzyskując prawem przewidziany dowód powstania zarządu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego.
Jak wskazał z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, pełna wykładnia – językowa, systemowa i celowościowa - art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach prowadzi do wniosku, zgodnie z którym 8 grudnia 1960 r. odpadła podstawa normatywna prawa zarządu przedsiębiorstwa [...]. Wykładnia językowa przepisu stanowiącego, że "traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]" nie pozostawia wątpliwości, że z chwilą wejścia w życie ustawy
z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach podstawy normatywne prawa zarządu przedsiębiorstwa [...] (które to prawo wynikało ex lege) przestały istnieć, skoro utraciły moc przepisy, w których podstawy te były zawarte, a zatem od tego momentu przedsiębiorstwo [...] nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Przedsiębiorstwo [...] chcąc powołać się na prawo zarządu po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach powinno udokumentować tego rodzaju tytuł prawny do nieruchomości powołując się na zdarzenia, które po tej dacie stanowiły w polskim porządku prawnym podstawę uzyskania prawa zarządu, tj. decyzję administracyjną właściwego organu lub umowę.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że [...] nie legitymowało się żadnym prawem do przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. Z dniem 8 grudnia 1960 r. [...] utraciło bowiem prawo zarządu (kolejowego) do przedmiotowego gruntu.
Dodatkowo należy przywołać pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który podziela Sąd orzekający w sprawie, że kwestia prawa zarządu do gruntu w sprawie uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji nie ma żadnego znaczenia, gdyż w tym postępowaniu najistotniejsza jest kwestia posiadania gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przez [...] w określonej dacie. Istnienie takiego tytułu (prawa zarządu nieruchomością) nie jest warunkiem uwłaszczenia osoby prawnej w omawianym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, CBOSA).
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że [...] SA nie wykazało faktu posiadania przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., co uniemożliwiło przyznanie [...], na podstawie art. 34 i 35 ustawy komercjalizacyjnej, prawa użytkowania wieczystego na działce nr v.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie i rozpatrzyły sprawę w jej całokształcie, zgodnie
z wymogami art. 6, 7, 75, 77 i 80 k.p.a. Nie sposób bowiem podzielić zdania [...] SA, że organy dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Pełna ocena materiału dowodowego, dokonana przez organy, znalazła następnie odzwierciedlenie w uzasadnieniach podjętych przez nie rozstrzygnięć – w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za niezasadny także zarzut skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy komercjalizacyjnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.