I SA/Wa 603/23

I SA/Wa 603/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Monika Sawa Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg A. C., B. G., M. Z., J. Z., B. D., P. S., A. S. i J. S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 11 stycznia 2023 r. nr KR VI R 77/22 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz A. C., B. G., M. Z., J. Z. solidarnie kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz P. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz B. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz A. S. i J. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 11 stycznia 2023 r., nr KR VI R 77/22, Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja"), działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795, ze zm., dalej również jako "ustawa"), oraz w zw. z art. 28 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako "k.p.a."), stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 27 marca 2015 r., nr 160/GK/DW/15 w całości.
Komisja wydała zaskarżoną decyzję w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], stanowiąca dawną nieruchomość hipoteczną oznaczoną numerem [...], o pow. 454,26 m2, obecnie jako działki nr [...], [...] oraz [...], z obrębu [...], znajdowała się na terenie działania dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret").
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie – Oddział Ksiąg Wieczystych z 8 października 1948 r., nr [...] tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na rzecz J. P. w udziale 2/3 oraz M.K. w udziale 1/3. W dniu 7 października 1948 r. wpłynął wniosek o wpisanie prawa własności ww. nieruchomości ze spadkobierców J. P. – J. P., A.S. (z domu P.) oraz M. K. (po mężu S.) na K. Z. (w udziale 1/2) oraz J. i E. małżonków S. (w udziale 1/2), na podstawie umów sprzedaży z 18 maja 1948 r. (Rep. Nr 1710) oraz z 21 sierpnia 1948 r. (Rep. Nr 2833).
Obecnie nieruchomość warszawska stanowi współwłasność Miasta Stołecznego Warszawy w udziale 0,6520. W pozostałej części (udział 0,3480) opisana nieruchomość jest przedmiotem współwłasności właścicieli wyodrębnionych lokali znajdujących się w budynku zlokalizowanym na gruncie nieruchomości warszawskiej.
Wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej został złożony 16 października 1948 r. przez K.Z. oraz J. S. i E.S. Orzeczeniem administracyjnym z 6 września 1954 r., nr ST/TN-15S/79/54, Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie odmówiło K. Z. oraz E. S. i J. S. przyznania prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Stwierdzono również, że znajdujące się na nim budynki przeszły na własność Skarbu Państwa. W związku ze złożonym odwołaniem od ww. orzeczenia, decyzją z 6 grudnia 1954 r., nr MT-7438-1/54, Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 września 1954 r.
Decyzją z 9 sierpnia 2013 r., nr BOI-3e/786-R-307/12, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 6 grudnia 1954 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 6 września 1954 r., w części dotyczącej nieruchomości warszawskiej stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...].
Decyzją z 27 marca 2015 r., nr 160/GK/DW/2015 (dalej również jako "decyzja reprywatyzacyjna"), Prezydent m.st. Warszawy ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym 0,6520 części do zabudowanego gruntu o powierzchni 405 m2 położonego w Warszawie przy ul. [...] stanowiącego działkę ew. nr [...] z obrębu [...], dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy - [...] w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...], na rzecz K. Z. w udziale 0,326000000 części, oraz spadkobierców J. S. i E.S.:
- J. S. w udziale 0,030562500 części,
- P. S. w udziale 0,091687500 części,
- A. S. w udziale 0,061125000 części,
- B. D. w udziale 0,101875000 części,
- A. C. w udziale 0,034701396 części,
- B. G. w udziale 0,005093750 części,
- L. S.w udziale 0,000954854 części.
Z tego tytułu ustalono czynsz symboliczny w wysokości 264,06 zł.
Postanowieniem z 26 października 2022 r. Komisja wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze o sygn. akt KR VI R 77/22 w sprawie decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Pismem z tego samego dnia Komisja zawiadomiła zainteresowane strony o wszczęciu postępowania rozpoznawczego.
W dniu 10 stycznia 2023 r. Społeczna Rada przy Komisji wydała opinię w przedmiocie decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy.
Zaskarżoną decyzją z 11 stycznia 2023 r., nr KR VI R 77/22, Komisja uznała, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka determinująca konieczność stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzującej Prezydenta m.st. Warszawy, wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Komisji, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej na rzecz ostatniego z żyjących nabywców (K.Z.) oraz spadkobierców J. S. i E. S.: J. S., P. S., A. S., B. D., A. C., B. G. i L. S. rażąco narusza prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Komisji, stanowi to rażące naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w związku z art. 28 k.p.a. To wyczerpuje z kolei przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy. Komisja wyjaśniła, że prawa i roszczenia dekretowe przysługujące dawnym współwłaścicielom nieruchomości warszawskiej, czyli M. S. ([...]) oraz J. P. i A. S., determinują ustalenie, że to prawa i roszczenia z dekretu do gruntu nieruchomości warszawskiej, a tym samym uprawnienie do złożenia wniosku dekretowego oraz bycia stroną w postępowaniu dekretowym, przysługiwało wyłącznie następcom prawnym J. Z. P. (J. P. i A. S.) i M.S. ([...]), a nie K. Z., J. S. i E. S., którzy na podstawie umów sprzedaży z 18 maja 1948 r. (Rep. Nr 1710) oraz z 21 sierpnia 1948 r. (Rep. Nr 2833), nabyli prawa i roszczenia do tej nieruchomości. Jak wskazała następnie Komisja, na tej podstawie Prezydent m.st. Warszawy niesłusznie uznał nabywców praw i roszczeń dekretowych, czyli K. Z., J. S. i E. S. (ich następców prawnych), za następców prawnych współwłaścicieli hipotecznych nieruchomości warszawskiej, a więc za stronę (wnioskodawcę) postępowania dekretowego, pomimo że nie posiadali oni w tym zakresie interesu prawnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Komisja uznała decyzję reprywatyzacyjną Prezydenta za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Jako takie postępowanie dekretowe winno być, zdaniem Komisji, umorzone ze względu na swą bezprzedmiotowość na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Zdaniem Komisji, nabywca praw i roszczeń dekretowych nie ma interesu prawnego w postępowaniu reprywatyzacyjnym i nie powinien być stroną (wnioskodawcą) takiego postępowania. Komisja powołała się w tym zakresie na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach wydanych 29 sierpnia 2022 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2875/20,1 OSK 707/20 i I OSK 1717/20. Komisja wskazała na stanowisko NSA zawarte w powyższych wyrokach, zgodnie z którym przepisy dekretu nie normują skutków prawnych nabycia praw określonych w tym dekrecie przez osoby, które zawarły takie umowy (umowy nabycia udziałów w prawach i roszczeniach wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu). Przedmiotem tych umów nie jest bowiem prawo własności gruntu nieruchomości warszawskiej, skoro według art. 1 powołanego dekretu, wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy. Skutki prawne wspomnianych wyżej umów w sferze podmiotowej dla wydania decyzji na podstawie dekretu o przyznaniu praw określonych w tym dekrecie należy zatem ocenić przez pryzmat przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. przez pryzmat art. 28 k.p.a., w którym przymiot strony postępowania administracyjnego został oparty przez ustawodawcę na przysługiwaniu interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczy to postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepisy dekretu nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy - w kontekście przedstawionej powyżej analizy - nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej prowadzonej na podstawie dekretu. Umowa taka nie może bowiem modyfikować ustawowo określonego podmiotowego zakresu uprawnień unormowanych w dekrecie, skoro zakres tych uprawnień nie może być wynikiem zgodnych oświadczeń woli stron tej umowy. Przedmiot omawianej umowy nie mieści się również w wartościach chronionych dekretem i w celu, któremu ten dekret służył. Skoro bowiem ustawodawca zadeklarował w dekrecie zrekompensowanie właścicielom gruntów warszawskich pozbawienie ich prawa własności przyznaniem praw określonych w powołanym dekrecie, to podmioty tego uprawnienia nie mogą w wyniku własnej woli zmienić woli prawodawcy i wskazać innego adresata tego uprawnienia. Jak podkreśliła Komisja, NSA stwierdził w powyższych orzeczeniach, że uznanie umów przenoszących roszczenia dekretowe za skuteczną podstawę, w rozumieniu prawa administracyjnego, do przyznania praw powołaną decyzją osobom wskazanym w tych umowach, jako nabywcom praw i roszczeń, stanowiło zatem rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu, określającego podmiotowy zakres przyznania prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej, co wyczerpuje przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. także w powiązaniu z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy. Analizując wyżej opisane wyroki, Komisja doszła do przekonania, iż przedstawione w nich wywody są stanowcze, logiczne i wewnętrznie niesprzeczne.
Komisja, dostrzegając powyższe nieprawidłowości, uznała, że Prezydent m.st. Warszawy, wydając decyzję z 27 marca 2015 r., w sposób rażący naruszył art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz art. 28 k.p.a. i art. 105 § 2 k.p.a.
Jednocześnie, w ocenie Komisji, w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, albowiem decyzja reprywatyzacyjna nie została wykonana poprzez zawarcie aktu notarialnego.
Pismem z 15 lutego 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Komisji wywiedli: A. C., B. G., M.Z. oraz J. Z., reprezentowani przez adwokata A. C. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 603/23), podnosząc w niej zarzuty naruszenia art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz art. 28 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 pkt. 3 a i art. 30 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ani dekret, ani żaden inny akt prawny nie wykluczył obrotu nieruchomościami budynkowymi. Dotychczasowy właściciel nieruchomości warszawskiej, pozostawał właścicielem budynku przynajmniej do czasu rozpoznania wniosku dekretowego i mógł to prawo własności przenieść umową cywilnoprawną na inną osobę. Skarżący wskazali przy tym, że w cytowanym przez Komisję najnowszym orzecznictwie sądowym wskazano, że skoro ustawodawca zadeklarował w dekrecie zrekompensowanie właścicielom gruntów warszawskich pozbawienia ich prawa własności poprzez przyznanie praw określonych w powołanym dekrecie, to podmioty tego uprawnienia nie mogą w wyniku własnej woli zmienić woli prawodawcy i wskazać innego adresata tego uprawnienia. Skarżący podnieśli jednak, iż powyższe wyroki zapadały w sprawach o odmiennym stanie faktycznym, tj. w sprawach tych prawa wynikające z dekretu były przedmiotem przelewu lub cesji z wyłączeniem praw właścicielskich do budynku. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pismem z 23 lutego 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komisji wywiodła B. D. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 604/23), podnosząc w niej zarzuty naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 28 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja Komisji jest całkowicie wadliwa - opiera się bowiem na nieuprawnionym przyjęciu, że małżonkowie S. byli nabywcami jedynie roszczeń do gruntu, w sytuacji w której w rzeczywistości - umowami z 18 maja 1948 r. i 21 sierpnia 1948 r. - nabyli oni budynek stanowiący przedmiot odrębnej własności oraz roszczenia o ustanowienie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu. Powołana wyżej interpretacja prawa jest oczywiście nieuprawniona i powoduje w konsekwencji całkowicie dowolne ustalenie, że wniosek dekretowy złożyły osoby nieuprawnione. Według skarżącej prawidłowe odczytanie przepisów prawa prowadzi do wniosku, że wniosek został złożony przez osoby uprawnione, a w nowej rzeczywistości ustrojowej rozpoznany już na rzecz spadkobierców małżonków [...]. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej, zasadność pozytywnego rozpoznania wniosku nie może budzić wątpliwości. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Pismem z 23 lutego 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komisji wywiódł P.S. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 605/23), podnosząc w niej zarzuty naruszenia:
1) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez wadliwe przyjęcie, iż J. i E. małżonkowie S. nie należeli do kręgu osób legitymowanych do złożenia wniosku dekretowego dotyczącego nieruchomości warszawskiej hip. Nr [...] i [...];
2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony;
3) art. 7a k.p.a. poprzez dokonywanie wykładni prawa na niekorzyść strony, w sytuacji w której przedmiotem postępowania Komisji było odebranie stronie uprawnień;
4) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Pismem z 23 lutego 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komisji wywiedli A. S. oraz J. S. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 606/23), podnosząc w niej zarzuty naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 28 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja Komisji jest całkowicie wadliwa - opiera się bowiem na nieuprawnionym przyjęciu, że małżonkowie S. byli nabywcami jedynie roszczeń do gruntu, w sytuacji w której w rzeczywistości - umowami z 18 maja 1948 r. i 21 sierpnia 1948 r. - nabyli oni budynek stanowiący przedmiot odrębnej własności oraz roszczenia o ustanowienie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu. Powołana wyżej interpretacja prawa jest oczywiście nieuprawniona i powoduje w konsekwencji całkowicie dowolne ustalenie, że wniosek dekretowy złożyły osoby nieuprawnione. Według skarżących prawidłowe odczytanie przepisów prawa prowadzi do wniosku, że wniosek został złożony przez osoby uprawnione, a w nowej rzeczywistości ustrojowej rozpoznany już na rzecz spadkobierców małżonków S. W tych okolicznościach, zdaniem skarżących, zasadność pozytywnego rozpoznania wniosku nie może budzić wątpliwości. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W odpowiedzi Komisja wniosła o oddalenie skarg.
Postanowieniem z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 603/23, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił sprawy o sygn. akt I SA/Wa 603/23, I SA/Wa 604/23, I SA/Wa 605/23 oraz I SA/Wa 606/23 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod sygn. akt I SA/Wa 603/23.
Po rozpatrzeniu wniosku [...] w Warszawie, postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania [...] w Warszawie.
W trakcie rozprawy w dniu 26 kwietnia 2024 r. pełnomocnik uczestnika postępowania Miasta st. Warszawy, podobnie jak przedstawiciel uczestnika postępowania [...] w Warszawie, wnieśli o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skargi zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Komisji narusza obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Wskazać przede wszystkim należy, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji Komisji stanowiły przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Ustawa ta ma na celu usuwanie skutków prawnych decyzji dotyczących nieruchomości dekretowych wydanych z naruszeniem prawa. Zadaniem Komisji jest wyjaśnianie nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich oraz występowanie do właściwych organów w razie stwierdzenia w toku postępowania przed Komisją istnienia okoliczności sprzyjających wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa lub popełnianiu przestępstw bądź utrudniających ich ujawnianie (art. 3 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że Komisja powinna ocenić decyzję reprywatyzacyjną pod kątem ewentualnych naruszeń prawa przy jej wydawaniu. Ustawodawca przyznał Komisji m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych czy stwierdzania ich nieważności. Komisja jest bowiem organem administracji publicznej stojącym na straży interesu publicznego, w zakresie postępowań w przedmiocie wydania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich (art. 3 pkt 3 ustawy). Przy czym pamiętać należy, że postępowanie przed Komisją jest nadzwyczajnym postępowaniem kontrolnym (nadzorczym), a przepisy tej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca mocą ustawy szczególnej ustanowił więc Komisję jako organ specjalny do kontroli legalności decyzji reprywatyzacyjnych wydawanych w oparciu o przepisy dekretu, a w art. 30 zawarł przepisy określające przesłanki wadliwości decyzji dekretowych. Część z tych przesłanek, jako że zostały recypowane wprost z k.p.a., stanowi zespół norm stosowanych dotychczas przez organy nadzoru na zasadach ogólnych w stosunku do każdej decyzji administracyjnej wydawanej pod rządami przepisów k.p.a. (art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt. 2 k.p.a., art. 30 ust. 1 pkt. 3 ustawy odpowiada art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., a art. 30 ust. 1 pkt. 4 ustawy odpowiada art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.).
Przepis art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy pozwala na stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Z kolei w art. 30 ust. 1 pkt 1-8 ustawy wskazano przesłanki pozwalające na wydanie przez Komisję decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, w tym przesłankę gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 4).
W niniejszej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia, wskazała m.in. art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 (zakres stosowania przepisów k.p.a.) ustawy. Na tej podstawie Komisja stwierdziła nieważność decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta.
Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez Komisję, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana w sytuacji, gdy prawa i roszczenia dekretowe dawnych współwłaścicieli nieruchomości warszawskiej M. S. (z domu [...]), J.P. i A. S. nie mogły stanowić przedmiotu umowy zbycia. W konsekwencji tego stanowiska Komisja uznała, że K. Z., J. S. i E. S. jako nabywcy wierzytelności dekretowych po M. S. (z domu [...]), J. P. i A. S. nie mają interesu prawnego (ewentualnie ich następcy prawni) w postępowaniu reprywatyzacyjnym i nie powinni być stroną (wnioskodawcą) takiego postępowania, w czym Komisja upatruje rażącego naruszenia prawa, tj. przepisów art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz art. 28 k.p.a. i art. 105 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu, Komisja błędnie jednak wywiodła, że decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta m.st. Warszawy obarczona jest wadą kwalifikowaną, skutkującą koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego ze skutkiem z mocą wsteczną (ex tunc) poprzez stwierdzenie jej nieważności. Wskazana bowiem przez Komisję przyczyna nieważności decyzji reprywatyzacyjnej nie potwierdziła się.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Komisji, Sąd stwierdza przede wszystkim, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym (w ramach ekstraordynaryjnego trybu procedowania samej Komisji) dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09). A zatem, wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. nie jest "trzecią" instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych czy też wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej.
Wskazać należy przy tym, że aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji należy ustalić, że treść decyzji pozostaje w takiej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, która nie może być do zaakceptowana z punktu widzenia praworządności i dlatego decyzja taka powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprzeczność, o której mowa powinna być oczywista. Wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest zatem stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem, obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Co więcej, stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności wykładni. W sposób rażący może bowiem zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Jeżeli w przedmiocie oceny możliwości stosowania i wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsca kontrowersje, wątpliwości interpretacyjne, nie można w takim wypadku zasadnie mówić o rażącym naruszeniu prawa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in.: w wyrokach z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3435/15, oraz z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 336/16.
Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1114/21, wskazał, że: "Ugruntowane jest natomiast zapatrywanie, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych wariantów wykładni danego przepisu. Tym samym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze. W konsekwencji, podstawą stwierdzenia nieważności nie może być także, w przypadku możliwych wariantów wykładni danego przepisu, odmienna wykładnia prawa dokonana w uchwale Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego, różna od wariantu wykładni przyjętej w kontrolowanej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1994 r., III SA 640/94, POP 1996/3, s. 109, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05; wyrok NSA z dnia 8 listopada 2018 r., I OSK 1024/18; wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., III OSK 423/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl)."
Ustosunkowując się zatem do podniesionej przez Komisję kwestii braku legitymacji nabywców wierzytelności dekretowych (ich statusu jako strony) w postępowaniach o ustanowienie, na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu, prawa użytkowania wieczystego, Sąd w składzie orzekającym wskazuję – nie kwestionując stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w wyrokach z 29 sierpnia 2022 r. (sygn. I OSK 707/20, I OSK 1717/20, I OSK 2034/20, I OSK 2875/20) – że w sytuacji prawnej istniejącej w dacie wydania kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy z 1 grudnia 2015 r., nr 661/GK/DW/2015, nie było rozbieżności orzeczniczych, jak i doktrynalnych, co do statusu nabywców praw i roszczeń dekretowych w tego rodzaju postępowaniach.
Należy zauważyć, że już w latach 50. XX wieku Sąd Najwyższy zaakceptował praktykę obrotu przewidzianymi w dekrecie prawami i roszczeniami, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 1 marca 2003 r. (sygn. III CZP 6/03), w której poddano analizie charakter uprawnienia przewidzianego w art. 7 dekretu, przywołując w tym kontekście wyrok Sądu Najwyższego z 16 stycznia 1952 r. (sygn. C 650/50). Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż jest to prawo majątkowe, dziedziczne i zbywalne.
Ukształtowane następnie przez wiele lat orzecznictwo sądowe akceptowało singularnych nabywców praw i roszczeń dekretowych jako strony w postępowaniach administracyjnych toczących się w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu (por. chociażby wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 344/9922; 22 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 1788/02; 25 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 220/09; 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1893/11; 8 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1322/13; 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2214/16 oraz 7 marca 2019 r., sygn. I OSK 1772/18, a ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyrokach z: 23 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1811/11; z 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 489/11 oraz z 16 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 959/19).
To, że przewidziane w dekrecie uprawnienie do uzyskania przez byłego właściciela, prawa użytkowania wieczystego (pierwotnie wieczystej dzierżawy, zastąpionej następnie prawem własności czasowej) ma charakter prawa majątkowego, dziedzicznego i zbywalnego było także powszechnie akceptowane w doktrynie (np. M. G., 1.5. Przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (prawo zabudowy) [w:] Rewindykacja gruntów warszawskich. Zagadnienia administracyjnoprawne, Warszawa 2012; H. C., R. M. S., K. S. 5.2.2. Legitymacja czynna [w:] H. C., R. M. S., K. S., Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich. Sposób ich dochodzenia w postępowaniu administracyjnym i sądowym, Warszawa 2013; Ł. B., IV. Ogólne problemy reprywatyzacji w świetle polskiego ustawodawstwa i praktyki 2. Tryb dochodzenia roszczeń [w:] Reprywatyzacja na przykładzie gruntów warszawskich, Warszawa 2015).
Nie budziło to również wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego, czemu dał on wyraz m.in. w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2016 r. (sygn. KP 3/15), gdzie odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie jak też doktrynie zauważał: "Nie ulega wątpliwości, że prawo przyznane w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu ma charakter majątkowy. O tym, że ustawodawca nie traktuje tego prawa jako ściśle związanego z osobą "dotychczasowego właściciela", bezpośrednio dotkniętego wywłaszczeniem, świadczy przyznanie uprawnienia jego "następcom prawnym", co znaczy, że prawo to jest zarówno dziedziczne, jak i zbywalne".
Powyższe wskazuje na to, że skoro przed 2022 r. nie było rozbieżności w wykładni treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a., to nie można przyjąć, jak uczyniła to Komisja – opierając się jedynie na wskazanych orzeczeniach NSA z 2022 r. – że wydając w 2015 r. decyzję reprywatyzacyjną Prezydent rażąco naruszył prawo. Istotne w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że nawet ewentualnie zarysowana rozbieżność wykładni danego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie może skutkować przyjęciem, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Wobec tego, że stwierdzenie nieważności decyzji mogą powodować jedynie najcięższego kalibru jej wady w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09, wyrok NSA z 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 372/10).
Wobec tego, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zagadnienie odmiennej wykładni art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, w szczególności pojęcia "prawnego następcy właściciela", ukształtowanej kilka lat po wydaniu kontrolowanej decyzji nie może być postrzegana w kategoriach oczywistego, "widocznego na pierwszy rzut oka" naruszenia prawa, czy działania wbrew nakazowi bądź zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa. Trudno bowiem skutecznie zarzucić Prezydentowi, że w 2015 r. wydając decyzję reprywatyzacją rażąco zignorował zarówno treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 28 k.p.a., jak i powszechnie wówczas przyjęty sposób rozumienia tychże przepisów prawa. W sprawach z zakresu gruntów warszawskich Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie bowiem podnosił, że takie, a nie inne rozumienie przepisu prawa nie może być kwalifikowane w kategoriach rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 661/19, 23 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3186/19).
I choć w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23, stwierdzono, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu.", a Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest uchwałą tą związany, to jednak należy pamiętać, że przedmiotowa uchwała nie skutkuje automatycznym przyjęciem poglądu, że dotychczas wydane decyzje na rzecz nabywców praw i roszczeń z dekretu rażąco naruszają przepisy art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Wszak uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23, obowiązuję na przyszłość – do współcześnie rozpatrywanych wniosków o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Uwagę trzeba zwrócić również i na to, że w uzasadnieniu uchwały I OPS 1/23 – w przeciwieństwie do sierpniowych orzeczeń NSA z 2022 r. – nie zawarto poglądu o tym, że przyznanie praw strony osobie wskazanej w umowie nabycia wierzytelności dekretowych, jako nabywcy tychże praw i roszczeń, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł jedynie do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu umowa nabycia wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie został jednak przez NSA zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i 2, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu warszawskiego. Jest to zatem kolejna – zdaniem Sądu – istotna okoliczność, którą należy uwzględnić przy ocenie zasadności kwalifikacji przez Komisje decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta jako dotkniętej wadą nieważności.
Trzeba przy tym wskazać, że od pewnego czasu w orzecznictwie sądowym pojawiła się tendencja do stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i utrwalenia praw nabytych z decyzji ostatecznej. Ta tendencja została uwidoczniona w poglądach Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowanych w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Trybunał podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły trwałości ostatecznych decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Trybunał przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Trybunał wskazał, że tylko w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego. Precyzując pojęcie "szczególnych okoliczności", Trybunał stwierdził, że obejmują one sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej oparcie w przepisach Konstytucji. Wyjątkowość sytuacji nakazuje dokonanie oceny pod tym względem w każdej z osobna sytuacji, jako że trudno jest tu o wypracowanie ogólniejszej, uniwersalnej reguły. Trybunał podkreślił też, że prawomocne rozstrzygnięcia organów mają za sobą konstytucyjne domniemanie wynikające z zasady praworządności. Podważenie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości.
Zdaniem Sądu, przyjęta przez Komisję optyka postrzegania kwestii zmiany sposobu wykładni art. 7 dekretu przy ocenie decyzji reprywatyzacyjnych wydanych w przeszłości (przed ową zmianą), w efekcie prowadziłaby do destabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i naruszenia praw nabytych z decyzji ostatecznej, co z pewnością nie leży w interesie publicznym. Godziłoby to również w konstytucyjny standard wyrażający się w zasadach zaufania obywateli do państwa oraz ochrony praw nabytych.
Z powyższych względów, stanowisko Komisji, że postępowanie dekretowe winno być umorzone ze względu na swą bezprzedmiotowość na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu – jest również nieprawidłowe.
Reasumując Sąd uznał, że Komisja, wydając zaskarżoną decyzję, naruszyła przepisy art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skarg w tym zakresie za uzasadnione, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości.
W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Komisja będzie zobligowana zatem wziąć pod uwagę ocenę prawną niniejszej sprawy wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. O ile w sprawie nie ujawnią się inne niż dotychczas podnoszone przez Komisje okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej, Komisja rozważy zakończenie postępowania w inny niż przewidziany w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy sposób.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Komisji, o czym orzekł w punkcie pierwszym wyroku.
O kosztach Sąd orzekł w punktach od drugiego do piątego wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2018 r., poz. 1800) - obciążając Komisję obowiązkiem zwrotu:
1) solidarnie A. C., B. G., M. Z. oraz J. Z. kosztów postępowania sądowego w kwocie 748 zł (wpis od skargi - 200 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika - 480 zł, opłata skarbowa od udzielenia pełnomocnictw - 68 zł);
2) B. D. kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł (wpis od skargi);
3) P. S. kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł (wpis od skargi);
4) solidarnie A. S. oraz J. S. kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł (wpis od skargi).