I SA/Wa 599/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną pod inwestycję drogową nieruchomość z powodu wadliwie sporządzonego operatu szacunkowego.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. i J. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju ustalającą odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod budowę drogi ekspresowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że operat szacunkowy, stanowiący podstawę wyceny, był wadliwy. Głównym zarzutem było ustalenie wartości nieruchomości na datę wcześniejszą niż dzień wyceny, co naruszało przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. K. i J. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju dotyczącą odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową. Organy administracji ustaliły odszkodowanie na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego J. L. Skarżący zarzucali wadliwość operatu, wskazując na błędy logiczne, matematyczne i techniczne oraz niewłaściwy dobór transakcji porównawczych. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie, uchylając jedynie fragment dotyczący terminu wypłaty. Sąd administracyjny uznał jednak skargę za zasadną, ale z innych względów niż podniesione przez skarżących. Kluczowym problemem okazało się ustalenie przez rzeczoznawcę wartości nieruchomości na datę wcześniejszą niż dzień wyceny (tj. 13 października 2017 r. zamiast 13 grudnia 2017 r.), co stanowiło naruszenie art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd stwierdził, że operat zamienny nie mógł stanowić wiarygodnego dowodu, a decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszając przepisy k.p.a. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, operat szacunkowy, który określa wartość nieruchomości na datę wcześniejszą niż dzień wyceny, jest wadliwy i nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że operat szacunkowy musi ustalać wartość nieruchomości według cen z dnia sporządzenia wyceny, zgodnie z art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Określenie wartości na datę wcześniejszą stanowi naruszenie tego przepisu i dyskwalifikuje operat jako dowód.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 130 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definicja wartości rynkowej nieruchomości.
u.g.n. art. 151 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wartość rynkowa nieruchomości jako kwota możliwa do uzyskania w dniu wyceny.
specustawa drogowa art. 12 § 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie art. 36 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego
Pomocnicze
u.g.n. art. 151 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 135 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 135 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 135 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
specustawa drogowa art. 12 § 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie art. 21
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego
rozporządzenie art. 56
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Operat szacunkowy został sporządzony na datę wcześniejszą niż dzień wyceny, co narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wadliwy operat szacunkowy nie może stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Decyzje organów obu instancji zostały wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Uszło bowiem uwadze organów – skupiających się na analizie merytorycznej strony tej wyceny, w kontekście formułowanych względem niej zarzutów - że założenia jakie przyjął rzeczoznawca przystępując do procedury szacowania, pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa Trudno przy tym uznać, że takie oznaczenie daty stanowi oczywistą omyłkę pisarską Uprawnione jest raczej wnioskowanie, że jest to konsekwencja prostego przeniesienia treści pierwotnego operatu (...) do treści operatu zamiennego operat zamienny (...) nie ustala jej wartości rynkowej (...) Nie może więc być również ona uznana za opinię, o której mowa w art. 130 ust. 2 u.g.n. operat zamienny (...) nie mógł stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, wykluczona była możliwość rozstrzygania przy jego wykorzystaniu sprawy odszkodowawczej.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Apostolidis
członek
Elżbieta Sobielarska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność i wymogi formalne operatu szacunkowego przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w szczególności wymóg ustalenia wartości na dzień wyceny."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z wywłaszczeniem nieruchomości pod inwestycje drogowe i ustalaniem odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są formalne wymogi przy wycenie nieruchomości i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczna strona wyceny wydaje się być poprawna. Jest to ważna lekcja dla prawników i rzeczoznawców.
“Błąd w dacie wyceny nieruchomości kosztował Ministra uchyleniem decyzji o odszkodowaniu”
Dane finansowe
WPS: 4 693 978 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 599/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-08-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-04-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Dorota Apostolidis Elżbieta Sobielarska Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1397/20 - Wyrok NSA z 2023-11-30 Skarżony organ Minister Infrastruktury Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 145 par. 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 2147 art. 130 ust. 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] ; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. K. i J.K. solidarnie kwotę 27729 (dwadzieścia siedem tysięcy siedemset dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania J.i M. małż. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] ustalającej odszkodowania za przejętą z mocy prawa pod inwestycję drogową nieruchomość położoną w [...] , dzielnicy [...][ oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], uchylił decyzję Wojewody [...] w części w jakiej określała ona termin wypłaty odszkodowania i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dnia od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. W pozostałej natomiast części utrzymał decyzje organu pierwszej instancji w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Stanowiąca własność J. i M. małż. K. zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...] w [...] , dzielnicy [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], decyzją Wojewody [...] Nr [...] z [...] października 2017 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zmienioną decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2018 r., przeznaczona została pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła "[...]" do węzła "[...]" Zadanie "[...] - od węzła [...] (z węzłem km około [...]) do węzła [...] (z węzłem km około [...]) o długości ok. 6,5 km odcinek 1 od km [...] do km [...]". W konsekwencji czego z dniem uzyskania waloru ostateczności przez tę decyzje przeszła ona na własność Skarbu Państwa, stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1496) powoływanej dalej jako: "specustawa drogowa". W tym stanie rzeczy Wojewoda [...], po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu odrębnego postępowania odszkodowawczego, decyzją z [...] stycznia 2018 r. orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości 4 693 978,00 zł na rzecz J. i M.K. za przejęcie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości; w pkt 2 o powiększeniu ustalonego odszkodowania, stosownie do art. 18 ust.1e specustawy drogowej o 5% wartości nieruchomości tj. 234 698,90 zł; w pkt 3 o powiększeniu odszkodowania, w myśl art. 18 ust. 1f tej ustawy o 10 000,00 zł; w punkcie 4 natomiast zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego w punktach 1, 2 i 3 odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody [...] z [...] października 2017 r., stanie się ostateczna. Podstawą ustalenia kwoty odszkodowania była wycena nieruchomości wykonana przez rzeczoznawcę majątkowego J. L. w operacie zamiennym z [...] grudnia 2017 r. Od powyższej decyzji byli właściciele nieruchomości wnieśli odwołanie, zarzucając jej oparcie się na nieprawidłowo sporządzonym operacie szacunkowym, wskazując jednocześnie na szereg uchybień jakimi jest on obarczony, a także zarzucając organowi naruszenie art. 10 k.p.a. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z[...] grudnia 2018 r. uchylił decyzję Wojewody [...] w zakresie jej punktu 4 i orzekł o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dnia od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna (pkt I). W pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy (pkt II). Odwołując się do ustaleń rzeczoznawcy Minister wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] część II, zatwierdzonym Uchwałą Rady [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...], położona była w części na terenie oznaczonym symbolem [...] ([...]), a w pozostałej części na obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] (teren zabudowy usługowo-mieszkaniowej). Wśród gruntów przyległych przeważało zaś przeznaczenie usługowo-mieszkaniowe (symbol [...]). Jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym, garażem oraz budynkiem gospodarczym. Wokół zabudowań działka jest ogrodzona. Znajdowały się na niej także nasadzenia: drzewa, krzewy i roślinność ogrodowa. Wyceniając grunt rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. W celu określenia wartości części nieruchomości o drogowym przeznaczeniu biegły zbadał rynek transakcji nieruchomościami drogowymi na terenie dzielnicy [...], jednakże nie odnalazł transakcji tego rodzaju nieruchomościami spełniającymi kryterium podobieństwa. Zatem w celu określenia wartości tej jej części przeanalizował rynek transakcji nieruchomości gruntowych niezabudowanych, przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, mieszkaniowo-usługową oraz pod usługi techniczne na terenie dzielnicy [...] tj. o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych do szacowanej nieruchomości. Natomiast, w celu określenia wartości części przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, zbadał rynek transakcji nieruchomości o tożsamym przeznaczeniu. W wyniku analizy rynku (obejmującej transakcje zawierane w okresie od stycznia 2015 r. do maja 2017 r.) wytypował 13 transakcji nieruchomości, których ceny zawarły się w przedziale od 452,60 zł/m2 do 1200,00 zł/m2. Następnie ustalił, że na wartość tego typu nieruchomości wpływ mają przede wszystkim takie cechy rynkowe jak: położenie (waga 20 %), lokalizacja szczegółowa (waga 20%), sąsiedztwo (waga 20%), dojazd (waga 10%), jakość drogi dojazdowej (waga 20 %) oraz uzbrojenie (waga 10%). Na bazie tak wyselekcjonowanej próbki i ustalonych cech rzutujących na wartość nieruchomości oszacował wartość gruntu działki nr [...] na kwotę 3755144,00 zł, przy cenie jednostkowej 826,76 zł/m2. Wartość odtworzeniowa składników budowlanych zlokalizowanych w obszarze działki oszacował w podejściu kosztowym, przy wykorzystaniu metody kosztów zastąpienia i techniki wskaźnikowej na 908251,00 zł. Natomiast nasadzeń - metodą kosztów zastąpienia, obejmującą koszt zakupu i koszt posadzenia drzew i krzewów tego samego gatunku - na kwotę 30583,00 zł, bazując na materiale znajdującym się w sprzedaży w zasięgu aglomeracji [...], przy uwzględnieniu cennika usług firm ogrodniczych. Dokonując oceny powyższego operatu Minister uznał, że zawiera on wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) dalej: "u.g.n.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzaniu operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 209, poz. 2107 ze zm.) dalej: "rozporządzenie". W jego ocenie autor operatu wyjaśnił wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny. Operat ten spełnia wszystkie wymogi formalne i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz prawidłowym ustaleniu współczynników korygujących. Samo zaś subiektywne odczucie strony w zakresie zaniżenia odszkodowania nie może skutkować uznaniem operatu za wadliwy. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania kierowanych przeciwko wycenie, organ przywoływał złożone w ich kontekście wyjaśnienia rzeczoznawcy zawarte w pismach z [...] października 2018 r. A także w piśmie z [...] grudnia 2017 r, w którym odnosił się on do wątpliwości związanych z pierwotnie sporządzonym operatem. Wyjaśnienia te w ocenie Ministra są spójne i logiczne oraz w pełni uzasadniają dokonany przez biegłego dobór nieruchomości porównawczych oraz przeprowadzoną ocenę cech rynkowych wpływających na wartość nieruchomości. Zauważał przy tym, że czynności, których dokonuje rzeczoznawca majątkowy polegające na wycenie nieruchomości, a już zwłaszcza w zakresie sposobu wyceny, wymagają wiedzy specjalistycznej, której organ administracyjny nie ma podstaw, ani możliwości podważania. W związku zaś z przedłożonym przez strony kontroperatem wskazywał na utratę jego ważności. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenie art. 10 k.p.a. zwracał uwagę, że skarżący nie wykazali na czym miałoby polegać niedopełnienie przez organ obowiązków w powyższym zakresie, ani jakiej czynności procesowej nie mogli oni dokonać. Za prawidłowe jednocześnie uznawał podwyższenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu niezwłocznego jej wydania, a także o 10000 zł z uwagi na posadowienie na nieruchomości budynku mieszkalnego, którego właściciele w nim zamieszkiwali. W zakresie skorygowania rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego w części odnoszącej się do terminu wypłaty odszkodowania wyjaśniał , że było to podykotowane uzyskaniem z dniem [...] marca 2018 r. waloru ostateczności przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. A to z datą ostateczności tej decyzji rozpoczynać miał swój bieg czternastodniowy termin do wypłaty odszkodowania. Stąd zaistniała obecnie konieczność dokonania w tym zakresie zmiany i powiązania rozpoczęcia biegu owego terminu z datą uzyskania waloru ostateczności przez decyzję odszkodowawczą. Na powyższą decyzję, w zakresie utrzymującym decyzję Wojewody [...] orzekającą w punkcie 1 o ustaleniu odszkodowania, M. K. i J. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ti.: art. 134 w zw. z art. 154 - 157 u.g.n. i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. poprzez przyjęcie, że operat szacunkowy sporządzony na zlecenie organu przez rzeczoznawcę majątkowego J. L. jest prawidłowy i posiada moc dowodową w sytuacji, gdy już tylko pobieżna jego analiza nie wymagająca wiadomości specjalnych wskazuje na jego wątpliwą wartość dowodową. 2. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i brak spełnienia wymogu dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa; b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie kompletnego materiału dowodowego; c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie należytej staranności i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także oparcie decyzji na wnioskach, które nie znajdują uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym; d) art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione, iż ustalone w sprawie odszkodowanie odpowiada rzeczywistej wartości nieruchomości w sytuacji, gdy całokształt zebranego w sprawie materiału nie dawał ku temu podstaw. W obszerny uzasadnieniu skargi szczegółowo wykazywali na założenia i dane przyjęte w procesie wyceny nieruchomości, które ich zdaniem dyskwalifikują ten dowód. Wywodzili mianowicie, że operat z [...] grudnia 2017 r. zawiera błędy logiczne, matematyczne, techniczne oraz szereg nieścisłości. Oparty jest także na wadliwym doborze transakcji porównawczych, przy błędnej charakterystyce nieruchomości wycenianej oraz wadliwe przyjętych współczynnikach korygujących. Z tych względów wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji stanowił art. 18 specustawy drogowej oraz odpowiednio stosowane, na mocy odesłania zawartego w art. 12 ust. 5 tej ustawy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl ust. 1 art. 18 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Zgodnie natomiast z art. 130 ust. 2 u.g.n. dla ustalenia wysokości odszkodowania konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, przybierającej w myśl art. 156 ust. 1 u.g.n. formę operatu szacunkowego. Wartością, o której stanowią ww. przepisy jest co do zasady wartość rynkowa, a więc "szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za nieruchomość w transakcji sprzedaży zawieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupującym a przedającym, którzy mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się w sytuacji przymusowej" (art. 134 ust.1 i art. 151 ust. 1 u.g.n.). W drodze wyjątku może nią być także wartość odtworzeniowa. Ma to miejsce wówczas, gdy ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie (art. 135 ust. 1 u.g.n.). Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, a to ze względu na występującą na gruncie zabudowę i nasadzenia. Konsekwencją tego stanu rzeczy było więc ustalenie w procesie wyceny wartości odtworzeniowej nieruchomości, która to wartość z mocy art. 135 ust. 2 i 3 u.g.n. stanowi sumę wartości rynkowej gruntu (a więc ceny gruntu możliwej do uzyskania w obrocie wolnorynkowym w dacie wyceny) oraz wartości jego części składowych, wg kosztów ich odtworzenia lub zastąpienia, pomniejszoną o wartość zużycia tych części (art. 151 ust. 2 u.g.n. i § 21 rozporządzenia), która - co należy podkreślić - winna również być ustalona na dzień sporządzania wyceny. Wymóg ten jest logiczną konsekwencją obowiązującej w postępowaniu odszkodowawczym reguły, że podstawą odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi, jest wartość jaką przedstawiają one w dniu ustalania odszkodowania (por. art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, § 36 ust. 1 rozporządzenia). W konsekwencji czego operat sporządzony na potrzeby postępowania odszkodowawczego nie może ustalać tej wartości w sposób historyczny. Wówczas zresztą nie sposób byłoby uznać, że wartość taka stanowi wartość rynkową w rozumieniu art. 151 ust. 1 u.g.n., skoro ta ma odpowiadać kwocie jaką za nieruchomość można uzyskać "w dniu wyceny". Na potrzeby niniejszego postępowania, wartość odtworzeniowa nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa określona została w sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego– J.L. w dniu [...] grudnia 2017 r. opinii, określanej przez niego "operatem zamiennym", który zastępować miał uprzednio sporządzony w tożsamym celu operat z [...] października 2017 r. A to w związku ze skutecznym zakwestionowaniem przez strony, niektórych jego założeń. Operat zamienny został przez organy uznany za prawidłowy i spełniający wymogi określone przepisami prawa. Z ocena tą jednak nie sposób się zgodzić. Uszło bowiem uwadze organów – skupiających się na analizie merytorycznej strony tej wyceny, w kontekście formułowanych względem niej zarzutów - że założenia jakie przyjął rzeczoznawca przystępując do procedury szacowania, pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, a zwłaszcza art. 151 ust. 1 u.g.n. Jak wynika bowiem z analizy przyjętych przez niego wstępnych założeń, wartość nieruchomości określał on na dzień [...] października 2017 r. (vide pkt 4 - str. 4 operatu), podczas gdy powinien to uczynić na dzień wyceny, a więc [...] grudnia 2012 r. Trudno przy tym uznać, że takie oznaczenie daty stanowi oczywistą omyłkę pisarską (na co mogłoby ewentualnie wskazywać w sposób odmienny określenie jej na stronie 1 operatu). Uprawnione jest raczej wnioskowanie, że jest to konsekwencja prostego przeniesienia treści pierwotnego operatu (sporządzonego właśnie w dacie [...] listopada 2017 r.) do treści operatu zamiennego, przy dokonaniu niewielkich korekt, w zakresie dostrzeżonych w tym operacie pomyłek do jakich doszło przy uprzedniej wycenie znajdujących się na gruncie naniesień. To zaś oznacza, że przedkładana w formie operatu zamiennego opinia o wartości nieruchomości, w rzeczywistości nie ustala jej wartości rynkowej (tą bowiem byłaby taka, która szacuje nieruchomość według cen z dnia sporządzenia wyceny). Nie może więc być również ona uznana za opinię, o której mowa w art. 130 ust. 2 u.g.n. W rozumieniu ww. przepisu opinia o wartości nieruchomości, uzewnętrzniona w formie operatu, musi być bowiem rezultatem badania przez rzeczoznawcę majątkowego rynku obrotu nieruchomościami, które ze względu na ustanowione kryteria mogą stanowić próbkę reprezentatywną przy szacowaniu wartości nieruchomości wycenianej według cen z dnia dokonania tej wyceny, a nie li tylko prostym przekopiowaniem wcześniejszej wyceny i opatrzeniem jej nową datą. Godzi się jednocześnie zauważyć, że sporządzając ponowną wycenę (a nie uzupełnienie, czy też aneks do poprzedniej) rzeczoznawca majątkowy winien uczynić to przy zachowaniu wygów formalnych opisanych w § 56 rozporządzenia. Musi zatem m.in. dołączyć do niej istotne dokumenty wykorzystywane przy sporządzeniu operatu (ust. 4 § 56). Wypełnieniem tego warunku nie jest jednak - jak uczynił w tym wypadku rzeczoznawca majątkowy (vide pkt 12 klauzul i ustaleń dodatkowych – str. 21 operatu) - odesłanie do dokumentów załączonych do operatu archiwalnego, który w sprawie nie ma już żadnego znaczenia. Należy mieć na uwadze, że operat szacunkowy, choć jest autorską opinią rzeczoznawcy o wartości nieruchomości, to musi być "dziełem" skończonym i kompletnym. Winien zatem także posiadać zgodną ze standardami ustalonymi ww. rozporządzeniem oraz pragmatyką zawodową strukturę. Czego w tym wypadku zabrakło. Mając zatem na względzie, że operat zamienny z [...] grudnia 2017 r. – z uwagi datę na jaką oszacowano w nim wartość przejętej nieruchomości, a także jego niekompletność – nie mógł stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, wykluczona była możliwość rozstrzygania przy jego wykorzystaniu sprawy odszkodowawczej. Podjęte w takich warunkach decyzje organów obydwu instancji oceniane więc muszą być jako wydane bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Co z kolei było konsekwencją wadliwie przeprowadzonej weryfikacji materiału dowodowego. Naruszają zatem w sposób istotny przepisy art. art.: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co prowadzić musi do ich uchylenia. Przy czym ze względu na specyfikę rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej - gdzie poza kwotą odszkodowania, kształtowane są władczo obowiązki podmiotu zobligowanego do jego wypłaty, a żadna z tych części rozstrzygnięcia nie może funkcjonować samodzielnie – Sąd mimo zaskarżenia decyzji jedynie w zakresie kwoty odszkodowania, zobligowany był do uchylenia jej w całości. Zważywszy na wykazane wady operatu, zbędne jest obecnie odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących merytorycznych aspektów wyceny, związanych z przyjętą przez rzeczoznawcę metodologią szacowania przedmiotowej nieruchomości, w tym poprawnością wyselekcjonowania odpowiedniej próbki reprezentatywnej, czy stosowanymi współczynnikami korygującymi. Kwestie te mogłyby być ewentualnie rozważane, gdyby pod względem formalnym operat ów był poprawny. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 135 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (obejmujących wpis stosunkowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone według stawki minimalnej) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art.202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpatrując ponownie sprawę organ zleci sporządzenie wyceny przedmiotowej nieruchomości innemu rzeczoznawcy majątkowego, a następnie dokona jej oceny, umożliwiając przy tym wypowiedzenie się w jej przedmiocie wszystkim stronom postępowania. Na bazie zaś tak poszerzonego materiału dowodowego podejmie w sprawie stosowne rozstrzygniecie, uwzględniające ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI