I SA/WA 574/19

I SA/Wa 574/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Anna Falkiewicz-Kluj
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 541/21 - Wyrok NSA z 2024-05-14
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. W., T. L. i T. L. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 1980 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] marca 1980 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m², dla której prowadzono zbiór dokumentów Rep. Zd. nr [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
M. W., T. L. i T. L. pismem z [...] grudnia 2017r. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta W. podnosząc naruszenie m.in. art. 3, art. 8 ust. 8, art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 21 ust. 2, art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
Minister Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę wskazał, że wywłaszczenia opisanej wyżej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ nadzoru przytoczył treść art. 3 ust. 1 i ust. 3 powołanej ustawy i zaznaczył, że zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawcą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości był Wydział Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego W., zaś jego beneficjentem [...] Związek Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego, reprezentowany w toku postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego przez [...] Dyrekcję Inwestycji Spółdzielczych, a zatem organizacja spółdzielcza, o której mowa powołanym art. 3 ust. 3 ustawy.
Celem wywłaszczenia, jak wynika z uzasadnienia wniosku wywłaszczeniowego z [...] grudnia 1979 r. oraz decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1980 r., była budowa osiedla domów jednorodzinnych, co spełniało cel, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. W ocenie Ministra realizacja przedmiotowej inwestycji wypełniała przesłankę interesu społecznego uzasadniającą wywłaszczenie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy z uwagi na fakt, że spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe służyło zaspokojeniu potrzeb bytowych społeczeństwa, a więc stanowiło działanie społecznie pożyteczne.
Organ nadzoru podkreślił, że niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel potwierdzała decyzja Prezydenta W. z [...] kwietnia 1978 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, która ustalała lokalizację budowy osiedla domów jednorodzinnych w W. przy ul. [...], [...] i [...]. Organ wywłaszczeniowy dysponując decyzją z [...] kwietnia 1978 r. miał zatem podstawy do uznania niezbędności i odpowiedniości spornej nieruchomości dla realizacji celu wskazanego we wniosku o wywłaszczenie. Ponadto na wykup terenu została wydana [...] lutego 1980 r. przez Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu W. promesa Nr [...], przyznająca środki finansowe na przedmiotową inwestycję.
Za bezzasadny Minister Inwestycji i Rozwoju uznał zarzut wnioskodawców dotyczący błędnego zastosowania przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. jako podstawy prawnej wywłaszczenia nieruchomości pod osiedle domów jednorodzinnych, w sytuacji gdy przejęcia gruntów - zdaniem wnioskodawców - należało dokonać w trybie przepisów ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192).
Minister zaznaczył, że dyspozycja art. 3 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. obejmuje swoim zakresem m.in. inwestycje na cele zorganizowanego spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Budowa osiedla domów jednorodzinnych miała w badanym przypadku charakter zorganizowanego budownictwa realizowanego przez organizację spółdzielczą. Za budownictwo zorganizowane nie można natomiast uznać budownictwa domów jednorodzinnych lub małych domów, realizowanego przez indywidualne osoby lub nawet zrzeszenia osób niezorganizowane w formie spółdzielni. Do nabywania bowiem nieruchomości do celów budowy takich domów przez tego rodzaju podmioty ma zastosowanie powołana ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego. Wykładnia celowościowa przepisów tej ustawy prowadzi do konstatacji, iż ratio legis ustawy należy upatrywać w zapewnieniu terenów miejskich pod indywidualne budownictwo (a nie zorganizowane), celem zaspokojenia potrzeb bytowych obywateli.
Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że art. 3 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. zawiera materialnoprawne przesłanki wywłaszczenia na rzecz realizacji potrzeb organizacji spółdzielczej oraz organizacji kółek rolniczych. Ustawodawca nie sprecyzował przy tym celu wywłaszczenia, a wskazał jedynie, że cel ten musiał być uzasadniony interesem społecznym lub państwowym. Tym samym istota omawianego przepisu sprowadza się do nadania właściwym organizacjom spółdzielczym legitymacji (uprawnienia) do zainicjowania postępowania o wywłaszczenie nieruchomości przeznaczonej na dowolny cel związany z realizacją jej potrzeb (przy czym cel ten musiał być uzasadniony interesem społecznym lub państwowym). Takiego uprzywilejowania względem organizacji spółdzielczych nie przewidują natomiast przepisy ustawy z 6 lipca 1972 r.
Organ zaznaczył ponadto, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłych z listy właściwego organu.
Z uzyskanego w toku postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z [...] lutego 1980 r. nr [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] kwietnia 1977 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że prawo własności nieruchomości objętej zbiorem dokumentów Nr [...] wpisane było na rzecz W. J., A. L., T. L. i T. L.. [...] maja 1979 r. doszło w siedzibie Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu W. do pertraktacji z ww. współwłaścicielami nieruchomości, którzy - jak wynika z zachowanego protokołu - nie wyrazili zgody na dobrowolny wykup nieruchomości, żądając przyznania działki zamiennej. Spełnienie postawionego żądania w ocenie inwestora było więc niemożliwe do realizacji, co oznacza, że spełniony został wymóg z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Wniosek Wydziału Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego W. z [...] grudnia 1979 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego był zatem uzasadniony. Wniosek ten zawierał wszystkie elementy wskazane w art. 16 ustawy wywłaszczeniowej, w tym wskazanie nieruchomości mających podlegać wywłaszczeniu, cel wywłaszczenia. Do wniosku załączono ponadto dokumenty takie jak elaboraty szacunkowe, zaświadczenie z Państwowego Biura Notarialnego, odpis aktu własności, ofertę i protokół.
Organ nadzoru przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. i stwierdził, że w sprawie spełnione zostały wymogi wskazanego przepisu, zawiadomieniem z [...] lutego 1980 r. Urząd Dzielnicowy W. Wydział Terenów poinformował bowiem strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jednocześnie informując o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] marca 1980 r. Egzemplarz zawiadomienia przekazano również w celu dokonania obwieszczenia poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń urzędu.
Minister wskazał ponadto, że zgodnie z art. 22 ustawy wywłaszczeniowej odszkodowanie ustalało się na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ wywłaszczeniowy. Opinia biegłych winna była zawierać szczegółowe uzasadnienie. Rozprawa została przeprowadzona [...] lutego 1980 r. i udział w niej wzięła A. L. oraz W. J. występujący w imieniu żony W. J. W trakcie rozprawy strony wniosły o pozostawienie z przedmiotowej nieruchomości dwóch działek po [...] m² każda, pod budowę domów jednorodzinnych. Odnotowano również, że grunt przeznaczony do wywłaszczenia jest niezabudowany, zaś współwłaściciele oświadczyli, że jest to jedyna nieruchomość na terenie W., jaką posiadają.
Minister zaznaczył, że w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej nie brał udziału biegły, jednak w przedmiotowej sprawie nie wykazano, że brak biegłego na rozprawie miał wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania. Nie można zatem przyjąć, że nieobecność biegłego na rozprawie bez wykazania, że miało to wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania, stanowi rażące naruszenie prawa.
Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie biegły brał udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. Mimo, że w aktach przedmiotowej sprawy nie zachowały się opinie biegłych, na podstawie całokształtu akt sprawy należy jednak uznać, że zostały one sporządzone w toku postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego i stanowiły podstawę do ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że niemożność odszukania przez organ nadzorczy określonego dokumentu nie oznacza, że taki dokument nie funkcjonował w obrocie prawnym, w szczególności jeżeli na jego istnienie wskazują inne dokumenty zgromadzone w toku postępowania.
Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że z treści kwestionowanej decyzji z [...] marca 1980 r. wynika, że odszkodowanie za grunt biegły wyliczył w oparciu o przepis art. 8 ust. 8 ustawy z 12 marca 1958 r., zarządzenie nr [...] Prezydenta W. z [...] października 1974 r. w sprawie określenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego na terenie W. oraz zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy W. z [...] lipca 1976 r. w sprawie jednolitej stawki odszkodowania za wywłaszczone grunty bez względu na charakter działki, klasę gruntu i źródło utrzymania właściciela.
Organ przytoczył treść art. 8 ust. 8 powołanej ustawy określającego zasady ustalania odszkodowania za grunt w mieście i wskazał, że biegli ustalili, iż zgodnie z zarządzeniem nr [...] z [...] października 1974 r. za część nieruchomości stanowiącej [...] m² gruntu z ogólnej powierzchni [...] m² przysługiwać winno odszkodowanie w kwocie [...] zł (jak za działkę normatywną pod zabudowę domu jednorodzinnego), zaś za pozostałą część nieruchomości zgodnie z zarządzeniem nr [...] z [...] lipca 1976 r. odszkodowanie wyliczono poprzez przemnożenie powierzchni wywłaszczonej nieruchomości, tj. [...] m² gruntu ([...]) i stawki obowiązującej za wywłaszczony grunt. W ten sposób ustalono, że przysługiwać winno odszkodowanie w kwocie [...] zł. ([...]). Łącznie odszkodowanie za całą wywłaszczoną nieruchomość wyniosło [...] zł ([...]zł). Taka też kwota odszkodowania została przyznana kwestionowaną decyzją z [...] marca 1980 r.
W ocenie organu nadzoru skoro ww. orzeczeniu wywłaszczeniowym przyznano odszkodowanie zgodnie z obowiązującymi normami oraz na podstawie wyliczenia biegłego, to nie można uznać, że orzeczenie narusza prawo, a tym bardziej w sposób, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Należy mieć przy tym na uwadze specyfikę opinii wydawanych na potrzeby wywłaszczania nieruchomości pod rządami ustawy z 1958 r., przejawiającą się w tym, że w omawianym okresie nie istniał wolny rynek, a oszacowanie gruntu opierało się na "sztywnych stawkach". Zatem odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu wyliczane było nie w odniesieniu do materiału porównawczego (jak jest obecnie), lecz polegało na prostym działaniu matematycznym - przemnożeniu powierzchni nieruchomości przez ściśle określoną, stałą i niezmienną cenę za 1 m².
Minister przytoczył ponadto treść art. 23 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. i podkreślił, że kwestionowana decyzja z [...] marca 1980 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia i wysokość należnego odszkodowania, wskazuje, na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, posiada uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych, a zatem spełnia wszystkie wymagania określone w tym przepisie.
Organ zaznaczył dodatkowo, że w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 1980 r. Prezydent W. utrzymując w mocy decyzję z [...] marca 1980 r. wskazał, m.in., że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku stron w przedmiocie odstąpienia od wywłaszczenia części nieruchomości, bowiem wchodzi ona w całości w skład terenu objętego lokalizacją Nr [...] z [...] kwietnia 1978 r. pod budowę spółdzielczego osiedla domów jednorodzinnych.
W toku postępowania nie stwierdzono również, aby badana decyzja z [...] kwietnia 1980 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 1980 r. naruszały pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa. Tym samym - w ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju - nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności tych decyzji.
Skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. W., T. L. i T. L. zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego błędne niezastosowanie, polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 1980 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z [...] marca 1980 r., pomimo tego, że orzeczenie to zapadło na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podczas gdy ze względu na cel wywłaszczenia właściwe były przepisy ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego, co stanowi wadę ww. orzeczenia, stanowiącą podstawę do stwierdzenia jego nieważności, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy;
II. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez jego błędne niezastosowanie, polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 1980 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] marca 1980 r., pomimo tego, że orzeczenie to zapadło z rażącym naruszeniem prawa, tj. wywłaszczenia dokonano na cel, który nie spełniał kryterium niezbędności oraz interesu społecznego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217, dalej ppsa.).
Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego, bowiem argumenty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć trzeba, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019r. wydana została w trybie nadzwyczajnym nieważnościowym, zatem organ ten miał obowiązek wyłącznie zbadania, czy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1980r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] marca 1980r., dotknięta jest wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Z tych względów Minister, kontrolując legalność ww. decyzji, brał pod uwagę przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dacie wydania badanej decyzji i tylko w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w powyższym przepisie. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (zob. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r. sygn. akt IIIARN 70/95 OSNP 1996/18/258). Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i może mieć miejsce wyłącznie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Tak więc, w postępowaniu nieważnościowym organ nie prowadzi postępowania administracyjnego, co do meritum sprawy zakończonej decyzją wydana w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to – jak już wskazano wyżej - nie może służyć bowiem ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a jedynie zbadaniu pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych.
W literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", na które powołuje się wnoszący skargę zachodzi jedynie wówczas, gdy ma ono charakter naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczność tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Stąd też badanie czy doszło do rażącego naruszenia prawa jest prowadzone na podstawie jednoznacznie brzmiącego przepisu oraz stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji. Zatem zmiana interpretacji przepisów lub też stanu faktycznego nie stanowią podstawy do uznania, że decyzja narusza rażąco przepisy prawa. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis jasny w swej treści, a więc nie wymagający wykładni. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiej decyzji jako aktu organu praworządnego państwa, (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04).
Do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie istnienia uchybień i wad w wydanym akcie administracyjnym. Naruszenia przepisów prawa materialnego muszą zostać ocenione jako kwalifikowane, a więc nie do pogodzenia z zasadą praworządności obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym.
Ponadto, skoro stwierdzenie nieważności decyzji stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji art. 16 k.p.a., to ustalenie podstaw stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Niedopuszczalne jest rozszerzanie wypadków zwykłego naruszenia prawa na naruszenia kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo - w sytuacji braku możliwości wyjaśnienia, w szczególności wobec braku materiału dowodowego - czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. Zakaz ten znajduje oparcie w konstytucyjnej zasadzie zaufania do prawa, wywodzącej się z idei państwa prawa określonej w art. 2 Konstytucji.
W świetle przedstawionych rozważań zaznaczyć należy, że decyzje, których stwierdzenia nieważności domagali się Skarżący zapadły w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. j.t. z 1961r., Nr 19, poz. 94 ze zm.).
Podkreślenia wymaga, że Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, w całości akceptuje ustalenia faktyczne i oceny dokonane przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi zatem potrzeba powtórnego przytaczania ich treści.
W rozpoznawanej sprawie istota zarzutów podniesionych przez Skarżących sprowadza się natomiast do twierdzenia, że poddane kontroli nadzorczej decyzje, jako podstawę zawartych w nich rozstrzygnięć wskazują przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości , gdy tymczasem z uwagi na cel dokonanego wywłaszczenia, właściwe były w dacie ich wydania przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa rodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach, co z kolei przesądza, że omawiane decyzje wydane zostały w warunkach nieważności.
Skarżący kwestionują ponadto, cel wywłaszczenia oraz niezbędność spornej nieruchomości dla potrzeb jego realizacji.
Wskazane przez Skarżących argumenty nie zasługują, zdaniem Sądu, na aprobatę.
W pierwszej kolejności ocenić należy, że prawidłowo ustalił organ, iż zasadnie wywłaszczenia spornej nieruchomości dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla domów jednorodzinnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy możliwe było wywłaszczenie nieruchomości, jeżeli była ona niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Stosownie zaś do art. 3 ust. 3 na terenie miasta osiedla lub gromady wywłaszczona mogła być także nieruchomość, gdy była ona niezbędna dla planowanej realizacji na jej terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub też przeznaczona była dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym.
Treść wskazanego przepisu przesądza, zdaniem Sądu, że obejmuje on swoim zakresem realizację inwestycji związanych ze spółdzielczym, zorganizowanym budownictwem mieszkaniowym. Znajduje zatem pełne i uzasadnione zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, skoro wprost dotyczy ona budowy osiedla domów jednorodzinnych w systemie spółdzielczego budownictwa zorganizowanego.
Charakter tegoż budownictwa zorganizowanego pozostaje natomiast w oczywistej opozycji do indywidualnego budownictwa domów jednorodzinnych, których realizacja następowała w oparciu o sugerowaną przez Skarżących, do prawidłowego zastosowania, ustawę z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego. Jej przepisy miały bowiem na celu zapewnienie obywatelom terenów miejskich ,na cele budownictwa indywidualnego.
Wywłaszczenie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, na rzecz [...] Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego, nastąpiło zatem w warunkach prawidłowego zastosowania przez organy administracji art. 3 ust.3 ustawy wywłaszczeniowej na rzecz podmiotu uprawnionego jak również w celu społecznie pożytecznym, związanym bowiem z realizacją zasadniczych i niezaprzeczonych potrzeb egzystencjonalnych obywateli , w ramach spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego.
Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżących, w odniesieniu do podniesionego przez nich zarzutu, niezaistnienia w sprawie przesłanki niezbędności omawianej nieruchomości, dla celów dokonanego wywłaszczenia.
Podkreślenia wymaga, że niezbędność nieruchomości, a więc sytuacja, kiedy przedmiot wywłaszczenia jest wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu - dopuszczającego wywłaszczenie - gdyż bez tego przedmiotu wywłaszczenia cel ten nie będzie możliwy do osiągnięcia, potwierdza bowiem jednoznacznie przywołana w decyzji wywłaszczeniowej, decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nr [...], z dnia [...] kwietnia 1978 r. Wbrew stanowisku Skarżących nie zaistniała w badanej sprawie potrzeba dokonywania analizy czy w dacie wywłaszczenia nie było innych , nadających się do wskazanego celu nieruchomości. Podobne rozumowanie prowadziłoby bowiem do wniosku, że organ orzekający o wywłaszczeniu powinien badać tą okoliczność w stosunku do wielu potencjalnych działek gruntu w różnych lokalizacjach bez jednoczesnej możliwości dokonania wyboru według jednolitego kryterium wyboru oraz z pominięciem stanowiska wnioskodawcy wywłaszczenia.
Analiza akt sprawy prowadzi , w ocenie Sądu do wniosku, że cel wywłaszczenia, jego niezbędność i dopuszczalność wbrew twierdzeniom Skarżących zostały przez organ wykazane w sposób wystarczający we wnikliwym i prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu. Dodatkowo zauważyć trzeba, że brak jest podstaw do oceny, że decyzja wywłaszczeniowa zapadła z rażącym naruszeniem prawa także i z tej przyczyny, że przepis art. 3 ust. 3 ustawy z 1958 r. wymagał w zakresie pojęcia "niezbędności" oraz "celu użyteczności publicznej" posiłkowania się zabiegami interpretacyjnymi, co oznacza że nie był przepisem, którego brzmienie nie nasuwałoby żadnych wątpliwości w tym zakresie.
W konsekwencji trafnie organ nie stwierdził, aby treść kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji, stanowiła zaprzeczenie ówczesnego stanu prawnego sprawy, w sensie pozostawania treści tych decyzji w oczywistej, bezpośredniej, rzucającej się w oczy (bez żadnej analizy) sprzeczności z treścią obowiązujących przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.